V́ sao Nữ Hoàng Anh Không Trao Trả Độc Lập Cho Úc?

 

Nguyễn Quang Duy

 

 

Úc lại lâm vào khủng hoảng chính trị với một Quốc hội treo khi cử tri tại đơn vị bầu cử Wentworth bầu cho ứng cử viên độc lập Kerryn Phelps vào Hạ viện thay thế cựu Thủ Tướng Malcolm Turnbull.

 

Đảng cầm quyền nay muốn tiếp tục thông qua các đạo luật cần phải thu xếp dựa vào ít nhất một dân biểu độc lập hay dân biểu đảng Xanh.

 

Và nếu đảng đối lập thương lượng được với các dân biểu độc lập và đảng Xanh thành lập Liên Minh trong vài ngày nữa Úc sẽ có 1 Thủ tướng mới, vị Thủ tướng này cũng có thể sẽ chỉ tồn tại tới tháng 5/2019 trước khi bầu cử.

 

Chỉ trong ṿng 11 năm nước Úc có đến 7 hay 8 lần thay đổi thủ tướng và chưa thủ tướng nào làm đủ nhiệm kỳ 3 năm.

 

Một hệ thống chính trị rối ren như thế là lư do chính vào năm 1999 trong cuộc trưng cầu dân ư nước Úc Cộng Ḥa có đến 55% dân Úc từ chối mô h́nh cộng ḥa đại nghị.

 

… đợi khi Nữ Hoàng qua đời

 

Để thúc đẩy nước Úc độc lập, tuần qua khi Hoàng tử Harry và Công tước Meghan đang thăm Úc đề tài nước Úc Cộng Ḥa lại được mang ra thảo luận.

 

Phóng viên Robert Hardman tiết lộ khi làm phóng sự “Nữ hoàng của thế giới” (Queen of the World), Nữ Hoàng cho biết quan điểm của bà là nếu nước Úc muốn trở thành một nước cộng ḥa th́ nên tiếp tục tiến tŕnh đừng đợi đến khi bà qua đời.

 

Trước đây Cựu Thủ tướng Julia Gillard, một người cộng ḥa, chỉ trích các chính trị gia bảo hoàng bằng cách công khai đề nghị hăy chờ cho đến khi Nữ Hoàng “chết” rồi hăy tiếp tục tranh luận về một nước cộng ḥa.

 

20 năm qua mặc dù về chính trị, kinh tế, xă hội và văn hóa nước Úc đă thay đổi rất nhiều nhưng việc tranh luận gần như dậm chân tại chỗ. Nhiều chính trị gia Úc c̣n bảo hoàng hơn cả giới bảo hoàng nước Anh.

 

Ông Robert Hardman là phóng viên hoàng gia nên việc tiết lộ quan điểm của Nữ Hoàng cần được nh́n một cách tích cực Nữ Hoàng đang muốn thúc đẩy mở lại cuộc tranh luận về nước Úc cộng ḥa.

 

Phóng viên Robert Hardman cho biết khi cuộc trưng cầu dân ư tại Úc thất bại "Cung điện Buckingham không tổ chức lễ mừng".

 

Ngay trong bài diễn văn hôm ấy Nữ Hoàng khuyến khích những người cộng ḥa đừng chán nản bỏ cuộc hăy tiếp tục tiến tŕnh để nước Úc trở thành 1 nước cộng ḥa.

 

Cuộc Trưng cầu dân ư 1999

 

Bắt nguồn từ việc Tổng Toàn quyền John Kerr truất phế cựu Thủ Tướng Lao Động Gough Whitlam ngày 11/11/1975, sau nhiều tranh luận, năm 1998 Thủ Tướng John Howard thuộc phe bảo hoàng phải quyết định cho triệu tập Hội nghị Lập hiến.

 

Ông Howard đưa ra ba mô h́nh để thảo luận: (1) Tổng Thống trực tiếp do dân bầu; (2) Tổng Thống bầu với ít nhất 2 phần 3 số phiếu tại cả Thượng viện lẫn Hạ viện; và (3) Tổng Thống được bổ nhiệm bởi một hội đồng do Thủ Tướng đề cử.

 

Phái bảo ḥang tin rằng vị Tổng Ṭan Quyền là trọng tài cho đàm phán v́ thế chính thể quân chủ lập hiến là cơ sở vững chắc cho nền dân chủ tại Úc.

 

Những người cổ vũ cộng ḥa th́ cho rằng đă đến lúc Úc phải ḥan ṭan độc lập với Nữ Hoàng và Anh Quốc, nên dễ dàng chọn mô h́nh đại nghị số 2.

 

Phái cộng ḥa cấp tiến cho rằng Hiến Pháp không c̣n hợp thời phải sửa đổi toàn diện hệ thống Westminster và thực hiện một chính thể Cộng Ḥa với Tổng Thống trực tiếp do dân bầu theo mô h́nh số 1.

 

Sau nhiều tranh luận cuối cùng Hội Nghị quyết định chọn mô h́nh 2 Cộng Ḥa Đại Nghị, tổng thống được bầu với ít nhất 2 phần 3 số phiếu tại cả Thượng viện lẫn Hạ viện, để đưa ra trưng cầu dân ư.

 

Như vậy tổng thống chỉ giữ vai tṛ nghi lễ tương tự như vai tṛ tổng toàn quyền và hệ thống chính trị không có ǵ thay đổi quyền lực vẫn bị thao túng bởi các chính trị gia.

 

Phái cộng ḥa cấp tiến đă bỏ phiếu trắng trong Hội Nghị và trong trưng cầu dân ư đă vận động chống lại mô h́nh này.

 

Chiến dịch vận động

 

Chiến dịch YES (ủng hộ chính thể cộng ḥa đại nghị) tập trung vào việc cần thay đổi thể chế.

 

Để vận động NO (giữ nguyên thể chế quân chủ) các nhóm bảo ḥang đề cao thành quả nước Úc đă gặt hái được. Đồng thời tạo nỗi lo về sự bất ổn khi phải thay đổi thể chế với khẩu hiệu "Nếu hệ thống hiện tại không vỡ, không cần phải sửa".

 

Người Úc vốn không thích thay đổi. Cho đến nay chỉ có 8 trong số 44 đề xuất đưa vào một cuộc trưng cầu đă được đồng thuận thông qua. Nên chiến dịch vận động NO thành công ở chỗ giữ được các cử tri thuộc phái “bảo thủ”.

 

Vận động tích cực nhất cho NO là những người cộng ḥa cấp tiến với một số lập luận như sau:

 

Thứ nhất, cộng ḥa chỉ đúng nghĩa khi mọi công dân phải được b́nh đẳng về chính trị, được bầu trực tiếp Tổng Thống;

 

Thứ hai, chỉ chính trị gia mới có quyền bầu vị Tổng Thống nên mô h́nh Đại Nghị là một mô h́nh phi dân chủ với một "nền cộng ḥa của các chính trị gia";

 

Thứ ba, các cuộc khủng hoảng chính trị do các chính trị gia tranh giành quyền lực lại sẽ tiếp tục thường xuyên xảy ra;

 

Thứ tư, cần viết lại một Hiến Pháp ḥan toàn mới cho nước Úc cộng ḥa; và

 

Cuối cùng, chỉ có mô h́nh Cộng Ḥa Tổng Thống chế mới lợi ích thực sự cho nước Úc độc lập v́ thế cần từ chối mô h́nh lần này để sửa sọan trưng cầu dân ư vào lần tới.

 

Không tới 10% dân Úc ủng hộ phái cộng ḥa cấp tiến nhưng cùng với cánh bảo ḥang kết quả là 55% dân Úc đă từ chối mô h́nh cộng ḥa đại nghị.

 

Người Việt tuyệt đối theo cộng ḥa

 

Vào năm 1999 người Việt đă hội nhập và đă bắt đầu quan tâm đến chính trị nước Úc. Trên báo chí Việt ngữ khi đó cũng đă có một số tranh luận về cuộc trưng cầu dân ư.

 

Nhiều người Việt vẫn tự hào với bản sắc Việt Nam Cộng Ḥa và hầu hết người Việt sống trong các khu vực thành tŕ của đảng Lao Động khi ấy ủng hộ bầu Yes. Là hai lư do có thể kết luận đa số tuyệt đối người Việt đă bầu Yes cho một thể chế cộng ḥa.

 

Ngày nay nhiều bạn trẻ sinh ra và lớn lên tại Úc nhưng vẫn rất tự hào với bản sắc Việt Nam Cộng Ḥa. Kiến thức về chính trị lại không khác ǵ giới trẻ Úc nên vẫn rất ủng hộ cộng ḥa.

 

Thượng Nghị Sỹ tiểu bang Victoria Hương Trương là một điển h́nh cho người trẻ gốc Việt tham gia chính trị Úc.

 

Sinh ra và lớn lên tại Úc cô Hương Trương luôn công khai tự hào với bản sắc Việt Nam Cộng Ḥa với biểu tượng cờ vàng thường xuyên trên ngực áo trong các cuộc họp Quốc Hội.

 

Nước Úc ngày nay

 

Sau Đệ Nhị Thế Chiến giới lănh đạo Úc đều nh́n nhận quyền lợi nước Úc gắn liền với Mỹ về chính trị và quân sự thay v́ với Anh.

 

Ngày 15/10/2018, Ngoại trưởng Marise Payne tuyên bố Úc cần sự hiện diện lâu dài của Mỹ tại khu vực v́ các thế lực khác (Trung Quốc) đang nổi lên, sự thù địch có thể tăng thêm, các thách thức ở Ấn Độ Dương và Thái B́nh Dương đang gia tăng, khiến liên minh Úc – Mỹ cần thiết hơn bao giờ hết.

 

Về thương măi nước Úc không c̣n phụ thuộc vào thị trường Anh và Âu Châu mà chủ yếu mua bán với các quốc gia Á Châu trong vùng.

 

Xă hội Úc là một xă hội đa văn hóa. Các sắc dân như người Việt, người Hoa, người Ấn, … đều đă khá phát triển. Những di dân gốc Á châu thường không có ǵ gắn bó với nước Anh nên cũng đều ủng hộ cộng ḥa.

 

C̣n giữa Anh và Úc ngoài lịch sử, nghi thức, ngoại giao và các cuộc viếng thăm hầu như không c̣n mấy gắn bó.

 

Từ khi Anh gia nhập Liên Minh Âu Châu càng ngày quyền lợi nước Anh càng gắn liền với Âu châu.

 

Ngay sau khi nước Anh quyết định rời khỏi Liên Hiệp Âu châu, cựu Thủ tướng Malcolm Turnbull đă tuyên bố muốn kư Hiệp định thương mại với Anh, nhưng thực tế cho thấy việc xây dựng lại mối quan hệ đ̣i hỏi nhiều nỗ lực và càng đ̣i hỏi nước Úc phải hoàn toàn độc lập với nước Anh.

 

 

Dân Úc muốn cộng ḥa

 

Tháng 7/2017, Thủ tướng Malcolm Turnball viếng thăm nước Anh đă viết trên tweet: “Mặc dù tôi là một người cộng ḥa, tôi cũng là người của Nữ Hoàng Elizabeth”.

 

Ông Malcolm Turnball trước đây là Chủ Tịch Phong Trào Cộng Ḥa và ủng hộ mô h́nh cộng ḥa đại nghị. Ông nói thế để tránh phải rơi vào tranh căi với thành phần bảo hoàng như cựu Thủ tướng Tony Abbot.

 

Nhưng ông Turnball cũng không thể tránh khỏi cuộc đảo chánh do chính ông Tony Abbot bày mưu vào tháng 8/2018 vừa qua.

 

Vào tháng 8/2017 báo chí đă thực hiện một cuộc thăm ḍ dư luận, kết quả lên đến 51 phần trăm dân Úc muốn một người Úc đứng đầu nước Úc, chỉ có 38 phần trăm ủng hộ chế độ quân chủ và 11 phần trăm chưa quyết định.

 

Trong trường hợp Hoàng tử Charles trở thành Vua lại có tới 55 phần trăm dân Úc cho biết họ muốn có một nước Úc cộng ḥa.

 

Gần 70 phần trăm dân số Úc có tổ tiên là người Anh với trên 1 triệu công dân Úc đă sinh ra tại Anh nên vẫn c̣n 38 phần trăm ủng hộ chế độ quân chủ là điều dễ hiểu.

 

Cựu Thủ Tướng Julia Gillard là một người Anh sinh ra tại Barry, Wales, bà là một người ủng hộ cộng ḥa nên đă công khai đề nghị hăy chờ cho đến khi Nữ Hoàng “chết”…. để chỉ trích Cựu Thủ Tướng Tony Abbot có cha mẹ gốc Úc nhưng sinh đẻ cũng tại Lambeth, London, Anh Quốc, một người cực kỳ bảo hoàng.

 

Nh́n chung các nhà lănh đạo, các chính trị gia Úc đều có những gắn bó khá mật thiết với Anh Quốc.

 

Sau cuộc thăm ḍ dư luận năm 2017, báo chí phỏng vấn Lănh đạo đối lập Bill Shorten ông hứa nếu thắng cử ông sẽ cho tổ chức một cuộc họp đảng kín (gồm cả các tiểu bang?) về việc liệu có nên trở thành một nước cộng ḥa hay vẫn giữ thể chế độ quân chủ lập hiến.

 

Nếu câu trả lời là ''có'', ông sẽ xem xét h́nh thức của chính phủ cộng ḥa để đưa ra trưng cầu dân ư.

 

T́nh h́nh chính trị ở Úc cho thấy có thể vài ngày hoặc vài tháng nữa ông Bill Shorten sẽ trở thành Thủ tướng để khởi động lại việc tranh luận và trưng cầu dân ư về nước Úc cộng ḥa.

 

 

Trả Độc Lập Cho Úc

 

Trong lần trưng cầu dân ư trước đây một số bạn bè, cả Úc chính gốc và Việt, cho rằng tôi bảo hoàng khi trước đó vài tháng tôi dám đánh cá là phe cộng ḥa sẽ thất bại và thất bại nặng nề.

 

Quan điểm của tôi là người Úc không c̣n gắn bó với nước Anh và với Nữ Hoàng nhưng họ đă quá chán ngán hệ thống chính trị và các chính trị gia Úc.

Người Úc muốn được tự họ chọn 1 người đứng đầu nước Úc và một thể chế tam quyền phân lập hẳn hoi không phải một thể chế đại nghị như hiện nay.

 

Sau cuộc trưng cầu dân ư một người bạn hỏi tôi: “Sao Nữ Hoàng không đơn phương quyết định trao trả độc lập cho nước Úc?”

 

Tôi trả lời:”Nếu bà ấy làm thế chính trị gia Úc sẽ tranh nhau quyền lực và nước Úc sẽ loạn. Nữ Hoàng phải thúc đẩy nước Úc tiến tới cộng ḥa một cách dân chủ và khi bà c̣n trị v́ bà có thể giúp tiến tŕnh được diễn ra một cách tốt đẹp hơn.”

 

Thử nghĩ với chưa đầy 11 năm nước Úc có đến 7 hay 8 lần thay đổi thủ tướng và chưa thủ tướng nào làm đủ nhiệm kỳ 3 năm có phải là một gánh nặng mà Nữ Hoàng đang mang trên vai mà chưa thể cởi bỏ.

 

Đơn vị Wentworth một đơn vị từ thời Úc mới thành lập chính quyền Liên Bang, 117 năm về trước, vẫn thuộc về đảng Tự Do và lần trước cựu Thủ Tướng Malcolm Turnball đă thắng cử với hơn 18% chênh lệch thật khó tin nay đă mất.

Lần này tân dân biểu độc lập Kerryn Phelps thắng ứng cử viên Tự Do với số tỷ lệ ước chừng 54-46 với 27% phiếu bầu thay đổi về phía đảng Tự Do cầm quyền.

Trong chiến dịch tranh cử tân dân biểu độc lập Kerryn Phelps thường xuyên nhắc tới việc hệ thống chính trị hiện nay đă vỡ và cử tri Úc muốn một hệ thống chính trị hoàn toàn khác.

 

Nước Úc cộng ḥa với một Hiến Pháp mới và một Tổng Thống do dân bầu có lẽ cũng là điều Nữ Hoàng mong muốn có được trong những tháng năm sắp tới.

 

 

Nguyễn Quang Duy

Melbourne, Úc Đại Lợi

21/10/2018

 

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính