Việt Đạo: Đạo Thờ Cúng Ông Bà

 

Nguyễn Nhơn

 

 

 

Khổng và Lăo

Chu Mộng Long – Truyện viết nhanh nhân lễ Vu Lan tặng mẹ kính yêu. Những kẻ sùng tín tà đạo đừng đọc rồi la ó, phun nhổ tùy tiện!

Mẹ Cha đă nuôi con bằng mồ hôi nước mắt và dạy con bằng Đạo của đất trời. Và con bây giờ cũng theo cái Đạo ấy để nuôi dạy con cái của ḿnh. Con ḷng thành biết ơn Cha Mẹ vô hạn như trời đất mà không cần ai răn dạy giáo điều!

 

... Khổng lại vái chào lần nữa:

Tại hạ là Khổng Khâu đây, Đạo của tại hạ vốn khiêm cung, lăo trượng đă quá lời…

Lăo nh́n bọn phu kiệu lưng ướt đẫm mồ hôi rồi nh́n Khổng khăn áo lượt là mà cười, con trâu cũng cười theo. Lăo nói:

Đạo của ngươi là ǵ?

Khổng trịnh trọng:

Tóm gọn trong mấy chữ Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín.

 

... Vậy mạo muội hỏi, Đạo của lăo trượng là ǵ?

Lăo Tử vẫn khoan thai, tay đưa lên vuốt cḥm râu trắng:

Ta chỉ có một cái đầu trong muôn vạn cái đầu của thiên hạ. Ba họ nhà ta là ai ta c̣n chưa biết th́ sợ ǵ họa tru di. Ngươi hỏi Đạo của ta ư? Đạo của ta là vô đạo, đường của ta đi là không có con đường. Đó mới là Đại Đạo.

 

***************

 

Khổng nho th́ g̣ bó

Đạo Lăo cao xa khó với

Việt đạo: Đạo làm người

Đầu đội Trời - Chân đạp Đất

Đất nứt ta ra trời chuyển động

Ta thay trời mở đất mênh mông

Trời che đất chở ta thong thả

Trời đất ta đầy đủ hoá công (*)

 

Nguyễn Nhơn

(*) Trần Cao Vân - Vịnh Tam Tài

 

LUNG LINH HUYỀN THOẠI VIỆT ĐẠO

 

Hiện tại bọn phản quốc bán nước cầu vinh việt cọng đang mưu toan xóa nḥa việc học Lịch sử Dân tộc để chúng chuẩn bị thay thế việc học sử Việt sang học sử tàu theo như cam kết trong mật ước Thành Đô và cũng để xóa nḥa Tinh thần Dân tộc v́ chúng lo sợ, một khi tinh thần Dân tộc bất khuất chống tàu xâm lăng trổi dậy, toàn dân Việt sẽ vùng lên quét sạch bọn măi quốc cầu vinh việt cọng ra khỏi cỏi bờ Đất Việt.

 

Để chống lại âm mưu xóa nḥa Lịch sử Dân tộc của loài quỷ đỏ phản quốc, ta cổ vơ toàn dân đọc Sử Việt.

 

Đặc điểm tín ngưỡng – tôn giáo Việt Nam

 

Việt Nam nằm ở trung tâm khu vực nhiệt đới ẩm gió mùa, thiên nhiên tương đối phong phú, đa dạng. Thời xa xưa, người Việt sống chủ yếu dựa vào việc khai thác tự nhiên. V́ vậy, việc thờ cúng các vị thần tự nhiên (nhiên thần) đă sớm gần gũi với họ. Hơn nữa, Việt Nam lại là ngă ba đường nơi giao lưu của nhiều tộc người, của nhiều luồng văn minh. Hai yếu tố đó làm cho Việt Nam trở thành một quốc gia đa tôn giáo, tín ngưỡng. Tính đa thần ấy không chỉ biểu hiện ở số lượng lớn các vị thần mà điều đáng nói là, các vị thần ấy cùng đồng hành trong tâm thức một người Việt. Điều đó dẫn đến một đặc điểm của đời sống tín ngưỡng – tôn giáo của người Việt đó là tính hỗn dung tôn giáo. Trước sự du nhập của các tôn giáo ngoại lai, người Việt không tiếp nhận một cách thụ động mà luôn có sự cải biến cho gần gũi với tư tưởng, tôn giáo bản địa. V́ vậy, ở nước ta, trong khi các tôn giáo vẫn phát triển th́ các tín ngưỡng dân gian vẫn giữ vai tṛ quan trọng trong đời sống tâm linh của người dân.


