Dng sng Tuổi thơ

 

La Maritza

 

Tous les oiseaux de ma rivire

Nous chantaient la libert

Quand l'horizon s'est fait trop noir

Tous les oiseaux sont partis

Sur les chemins de l'espoir

Et nous ont les a suivis,

A Paris...

 

Những con chim trn dng sng của ti

ht cho chng ti nghe về Tự do

Khi chn trời bỗng đen tối

Chng đồng loạt ra đi

trn con đường Hy vọng

V chng ti cũng theo chng,

Đến Paris...


Tuổi thơ ai cũng c một dng sng
Tuổi thơ ti c dng sng Thủ
Thủ Dầu Một, Bnh Dương
Dng sng Thủ với cy cầu tu sụp
Nửa nổi,nửa chm
Với tuổi thơ l niềm vui th, tắm sng
Tuổi mộng mơ, ngắm chiều t hiu quạnh
Tuổi yu đương, nơi chốn hẹn h
Khi cuộc tnh dang dở
Nhn dng nước tri tri
Như cuộc tnh dang dở tri
Cho tới ngy ra đi biệt xứ
Cuộc đời chm nổi
Như cy cầu tu sụp
Nửa chm, nửa nổi,

Qu ti


Nguyễn Thnh Nhơn

 

 

Về Với Dng Sng

 

 

 

Nguyn Nhung


Ngy H cho đời ở đ đ c dng sng, ngay trước mặt, cch một con đường m nơi m sng người ta trồng đầy hoa phượng. Mỗi độ h về nắng ln rực rỡ, hoa đỏ ối soi mnh dưới dng sng lung linh như một tấm lụa đo. Vo ma thu, cơn mưa dầm miền Nam lm rớt xuống hng hin những bong bng nước phập phồng, cuốn theo những chiếc l nhỏ rớt xuống lng sng, tri theo những giề lục bnh hoa phớt tm, lang thang khng biết đu l bờ, l bến.


Năm 1954, bố H tri giạt theo đon người di cư từ Bắc vo Nam. H nghe ni bố vo Nam chỉ c một mnh với người bc ruột, ng b nội H khng đi v sợ nơi xứ lạ qu người, phần tiếc vườn rau ao c. Miền Bắc khi ấy vừa tiếp thu, khng kh chnh trị sng sục như nồi nước si, ng b nội cho bố đi trước, hy vọng một vi năm đất nước yn ổn, cả nh lại đon tụ. Ai ngờ chuyến đi ấy l chuyến đi khng c ngy trở về, hai miền Nam Bắc thực sự phn ly từ nhịp cầu Hiền Lương trn dng sng Bến Hải, bố H chỉ c một thn một mnh bơ vơ ở miền Nam.


Người bc du khng tử tế như bố nghĩ, lại thm anh chị họ đng nn dần dần bố thấy lạc lng như chịu cảnh mẹ ghẻ con chồng. Cố học xong mảnh bằng T Ti, ng nhập ngũ ngay, ra trường l một sĩ quan tốt nghiệp trường Trừ Bị Thủ ức. Từ đấy đời sống của ng tri nổi theo những đơn vị v những chuyến xe nh binh, đu cũng l nh. Mi đến khi về Tr Vinh, thị x buồn với tiếng l reo của hng sao gi trong ngi cha Khờ Me cổ knh, gặp mẹ H, người tnh đầu tin v cũng l vợ hiền của ng.


Cuộc tnh của bố mẹ H l cuộc tnh "Tnh Bắc, duyn Nam". Mẹ H lc ấy l gio vin dạy Tiểu Học, sống với gia đnh người d thứ Năm c chồng l cng chức cao cấp ở Tỉnh. ng b ngoại H ở miền qu, trong một cuộc đất ven sng rộng hằng mấy mẫu, trồng ton dừa nước để lấy l bn cho người ta lợp nh, v vườn cy ăn tri đủ thứ ổi, mng cầu, cam, qut v dừa xim.


Ngy mẹ quyết định lấy bố cũng gặp phải trở ngại dữ dội pha bn ngoại, d hai người cng l người Việt Nam, nhưng hai chữ "Bắc Kỳ" vẫn mơ hồ như l người khc nước. B ngoại H e sợ cảnh về lm du nh người Bắc, khi biết bố H chỉ c một mnh, b lại ngại thứ con đường con chợ. Cả hai mẹ con khc ln khc xuống nhiều phen, sau phải nhờ ng dượng c uy quyền nhảy vo can thiệp, mn kỳ thị Bắc Nam mới chấm dứt. Bố H tập ni tiếng Nam, giọng miền Bắc cứng đơ l những trng cười mua vui cho gia đnh bn vợ, nhưng tnh ng hiền lnh, lại tốt bụng, kho cư xử nn dần d ai cũng thương.


Bố H tập ăn canh chua miền Nam, mắm kho nấu với tp bạc, lươn vng, c lc v c tm. Tập ăn cọng bng sng, rau dừa v rau giấp c, canh củ mi nấu với tm bc vỏ c rắc ng gai, dưa mắm thay cho c bt ngm tương, lu ngy ăn quen nn đi đu cũng nhớ hương vị miền Nam. Chợ Tr Vinh nằm ven bờ sng, tấp nập ghe thuyền từ cc nơi chở đến nn tm c tươi nhảy soi si, cy tri miệt vườn cn thơm hương đồng cỏ nội, dn chng lại mộc mạc ấp lẫm tnh người. Mn đặc biệt nhất của Tr Vinh l bn nước lo đầy ắp những tm, thịt v c lc.Tuy vậy, bố vẫn thm mn riu cua đồng miền Bắc, những thng chợ nhiều cua đồng, bố by cho mẹ nấu riu cua miền qu nội. Những con cua đồng miền Nam trước kia chỉ để luộc ăn chơi với muối tiu, nay được mẹ gi nhỏ lọc lấy nước, rồi phải biết b quyết nấu, thịt cua nổi ln từng mảng thật đẹp trn mặt nồi canh, ăn với cy chuối non thi mỏng v rau kinh giới, thm cht mắm tm của người Bắc. Thỉnh thoảng ngoại ra thăm, mẹ lại trổ ti nấu mn bn riu cua đồng miền Bắc, ai ăn cũng khen ngon. Bởi vậy sau ny khi H được bố mẹ cho về qu thăm ngoại, đ thấy mn canh cua đồng được phổ biến rộng ri nơi những nh bn ngoại.


Bố mẹ lấy nhau hơn một năm th H ra đời. Bố đặt tn cho c con gi đầu lng l Thanh H v con sng xanh trước cửa nh, tuy con sng nước lờ lợ đục ngầu ph sa. Vo ma kh, nước km, nước biển trn về lm nước sng lờ lợ. Người ta khng uống được nước sng như những nơi khc thuộc đồng bằng sng Cửu Long, nhưng đ c nước giếng. Ngay nước giếng cũng đầy phn, mỗi khi giặt giũ xong, H thấy trn mng tay bm một lớp trắng xo. Vi hm, mẹ H lại ku chị người lm gọi những xe nước uống vo đổ đầy mấy ci lu lớn, mỗi ci xe chở nước được phủ ln mặt những cnh l dứa. Sau ny H mới biết muốn c thứ nước để uống, người ta phải tm những mạch nước ngọt, nằm gần ngi cha Phướn ở ngoại đo thnh những ci giếng vừa to vừa rộng, người lấy nước c thể đi xuống lng giếng v mc nước về chứa trong thng, lng trong rồi mới đem đổi cho người dng. Người ta khng gọi l "bn nước", để trnh hai chữ oan nghiệt m bất cứ người Việt Nam no cũng lờ mờ hiểu l chẳng hay ho g.

Nh của bố mẹ H l một căn nh ngi được xy theo kiểu mới, xen lẫn với những căn nh cổ ẩn sau vườn cy xanh c từ thời Php thuộc, nằm bn ny bờ sng gần phố chợ. Trước nh l một gin bng giấy mu hồng tm, chiếc cổng sắt sơn mu vng nhạt. Từ trong nh bước ra, trước mặt l dng sng, đi về pha tay tri l khu nh ở, phong cảnh thật l thơ mộng với nhiều vườn cy ăn tri nằm dọc ven con đường m sng, khng chen chc chật chội như những khu khc. Nhưng những năm về sau cuộc chiến lan rộng hơn, H thấy ở m bờ những con rạch nhỏ đ c đm người từ trong qu chạy ra thnh phố lnh bom đạn. Họ lm nh bằng cy trm, gỗ tạp v thiếc mỏng, lợp l, nằm chen chc nhau trn bờ rạch, rc rưởi v bao nhiu thứ x uế được đẩy xuống dng sng, phong cảnh đ khng cn thơ mộng nữa.


i về pha tay mặt l con đường dẫn ra chợ, chỉ một con đường m hai cảnh sống đ khc nhau. ấy l một khu phố chợ phồn thịnh, trn đầy sức sống, c những vựa củi, tiệm tạp ho, cửa hng chạp ph của người Hoa v cả qun ăn nữa. Cả một khu chợ nằm ven sng, chen chc những chiếc ghe xuồng từ miền qu chở rau cỏ, tm c từ qu ra chợ, người ta ln xuống những chiếc đ my đi về hai ngả của dng sng. H chỉ biết lờ mờ ngả bn phải dẫn về qu ngoại của mnh, v ngả bn tay tri đi về những lng mạc ngoi sng Ci, từ đấy c một cửa sng rộng, nước chảy xui ra biển. Cũng trn dng sng ấy, gần khu chợ l một chiếc cầu sắt bắc từ bờ bn ny sang bờ bn kia, gọi l cầu Long Bnh. Bn ny l phố chợ an ninh v bn kia, chỉ cch một nhịp cầu m đm đm, người ta c thể nghe thấy tiếng sng nổ vu vơ. Mẹ H chập tối đ la lũ con vo nh, nt u lo thoảng trn khun mặt dịu hiền, khi thấy bố H v bận cng tc vẫn chưa về nh ăn cơm chiều. 

oOo


Những năm cn bnh yn, dng sng vẫn hiền ho đưa những chuyến đ về qu ngoại ăn Tết. Con đ lướt đi trn dng sng mnh mng, hai bn bờ l những rặng dừa nước, những cy bần, bnh bt, bằng lăng hoa tm như đan thnh một bng rm mt rượi, lm đẹp thm khng kh an bnh cho dng sng miền qu ngoại. Suốt năm ở thnh phố, chị em H chỉ mong Tết hay h được đi đ về qu ngoại, rn rn đi trn chiếc cầu khỉ bắc trn con mương ven bờ sng, để thấy căn nh của ngoại c khoảng sn rộng trồng đầy cy kiểng, nhn con b mẹ đứng yn cho con b, v chị em H được ăn thoả thch những thứ cy tri trong vườn nh ngoại. Buổi chiều, trn chiếc tam bản, người chị họ đưa mấy chị em đi chơi dọc theo dng sng, thỉnh thoảng lại c chiếc đ my phăng phăng lướt sng, chiếc tam bản bị nhồi ln nhồi xuống theo ln sng trong nỗi sợ hi của chị em H.


Ngy H lớn dần ln l những năm chiến tranh cng ngy cng lan rộng, mẹ H khng dm đưa con về qu ngoại như những năm trước, bố H lại cng vất vả v những cuộc hnh qun nguy hiểm. Mi sau ny, lần đầu tin H theo lũ bạn thời Trung Học qua chiếc cầu sang bn kia sng vo một ngy nắng đẹp, H mới thấy qu hương sao đẹp đẽ v ngần. Ngồi với bạn trn một bờ cỏ non của Xm ầu Bờ, con đường ny ko di về những vng xa như Giồng Rm, Bng a, Cầu Ngang rồi sẽ đưa du khch đến Ba ộng "biển xanh ct trắng". Chiến tranh đ giết dần mn những khung cảnh nn thơ của đất nước, chỉ qua đến ầu Bờ, H đ được nhn đn c trắng xoải cnh bay trn những thửa ruộng, người nng dn quần xắn cao trn đầu gối đang cấy mạ trn thửa ruộng săm sắp nước. H khng hnh dung nổi ở vng đất ấy, bng đm cng với thần chết rnh rập ln trn thn phận con người.


Chuyện ấy xảy ra đ lu nhưng với H l một m ảnh khn ngui, trước ci chết hi hng cha của người bạn cng lớp. ng chỉ sang sng để lm cng tc bnh dn học vụ, v vi hm sau, người ta thấy ng nổi ln với ci xc cụt đầu. H khng hiểu nổi sự hận th no c thể c được trong những cng việc tốt đẹp như thế. ể rồi nhiều năm sau, tm hồn c b đ bớt ngạc nhin khi thỉnh thoảng nhn thấy xc người tri trn dng sng, tấp vo phố chợ, những người sống ven bờ sng hi hng hng mấy ngy khng dm tắm tt, giặt giũ, bơi lội nữa.

 

oOo


Năm 75, lc ấy H đ mười su tuổi. ng lẽ l thời kỳ bắt đầu tuổi mộng mơ th H đ gi dặn hơn, chỉ v l chị lớn trong nh, trong lc bố một sng một chiều bỗng dưng trở thnh người khng chỗ đứng . Bố kể lại ci cảm gic kỳ lạ của bố những ngy sau chiến tranh, khi đất nước được lnh đạo bởi những người anh hng o vải, chn đất. Sự suy nghĩ của họ thật đơn giản l đnh đổ những ci cũ, nhưng ci mới th lại trống trải, do đ chẳng phải bố bị đưa đi tẩy no, m cả những người tr thức cũng tự nhin phải cng nhận l mnh chưa đủ tr tuệ. Căn nh của bố mẹ nay đ cũ kỹ, hnh như n cũng buồn theo khi bố H từ gi vợ con ln đường ra Bắc. Chuyến về qu vẫn chỉ c một mnh như chuyến vo Nam cũng chỉ c một mnh, nhưng lần ny bi thảm hơn. Chuyến đi thăm bố ở miền Bắc l lần cuối cng H được gặp bố, bố dặn H thay bố về qu cũ tm lại ng b nội v cc ch bc trong nh. ng b nội đ mất, chỉ cn lại hai nấm mồ được xy bằng những tảng đ ong. Sau đ về Nam, mẹ quyết định cho H v hai đứa em kế theo chị đi vượt bin như lời bố dặn d.


Khi bước chn ra đi, H khng hề nghĩ c ngy mnh sẽ trở lại qu nh c một mnh, sau chuyến vượt bin kinh hong bi thảm đ. H mất một lc hai đứa em. Chuyến đ chuyển người ln tu lớn để ra khơi bị rượt đuổi, giữa một đm tối trời đ đụng vo ghềnh đ. m rất lạnh, con đ bị lật xuống bất ngờ, hai đứa nhỏ đang ngủ chm nghỉm trong tấm chăn ướt khng vng vẫy ra được. H may mắn bm vo được chiếc thng nước rỗng, giữa những người bị nạn lp ngp, lặn hụp giữa đợt sng dữ v bng tối, sau đ được dn trong vng mang xuồng ra tiếp cứu, may mắn mới cn sống st. Lc bước thấp, bước cao trong bộ quần o ướt sũng, theo đm người đồng cảnh hoạn nạn đm ấy về trại giam, H chưa nghĩ nổi l mnh đ mất hai đứa em, v khng biết tại sao mnh cn sống. Hai đứa em trai tuổi mới lớn, tnh cn trẻ con, mỗi buổi chiều vẫn bơi lội b bm nơi dng sng trước nh, mới đ đ khng cn. Những ngy trong t, H vẫn hoảng loạn nghĩ l hai đứa đi chơi đu, v mỗi bữa cơm, H lại thảng thốt gọi em về ăn cơm, trong nỗi thương cảm, đau st của những người đồng cảnh ngộ.


Phải một thời gian lu lắm H mới tạm quen sự vắng mặt của hai đứa em, khi một người bạn t đ nghĩ ra cch ni dối l hai đứa đ được cho về với mẹ. Mi mấy thng sau khi được thả, mẹ đưa H đến nơi chn cất hai thằng em trai, hai nấm mộ đất cắm hai mảnh gỗ mỏng, nằm trn một vồng đất ven con sng ci. Hai nấm mộ nằm bn nhau, cỏ mọc ln phn trong khu đất của một ngi cha miền qu, nơi ấy H cn thấy vi nấm mộ nữa. Tất cả l những nạn nhn xấu số m người ta vớt được xc vi ngy sau ci đm kinh hong đ. Một bn l vồng đất cao trồng rẫy, một bn l hng dừa xanh lả bng ven sng, tạo thnh một khoảng bng lớn che trn những nấm mộ đất đơn sơ. Hai đứa em nằm đ, hai thằng b dễ thương vẫn chị chị em em hm no, nay chỉ cn l hai nấm mộ lặng lẽ nằm ven  bờ sng, ngy ngy nghe tiếng sng m vang dội vo bờ ct.


Chưa thấy bến bờ tự do, gia đnh H đ đnh đổi lấy một gi qu đắt cho hai chữ tự do, để cuối cng lại quay về chốn cũ với bao nhiu mất mt. Sau t lu, hai thằng nhỏ được gia đnh bốc mộ đem tro cốt về qu. Hai ci hũ đựng hnh hi được đem gửi trong một ngi cha gần nh, cũng nằm ven dng sng. i khi H nghĩ về thế giới bn kia, lin tưởng như hai đứa em vẫn ngy ngy bơi lội trn dng sng, vẫn nhn thấy những chuyến đ đưa khch từ bờ bn ny sang bờ bn kia mỗi buổi chợ. Chắc hẳn những ngy sau đ, hai linh hồn thơ dại kia, mỗi ngy đ c tiếng kinh, tiếng m xoa dịu cht no những mảnh hồn lạnh lẽo. Những ngy trước đ, khng mấy đm m H khng thấy hai đứa em trở về, lần no cũng như lần nấy, hai đứa nhỏ người ướt sũng như vừa từ bến nước ln, lần no chng cũng than lạnh. Bao nhiu lần trong giấc mộng, giữa đm khuya, H hoảng hốt chong dậy đi lấy quần o cho em. Cũng ngay lc ấy, H như nhn thấy chập chờn hai chiếc bng trắng, tan đi như sương, phả vo căn phng một luồng hơi lạnh ngắt.

oOo


Sau ny, H lại một lần nữa thử thời vận với biển khơi, chuyến đi thập phần sinh tử nhưng cuối cng cũng đến được bến bờ tự do, năm ấy H đ hơn hai mươi tuổi. Bố H vẫn chưa về, chỉ c mẹ v đứa em nhỏ nhất ở nh. Lm sao nghĩ nổi rằng hạnh phc lại c thể mất đi một cch qu dễ dng như thế, sự tan nt của một gia đnh. Lớn ln , H chưa kịp yu th cuộc đời đ ging xuống bao thảm cảnh, khiến mỗi lc nhớ về dĩ vng th chỉ l những hnh ảnh mơ hồ trong mnh mng cuộc đời. Con đường đến trường rợp l me bay, hng phượng vĩ ven sng in xuống đy nước rung rinh mu hoa đỏ thắm. Chuyến đ đm từ qu ngoại về thnh phố, sng bao la lấp lnh nh trăng vng, hai ven bờ l những thn xm rải rc, cy l mập mờ dưới bng đm, chiếc cầu sắt nằm vắt ngang dng sng. H mang theo hnh ảnh ấy vo tm khảm khi c những thng ngy sống một mnh đằng đẵng chốn qu người. . . Cuối cng th bố cũng trở về với mẹ, với căn nh bn dng sng m lc bố vo Nam đ nhận đấy l qu hương. Những l thư của bố viết sang khng hề than thở, nhưng nhn dng chữ yếu ớt run run của bố, H hnh dung ra sự đổ vỡ của tm hồn lẫn thể xc. Phải một thời gian kh lu, H mới mang được bố mẹ v đứa em t sang Mỹ. Hai đứa em chết năm xưa bố mẹ vẫn để trong cha, sang đến xứ người H thấy bố vẫn khng vui hơn, hnh như bố cứ u uẩn nỗi nhớ qu v bao điều khng lm được.

 

oOo


Từ ngy xa qu hương, H khng nghĩ l mnh sẽ trở lại. Về với dng sng nơi những năm thng xa xưa, H c lc đ đắm hồn theo những giọt mưa giăng giăng mịt mng, khi bng chiều đ ngả xuống mặt sng, c những chiếc xuồng lướt qua như đi về ci hư v. Mưa từ trời đổ xuống, nước từ dưới sng dng ln ho vo nhau một cht sầu vời vợi.

 

Vậy l H vẫn trở lại, về với dng sng, thăm căn nh xưa, thăm miền qu ngoại, v cũng l để mang cốt hai đứa em về với dng sng như muốn của bố mẹ. Nếu một mai khng ai cn trở về, hai đứa em cuối cng cũng đ ho tan vo dng sng chốn qu nh, như thn phận con người rồi cũng trở về với tro bụi. Chiếc tam bản buổi sng hm ấy chỉ c H với c gi cho thuyền c khun mặt thuần hậu, đ cũng l hnh bng H trong những năm thng cũ. Nhn dng vẻ mảnh mai với đi tay cho của c con gi miền lục tỉnh trong chiếc o b ba, H biết chắc mun đời sẽ khng bao giờ qun nổi hnh bng dng sng qu hương trong tm khảm.

 m khư khư chiếc xch tay c đựng tro cốt của hai đứa em, nước mắt H gin giụa khi nhớ đến ngy xưa, hai thằng em được chị đưa đi tm tương lai nơi xứ người, c biết đu lần ấy l lần cuối cng biền biệt ci thin thu.


H tụng kinh nho nhỏ, chiếc xuồng cứ thế lướt m trn dng sng gờn gợn sng, hướng về pha c lao c rất nhiều vườn cy ăn tri. Giữa khoảng trời nước mnh mng ấy, H đ chọn l nơi m đềm nhất để hai đứa em, một lần cuối cng được an nghỉ nơi dng sng qu mẹ. Khi đổ nốt nhm tro tn xuống lng sng, nước mắt H cứ tun như mưa. C gi cho xuồng cũng khng dấu được đi mắt đỏ, ci miệng xinh xinh cũng đang lm rm niệm Phật.


i! Những giọt nước mắt của kẻ tha hương một lần trở lại chốn qu nh, đ rớt xuống lm mặn thm ci mặn m của dng sng qu mẹ, nơi đ từng sinh ra, đ từng lớn ln, đ c biết bao kỷ niệm đầm ấm. Cn một ngy cuối cng trn qu hương để ngy mai trở lại nước Mỹ, H tm đến căn nh xưa nơi H đ mở mắt cho đời, đ ấp ủ bao nhiu kỷ niệm một thời nay được bn lại cho người khc. Chiếc cổng sơn vng vẫn rợp bng cy bng giấy mu hồng tm, cy mận đỏ của mẹ trồng trước sn vẫn cn đ, tự nhin H rưng rưng muốn khc.


ứng np vo bờ tường pha bn ngoi của căn nh xưa, H di mắt nhn theo đm trẻ con vẫn lội b bm dưới bến sng, bập bềnh từng mảng rc bẩn tấp vo m cầu v giề lục bnh hoa phớt tm lnh đnh trn sng chiều. Bng chiều đ nhập nho in xuống dng sng một mảng my tm lc hong hn, cuộc sống dường như c qu nhiều thay đổi, nhưng dng sng vẫn mi mi l dng sng năm cũ. Bỗng trong một giy pht ngắn ngủi, H c cảm tưởng mnh mơ ngủ, khi r rng nhn thấy hnh ảnh hai đứa em lẫn trong đm trẻ con, đang vng vẫy bơi lội dưới m sng. Hai ci đầu hụp ln hụp xuống trong dng nước, rồi tan đi như bong bng.

 

Nguyn Nhung

(Đặc San Lm Vin)

Viết tặng những người bạn cũ ở Tr Vinh.

 

 

 

Tin Tức - Bnh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chnh