Cũng chính v́ tính hỗn dung tôn giáo ấy mà người Việt thể hiện sự bàng bạc trong niềm tin tôn giáo. Đa số người Việt đều có nhu cầu tôn giáo, tuy nhiên, phần đông trong số đó không là tín đồ thành kính của riêng một tôn giáo nào. Một người vừa có thể đến chùa, vừa có thể đến phủ miễn là việc làm ấy mang lại sự thanh thản về tinh thần cho họ, có thể thoả măn điều họ cầu xin. V́ thế, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, một đặc điểm trong đời sống tín ngưỡng – tôn giáo của người Việt là tính dụng. Tôn giáo là để phục vụ nhu cầu cần thiết, trực tiếp của họ trong cuộc sống.

 

Tín ngưỡng sùng bái tự nhiên

Do là một đất nước nông nghiệp nên việc sùng bái tự nhiên là điều dễ hiểu. Điều đặc biệt của tín ngưỡng Việt Nam là một tín ngưỡng đa thần và âm tính (trọng t́nh cảm, trọng nữ giới). Có giả thuyết cho rằng đó là do ảnh hưởng của chế độ mẫu hệ thời xưa tại Việt Nam. Các vị thần ở Việt Nam chủ yếu là nữ giới, do ảnh hưởng của tín ngưỡng phồn thực như đă nói ở trên nên các vị thần đó không phải là các cô gái trẻ đẹp như trong một số tôn giáo, tín ngưỡng khác mà là các bà mẹ, các Mẫu. (Xem thêm Đạo Mẫu ).

Tín ngưỡng sùng bái con người

 

Ngoài phồn thực, tự nhiên, tín ngưỡng Việt Nam rất coi trọng con người.

 

Hồn và vía

 

Người Việt xưa cho rằng con người gồm phần thể xác và phần linh hồn . Một số dân tộc Đông Nam Á coi linh hồn gồm “hồn” và “vía”. Vía được h́nh dung như phần trung gian giữa thể xác và hồn. Người Việt cho rằng người có ba hồn, nam có bảy vía và nữ có chín vía. Ba hồn gồm: Tinh (sự tinh anh trong nhận thức), Khí (năng lượng làm cho cơ thể hoạt động) và Thần (thần thái của sự sống). Bảy vía ở đàn ông cai quản hai tai, hai mắt, hai lỗ mũi và miệng. Chín vía ở nữ giới cai quản bảy thứ như ở nam giới cộng thêm hai vía nữa. Hai vía này có nhiều cách giải thích. Chúng có thể là núm vú có vai tṛ quan trọng trong nuôi con. Tuy nhiên có cách giải thích khác (xem thêm chín vía ). Người Việt thường có câu nói nam có “ba hồn bảy vía” c̣n nữ có “ba hồn chín vía”, cũng là từ các quan niệm trên mà ra.


Hồn và vía dùng thể xác làm nơi trú ngụ, trường hợp hôn mê ở các mức độ khác nhau được giả thích là vía và hồn rời bỏ thể xác ở các mức độ khác nhau. Nếu phần thần của hồn mà rời khỏi thể xác th́ người đó chết. Khi người chết, hồn nhẹ hơn sẽ bay sang kiếp khác c̣n vía nặng hơn sẽ bay là mặt đất rồi tiêu tan. Thế nên mới có những câu ngạn ngữ như: “hồn xiêu phách lạc” (phách tức là vía; ở đây muốn nói trạng thái run sợ, mất chủ động), “sợ đến mức hồn vía lên mây”…


Khi chết là hồn đi từ cơi dương gian đến cơi âm ty , cơi đó cũng được tưởng tượng có nhiều sông nước như ở cơi dương gian nên cần phải đi bằng thuyền nên nhiều nơi chôn người chết trong những chiếc thuyền.

 

Tổ tiên

Người Việt là một trong những dân tộc có tục thờ cúng tổ tiên sâu đậm và sớm nhất, nó gần như trở thành một tôn giáo: Đạo ông bà .

 

Thà đui mà giữ đạo nhà

C̣n hơn sáng mắt cha ông không thờ.

(Nguyễn Đ́nh Chiểu, Lục Vân Tiên)

 

Người phương tây coi trọng ngày sinh th́ người Việt coi trọng ngày mất. Họ cho rằng người đă mất đi về nơi chín suối . Bàn thờ tổ bao giờ cũng được đặt ở nơi trang trọng nhất. Ngày xưa khi cúng lễ bao giờ cũng có nước (hoặc rượu) cùng với những đồ tế lễ khác như vàng mă . Sau khi cúng xong th́ đem đốt vàng mă rồi đổ rượu hoặc nước lên đống tro tàn—khói bay lên trời, nước ḥa với lửa thấm xuống đất—theo họ như thế tổ tiên mới nhận được. Hành động đó được cho là sự ḥa quyện Nước-Lửa (âm dương) và Trời – Đất – Nước (tam tài) mang tính triết lư sâu sắc.

 

Tổ nghề

Tổ nghề là một hoặc nhiều người có công lớn đối với việc sáng lập và truyền bá một nghề nào đó. Do đó được các thế hệ sau tôn trọng và suy tôn là làm người sáng lập v́ đă có công tạo ra nghề, gọi là Tổ nghề (hoặc thánh sư). Tổ nghề chỉ là những con người b́nh thường, nhưng lại được người đời sau tôn thờ v́ đă có công sáng tạo ra nghề, truyền lại cho các thế hệ sau.

 

Thành hoàng làng

Ở phạm vi gia đ́nh, người Việt thờ tổ tiên và Thổ Công, ở phạm vi làng xă, người Việt thờ Thành hoàng . Giống như Thổ công, Thành hoàng cai quản và quyết định họa phúc của một làng. Không có làng nào ở Việt Nam mà không có Thành hoàng.


Những người được thờ thường là những người có tên tuổi và địa vị, có công lao đối với làng đó. Tuy nhiên một số làng c̣n thờ những người lư lịch không rơ ràng ǵ như trẻ con, ăn xin, ăn mày, trộm cắp… nhưng họ chết vào “giờ thiêng” (Giờ xấu theo mê tín dị đoan).

 

Vua tổ

Ở phạm vi quốc gia, người Việt thờ Vua tổ, đó là Vua Hùng . Nơi thờ phụng ở Phong Châu, Phú Thọ . Ngày giỗ tổ là ngày 10 tháng 3 âm lịch.

 

Tứ bất tử

Người Việt c̣n thờ bốn vị thánh bất tử , đó là Tản Viên , Thánh Gióng , Chử Đồng Tử và Liễu Hạnh .


Tản Viên biểu hiện cho ước vọng chiến thắng thiên tai, lụt lội; Thánh Gióng biểu hiện cho tinh thần chống giặc ngoại xâm; Chử Đồng Tử biểu hiện cho cuộc sống phồn vinh về vật chất; Liễu Hạnh biểu hiện cho cuộc sống phồn vinh về tinh thần của người dân Việt Nam .

 

Danh nhân và Anh hùng

Ngoài ra, tại Việt Nam có rất nhiều đền thờ các vị danh nhân như vua Đinh Tiên Hoàng, Lương Thế Vinh, Trần Hưng Đạo (Tín ngưỡng Đức Thánh Trần),….

 

Tín ngưỡng sùng bái Thần linh

Thổ Công (c̣n được gọi là Thổ Địa hay Thổ thần), là một vị thần trong tín ngưỡng Châu Á, cai quản một vùng đất nào đó. người ta cho rằng, Thổ công rất thích đùa nghịch với trẻ con và rất thích ăn tỏi.

 

Thần Tài là một vị thần trong tín ngưỡng Việt Nam và một số nước phương Đông.

 

Theo truyền thuyết, thần tài chính là Triệu Công Minh, người đời nhà Thương. Ông lánh đời đi tu tại núi Chung Nam. Về sau đắc đạo, ông được phong làm Chính Nhất Huyền Đàn Nguyên Soái, coi việc đuổi trừ ôn dịch, cứu bệnh trừ tà. Hơn nữa, ai bị oan ức đến cầu cứu ông th́ được giúp đỡ. Người buôn bán th́ cúng cầu ông để được phát đạt may mắn. Người ông yêu là Phù Dung tiên tử.

 

Người ta thường vẽ ông h́nh một người mặt đen, râu rậm, tay cầm roi, cưỡi cọp đen. Dân gian c̣n gọi ông là Tài Bạch Tinh Quân hay Triệu Công Nguyên Soái. Người đời vẽ ông trên một cái đĩa làm bằng kim loại trên bàn thờ để thờ cúng.

 

Táo Quân (Trung: 灶君<灶君> (Táo quân)/ Zào jūn); Táo Vương (灶王) hay Ông Táo trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam và Trung Hoa được xem là vị thần cai quản việc bếp núc trong mỗi nhà; Táo () có nghĩa là bếp. Việt Nam và Trung Hoa có những truyền thuyết về Táo Quân khác nhau.

 

Hà Bá (chữ Hán: 河伯) là một vị thần cai quản sông trong tín ngưỡng Đạo giáo giống như Thổ Địa là một vị thần cai quản đất đai. V́ vậy người Việt mới có câu: “Đất có Thổ Công (Thổ Địa), sông có Hà Bá.” là vậy.

 

Môn Thần hay c̣n gọi là thần giữ cửa (tiếng Trung Quốc giản thể: 门神, phồn thể: 門神, bính âm: ménshén) là một vị thần Trung Quốc thường được đặt ở 2 bên cổng vào một ngôi chùa, nhà ở hay tiệm kinh doanh… được cho là để giữ cho những linh hồn hay ma quỷ không xâm nhập vào được.

 

Các vị thần này thường đi theo cặp, phải đối mặt với nhau, nếu đặt đấu lưng lại th́ là điềm gỡ chẳng lành. Có nhiều h́nh thức khác nhau của các Môn Thần, phổ biến nhất là 2 vị tướng Tần Thúc Bảo và Uất Tŕ Cung. Các tranh vẽ Ngụy Trưng hoặc Chung Quỳ (鍾馗) được sử dụng ở cửa đơn (một cánh cửa).

 

Phúc Lộc Thọ hay Phước Lộc Thọ (Giản thể: 福禄寿; Phồn thể: 福祿壽; bính âm: Fú Lù Sḥu) là thuật ngữ thường được sử dụng trong văn hóa Trung Hoa và những văn hóa chịu ảnh hưởng từ nó, để nói về ba điều cơ bản của một cuộc sống tốt đẹp là: những điều lành (Phúc), sự thịnh vượng (Lộc), và tuổi thọ (Thọ). Mỗi điều tượng trưng cho một vị thần, ba vị này thường gọi chung là ba ông Phúc-Lộc-Thọ hay Tam Đa, và thường không được tách rời.

 

Lời người sưu tập

Trên đây là trích một phần rất nhỏ của Bách khoa toàn thư mở Wikipedia mà đọc đă váng đầu, hoa mắt chưa biết hạ thủ vào đâu để xuống xề th́ may đâu hội chủ Trúc Lâm Nguyễn Việt Phúc Lộc chờ lâu, sốt ruột hạ thủ một câu chắc nịch: “ Việt đạo tức là đạo thờ ông bà (theo tiếng người b́nh dân)…

 

Phải rồi! Sự việc đơn giản chỉ có vậy thôi, không hơi đâu chạy kiếm mặt trời đứng bóng lúc hai giờ chiều!

 

Cu kêu, ba tiếng cu kêu

Trông mau tới Tết, dựng nêu ăn chè

 

Đó là câu ca cuả trẻ nhỏ làng quê khi gần giáp Tết, trông mau tới Tết để được mặc quần áo mới, chạy rong khắp làng xóm, đốt pháo chuột nỗ t́ tạch.

 

Người lớn th́ lo sửa sang bàn thờ Ông Bà, chùi bóng bộ lư đồng cho sáng loáng.

 

Chiều 30 Tết, cơm canh tươm tất, nhang khói u trầm, ăn mặc chỉnh tề, trang nghiêm làm lễ “Rước Ông Bà về “ ăn Tết.” Ngoài kia, tiếng pháo nỗ rang chào đón Ông Bà.

 

Suốt 3 ngày Tết, trong nhà, nơi bàn thờ Ông Bà yên lặng trang nghiêm, “ cung kính như tại.”

 

Chiều mồng bốn, lại trang nghiêm, làm lễ tiển đưa Ông Bà.

 

Kể từ ngày giặc cờ đỏ tràn vô Nam cướp phá tan hoang, bàn thờ Ông Bà nhang tàn, khói lạnh. Thay thế h́nh Ông Bà là h́nh già hồ bác cụ, râu ria lạ hoắc!

 

Ngày nay tuổi gần bát thập, thân lưu lạc xứ người, chỉ mong mau có một ngày, người dân Việt bị áp bức tàn tệ quá lâu, can trường vùng lên quét sạch lũ cáo hồ phản nước, hại dân để con dân Việt hồi xứ, dựng lại “Bàn thờ Ông Bà” lo việc khói nhang, nối tiếp truyền thống “Đạo Việt Thờ Tổ Tiên.

 

 

Nguyễn Nhơn

27/8/2018

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính