Hồi kư 7 ngày ở chiến trường Quảng Trị

 

Trung Úy Quân Y Nguyễn Ngọc Ẩn

 



1. Tôi là một Y sĩ Trung úy mới tốt nghiệp khóa 18 Y Nha Dược sĩ Hiện dịch hồi tháng 12 năm rồi. Trong suốt thời gian c̣n học trong trường, trong đầu tôi, lúc nào tôi cũng nghĩ ḿnh sẽ chọn Binh chủng Nhảy Dù khi ra trường nhưng hoàn cảnh làm tôi đă không thực hiện được ư muốn đó. Tôi chỉ có hai anh em, anh tôi, do học hành lận đận nên mặc dù hơn tôi hai tuổi nhưng anh đậu tú tài hai cùng năm 64 với tôi. Chán việc học hành, anh đă t́nh nguyện gia nhập vào trường Vơ bị Đà Lạt khóa 21 và ra trường năm 66, đơn vị Lực Lượng Đặc Biệt. Sau bao nhiêu lần vào sinh ra tử ở các toán Delta, toán A, khi LLĐB giải tán và biến thành Biệt động Quân Biên Pḥng cũng như đơn vị trừ bị cho LLĐB là Liên đoàn 91 Biệt Cách Dù đổi thành Liên đoàn 81 Biệt Cách Dù (9 nút cho nó hên) anh tôi trở thành người lính Biệt động quân. Chính v́ lư do đó mà vào giờ đứng lên chọn đơn vị, tôi đă chọn Liên đoàn 5 BĐQ với ư định gia đ́nh ḿnh có hai anh em th́ nên đi cùng binh chủng...


Sau khi chọn đơn vị, chúng tôi, K.18 được đưa lên TYV Cộng ḥa để học thêm khóa Giải phẫu Dă chiến 6 tuần. V́ vậy, ngày tŕnh diện đơn vị của tôi là vào tháng 3/72 tại địa điểm hành quân của đơn vị tôi ở Kompong Trapek, Kampuchia. Tôi c̣n vui vẻ cho rằng ḿnh được xuất ngoại dễ dàng khỏi cần visa hay passport ǵ cả!


Từ tháng 3/72 đến đầu tháng 4/72 là cuộc sống mới đầy xa lạ với người Y sĩ trẻ, trước giờ chưa bao giờ có kinh nghiệm được ngủ dưới lườn xe M- 113 hay dang đầu ngoài nắng suốt ngày dưới cái nóng khủng khiếp của Kampuchia không một bóng cây ngoài những cây thốt nốt đơn lẻ trên vùng đất đỏ sỏi đá mênh mông. Tưởng là cực khổ nhưng thật t́nh cũng thấy rất vui v́ lạ, lần đầu trong đời mà sống kiểu như thế nầy. Rút về Tây Ninh cuối tháng 3 tiếng là để dưỡng quân nhưng chỉ mấy ngày sau, cả đơn vị tôi được xe GMC đưa ra phi trường Trảng Lớn để chất lên bao nhiêu chiếc C- 130 đang chờ sẵn.


Tôi có một nhận xét về QY/BĐQ. Khi Cục QY có nhiệm vụ đưa các Y sĩ tới các đơn vị, có ông quan lớn nào đó đă vẽ ra cái cấp số cũng như cái hệ thống điều hành cho các Y sĩ tới các đơn vị như Nhảy Dù, TQLC, Bộ binh v.v... Nhưng theo tôi, có lẽ mấy ông đó quên mấy thằng đàn em ra BĐQ. Lúc tôi ra đơn vị th́ mỗi Liên đoàn BĐQ chỉ có hai bác sĩ, một đàn anh là Y sĩ Trưởng, đàn em th́ gọi là Y sĩ điều trị. Anh Y sĩ trưởng LĐ 5 BĐQ của tôi là Bác sĩ Huỳnh Kim Chung, Khóa 13 trưng tập nghĩa là trên tôi một lớp và ra đơn vị trước tôi độ nửa năm. Tôi nhận thấy ngay từ ngày đầu, khi tôi hỏi anh Chung là trên tụi ḿnh là ai th́ anh Chung cũng không biết ǵ hơn tôi, anh cho biết, Tụi ḿnh lănh thuốc của LĐ 73 QY, c̣n th́ giữa đám BĐQ “chằn ăn” nầy chỉ có 2 thằng tụi ḿnh ráng sống và che chở lẫn nhau v́ nếu có chuyện ǵ xảy ra không tốt cho ḿnh, tao cũng không biết kêu ai để bênh vực ḿnh nữa chớ không phải như các đơn vị tác chiến khác, họ có Tiểu đoàn QY sau lưng. Kinh nghiệm bản thân cho tôi thấy, cho tới ngày tôi rời BĐQ để trở về đời sống dân sự, tôi c̣n nhớ ngày tôi ở tù ngoài Bắc về, tôi đă được BS Đào Hùng (K15 hay 16 HD?) là Y sĩ Trưởng BĐQ Vùng 1 tới trại An Dưỡng 1 ở Hoà Cầm, Đà Nẳng dẫn tôi đi chơi nầy khác các cái, nhờ vậy tôi biết Y sĩ trưởng BĐQ Vùng 1 là ai, chớ c̣n ai là Y sĩ trưởng BĐQ Vùng 3 là Vùng của tôi, tôi thiệt t́nh cũng không biết là ai nữa!!


Mà thật vậy, sống ở đơn vị tác chiến, may mà bản chất tôi cũng là thằng cao bồi, du côn, chịu đánh đấm (nghĩa đen lẫn nghĩa bóng) nếu không nói thêm là gan ĺ, vậy mà... từ các sĩ quan từ thiếu tá trở xuống tới tôi binh nh́, tôi thấy là chơi được! Nhưng mấy ông xếp từ trung tá trở lên, thật t́nh thấy khó sống với mấy ổng lắm.


Trở lại chuyện hành quân của tôi, khi tôi ra tŕnh diện đơn vị th́ BS Chung giới thiệu tôi với Trung tá LĐ Trưởng rồi ngay ngày hôm sau có chuyến liên lạc bằng trực thăng (tôi cũng ra đơn vị bằng trực thăng theo một chuyển liên lạc từ hậu cứ ở Củ Chi), anh giao QY cho tôi rồi nhảy lên trực thăng và biến mất khỏi bầu trời Kampuchia. Từ đó cho tới lúc leo lên C- 130 ở Trảng lớn, tôi không hề được gọi đi họp hành quân để biết tin tức căn bản ǵ cả (ḿnh đang ở đâu, sắp đi đâu, có sắp đụng không, nếu đụng, đụng có nặng không?). Y cụ, thuốc men th́ khi cần thêm, tôi nhờ ban Truyền tin gọi máy về hậu cứ để BS Chung gởi thêm lên trong chuyến trực thăng liên lạc hàng ngày với hành quân...


Bởi vậy, khi thầy tṛ chúng tôi 1 chục mạng, mang theo một chiếc jeep Hồng Thập Tự và một chiếc Dodge 4x4 với cái chữ thập to tướng hai bên hông xe, leo lên C- 130 tôi thiệt t́nh không biết ḿnh sắp đi đâu cho tới khi đáp xuống khoảng 5 giờ 30 chiều, tôi thấy 4 chữ Phi trường Phú Bài ở cổng phi trường. Lúc đó tôi mới biết ḿnh đă ra tới Huế (lại được du ngoạn những chỗ từ trước đến giờ chưa bao giờ được đi!). Nói du ngoạn thiệt là mắc cở, tôi có được thấy Huế ǵ đâu? Đêm đó, 4/4/72, đoàn xe GMC chở LĐ 5 BĐQ chúng tôi chạy ào ào ra hướng Bắc. Hồi đầu, đệ tử Hải nẫu, trung sĩ y tá người Huế, “thổ công” ngoài nầy, nói ḿnh chạy hướng Bắc là ra Huế đó ông thầy. V́ Phú Bài là ở hướng Nam Huế làm tôi tưởng bở, cứ nghĩ chắc ḿnh ra Huế, biết đâu tối nay có dịp lắc thử đ̣ sông Hương. Xe chạy tới Huế, rồi đi thẳng luôn làm tôi ngỡ ngàng, bây giờ hỏi thằng Hải nẫu th́ nó cũng hết biết ḿnh đi đâu?


Trên đường xe chạy ra hướng Bắc, tôi thấy bao nhiêu người dân gồng gánh đi về hướng Nam. Tôi thuộc địa lư nước VN ḿnh nên tôi biết, những người đó phải là người dân ở tỉnh phía bắc Huế (c̣n tỉnh nào khác ngoài Quảng Trị?). Chắc là đụng ngoài đó rồi! Đêm đó, ngủ lại Hương Điền, trong một căn cứ cũ của Mỹ hồi trước, tôi đâu có biết đêm đó là đêm cuối cùng tôi ngủ không nghe tiếng súng trong thời gian tôi ở ngoài nầy...


Tôi đề tựa bài viết nầy là 7 ngày ở Quảng Trị là v́ 7 ngày đó bắt đầu từ 27/4 cho đến 3/5/72 với bao nhiêu biến cố cho cá nhân tôi, cho lịch sử chiến tranh VN và hơn hết, sau nầy tôi mới biết, tôi là nhân chứng sống bằng mồ hôi, nước mắt (may mà không có máu!) trong cái mà nhà văn Phan Nhật Nam đă gọi là Đại Lộ Kinh Hoàng của Mùa Hè Đỏ Lửa 1972.


Từ ngày 4/4 cho đến ngày 27/4, tôi được cái may mắn là trở về Saigon nhờ BS Chung trở ra thay cho tôi về hậu cứ nửa tháng. Do đó, tôi trở ra thay lại cho anh Chung vào ngày 20/4. Được cái, làm bác sĩ, kiếm máy bay đi vô đi ra cũng không khó lắm. Đơn vị tôi, LĐ 5 BĐQ ngày 20/4 có thể nói là tơi tả trông thấy. Hồi ở Kampuchia (tưởng chừng như kiếp trước) đi đánh nhau hoài bổ sung không đủ, mỗi đại đội tác chiến chỉ c̣n độ 5, 6 chục người. Từ ngày ra Quảng Trị tới nay đă gần tháng mà trước sau tôi chỉ thấy có một lần bổ sung quân số cho Liên đoàn là 200 tân binh. Thử chia đều 200 tân binh cho các đại đội th́ Liên đoàn gồm 3 tiểu đoàn tức 12 đại đội, vậy mỗi đại đội nhận được khoảng 16 hay 17 người lính mới ṭ te có nghĩa một đại đội sẽ lên được gần 50 người nghĩa là cũng chỉ bằng phân nửa con số lư thuyết.


Tôi v́ chữa trị cho các thương binh nên tôi biết. Bấy giờ, đại đội nào c̣n “ngon lành” cũng không quá 50 người, đa số đều là trên dưới 30 mạng, nghĩa là quân số chỉ là một trung đội, nhưng Chuẩn tướng Vũ văn Giai không cần biết chuyện đó. Ông ta giao một tuyến cho đơn vị là đại đội để giữ (thực tế là một trung đội, hỏi giữ sao được trong khi chính SĐ 3 BB của ông đă bỏ ngỏ Cửa Việt cho VC tràn qua đó để bọc hậu chúng tôi? Việc nầy sĩ quan ban 3 Liên đoàn, Đại úy Thọ, K19 Dalat, hồi ở trong tù CS ngoài Bắc nói cho tôi nghe trong nỗi tức giận của anh. LĐ 5 th́ có nhiệm vụ lấy lại thị trấn Đông Hà là cái mũi cực bắc của chiến trường lúc đó, khi tôi sau khi đi tour về hậu cứ xong trở ra th́ TĐ 33 của LĐ 5 đă đánh chiếm lại rồi nhưng vấn đề là làm sao giữ đây? Từ 20 tới 27/4, tôi nằm với BCH/LĐ ở một cái nghĩa trang 5 cây số phía nam Đông Hà và ăn pháo VC suốt ngày đêm. Không bao giờ có nghe tiếng đề pa v́ chỉ nghe toàn tiếng nổ. Đêm đêm nghe ké máy truyền tin của Trung tâm hành quân để theo dơi trận chiến ở Đông Hà khi VC đang cố đánh đơn vị tôi ở đó để dành lại cái thị trấn mà theo tôi nghe nói, giờ nầy có c̣n ǵ đâu ngoài những đống gạch vụn?


Có chút an ủi cho tôi, tôi gặp mấy thằng bạn cùng lớp, BS Huỳnh Văn Chỉnh (tức ca sĩ Trung Chỉnh), chàng lúc đó ở TĐ 6 TQLC cũng như BS Phạm Đăng Hương, bạn thân chí cốt của tôi, ở LĐ 4 BĐQ đều đang có mặt ở mặt trận Quảng Trị. Chỉnh th́ gặp giây lát nhưng chưa bao giờ tôi thấy cảm động như lúc đó, hai thằng ôm choàng lấy nhau v́ đúng là trong tâm tư, chúng tôi giống như hai con người gặp nhau ở một hành tinh xa lạ, hoàn toàn khác lạ với ḿnh. Gặp nhau, nhờ bạn mà như thấy lại ḿnh là ai. Tự nhiên mới hôm nào c̣n là một SV Y khoa vi vút ở đất Saigon mà giờ nầy, súng nổ đạn bay không ngớt. Rồi tôi cũng gặp được Phạm Đăng Hương, thằng bạn thân đă cùng bắt tay ước hẹn ra BĐQ với tôi, BS Hương th́ mới bị lật xe jeep, may mắn là trầy sơ sịa nhưng tứ chi c̣n nguyên vẹn.


Những ngày ngoài mặt trận Đông Hà, tôi thật t́nh có thể nói như một người bị overdosed. Làm th́ làm chết bỏ, mổ nhỏ, may vá, moi miểng pháo, lựa thương trong khi trên đầu vẫn là đạn pháo bay ngang ào ào. Cuộc sống 24 giờ hết 23 giờ ở dưới hố cá nhân, thương binh được cứu chữa th́ nằm trên băng ca ngay trên miệng hố, các y tá th́ chạy lúp xúp để làm những ǵ tôi nhờ vả. Cái nguy hiểm là, thật t́nh nói bằng danh dự, tôi cũng có sợ nhưng sợ chắc không bao nhiêu v́ tôi nghĩ, ai sao ḿnh vậy, chỉ có cái chết của những người lính mới làm tôi rúng động.


Mặc dù là bác sĩ mới ra trường nhưng chúng tôi, ai cũng đă từng chứng kiến bao nhiêu cảnh chết chóc xảy ra trong các BV ḿnh đă đi qua. Nhưng ở đây thật không thể tả cái chết sao cho xiết được. Tôi c̣n nhớ măi một buổi chiều, lúc đó, QY LĐ 5 BĐQ hợp tác với QY Thiết đoàn 20 Kỵ binh (là Thiết đoàn duy nhất ở Vùng 1 lúc đó trang bị bằng xe tăng M48) để bác sĩ của hai đơn vị giúp nhau giải quyết thương binh.


Chiều hôm đó, một chiếc GMC chạy về chỗ QY chúng tôi, cửa xe mở ra và mấy người lính thiết giáp khiêng xuống một cái băng ca trên đó có cái ǵ cơ hồ không phải một người nằm v́ nó ngắn ngủn và to hơn h́nh thù của một con người. Mấy người lính thiết giáp, nước mắt nước mũi nhoè nhoẹt, khiêng băng ca chạy ào đến chúng tôi (rất tiếc, v́ tuổi già, tôi đă quên tên anh đàn anh một lớp ở Thiết đoàn 20 Kỵ binh năm 72). Thấy sự có mặt của những hai bác sĩ, họ đă đặt cái băng ca xuống đất và tranh nhau kêu gọi chúng tôi chữa cho người lính bạn họ đang nằm trên băng ca. Tth́ ra trên băng ca là một thương binh. Tôi nghĩ c̣n ǵ ghê gớm hơn cảnh một người lính ngồi trong xe Thiết Giáp bị đạn B40 hay B41 bắn xuyên vào xe và cắt đứt tiện 2 chân của anh, dĩ nhiên anh đă chết từ lúc nào rồi. Bạn đồng ngũ đă bỏ anh lên băng ca khiêng về nơi QY đóng quân để nhờ bác sĩ cứu chữa. Anh tử sĩ, người ngắn ngủn v́ mất hai chân, bạn anh đă đặt hai chân bên cạnh anh trong băng ca giờ nầy như một cái bồn đựng đầy máu. Trong đầu óc đơn sơ của những người lính trẻ, họ nghĩ bác sĩ như thần, như thánh, có thể chữa khỏi bất cứ cái ǵ, ngay cả làm cho người chết sống lại hay làm người bạn của họ gắn được hai chân trở lại… Tôi biết làm ǵ hơn là cũng đứng đó, nước mắt cũng chảy dài với họ?


Trung tá LĐT LĐ 5 BĐQ của tôi, nói thật, đă cho tôi những ngỡ ngàng không tả nổi. Như nói từ trước, tôi có bao giờ biết trước là LĐ bị đưa vào trận đánh lớn như thế nầy để dự trù thuốc men y cụ các cái? Thành thật mà nói, ngoài việc về hậu cứ moi lên, tôi cũng không biết thời gian từ dự trù gởi qua LĐ 73 QY tới lănh về đơn vị tốn bao nhiêu thời gian nữa mà đơn vị tôi th́ di động liền liền th́ làm sao thực hiện được. Do đó, khi ra Quảng trị, QY của tôi chỉ mang tất cả y cụ thuốc men của cuộc hành quân di động bên Kampuchia gồm có vài thùng thuốc và 6 cái băng ca mà chỉ nửa ngày đụng trận là đều có thương binh nằm trên đó. Bao nhiêu thương binh khác không có băng ca để nằm.


Dĩ nhiên là khi tản thương về BV Quảng Trị, ḿnh có quyền đổi (trade) băng ca nhưng trong khi chờ đợi th́ số thương binh đưa về cái nghĩa địa nơi BCH/LĐ đang đóng là con số hàng 3, 4 chục mỗi ngày. Làm sao tôi có thể để người chết nằm dưới đất? Thành ra thương binh của tôi, trong khi chờ tản thương th́ phải nằm dưới đất. Cũng may Trời Phật độ cho tôi (hay cho đơn vị tôi?) không một trái pháo nào trong số hàng ngàn mỗi ngày bắn trúng vào chu vi BCH/LĐ nên không có cảnh người chết 2 lần, thịt da nát tan…


Nhưng v́ tôi đă để thương binh nằm dưới đất nên bị Trung tá LĐT kêu lên lều chỉ huy để sỉ vả thảm thiết. Nào là thiếu chuẩn bị, không biết tính toán và hơn hết là... ngu! Nặng nhất là anh ta đă không tiếc việc xài tiếng “Đan mạch” với tôi không ngớt. Việc tiếng Đan mạch như tiếng đệm th́ khác với tiếng Đan mạch xỉa vào người đối thoại, thí dụ trong câu nói, người ta lót chữ ĐM vào th́ khác với ông Trung tá xếp tôi nói một tiếng là ĐM anh! Hai tiếng là ĐM anh! Dĩ nhiên, tôi không đi vào chi tiết việc tôi phản ứng ra sao nhưng chắc các bạn cùng khóa 18 HD cũng đoán được cái phản ứng của tôi… và từ hôm đó, ông Trung tá không nh́n mặt tôi mà tôi cũng đâu có hưỡn để nh́n mặt ảnh.


27/4/1972
Buổi sáng, Trung tá LĐT gọi tôi tới lều chỉ huy và ra lệnh tôi mang theo vài quân y tá về tŕnh diện BV Quảng trị. Theo ông ta cho biết th́ các bác sĩ của BV Quảng trị đă bỏ đi hết về Huế, v́ vậy các thương binh đưa về đó chỉ c̣n được hưởng sự săn sóc của những y tá không đường chạy và các bà sơ ở cái nhà Ḍng trong tỉnh mà thôi. Giờ th́ chỉ c̣n cách đưa các bác sĩ ở các đơn vị đang tham chiến ngoài mặt trận trở về đó để lo cho thương binh của đơn vị họ chớ không c̣n cách nào khác. Được lệnh, tôi giao QY/LĐ lại cho ông Xê, y tá trưởng hành quân, mới thăng cấp thượng sĩ để mang trung sĩ Hải “nẫu” và hạ sĩ Long “đại liên” theo chuyến Dodge 4x4 chở thương binh chạy về Quảng trị.


Tuy hổm rày mang tiếng hành quân ngoài Quảng trị nhưng đây là lần đầu tiên tôi được dịp vào thành phố. Không riêng ǵ tôi là dân miền Nam cũng như hạ sĩ Long của tôi, trung sĩ Hải nẫu dân Huế đặc cũng chưa bao giờ có dịp đặt chân ra thành phố nầy. 3 thầy tṛ tôi (Hải lái xe) chạy từ phía bắc về, qua cầu Thạch Hản là tới ngă ba để quẹo trái vào thị xă. Con đường có hai hàng cây đầy bóng mát thật dịu, bù với cái nắng chang chang ở cái nghĩa địa BCH/LĐ đóng hổm nay. Ngay đầu con đường vào thị xă bên tay trái là tiền cứ của LĐ 5 BĐQ chúng tôi nhưng chúng tôi không ghé vào mà chạy thẳng vào bệnh viện ở quá nơi đó chừng vài trăm thước.


Bệnh viện Quân Dân Y Quảng Trị là ba dăy lầu khang trang xếp h́nh chữ U mà trong sân là mấy cây phượng đang vào hè nên hoa đỏ nở rộ trông thật xinh đẹp nhưng chúng tôi không có cơ hội b́nh an để thưởng thức cái đẹp nầy lâu hơn v́ ngay khi đó, như để chào mừng chúng tôi, một loạt pháo kích đă nổ đùng ngay đâu đó và hai trái đă rơi vào ngay trong sân BV làm vẩn đục bầu trời yên tỉnh, tiếng người chạy kêu nhau dồn dập lao xao. Quen kiểu sống mấy hôm nay, ba thầy tṛ chúng tôi đă vội lao ra khỏi xe để nằm sát xuống đất. H́nh như bọn Cộng quân chỉ bắn để hù doạ thị xă hay để chứng tỏ sự có mặt của chúng gần kề mà thôi nên sau loạt pháo đó th́ mọi sự trở lại yên ắng khác thường, cái im lặng sau những tiếng nổ lớn nghe như đè nặng trong tim tôi.


Khi tôi t́m đến cái cửa đề hàng chữ “Bộ Chỉ huy Bệnh Viện” rồi bước vào, thay v́ t́m thấy những người mặc quân phục th́ tôi chỉ thấy một bà sơ đứng tuổi đang ngồi đánh máy. Khi thấy tôi vào, bà sơ ngẩng lên và hỏi tôi:


- Trung úy cần ǵ?


- Dạ thưa ma soeur, tôi muốn gặp sĩ quan nào đó của Bộ chỉ huy BV.


- C̣n ai nữa đâu đây mà gặp. Mấy ổng đi Huế hết trơn mấy bữa nay rồi.


- Vậy th́ ḿnh ở đây làm việc ra sao hả ma soeur?


- Chúng tôi thuộc ḍng tu gần nhà thờ La Vang, từ hôm chiến trường bùng nổ lớn th́ Mẹ Bề trên đưa chúng tôi gồm mười mấy người tới giúp cho thương binh trong BV. Mấy bữa nay th́ t́nh h́nh có vẻ găng quá, đồng bào th́ bỏ chạy gần hết, có dịp ra phố Trung úy sẽ thấy. C̣n mấy ông bác sĩ, nha sĩ, dược sĩ c̣n ở lại cho tới 2 hôm trước họ mới bỏ đi. À mà Trung úy là ai, tới BV có việc ǵ vậy?


- Dạ, chẳng dấu ǵ ma soeur, tôi là bác sĩ của LĐ 5 BĐQ nằm ngoài gần Đông Hà gần tháng nay, hôm nay ông xếp nghe nói các bác sĩ ở BV đă đi hết rồi nên ổng ra lệnh cho tôi về đây để lo việc điều trị cho thương binh của đơn vị tôi.


- À, thế th́ tốt quá, ở đây hiện có mấy bác sĩ của TQLC, SĐ 3 cũng đang làm việc kiểu như bác sĩ vậy.


- Vậy xin ma soeur vui long cho biết vấn đề ăn ngủ ra sao, tôi c̣n mang hai y tá đi theo và trại bệnh chỗ nào để ḿnh chắc là phải bắt tay vào làm việc ngay thôi.


Thế là ma soeur đưa thầy tṛ chúng tôi tới khu ăn ở của nhân viên BV rồi sau đó đưa luôn xuống trại bệnh. Theo lẽ th́ BV Quân Dân Y Quảng trị cũng có khu Nội, Ngoại, Sản, Nhi và pḥng Nha như lệ thường nhưng giờ nầy th́ 99% bệnh nhân đều là ngoại thương hết và đa số là thương binh của các đơn vị TQLC, BĐQ và SĐ3 cũng như một số ít là Địa phương quân.


Giường bệnh không đủ và nếu để đó sẽ tốn chỗ nên đă dẹp đi đâu hết. Hiện thương binh nằm sắp hàng dài dài dưới đất vừa có lợi nằm được nhiều người hơn vừa tránh được miểng pháo tốt hơn. Được cái là tuy nằm dưới sàn nhưng là sàn gạch bông phải nói là sạch sẻ chớ không như nằm dưới đất ngoài BCH/LĐ ở nghĩa địa ngoài mặt trận. Pḥng nào cũng có nhiều cửa sổ nên thoáng mát. Những b́nh “nước biển” được treo bằng những biện pháp vô cùng dă chiến do sáng kiến của nhân viên BV v́ cái giá để treo cũng không đủ cung ứng cho nhu cầu. Điều tôi nhận thấy là không có bịt máu nào cả, chắc là ngân hàng máu đă hết sạch dự trữ, có ngon lành lắm cũng chỉ là Lactate Ringer là cùng.


Cái vui của tôi là ở đây, tôi được gặp lại các bác sĩ cùng lớp, Huỳnh Văn Chỉnh (TQLC), Bùi Thế Chung, Nguyễn Văn Thành Như, Trần Văn Nhung (SĐ3BB). Chúng tôi bỏ mấy phút để cười đùa với nhau. Trong hoàn cảnh xứ lạ quê người gặp nhau, lại thêm t́nh cảnh súng nổ đạn bay nguy hiểm không bút mực nào tả xiết, th́ cái t́nh cảm anh em bạn bè cùng khóa sao thấy ấm ḷng vô cùng.


Sau đó một chút là anh em y sĩ chúng tôi, người nào việc nấy, cắm đầu cắm cổ vào lo cho thương binh của ḿnh với sự phụ giúp của các y tá mang theo về từ đơn vị. Cái ǵ thiếu hay muốn lấy th́ hỏi các bà sơ, mấy bà có thể nói nêu tấm gương hy sinh phục vụ thật cao cả. Chúng tôi làm v́ nghề nghiệp, v́ t́nh đồng đội, v́ sứ mạng, c̣n mấy bà sơ, giờ nào cũng có mặt, lo lắng phụ giúp cho chúng tôi hết ḷng hết dạ. Tôi nghĩ, ngoài lư do thiêng liêng tôn giáo, có lẽ c̣n là t́nh người VN, trái tim biết đau khổ trước cảnh đổ máu của bao nhiêu chiến sĩ VNCH trẻ trung, đầy sức sống mà nay nằm rên siết hay mê man v́ bom đạn của bọn Cộng quân.


Chúng tôi làm việc quên cả cơm trưa, tới khi nghe đói mờ người mới hay là bên ngoài trời đă tối. Nhà ăn trong BV lúc đó có nhà bếp cũng là mấy bà sơ lo, tôi không muốn làm phiền mấy bà thêm nên định rủ các bạn nhưng t́m không thấy ai bèn gọi hai quân y tá của tôi leo lên chiếc Dodge phóng ra tỉnh, trước là kiếm cái ǵ bỏ bụng, sau để nh́n qua ít ra cũng thấy Quảng trị cho dù hôm nay cái cảnh vật của thị xă thật không giống chi Quảng trị b́nh thường khi chưa có chiến tranh tràn tới.


Những con đường tráng nhựa loang lở vi dấu đạn pháo kích của Cộng quân, h́nh ảnh những người dân phóng xe thật nhanh như cố trở về nhà cho sớm sau những phút giây v́ việc nào đó bắt buộc phải ra khỏi mái nhà gia đ́nh. Đường xá vắng vẻ một cách lạnh lùng, đèn đường chỉ c̣n đôi ba bóng chiếu cái ánh sáng vàng vọt xuống ḷng đường đầy lá rụng và rác. Rác khắp nơi v́ không c̣n ai làm công tác vệ sinh thành phố nữa. Nhà nhà cửa đóng then cài, kể ra số người dân c̣n ở Quảng trị cũng không phải là ít, việc đó th́ trong tương lai thật gần tôi sẽ thấy.


Không khí tuy đầu Hè nhưng ở miền Trung về đêm th́ trời cũng lành lạnh. Cái lạnh nầy rất lạ, từ trước đến giờ sống trong miền Nam tôi không cảm thấy bao giờ. Lạnh không nhiều nhưng mơ hồ như những mũi kim nhọn đâm vào trong xương tủy. Mới tối hôm qua c̣n nằm ngoài trận địa, theo lẽ tôi phải thấy lạnh hơn nhưng tôi đă không hề cảm thấy nó, có lẽ v́ cái không khí chiến tranh đang đè nặng lên đơn vị, và chung quanh tôi, tuy im lặng về đêm nhưng tôi biết vẫn có bao nhiêu chiến hữu nằm đâu đó. Ở đây, cái vắng tanh trong một thành phố lạ làm cho tôi thấy lạnh hơn là nằm trong cái băi tha ma phía nam thị trấn Đông Hà nhiều.


Sau cùng th́ thầy tṛ chúng tôi cũng t́m được quán ăn nhỏ để cơm nước xong c̣n trở về Bệnh viện. Tôi thấy ngoài ba thầy tṛ chúng tôi, những người có mặt ngoài đường hay trong quán ăn với chúng tôi đều là những quân nhân mà hầu hết là đồ xanh của SĐ 3 BB hay địa phương quân tỉnh Quảng trị. Những sắc lính c̣n lại là rằn ri TQLC, BĐQ cùng với một số thiết giáp mũ đen. Nhưng sắc lính nào cũng vậy, đa số đều mang trên người bộ quân phục dơ bẩn với cát bụi hành quân và gương mặt th́ ai cũng hốc hác. Từ cái máy cassette rẻ tiền bên trong quán vẫn c̣n tiếng rên siết nỉ non của cô ca sĩ nào đó tôi không biết tên đang nhớ tới người t́nh ngoài mặt trận đệm vào với tiếng pháo kích đ́ đùng từ xa xa vọng về. Chúng tôi lo thanh toán thật nhanh bữa cơm tối xong trở ra xe lái về BV.


Tối hôm đó, Hải nẫu và Long đại liên trở qua tiền cứ Liên đoàn ở gần bên BV trước là để ngủ bên đó, sau là để có chỗ cất chiếc xe Dodge 4x4 của QY LĐ. C̣n tôi th́ t́m pḥng trực của các bác sĩ để ngủ. Lúc b́nh thường, tôi đoán quư đàn anh “tĩnh tại” chắc ai cũng có nhà riêng ngoài phố, chỉ có trực mới ở lại đêm trong BV nên pḥng trực chỉ có hai giường. Bởi vậy khi đám khóa chúng tôi (năm bác sĩ và có một dược sĩ, một nha sĩ không biết thuộc khóa nào) gồm bẩy người ở các đơn vị về đây th́ đúng là không có đủ giường. Được cái các bà sơ (cũng các bà sơ) đă lo liệu chu đáo trước rồi, sàn gạch th́ đă được lau sạch sẽ, trên đó trải sẳn chăn mền các cái cho anh em chúng tôi. Tưởng chừng anh em chúng tôi lại có dịp bù khú cho bỏ nhưng cái mỏi mệt cũng như cái tinh thần căng thẳng đă làm cho anh em chúng tôi mới nằm xuống không lâu nhưng ai cũng đi vào giấc ngủ mặc cho tiếng súng xa xa cứ việc đ́ đùng...


*******


28- 4- 1972

2. Ánh nắng rực rở của một ngày mới chiếu qua cửa sổ đánh thức mọi người. Chỉ có một nhà vệ sinh nhỏ cho bác sĩ trực nên tôi em phải luân phiên xử dụng. Ai sửa soạn xong đi xuống nhà ăn trước v́ các bà sơ có lo cho anh em ăn sáng rất tử tế. Khi ngồi ăn sáng ở nhà ăn, tôi nh́n lên cuốn lịch trên tường bổng giật ḿnh, à, bửa nay là sinh nhật của ḿnh! Trong bụng nghĩ, mặc dù tôi không bao giờ ăn mừng sinh nhật nhưng đúng là chưa bao giờ tôi có dịp hưởng ngày sinh nhật ḿnh trong hoàn cảnh như thế nầy. Nhưng tôi đâu có ngờ, sự thể sẽ c̣n tệ hơn nhiều nữa v́ trong đời tôi, sẽ không bao giờ có một ngày sinh nhật tệ hơn như vậy.


Một ngày làm việc quần quật ở trại bệnh và pḥng mổ. Tất cả đều là ca thuộc Ngoại khoa. Chúng tôi giúp nhau trong các ca mổ lớn, mổ nhỏ cả lựa thương, cấp cứu các ca mới từ mặt trận chuyển về. Các bà soeurs có nhiều bà lúc trước có lẽ đă có học về y hoặc đă được huấn luyện đâu đó nên đóng vai tṛ y tá pḥng mổ rất thông thạo. Phải nói, không có mấy bà soeurs th́ chúng tôi đă không làm được việc ǵ hết v́ mấy bà lo và yểm trợ chúng tôi đủ mọi thứ. BV Quảng trị tuy thiếu vắng nhân sự nhưng t́nh trạng y cụ thuốc men kể ra cũng c̣n khá đầy đủ. Nói chung nếu t́nh h́nh cho phép th́ nội trong 10 ngày, tôi nghĩ, tất cả thương binh sẽ trở về trường hợp b́nh thường nghĩa là mọi người đều sẽ được săn sóc đúng mức, các bác sĩ sẽ không c̣n phải làm mờ mắt nữa và mỗi khi thương binh được đưa về sẽ được săn sóc chu đáo ngay. Nhưng khi tôi nói lên cái ư nghĩ đó th́ các bạn tôi đứng gần đó cười ồ, tôi ngạc nhiên th́ bà soeur phụ trách pḥng Dược nói:


- Bác sĩ lạc quan và tận tâm th́ nói thế thôi chứ t́nh trạng nầy kéo dài thêm một vài ngày nữa là ḿnh hết trơn cả thuốc men và lương thực.


- Ủa ma soeur nói vậy th́ làm sao?


- Chúng tôi cũng đang lo ráo riết đây nhưng từ hơn tuần nay bệnh viện không có được tiếp tế ǵ hết v́ lư do bệnh viện hiện đang thiếu chữ kư của các bác sĩ có thẩm quyền mà mấy ông th́ đă bỏ về Huế cả rồi. Mọi thức từ thuốc men cho tới thức ăn, củi lửa đều được lấy ra xài từ phần dự trữ cũng như lấy từ...Nhà Ḍng ra đó...


Tôi nghĩ mà bực ḿnh cho các vị ở tuyến sau. Ỏ mặt trận lính chết và bị thương cũng không bổ sung quân số, đơn vị chỉ c̣n hơn 30 nghĩa là bằng quân số lư thuyết của một trung đội mà cứ phải đóng vai tṛ của một đại đội, rồi thương binh đưa về bệnh viện Quảng Trị, các bác sĩ đă trước hiểm nguy bỏ nhiệm sở, rồi tiếp tế cho bệnh viện không ai màng tới v́ các cấp ở tuyến sau không thấy chữ kư của ai là người có thẩm quyền để xin thuốc men lương thực cả! Thật là cái ṿng lẩn quẩn không lối thoát. Chỉnh nói:


- Mấy hôm trước tao đă chuyển một số thuốc men của Tiểu đoàn tao (TĐ 6/ TQLC) qua bệnh viện để có xài đó. Tụi SĐ 3 cũng vậy, tụi nó cũng chở thuốc trung đoàn nó qua đây, hỏi bọn thằng Như, thằng Nhung coi có phải không?


- Vậy th́ tao cũng sẽ chuyển một mớ của Liên đoàn tao qua bệnh viện thôi... Tôi nói.


Mẹ Bề Trên chen lời:


- Các bác sĩ c̣n trẻ nên nhiều lưong tâm thật tốt. Nhưng cái nan giải vẫn c̣n nằm trong t́nh trạng lương thực v́ thương binh đưa về càng nhiều th́ lương thực càng trở thành khó giải quyết lắm..


Anh em nh́n nhau nghẹn lời, hết ư kiến. Tôi bực tức nghĩ và tự hứa thầm rằng ngày nào đó, khi tôi ở được vị trí có quyền lực, tôi sẽ không chấp nhận những chuyện nầy xảy ra trong Quân đội ḿnh nữa nhưng tôi lại nghĩ, đánh giặc kiểu nầy th́ làm sao quân ḿnh chống nổi Cộng quân để có thể có ngày ḿnh lên làm lớn?

Buổi trưa, tôi tạt qua bên Tiền cứ của Liên đoàn ở bên cạnh BV để hỏi thăm chút chuyện về hậu cứ, sau đó trở lại BV khi nghĩ tới bao nhiêu thương binh c̣n nằm la liệt trên sàn nhà đang chờ ḿnh. Nhưng ngạc nhiên cho tôi vô cùng là ngay dưới sân, trước pḥng của các bác sĩ là một chiếc xe jeep “ở truồng,” không kính, không mui, chỉ như cái hộp nằm trên 4 cái bánh xe mà trên đó ba lô chất lổn ngổn. Các bạn tôi th́ c̣n đang loay hoay quanh đó, thấy tôi về tới, Như đă la lên:


- Thằng nầy hên thiệt, về đúng lúc. Lẹ lên Ấn ơi, theo chúng tao về Huế liền bây giờ đi kẻo trể.


- Mầy nói cái ǵ mà tao không hiểu ǵ hết vậy?


- Mầy ngu quá, bộ mầy không biết là Quảng Trị sắp mất đến nơi rồi hay sao? Tụi tao khó nhọc lắm mới kiếm ra chiếc jeep “ghẻ” này đó. Ở lại th́ thác oan con ơi, c̣n theo tụi tao th́ tối nay đă có thể... lắc đ̣ ở sông Hương được rồi.


Nh́n lại đám anh em bạn cùng lớp sắp sửa bỏ nhiệm sở, tôi thấy những người đồng nghiệp của ḿnh, mặt họ nghiêm trọng và ai cũng tuồng như nửa thẹn thùng, nửa phải đành chịu trốn chạy, cái cảm giác kỳ lạ đó thật khó diễn tả. Rồi bản năng sinh tồn ở trong tôi làm tôi cũng nghĩ tới chuyện hiểm nguy khi ở lại v́ Quảng Trị hiện đang ở vào chiều hướng thất thủ nên tôi nói:


- Cho tao mấy phút tao chạy lên pḥng túm mớ đồ nhe tụi bây.


Nhưng khi tôi chạy vào toà nhà là khu chữa trị với các thương binh nằm đầy ra sàn nhà trên đường tới cầu thang dẫn lên pḥng trực các bác sĩ th́ một anh thương binh mặc đồ rằn ri chụp lấy chân tôi (v́ anh ta nằm dưới đất):


- Tới ông thầy cũng bỏ tụi em nữa hay sao ông thầy?


Câu nói nầy đi vào tâm khảm tôi suốt đời không bao giờ tôi quên v́ chính câu nói đó đă thay đổi cả cuộc đời của tôi sau nầy. Tôi đă v́ nó mà quyết định ở lại Quảng Trị, v́ ở lại Quảng Trị mà đời tôi đă phải quẹo sang một ngơ khác và rủi may cơ hồ như lẫn lộn... Chỉ biết lúc đó, tôi thấy ḷng ḿnh chùng xuống, sao ta lại có thể bỏ những thương binh ở lại để trốn chạy trước như vậy được? Lương tâm người y sĩ ở đâu? Tôi mơ hồ như quên hết các dây liên hệ bản thân như gia đ́nh, vợ con và cuộc đời của ḿnh mà chỉ thấy trước mặt là danh dự, trách nhiệm mà thôi... Tôi quay ra ngoài sân gọi các bạn:


- Thôi tụi mầy đi đi, tao ở lại, đi đường b́nh an nhé.


- Mầy ở lại thiệt sao Ấn, đừng khùng mầy ơi. Mầy có ở lại cũng không làm được ǵ đâu. Mọi sự đă tan nát hết rồi... Như c̣n cố thuyết phục tôi.


Mấy anh em QY ḿnh nhảy lên ngồi lổn ngổn trên xe, Chung ngồi vào tay lái, Như c̣n quay lại nh́n tôi nói:


- Hy vọng gặp lại mầy ở Huế nghe Ấn...


Rồi xe chạy từ từ ra hướng cổng bệnh viện để lại chút bụi đường giữa buổi trưa nóng bức của một thành phố điêu tàn. Tôi cúi đầu quay trở vào và cầu nguyện thầm Xin vong hồn Cha phù hộ cho con... Rồi lặng lẽ trở về với thương binh. Chỉ c̣n Chỉnh của Thủy quân lục chiến ở lại với tôi. Ngoài ra c̣n có một hai anh chàng sĩ quan trợ y cũng ở lại v́ không đủ chỗ trên xe, tôi c̣n biết ǵ hơn là đắm ch́m vào công việc, hy vọng Trời Phật sẽ phù hộ cho ḿnh cũng như cho các thương binh trong cái bệnh viện xấu số bị bỏ rơi nầy. Nhưng tuy làm việc không ngừng nghĩ, trong đầu tôi vẫn vương vấn chuyện các bạn bè sau chót (trừ Chỉnh) đă bỏ đi. Giờ nầy tụi nó tới đâu rồi? Có về được tới Huế b́nh an? Có nhớ tới mấy thằng c̣n ở lại?


Khi mặt trời bắt đầu xuống thấp ngang với rặng Trường Sơn ở phía tây quốc lộ 1 th́ không khí như chùng xuống nặng nề tới mức khó thở. Tôi cũng không hiểu v́ sao nhưng linh tính như thức dậy cho tôi biết đêm nay sẽ có rất nhiều chuyện xảy ra. Nh́n chung quanh ḿnh, ai cũng có vẽ trầm ngâm như mỗi người đều cảm thấy có cái ǵ bất thường đâu đây. Ánh sáng từ từ đổi dần từ ban ngày trở thành màu hồng đỏ như máu rồi sậm đi, chỉ c̣n lại vài tia đỏ như lửa của hoàng hôn đưa lên từ phía sau rặng núi hiện đă không c̣n màu xanh của cây rừng mà là một màu đen đầy hăm dọa. Nh́n ra phía cầu Thạch Hản, tôi thấy 2 chiếc M48 của Thiết đoàn 20 Kỵ binh đang dàn ngang bít cả ḷng đường, những người lính mũ đen sau bửa cơm chiều đang ngồi trên thành cầu hút thuốc. Trong sân bệnh viện, những người lính bị thương nhẹ đang đi tới đi lui và nói chuyện với nhau. C̣n chuyện ǵ nói khác hơn là nỗi nhớ nhà và niềm lo cho chiến sự tại chỗ hay đúng hơn là an ninh cá nhân của họ. Những người c̣n ở lại cũng như tôi đều trở lại pḥng làm việc để ráng khâu vá thêm được chút nào hay chút nấy trước khi nghĩ tối. Công việc tuy có vẽ b́nh thường nhưng mơ hồ đâu đây có một cái ǵ bất thường ẩn hiện... Có lẽ đó là bóng của Thần Chết đang lảng vảng...


10 giờ đêm, tiếng súng dồn dập ngoài phía quốc lộ như đánh thức mọi người khỏi cơn hôn mê nặng nề để trở về với thực tế chiến tranh. Tôi rời ca làm việc chót để bước ra sân. Bất cứ gặp ai, trên mặt họ cũng đều mang một nét mặt giống nhau: thảng thốt! Mọi người như tự hỏi: Cái ǵ xảy ra nữa đây? Rồi ḿnh sẽ ra sao đây? Ra tới sân bệnh viện nh́n về phía quốc lộ th́ tôi thấy h́nh như Cộng quân đang tấn công hai chiếc xe M48 trên cầu.


Dĩ nhiên đêm tối làm tôi không nh́n thấy bóng người nào cả, chỉ thấy lằn đạn tua tủa từ bốn phía bắn vào hai chiếc thiết giáp cũng như từ hai chiếc thiết giáp bắn trả. Những tiếng hô xung phong, tiếng súng AK ḍn tan ṛn ră ḥa lẫn với tiếng M16 thanh tao và nhanh gọn thỉnh thoảng chen vào vài tiếng nổ lớn hơn và trầm hơn của những khẩu B40 cùng những tiếng nổ ră rời của lựu đạn hay M79 phóng ra đệm thêm những nốt nhạc đau thương cho bản hoà tấu bi thảm nầy. Văng vẳng có tiếng kèn thúc quân của quân chính quy Bắc Việt cùng tiếng nặng và chua của người đến từ miền Bắc. Những tia đạn lửa cắt đứt màn đêm đen với những vệt sáng chằn chịt đan vào nhau như một màng lưới của Tử thần. Tiếng nổ dồn dập. Hai chiếc thiết giáp cồng kềnh đứng chơ vơ giữa cầu cũng giống như cái bóng của hai anh khổng lồ cô đơn đang bị tấn công sát kề bởi những sinh vật nhỏ bé mà họng súng đại bác khổng lồ cũng như những khẩu đại liên đă không c̣n hiệu lực v́ địch đă quá gần và tôi cảm thấy lo sợ cho những người lính hồi chiều c̣n đứng hút thuốc trên cầu, bây giờ các anh ra sao rồi, có c̣n tiếp tục chiến đấu trong hai chiếc xe đó hay đă ra đi?


Long đại liên và Hải nẫu từ bên tiền cứ đă lái chiếc Dodge Hồng thập tự chạy sang bệnh viện và gặp tôi đang lóng ngóng bèn hoảng hốt gọi:


- BS ơi, sao ông c̣n đứng đó, VC đă vào thành phố rồi. Ḿnh lo chạy đi thôi.


Sửng sốt, tôi chưa kịp nói ǵ th́ tiếng súng đă bắt đầu nổ từ phía ngoài cổng bệnh viện. Cảnh tượng trong bệnh viện th́ hổn độn ngoài tầm tay của mọi người. Tiếng thương binh kêu gào cũng như các bà soeurs chạy tới chạy lui trên các hành lang c̣n điện sáng choang. Hải nẫu bàn:


- Bây giờ ḿnh mà lái xe Dodge nầy chạy ra cổng th́ sẽ chết sớm hơn ai hết.


- Ḿnh băng ngă hông bệnh viện về bên tiền cứ xem sao đi BS. Long đại liên bàn.

Trong trí óc của tôi, bỏ chạy là điều tôi ức nhất. V́ vậy, tôi đồng ư với Long đại liên liền. Tôi nói:


- Tao không ép, giờ nầy mạnh ai nấy lo. Tao sẽ chạy qua bên tiền cứ xem sao. Đứa nào muốn theo tao th́ theo...


Rồi Long đại liên theo tôi vọt ra cửa hông bệnh viện, chạy qua một đám đất trống rồi tới tiền cứ của Liên đoàn. C̣n Hải nẫu th́ tôi không biết hắn làm ǵ nữa.

Cảnh tượng bên tiền cứ có vẽ lạc quan hơn một chút. Sĩ quan cũng như binh sĩ đều ôm súng ra nằm ở lề đường v́ từ quốc lộ 1 ở ngơ rẽ vào thành phố, con đường cao hơn sân tiền cứ khoảng 1m nên tạo thành một bờ hào mà binh sĩ có thể dựa vào đó để chiến đấu một cách tương đối an toàn. Tôi nh́n trước ngó sau thấy có một cây súng carbine M1 không biết của ai để long lóc trên sân nên lượm lên, soát lại băng đạn và ôm nó ra nằm dựa vào lề đường như mọi người ḷng nghĩ thầm: Muốn giết được ta cũng phải đổi bằng giá đắt chứ chẳng không. Đúng là ư nghĩ của một anh bác sĩ quân y mới ra đơn vị hai ba tháng! Tiếng Đ/úy Xuân: Đứa nào tḥ tay tắt cái máy đèn đi coi, để sáng trưng vầy có mà chết cả lũ! Tôi thấy ḿnh ngây thơ thật, đèn đóm trong tiền cứ tuy không sáng choang nhưng quá sáng so với cảnh vật chung quanh tối đen như mực. Khi máy điện ngưng chạy, khung cảnh như im ắng hẳn đi, chỉ c̣n tiếng nổ ngoài phía cầu vẫn c̣n dồn dập, Long đại liên nằm xuống bờ đường cạnh tôi nói nhỏ nhỏ: Em không có súng nhưng có mấy trái lựu đạn có ǵ chọi cũng đỡ há ông thầy. Bửa nay thầy tṛ ḿnh chết sống có nhau há ông thầy?


Mới dứt câu th́ h́nh như Cộng quân nhận biết mục tiêu nên bắt đầu bắn vào tiền cứ xối xả. Tuy đạn không trúng ai nhưng có nằm làm mục tiêu của những viên đạn mới biết cái cảm giác lạ lùng và ghê rợn của nó, đồng thời máu trong người tôi như sôi lên, cơ thể tôi như phồng to lên cơ hồ muốn vỡ tung thân xác, cái cảm giác sợ hăi bị át đi bởi cái mùi thuốc súng khét lẹt và tôi thấy ḿnh trở nên ngây dại, tay châm hẩm ôm khẩu carbine và định bụng sẽ chỉ bắn khi nào thấy bóng ai nhào lên tôi công mà thôi v́ tôi biết ḿnh chỉ có một băng đạn (không biết có đầy đạn không và nếu đầy thiệt t́nh tôi cũng không nhớ là phải có bao nhiêu viên đạn trong đó nữa) nên tôi tự nhủ ḿnh sẽ phải tiện tặn tối đa. Tiếng súng Bắc quân nổ đều và ḍn tan (tôi đoán là AK 47) rồi bất ngờ, họ đổi sang B40, quả đạn to như bắp chuối bắn thẳng mà bay cong cong hướng về phía anh em Biệt động quân mà nhờ nằm hồi lâu trong bóng tối, mọi người đă trở nên nh́n rơ cảnh vật chung quanh. Tiếng nổ của B40 nghe ghê rợn hơn tiếng AK nhiều nhưng nh́n quanh cũng chưa có tác hại ǵ, có điều tôi chợt thấy là đă có nhiều khoảng trống dựa bờ đường có nghĩa những người nằm thủ ở đó hồi nảy đă bỏ đi đâu mất. Ngay cả Long đại liên mới nói láp dáp cái ǵ là thầy tṛ ḿnh bữa nay sống chết với nhau giờ cũng biến đâu mất tiêu! Tự nhiên tôi nghe cái sợ chợt dâng lên v́ như một con chim lẻ bạn, cái tuyến dựa bờ đường dài mấy chục thước mà hiện giờ chỉ c̣n tôi và hai ba bóng người nữa mà tôi không biết là ai.


Một người quay sang gọi tôi nhỏ nhỏ: Bác sĩ đó hả bác sĩ, chạy đi ông ơi, tụi nó chạy cả rồi, tui cũng vọt bây giờ nhưng bỏ ông lại coi không được. Thôi tui đi đây! Rồi bóng người đó cùng với mấy người chung quanh cùng lúp xúp lùi lại và biến trong bóng đêm. Tôi không biết làm sao cũng đành đứng lên và chạy về phía hông tiền cứ tức là lại chạy ngang bệnh viện nhưng lần nầy lại không chạy xuyên bệnh viện mà là theo một con đường nhỏ sau lưng bệnh viện đi vào hướng thành phố. Theo con hẻm nhỏ đó là những người cùng cảnh ngộ như tôi nghĩa là chạy tránh cho xa chỗ đánh nhau càng nhiều càng tốt và riêng tôi lại càng không có định hướng chi cả? (biết hướng nào đâu mà định?).


Th́ ra trong bóng đêm cùng nỗi lo sợ dâng lên trong ḷng, người dân Quảng Trị đă bắt đầu bồng bế nhau ra khỏi nhà, tay xách nách mang, đi t́m một sinh lộ hầu ra khỏi vùng lửa đạn nầy. Tiếng súng sau lưng càng lúc nghe càng nhỏ dần đi trong khi số người chạy loạn càng lúc càng đông lên mà đa số là thường dân với rất nhiều phụ nữ và trẻ con. Cái điều không biết gọi là lạ lùng hay ǵ ǵ nữa nhưng rơ ràng, bao nhiêu người đông đúc, lũ lượt bồng bế d́u dắt nhau nhưng không một tiếng nói, một tiếng ồn nào cả. Ngay cả tiếng khóc của trẻ con, nửa đêm bị dựng đầu dậy trong giấc ngủ sao chúng mơ hồ cũng biết nổi hiểm nguy sau lưng để mà im thinh thích như chia xẻ với cha mẹ chúng niềm lo âu tột cùng của con sâu cái kiến trong lửa đạn vô t́nh.


Chạy chung với dân, tôi cảm thấy ḿnh hèn hết sức v́ trong bộ quân phục Biệt động quân mà chưa bắn một phát súng đă phải bỏ chạy nhưng tôi biết làm sao hơn khi gần như cả tiền cứ biến mất ngay sau lưng tôi, tôi phải làm sao chớ? Nhớ từ lúc c̣n học ở trung học, mỗi lần ghi tên học môn nhiệm ư là thể thao là tôi lại bị đưa xuống pḥng y tế để khám sức khỏe và lần nào cũng vậy, tôi đều bị bắt buộc phải chọn môn Hội họa thay v́ Thể thao (bà bác sĩ trong trường cho rằng tim tôi không được b́nh thường nên bà không muốn cho tôi chơi thể thao). Mà đúng vậy, chơi thể thao món ǵ tôi cũng đều mau mệt hơn nguời khác, từ học vơ, đánh bóng bàn và nhất là tuyệt đối không có vụ chơi đá banh th́ tôi đâu có chạy theo trái banh được. Khi học Y khoa, tôi đă tự nghe tim ḿnh cũng như nhờ các đàn anh chuyên về tim nghe thử th́ mới biết là ḿnh bị Loạn nhịp (Arythmie) do đó, tôi thường tránh những việc cần chạy hay làm nặng về thể xác lâu dài.


Hôm nay, khi rút ra khỏi tiền cứ th́ v́ nổi sợ Cộng quân sau lưng nên tôi lúc đầu cũng có chạy nhưng được một chút là tôi đă thở hào hển, sau đó tôi bắt đầu đi chậm lại, tuy không giống như người nhàn du nhưng cũng không giống người chạy loạn chút nào! Nay th́ chung quanh tôi rất nhiều người dân Quảng trị cũng như tôi không biết phải chạy đi đâu nên tự nhiên cả một đoàn người như cùng đi với nhau mà không định hướng cũng như không ai dẫn đường ai hết, chỉ biết cố mà đi cho xa khỏi cái tiếng súng nghiệt ngă sau lưng ở hướng cầu Thạch hăn. Cứ người sau theo chân người trước mà thôi.


Con đường nhỏ trở thành con đường nhựa (tôi cũng chẳng biết về hướng nào) chẳng mấy chốc mà đă đông ngẹt người. Trong đêm tối, người ta dắt díu nhau, tay bồng tay bế, người đi xe hai bánh, kẻ đi chân, từng đoàn quân xa của những đơn vị không tác chiến, tất cả ḥa lẫn cùng nhau hướng về một hướng chung: hướng xa tiếng nổ, hướng của b́nh yên. Những xe Dodge 4x4 mang dấu hiệu Hồng thập tự chở những thương binh trong bệnh viện bắt đầu t́m lối về hướng Nam. Những đơn vị tiếp liệu, những đơn vị văn pḥng của quân đội cũng như dân sự với những xe GMC chiếu ra những tia đèn pha sáng rực về phía trước xé toạt đêm đen chiếu nổi bật những chiếc đầu lố nhố của đám người phía trước, đồ đạc cồng kềnh nhưng tất cả, chỉ trừ tiếng động cơ xe, đều im ĺm một cách lạ lùng. Đạn ở phía sau vẫn nổ ḍn, những tia lửa đạn vẫn chiếu sáng vụt lên bầu trời đêm và đoàn người vẫn âm thầm tiến bước.


29- 4- 1972

Trời vừa hừng sáng th́ đoàn người đă tới một cái thị trấn đ́u hiu, nhà cửa tuy c̣n nguyên vẹn nhưng cửa đóng then cài, không khí có vẻ xơ xác trong khi người chạy giặc th́ đầy đường. Mọi người không hẹn mà ai cũng dừng chân lại nghĩ. Trời trong và xanh biếc như hứa hẹn một ngày nắng đẹp.


Bây giờ tôi mới thấy rơ là người ta đông đến hàng ngàn nguời v́ đường sá đầy nghẹt người cũng như xe cộ thậm chí cả hai bên lề đường dốc thoai thoải cũng không c̣n chỗ trống. Nhiều người đi t́m nước uống ở hai bên đường, có người giở một nắm cơm hẩm ra ăn cho đỡ ḷng. Một đêm thức trắng rồi c̣n ǵ. Đâu đây có tiếng trẻ con ọ ọe khóc. Các bà th́ có người vạch áo cho con bú hoặc bơi xới t́m một thức ǵ đó cho con cái họ và cả chính họ để ăn dằn bụng. Tôi th́ không quen ai cũng như không cảm thấy đói khát ǵ lại thêm cũng không biết đi đâu nên đứng lớ ngớ nh́n quanh nh́n quất mới thấy cái trụ sở của thị trấn.


Th́ ra đó là quận lỵ Mai Lĩnh nằm về phía Nam của thị xă Quảng Trị. Tôi tiếp tục đi dài dài theo quốc lộ 1 về hướng nam v́ tôi có phải chờ ai và đi chung với ai đâu. Thế là tôi lầm lũi đi, trong trí nghĩ rằng nếu cần tới lúc chạy th́ ḿnh đâu có chạy được nên ḿnh nên đi trước là vừa. Thế là tôi cứ đi. Con đường về Huế nghe đâu c̣n xa lắm, những 4, 5 chục cây số nữa th́ phải. Trên con lộ thẳng tắp cũng có rất nhiều người cũng đi như tôi. Nh́n trước mặt như một con rắn khổng lồ uốn éo và di chuyển chầm chậm dài ngút tầm mắt. Trước mặt là hứa hẹn của một b́nh yên, sau lưng là súng nổ, đạn bay, nhà cháy, người chết... Không biết rồi ḿnh sẽ ra sao? Liệu sẽ có đến được cuối đường? Mặt trời càng lên cao, cái nóng bức càng gia tăng th́ sự mỏi mệt, lo âu, chán chường càng hiện rơ trên khuôn mặt con người trong ḍng sông di tản.


Bây giờ, hiện diện trong đoàn người, ở gần khúc đầu của con rắn khổng lồ là những chiến xa M48, những thiết vận xa M113 cũng như những chiếc GMC, xe Hồng thập tự của quân đội cũng như dân chính, rồi xe tư nhân, và vô số xe hai bánh. Ở trên những quân xa chở lính tráng th́ c̣n gọn ghẽ, c̣n trên những chiếc xe hai bánh của thường dân th́ thôi đủ kiểu. Mùng màn chiếu gối, mọi đồ tế nhuyển mà trong phút khẩn cấp người ta đă dồn đại vào trong một cái bao, cái bị ǵ đó rồi túm, rồi mang, rồi cột và cả gia tài của họ nằm trên chiếc xe Honda hai bánh oằn oại dưới trọng tải của cả một đời người, một gia đ́nh. Dù thường dân hay quân nhân, mặt người nào cũng đều hiện rơ nỗi lo âu, bồn chồn... và cả hốt hoảng nữa.


Đạn pháo kích bắt đầu rơi trên Quốc Lộ 1 khoảng độ 10 giờ trưa khi đoàn người tới địa phận quận Hải Lăng (đó là tôi nghe người ta nói vậy). Những tiếng rú xé màng nhĩ của đạn pháo của Cộng quân như muốn xé luôn cả không gian và ḷng người. Những tiếng nổ tiếp liền không ngớt bắn tan tác đội h́nh của con rắn khổng lồ đang chậm chạp trườn đi trên con đường định mệnh. Người ta chạy tràn ra hai bên đường t́m chỗ trú ẩn trong những g̣ cát trắng giống như cảnh một đàn kiến đang ḅ đi thành hàng lối bổng dưng bị phá vỡ phải chạy túa ra. Người nào xấu số trúng đạn từ những trái pháo đầu tiên th́ chỉ c̣n nằm lại trên đường nhựa, nếu chưa chết th́ chỉ c̣n chờ chết và chắc là chỉ mong một cái chết nhanh chóng hơn cho đỡ đớn đau. Đạn pháo vẫn tiếp tục rú xé trời và tiếp tục rơi. Cảnh hổn loạn làm sao tả cho xiết. Tiếng người réo gọi nhau, cha gọi con, vợ kêu chồng, tiếng rên khóc của những người “c̣n ở lại” thấy người thân vừa mới “ra đi” nhưng không ai c̣n được chút thời giờ để vuốt mắt người thân của ḿnh cũng như quẹt đi hai hàng nước mắt của chính ḿnh.


Nhiều người không chạy kịp đâu xa đành nằm xuống hai bên đường dựa theo con mương ở b́a những đồi cát ngút ngàn dọc theo con lộ. Cảnh con người dùng hai bàn tay trần cố bới cho cát trủng sâu thêm một chút để được thêm một chút an toàn thật năo ḷng, cát có nóng bỏng, tay có rướm máu nào có kể ǵ? Người ta đang cố thu h́nh cho bé nhỏ lại, đang cố biến thành những con đà điểu chui đầu xuống cát để trốn tránh cái sự thật hăi hùng đang diễn ra chung quanh, có người th́ đang khẩn cầu một Đấng Thiêng Liêng nào đó che chở cho họ ra khỏi cái thực tế đầy tai ương và vô vọng nầy. Trong khi đó th́ miểng đạn cứ tiếp tục cày xuống mặt cát làm cát văng tung toé, những hạt cát nóng bỏng (v́ nắng hay v́ sức nóng của miểng đạn pháo chuyền sang?) văng vào mặt tôi cơ hồ như cắt đứt cả da thịt.


Trên đường nhựa, cảnh tượng c̣n thương tâm hơn nhiều. Một người mẹ đang bế một đứa bé độ chừng 6, 7 tháng, đi có giang ngồi trên nóc chiếc xe M113, dĩ nhiên cùng ngồi trên đó với chị c̣n chen chúc rất nhiều người khác. Khi đạn pháo kích bắt đầu nổ, chiếc xe thiết vận xa bổng quẹo ngang đột ngột -  không ai hiểu anh tài xế định làm ǵ -  Anh muốn chạy ngơ khác chăng? Hay anh muốn quay trở về đường cũ? Chỉ biết có điều hai mẹ con bị xe giật bất ngờ rơi cả xuống đường, đứa bé vẫn c̣n trong tay mẹ nó. Chiếc xe vẫn c̣n tiếp tục giật lùi và bánh xích bắt đầu nghiến lên chân người mẹ. Người ta la ó rùm trời, người ngồi trên xe thiết vận xa lẫn kẻ trên đường ai cũng đều cố báo cho anh tài xế biết để anh ngừng lại nhưng... ai đă từng thấy xe M113 quẹo ngang mới thấy nó nhanh như thế nào. Và trí óc người mẹ cũng hoạt động nhanh như thế nào. Chỉ trong một tích tắc chót của cuộc đời, bánh xe đang nghiến dần lên ḿnh bắt đầu từ chân mà người mẹ vẫn c̣n cố đẩy đứa bé lên phía đầu bà với hy vọng là nó sẽ ra ngoài tầm thụt lùi của chiếc xe! Viết ra ở đây c̣n chậm hơn ngoài sự thật rất nhiều. Người đàn bà và đứa bé bị bánh xích xe nghiến dần bắt đầu tứ phía chân người mẹ lên cho đến qua khỏi đầu bà, hai tay bà vẫn c̣n giơ lên như cố đẩy đứa bé ra khỏi cái bánh xích nhưng rồi... cả hai mẹ con, tất cả đều bị bánh xích nghiền nát. Tiếng xương người bị cán rụm kêu lắc cắc và h́nh ảnh của máu thịt nhầy nhụa trên đường cũng như dính theo những mắc xích từ hai mẹ con trước đó 1 phút c̣n sống b́nh thường như mọi người là một h́nh ảnh vô cùng kinh khiếp tưởng chừng không bao giờ xóa mờ trong kư ức tôi được. Tôi cúi gục đầu xuống cát trong tâm trạng đớn đau vô biên của một hoàn cảnh bất lực.



Ở một nơi khác, một chiếc GMC phóng vội đă cán lên một chiếc Honda “dame” vô t́nh ở trước mặt nó. Cả người lái lẫn chiếc xe Honda đều bẹp dúm trong khi chiếc xe GMC vẫn hùng hổ càn lướt lên trên nạn nhân của ḿnh. Một người đàn ông bị miểng pháo kích cắt đứt một miếng thịt thật lớn ở đùi đă ngồi quỵ xuống bên đường, sự đau đớn làm anh chảy nước mắt. Nhưng có lẽ anh đau hơn là v́ mặc dù anh cố kêu nhưng người đàn bà mới giây phút trước c̣n là người vợ yêu quư của anh, nay đă làm ngơ bỏ chạy luôn không nh́n lại.


Những đứa trẻ mặt mủi lem luốt v́ nước mắt, v́ mồ hôi, mếu máo, ngơ ngác không biết phải làm ǵ giữa một cảnh tượng hăi hùng chưa bao giờ thấy, cha mẹ ơi, cha mẹ đâu rồi? Một bé gái chừng 9, 10 tuổi ngồi khóc nức nở bên xác một người đàn bà, dĩ nhiên là mẹ nó. Đạn nổ ư? Xe chạy cán phải ư? Nào có biết ǵ. Bé chỉ c̣n là một cái xác ngây dại khi mẹ em bổng đột ngột ra đi, em có c̣n biết phải làm ǵ? Có lẽ được nằm xuống theo mẹ là điều tốt hơn cả cho em để em thoát ra khỏi t́nh cảnh nầy.


Ngoài những đạn pháo lớn, những loạt đạn từ những súng cá nhân hay cộng đồng từ hai bên đường vẫn tiếp tục bắn xối xả vào cái biển người đang hổn loạn như một bầy vịt đang lùng bùng trên con đường nhựa nóng bỏng nhuộm đỏ máu người. Một chiếc xe nhà binh chở 5, 6 người trên đó chạy thật nhanh về hướng nam qua khoảng cát dọc theo đường với hy vọng dùng vận tốc cao để tránh đạn. Cát trắng bay mù mịt theo làn bánh xe và rồi một tiếng nổ ầm, giữa đám bụi cát mù đó tung lên mấy thây người và chiếc xe đă nằm ngửa trên băi cát với 4 bánh xe vẫn c̣n quay tít như một con thú vừa chết thật bất ngờ nên không chịu tin là ḿnh đă chết nên nhịp tim vẫn chưa ngừng đập.


Bỏ rơi con Lộ 1, con lộ của Thần Chết, bao nhiêu người đă chạy tràn ra 2 bên đường, cát trắng phau nóng bỏng thiêu đốt những đôi chân trần đă rơi mất giày dép, tóc tai ră rượi, mắt vẫn c̣n ướt long lanh cho giọt nước mắt không có thời giờ để chảy, mặt lem luốt mà chân vẫn chạy, quần áo, tư trang vung văi đầy con lộ cũng như rải rác đầy cánh đồng cát trắng mênh mông trong khi súng vẫn nổ, tiếng rít của đạn bay vẫn chói tai và máu vẫn tuôn rơi, tung tóe trong cuộc thảm sát kinh hồn nầy. Trong khi đó th́ các bụi sim vẫn nằm phơi trên cát khoe những cánh hoa tím xinh tươi phất phơ theo gió một cách vô tư....


Tôi muốn gào to lên: Hởi người lính Bắc quân, các anh đă hài ḷng chưa vậy? Ai cũng biết chiến tranh là có máu đổ nhưng anh có tiết kiệm không những giọt máu của chính đồng bào anh, những thường dân vô tội v́ sao mà bị thảm sát như một Tết Mậu Thân tái diễn trên Quốc Lộ 1 giữa trưa Hè? Anh và đồng bạn núp ở hai bên đường có chút nào run tay không khi bóp c̣ súng nhắm vào những con người không có biện pháp tự vệ nào? Anh có mềm ḷng chút nào không khi trông thấy kết quả của các anh đă thực hiện một cách thê thảm như vậy hay anh lấy làm thỏa măn cho cái tác phẩm phi nhân đúng như anh đă dự trù?

Hỏi các ông Tướng lănh Quân đội và chính trị gia của VN Cộng Ḥa, các ông có hài ḷng chưa vậy? Ai cũng biết chiến tranh là có tiến, có thoái nhưng hỡi ơi, thoái kiểu các ông là các ông đưa quân lính (bằng lệnh hành quân) và cả thường dân (bằng những lời hứa hẹn láo khoét) vào chỗ chết trong khi các ông hễ có ǵ nguy hiểm là các ông lên trực thăng trước bay thẳng về chỗ an toàn? Khi máu đổ thịt rơi như vậy, các ông ở đâu và đang làm ǵ, uống rượu, ăn chơi hay nhảy đầm? Làm ǵ có chuyện các ông bỏ ra được một phút trong cuộc đời khốn nạn của các ông để suy nghĩ chuyện các ông đă làm và... hối hận?


Lúc đầu tôi cũng theo chân đồng bào chạy vào đồng cát nhưng chỉ chạy một lúc là tôi bắt đầu thấy khát dễ sợ. Nh́n chung quanh th́ toàn cát và cát, những bụi sim vẫn theo gió phất phơ nhưng không có ǵ cho tôi có thể giải quyết được cái khát cả. Nhớ lại lần chót tôi có uống một chút ǵ là trước 10 giờ đêm qua, thời điểm Bắc quân tôi công vào thị xă Quảng Trị, bây giờ cái khát bắt đầu hành hạ tôi mà cái viễn tượng t́m ra nước uống vào lúc nầy thật hoang đường hết sức.


Tôi nghĩ thôi th́ trở lại Quốc Lộ 1, trước là có thể t́m ra trong các xe bỏ nằm lại đó thế nào chẳng có lương thực, nước uống, mà sau nữa là biết đâu bọn Bắc quân sau khi tàn sát thỏa thích sẽ bỏ đi và con đường về Huế chờ đêm đến có thể tôi sẽ đi lọt được. Thế là tôi trở lại hướng con đường. Quả nhiên khi tôi trở lại tới quốc lộ 1 th́ không c̣n pháo kích nữa mà không gian trở nên im ắng một cách khác thường, xác người cũng như xác xe cộ nằm chổng chênh, máu người cũng như xăng dầu loang lỡ mặt đường nhựa mà về trưa cái nóng của mặt trời hun đúc nên cơ hồ như có sắc khói bốc lên. Tôi đi thất thểu theo con lộ về hướng nam, quả nhiên chỉ một lát sau tôi đă t́m được nước uống trong một cái b́nh tong của lính trên mặt đường không biết của ai.


Trên đường không phải chỉ có một ḿnh tôi mà c̣n nhiều người khác, quân nhân cũng như dân sự, đàn bà trẻ em cũng không thiếu ǵ, chắc mọi người cũng cùng chung ư nghĩ như tôi, đánh liều một cơ hội biết đâu đi lọt được tới nơi an toàn? Lần nầy th́ con rắn khổng lồ của đoàn người không đông đặc như lúc sáng nhưng cũng rất đông và trước mặt tôi cho hết tầm mắt cũng toàn là người và người nhưng không c̣n xe cộ ǵ nữa chỉ trừ vài chiếc quân xa và một số xe hai bánh mà thôi. Những con người đi thất thểu như những cái xác không hồn, không ai có một lời nói nào với ai cả.


Hai anh chàng lính Quân Y của tôi th́ ngay từ đêm qua đă không c̣n thấy tăm tích đâu nữa làm tôi thấy ḿnh cô đơn kể ǵ! Người ta chung quanh tôi, ai cũng mang trên mặt một nét sợ hăi cực kỳ v́ không ai biết được cái ǵ sẽ xảy ra, cái ǵ đang chờ đón họ ở 100 mét trước mặt chớ đừng nói ǵ đến ngày mai sao quá xa vời. Những anh chồng th́ tay túm tay mang đồ tế nhuyển c̣n sót lại, mặt hớt ha hớt hải trong khi những người đàn bà mang xách con thơ trong khi bọn trẻ con theo lẽ tuổi phải c̣n ngây thơ th́ đang phải lếch thếch chạy theo cha mẹ trên đường chạy loạn và hầu như không ai màng đến chúng, chúng có biết thân th́ phải cố mà bám sát lấy cha mẹ, mơ hồ trong cái trí khôn c̣n non nớt của chúng, chúng đă hiểu cái tai họa tày trời của chiến tranh đă đổ ụp xuống đầu chúng và cái cơ hội sống c̣n duy nhất là bám theo cha mẹ mà thôi. Tôi vừa thấy mệt vừa thấy chán nản vô cùng cho sự bất lực cùng cực của ḿnh.


Tôi thất thểu đi như một con người đă đánh mất linh hồn, chân cứ bước không c̣n tri giác... Bổng tôi nghe có tiếng gọi Ông thầy! Ông thầy! Ngoảnh mặt nh́n th́ tôi thấy Hải nẫu đang ngồi ở tay lái một chiếc Dodge Hồng thập tự đang gọi tôi và tự dưng tôi thấy như ḿnh sống lại. Tôi chạy vội đến rồi nhảy ngay lên xe. Hải nẫu hỏi ngay Ông thầy có sao không?


- Tao th́ không sao cả, có điều làm cách nào mà chú mầy c̣n ôm được chiếc xe của Liên đoàn hay vậy?


- Tui từ tối qua tới giờ lái chiếc xe nầy chớ ai, thằng Long đại liên cũng như ông thầy lạc đâu mất tiêu, tui cũng ráng t́m đường về Huế đây, may mà gặp ông thầy...


- Long đại liên th́ tao cũng không thấy nó đâu.


Rồi nh́n trên xe thấy đàng sau không chở ǵ cả, tôi chợt nghĩ ra c̣n bao nhiêu người bị thương ngay trước mặt ḿnh, sao ḿnh lại để xe trống, không chở ai hết? Tôi liền nói tiếp:


- Thấy người ta tội quá hả mầy, ḿnh coi có ai đáng tội quá th́ ḿnh chở họ với.


Hải nẫu nói:


- Ông thầy tốt bụng th́ nói vậy chớ ḿnh chở ai bỏ ai hả ông thầy? Bây giờ th́ coi như phó mặc cho số Trời, ai cũng có phần số hết trơn...


Trong khi hai người đang nói chưa được mấy câu th́ đàng phía trước người ta đang ùn ùn chạy túa ra hai bên đường, có người c̣n chạy quay trở lại, lại có tiếng súng nổ về phía trước dồn dập. Việt Cộng! Việt Cộng đàng trước bà con ơi! Người ta bắt đầu chạy tứ tung, kẻ th́ tràn vào hai bên đường, người th́ chạy quay trở lại và chiếc xe Dodge của tôi phải bắt buộc dừng lại giữa đường, trước mặt, sau lưng, chung quanh chỗ nào cũng là người chạy loạn. Rồi pháo của Cộng quân lại bắt đầu rót vào con đường, Hải nẫu nói:


- Chắc là ḿnh cũng phải quay trở lại quá ông thầy. Trở về kiếm Liên đoàn đi chung với đơn vị có lẽ không bị lùng bùng như vầy, hồi ở bên Kampuchia có lúc cũng tơi tả nhưng Liên đoàn đâu có sao, bây giờ chung quanh ḿnh toàn là dân không mà ḿnh th́ có làm được ǵ, c̣n ở với Liên đoàn mà không có dân chung quanh th́ ḿnh c̣n đánh đấm được rồi lỡ có ăn đạn mà chết cũng hả dạ...


Không biết làm sao hơn nên tôi đành gật đầu. Hai thầy tṛ bèn cố quành xe trở lại và cố lách qua người ta để nhắm quay trở về hướng Bắc. Nhưng chỉ hơn 15 phút sau là xe đă trở lại khúc đường oan nghiệt hồi trưa, mới rời nơi đó có bao lâu nhưng khi nh́n lại th́ tôi lại cảm thấy hăi hùng như thấy lần đầu. Xác xe cộ chổng chênh, xác người nằm chết trong đủ mọi h́nh thái, đồ đạc vương văi cùng khắp và máu người tạo thành bao nhiêu vũng ở trên đường nhựa. Đây đó có vài đám khói vẫn c̣n bốc lên đen nghịch do những chiếc xe bị bắn cháy.


*****


3. Xe Dodge của hai thầy tṛ tôi không thể nào chạy trên đường được nữa nên Hải quẹo xuống bên đường để chạy tiếp. Bánh xe lún xuống cát tung lên tung tóe mà xe không tiến lên được là mấy, Hải phải sang số cho xe chạy cả 4 bánh để có sức kéo mạnh hơn nhưng sau cùng, chiếc xe bắt đầu tung khói lên mù mịt do nóng quá độ. Khói lên từ cái b́nh nước xe len qua nắp máy và cuồn lên đen nghịt, Hải lầu bầu:

- Hồi sáng bị bắn tứ tung chắc có viên trúng b́nh nước quá...


Tôi th́ dốt đặc về máy xe nên hỏi (nhưng hỏi xong chợt thấy câu hỏi thật ngây thơ!):
- Mầy liệu có thể sửa sao đó cho xe chạy đỡ được không?


- Trời đất, ông thầy hỏi tui thiệt không biết đường mà trả lời. Họa là tui có phép thần thông chi mới có hy vọng...


Rốt cuộc Hải và tôi rồi cũng phải bỏ xe và bắt đầu đi bộ trở về hướng Quảng Trị. Hải vừa đi vừa lầu bầu chi đó mà tiếng Huế nói lí nhí tôi không nghe được nhưng tôi cũng mệt nên không buồn hỏi xem Hải nói ǵ. Lát sau th́ Hải hỏi trống không:

- Giả sử đi về hướng Bắc cũng kẹt như đi về huớng Nam th́ làm sao đây?


V́ thấy Hải nói trống không nên tôi cũng không trả lời, chỉ lầm lủi bước. Tuy nhiên trong trí tôi cũng suy nghĩ thật nhiều về câu hỏi đó: Ờ nhỉ, ḿnh sẽ phải làm sao đây nếu đi về hướng Bắc cũng bị kẹt luôn? Hỏi mà không có câu trả lời th́... đành buông mặc xem câu chuyện ra sao? Cũng nhờ cái b́nh tong nước tôi lượm được nên hai người cũng không bị khát, c̣n cái đói h́nh như đi vắng tuy rằng từ chiều tối hôm qua tới giờ, tôi vẫn chưa có cái ǵ trong bụng.


Đường càng đi về hướng Bắc càng thưa người và dần dần trên đường chỉ c̣n hai thầy tṛ lầm lủi bước. Cũng may là không thấy bóng dáng Bắc quân đâu cả mà cũng không có một tiếng súng nổ gần. Tôi sực nhớ là hai người không có một vũ khí ǵ hết ngoài mấy dụng cụ tiểu phẫu lúc nào tôi cũng mang trên ngực áo. Ḿnh không khác ǵ người dân thường chạy loạn cả, chỉ khác là không có gia đ́nh cũng như mặc bộ đồ lính trên ḿnh mà thôi... Không hiểu đơn vị ở đâu mà t́m nữa đây? Thôi kệ, tới đâu hay đó vậy...


Khi trời vừa xế bóng về phía tây th́ thành phố Quảng Trị đă thấy dạng xa xa. tôi gọi Hải phải cẩn thận v́ không biết Bắc quân đă chiếm đóng Quảng Trị chưa, thế là hai người bèn đi xuống lề đường để từ trong thành phố nh́n ra sẽ khó thấy hơn và bước chân cũng dè dặt hơn nhiều. Tất cả vẫn im lặng một cách ghê rợn... Rồi khi thành phố chỉ c̣n cách hai người trong gang tấc th́ tôi chợt nh́n thấy trên cầu Thạch Hản, bên cạnh hai chiếc chiến xa M48 bị tôi công hồi đêm giờ đang nằm đó là một bóng người đang cầm súng đứng gác, nh́n rơ th́ thấy anh chàng mặc đồ rằn ri, tôi mừng quá biết là Cộng quân chưa lấy được Quảng Trị, đồng thời Hải nẫu cũng nh́n thấy như tôi. Hai người cố bước nhanh và khi tới gần th́ thấy anh lính mặc đồ Biệt động mà lại c̣n thuộc đại đội trinh sát của Liên đoàn nữa chớ. Thật t́nh mà nói, tôi mừng c̣n hơn bắt được vàng khi thấy lại đơn vị của ḿnh...


Trở lại đơn vị thật là ấm áp đối với tôi sau những giờ xiêu lạc như đứa trẻ mồ côi giữa chợ đời t́m lại được mái ấm gia đ́nh! Cả ngày nay, tôi đă chạy lung tung, đầu óc rối bùng, rồi mọi người lạc nhau tất cả, Bệnh viện Quảng Trị ở đâu mà tiền cứ Liên đoàn ở đâu? Bao nhiêu con người ngày hôm qua c̣n đầy ở thành phố Quảng Trị (thường dân cũng như lính, người lành mạnh cũng như thương bệnh binh, bao nhiêu người tục cũng như kẻ tu hành như mấy bà phước trong bệnh viện) sao đâu hết trơn rồi? Chỉ c̣n hai thầy tṛ tôi, lếch phếch trở lại đơn vị hiện đang đóng quân trong một miếng vườn hoang gần thị xă, mà chỉ là miếng vườn hoang thôi, c̣n ngôi nhà thường khi nằm trên miếng đất giờ cũng đă không c̣n nữa...


Bọn Long mập, Thượng sĩ Xê, mấy đệ tử Quân Y trong bụng không biết có ưa ǵ tôi không nhưng ngoài mặt, rơ ràng khi gặp lại Hải nẫu với tôi th́ ai cũng cười vui và lo nấu ăn tối cho chúng tôi, c̣n mọi người đều đă ăn xong cả rồi... Bửa ăn chỉ là khẩu phần hành quân của lính, khui ra từ trong hộp nhưng sao ăn thấy ngon quá, tôi sực nhớ ra là từ đêm qua đến giờ tôi đă có cái ǵ trong bụng đâu?

Buổi tối yên tỉnh không giống như tối hôm qua súng nổ rền trời, tôi nằm trên cái băng ca quen thuộc mà ḷng tự dưng thấy nhẹ nhỏm và đi vào giấc ngủ một cách dễ dàng... Bốn phía yên tỉnh, chỉ có tiếng côn trùng kêu đêm một cách hồn nhiên như không có chuyện ǵ xảy ra... Nhưng theo như thượng sĩ Xê nói (ông ta thực t́nh có quá nhiều kinh nghiệm hành quân v́ ngay lúc nầy, ông ta cũng đă trên 40 tuổi) mỗi khi yên tỉnh như thế có nghĩa là khác thường và cái khác thường nầy bảo đảm là chuẩn bị cho đánh lớn ngày hôm sau..


30- 4- 1972

Quả nhiên khi trời mới vừa hừng sáng là bốn bề súng nổ vang rền. Lệnh Liên đoàn trưởng đưa ra là đơn vị bắt đầu đi về hướng nam, không biết đơn vị nào đi đầu, đơn vị nào đi cuối, chỉ biết là Quân Y của tôi th́ tàng tàng đi theo Bộ Chỉ huy Liên đoàn. Thương binh không c̣n là vấn đề cho tôi nữa v́ bao nhiêu thương binh đă di tản về bệnh viện Quảng Trị từ trước và đều... đi theo trọn cả thị xă sau trận tối qua.


Hôm nay lại đi bộ, khác với đi bộ ngày hôm qua là tôi không có cái cảm giác lạc lơng bơ vơ như ngày hôm qua. Đoàn quân lầm lũi đi, tôi mang trên lưng cái túi nhỏ (thay v́ ba lô hành quân th́ tôi không có) trong đó chỉ đựng có nước uống (rút kinh nghiệm hôm qua thật cần nước uống, đựng trong một cái chai Dextrose xài rồi) và một số y cụ, thuốc men. C̣n đồ đạc cá nhân của tôi, từ cái quần đùi cho tới cái áo lót hay bộ đồ trận để thay đổi, tất cả đều đă mất hết. Thôi th́ về tới Huế tính sau vậy. Hiện tôi chỉ lo là có đụng độ trên đường rồi có thương binh hay lính tử thương th́ không biết làm sao mà khiêng vác theo đây. Tôi chỉ cố chia cho Quân Y mỗi người một chút để mang theo cho hết Quân y cụ, thuốc men là tốt lắm rồi.


Đoàn người đi hàng một, không biết bắt đầu ở đâu và cuối cùng bao xa, chỉ biết rất dài và lặng thinh đi theo nhau, lúc lên đồi, lúc qua suối, có khi băng ngang những thửa ruộng lúa lên cao ngang đùi. Buổi trưa nghĩ một chút trên một ngọn đồi thông (không nhớ rơ có phải là thông hay không hay là cây dương?) để ăn trưa, cũng may Liên đoàn cũng c̣n lương khô hành quân mang theo chia cho mọi người trong Bộ Chỉ huy Liên đoàn nên cũng đỡ. Gió hiu hiu thổi làm xoa dịu cái mỏi mệt của đoạn đường vừa rồi. Kể ra chạy th́ tôi không chạy được nhưng đi bộ th́ không sao, ai tới đâu tôi tới đó. Nhớ lúc c̣n trong trường Y khoa, theo bạn đăng học khóa Nhảy Dù, khi thử thách “8 món ăn chơi” trong đó có món chạy 8km trong 1 giờ, tôi đă tưởng tôi bị loại v́ ai cũng về trước 1 giờ, có mỗi ḿnh tôi về khoảng 1 giờ 20 phút nhưng có lẽ phần nhờ tôi là SV Quân Y (việc nhảy dù chỉ để vui chơi văn nghệ!) phần 7 món thử thách kia tôi đă hơn trung b́nh nhiều nên tôi vẫn được nhập khóa...


Bây giờ th́ sau khi chia nhau gói gạo sấy, uống miếng nước lă có pha thuốc lọc nước hôi ŕnh, tôi nằm dựa gốc cây thông, nghe gió vi vu và bổng thấy ḿnh hạnh phúc. Ôi sao cái hạnh phúc thật nhỏ nhoi và tầm thường, cái hạnh phúc là c̣n sống, c̣n ngồi giữa các anh em trong đơn vị dù cho đó là cái đơn vị đang trên đường rút lui, c̣n có miếng ăn dù không ngon lành ǵ chỉ để dằn cái bao tử cồn cào, c̣n có được điếu thuốc lá Quân tiếp vụ đắng tê cả lưỡi để gắn trên môi ph́ phà sau khi ăn, thế là nhất rồi... so với ngày hôm qua (tưởng chừng như hồi thế kỷ truớc) với đạn nổ, người chết tràn lan và hổn loạn trên đường số 1... Hôm nay th́ thật b́nh yên...


Sau khi nghĩ một lát th́ cả đoàn quân bắt đầu đi tiếp. Suốt cả buổi chiều không có chuyện ǵ xảy ra. Nghe truyền miệng từ Liên đoàn ra là cứ đi như thế th́ chiều hôm sau, cả Liên đoàn sẽ rút quân về tới Huế hay ít ra tới được tuyến bạn, tôi thấy phấn khởi lạ......


Nhưng khi mặt trời vừa nằm ngang ngọn cây và ánh nắng không c̣n gay gắt nữa th́ Liên đoàn đang đi ngang một ngôi làng nhỏ (dỉ nhiên tôi th́ chẳng biết đấy là đâu hay cái làng nầy tên ǵ?) chỉ biết làng gồm dăm mái tranh sơ sài dột nát và miếng đất có cày xới chung quanh nhà. Đúng lúc tôi đang bước giữa những luống khoai ḿ bên cạnh một căn nhà th́ súng bắt đầu nổ, tôi cũng không biết từ đâu bắn ra, ai bắn và bắn ai, tôi chỉ thấy những anh chàng Biệt động quân đi trước và sau lưng tôi nằm rạp cả xuống th́ tôi nằm xuống theo mà thôi. Thật t́nh mà nói, tôi cũng không biết mấy anh chàng xung quanh tôi nằm xuống nhanh như vậy là để tránh đạn hay là v́ đă trúng đạn? Nhưng do không có một tiếng rên siết nào cả nên tôi tạm kết luận là mọi người không sao trong khi đơn vị Bộ Chỉ huy Liên đoàn đang đi ngay vào ổ phục kích của địch. Súng bắt đầu nổ dử dội nhưng không có tiếng súng lớn, chỉ có tiếng nổ ḍn dă của AK của địch và tiếng nổ cũng ḍn nhưng ấm hơn của M- 16 do đơn vị tôi bắn trả.


Tôi tuy căng mắt ra mà quan sát nhưng thiệt chẳng thấy địch đâu cả, chỉ biết đạn bay veo véo qua đầu, chung quanh tôi, các người lính BĐQ cũng bắn trả mănh liệt. Thỉnh thoảng chen vào nhịp nổ ḍn tan là những tiếng ́ oành của lựu đạn cầm tay (tôi cũng không biết do bên nào ném ra!) Tôi chỉ biết trong thân phận một bác sĩ ngoài mặt trận, tôi không có vũ khí ǵ để bắn ai ngoài cây súng Colt.45 đơn vị phát cho mà theo tôi, tôi đă thấy quá nặng nề bên hông, v́ vậy, tôi đă bỏ cây súng Colt trong bị mang trên lưng, trên ḿnh tôi, dắt bên ngoài chiếc áo giáp chỉ toàn là dao kéo kềm mổ và... 1 quả lựu đạn trái chanh. Tôi thật cũng không biết ḿnh dắt trái lựu đạn nhỏ xíu đó làm ǵ chỉ biết là v́ tôi thấy nó xinh xinh nên mang theo chơi thôi! Tôi cũng nghe mấy anh lính nói là khác với loại lựu đạn MK- 2, rút chốt ra rồi c̣n đổi ư gắn chốt trở vào, cái thằng trái chanh nầy tuy nhỏ con và dễ thương (giống như trái chanh mà thôi) nhưng hể rút chốt là phải ném đi, không có cái vụ đổi ư rồi đó! Lại thêm nó tuy nhỏ con mà sức nổ cũng như công phá rất khốc liệt hơn hẳn trái lựu đạn “bự con” kia nữa... Tôi th́ chưa thử nhưng tôi cũng mong không có dịp để thử, chỉ mang trên cái móc áo giáp cho vui thôi! Và tôi không ngờ nó dính trên áo giáp cả tuần lễ nay mà cơ hồ tôi đă quên hẳn sự có mặt của nó. Hôm nay nằm sát đất, úp mặt, co người để tránh lằn đạn vô t́nh, tôi mới cảm thấy có nó, cái trái chanh cộm trước ngực tôi.


Đạn vẫn bay trên đầu, không biết cái ǵ văng tung toé lên người, không biết là miểng đạn hay đất cát nữa. Cái khổ của người không biết tác chiến là ai bắn ai th́ bắn, c̣n tôi thực t́nh không biết đường đâu mà rờ, chỉ lo sao đạn nó vô t́nh, đừng ghé thăm tôi là đủ. Tại vậy mà tôi đă cúi mặt xuống đất, sợ th́ thực t́nh tôi hoàn toàn không cảm thấy sợ hăi, tôi chỉ biết thực tế có ngóc mặt lên th́ cũng không làm được ǵ mà có khi c̣n ăn đạn vô ích. Thế là tôi như tự đóng kín con người tôi với thế giới bên ngoài, súng nổ, đạn bay, tôi không nghe, không thấy v́ tôi không muốn nghe, muốn thấy, tôi thả hồn ḿnh đi xa, thật xa về tận Saigon, nơi có cái gia đ́nh nhỏ của tôi với tiếng cười, tiếng nói bi bô của hai đứa con trai tôi, với bàn tay dịu dàng của vợ tôi, và với t́nh yêu chất ngất và đầy nước mắt của người yêu của tôi...


Tôi tưởng như tất cả với tôi giờ nầy chỉ c̣n là mộng ảo v́ có muốn đóng kín cái cảm giác thật người của tôi lại cũng không được v́ chen lẫn trong tiếng súng ầm ỉ vẫn có tiếng kêu đau đớn của những người bị trúng đạn, vẫn có tiếng rên siết của những người hấp hối muốn một lần chót được thấy mặt lại người thân.


Hởi anh là người lính Bắc Quân hay Nam Quân, anh có biết ǵ đâu ngoài việc bổn phận của một con sâu cái kiến, sống ở một Miền nào là phải đi lính cho Miền đó nếu không muốn họa vào thân, anh phải cầm súng để bắn vào những người không quen biết, không thù hằn, những người nói cùng thứ tiếng với anh, cái tiếng mẹ đẻ Việt Nam. Giờ nầy, các anh đang cố bắn giết nhau, tận t́nh, hăng say và vô tư như chối bỏ sự thật là anh chỉ là một con cờ không hơn không kém, một con cờ vô tri giác... Anh chỉ thức tỉnh lại khi nào một viên đạn, một miểng pháo ghim vào người anh, chưa đủ để làm anh chết mà chỉ đủ cho anh bất thần ngừng lại cái tṛ chơi súng đạn mà người khác đă bắt anh tham gia với những từ ngữ thật đẹp, thật kêu, nào là Giải Phóng Miền Nam, nào là chiến đấu bảo vệ tiền đồn của Thế giới Tự do, c̣n nhiều lắm, những từ ngữ văn hoa bóng bẩy mà anh giờ có thấy ǵ đâu, khi nằm đây, trong cái làng hoang vắng nầy cũng như tôi, anh không hề biết tên của nó, một ḿnh, chung quanh thật đông người đang say mê bắn giết nhau mà anh cảm thấy ḿnh thật trơ trọi, thật cô đơn, với cái đau oằn oại gây ra do viên đạn của Kẻ Thù không biết mặt biết tên đă ghim vào trong người. Máu anh vẫn chảy, nhưng không c̣n là chảy về tim mà là chảy ra nền đất Mẹ, nắm đất Việt Nam mà chỉ trong chốc lát, sự sống trong anh cũng sẽ chảy dần theo ra ngoài cái cơ thể gầy g̣ của anh để sau cùng th́ cái đau đớn thể xác sẽ mờ đi với cái tối tăm dần dần che phủ trí óc anh và rồi anh cũng sẽ trở về cùng đất Mẹ... Gia đ́nh anh giờ nầy chắc đang trong buổi cơm chiều, bên ngọn đèn dầu thôn quê leo lét hay ánh đèn đô thị sáng trưng, nhưng có khác ǵ nhau đâu, gia đ́nh nào cũng sẽ nghĩ tới anh, tới người chồng, người cha, người yêu đang xông pha ngoài trận mạc, họ đều làm giống nhau tất cả là cầu xin cho anh hai chữ b́nh an, họ cầu xin bằng một ngôn ngữ giống nhau, cầu nguyện một Đức Phật, một Chúa Jesus như nhau v́ họ cũng là cùng gịng giống Việt Nam...


Măi suy nghĩ miên man mà trận chiến quanh ḿnh không c̣n nằm trong trí tôi, tôi thả hồn theo ḍng suy tư cho tới khi chiến trường đột nhiên trở nên im lặng tuyện đối một cách lạ lùng làm tôi chợt bừng tỉnh trở về thực tại. Trời đă tối mịt, xung quanh không c̣n một tiếng động, cái im vắng kỳ lạ và tự nhiên tôi thấy rợn người, tôi có cảm giác sợ hăi hơn là c̣n tiếng súng bắn nhau, bây giờ th́ ngửa bàn tay không thấy mà quờ quạng chung quanh cũng không đụng một ai, mấy đệ tử đi ngay phía trước và phía sau tôi biến mất đâu cả rồi?


Tôi gọi nhỏ nhỏ: Ê, có đứa nào đó không? Không có ai trả lời cả. Chỉ có tiếng côn trùng trong đêm vắng như đáp lời Tôi mà kêu to lên thôi. Không hiểu t́nh h́nh chiến sự tới đâu rồi sao kỳ lạ vậy?


Tưởng chừng như tôi đă nằm yên lâu lắm nhưng thực tế nhiều lắm chừng 5, 10 phút th́ chợt có ánh đèn pin lập ḷe chiếu ngang chiếu dọc rồi ẩn hiện những bóng người đi tới đi lui, họ c̣n hô to “Hàng sống chống chết!” om ṣm. Rồi họ nói chuyện với nhau bằng tiếng Bắc “rặc,” cái thứ tiếng Bắc không giống như những người Bắc di cư vào Nam năm 54 mà nặng hơn nhiều và ‘khó ngửi’ hơn nhiều. Đó là những anh lính Bắc quân đă làm chủ chiến trường ở ngôi làng vô danh vào một đêm mờ sương Quảng Trị.


Họ bắt đầu nói với nhau về cách đi t́m xem có thằng địch nào chưa chết th́ giúp cho nó chết, c̣n thằng nào c̣n sống khoẻ th́ bắt sống làm tù binh, lục soát t́m tài liệu v.v... Rồi họ chia thành hàng ngũ để tiến hành lục soát. Tôi không hiểu những người lính BĐQ của đơn vị tôi giờ ở đâu mà mọi bề đều im lặng, do bản năng sinh tồn cộng thêm bao nhiêu năm sinh hoạt ngoài trời trong Phong trào Hướng đạo nên tôi nhè nhẹ lăn đi từ từ để cố lánh xa dần cái phía của những người lính Bắc quân cho tới khi tôi đụng phải những cái rể xù x́ gai góc của một bụi tre th́ hết đường, tôi bèn nằm lại giả chết, tôi sửa soạn một tư thế nào cho thích hợp với một xác tử trận để nằm, rồi trong khi bọn Cộng quân đang x́ xồ đàng xa, cách tôi chừng vài mươi thước th́ tôi tiếp tục suy nghĩ xem làm thế nào cho giống ḿnh đă chết, nếu không qua mặt được họ th́ ḿnh làm ǵ, nếu lỡ bị bắt sống th́ làm sao, ôi, trăm ngàn câu hỏi trong đầu nhưng làm ǵ có câu trả lời, tôi chỉ c̣n biết cầu vong hồn Cha tôi giúp tôi cho qua cơn hoạn nạn nầy mà thôi...


Bổng nhiên trên trời có tiếng phi cơ! Tiếng động cơ vang lên rất rơ và rất trong trẻo trong cái yên lặng của đêm. Ngay cả tiếng Bắc nặng nề của bọn Cộng quân cũng ngừng lại, thay vào tiếng “Hàng sống chống chết!” th́ là Các đồng chí coi chừng, có thể cái bọn Ngụy trước khi rút chạy c̣n gọi phi cơ tới đánh bom chúng ta đấy! Có người nói chúng nó mà đánh bom tại đây th́ chết bố cả cái bọn bị thương hay c̣n sống sót nằm lại đây sao? Có đứa trả lời chúng nó mà kể ǵ anh em đồng đội...


Có một giọng nói cất lên có vẻ là người cầm đầu cả bọn: “Các đồng chí nói nhiều quá, nhiệm vụ là lục soát chiến trường th́ cứ lo mà hoàn tất, c̣n phi cơ có đánh bom xuống đây hay không th́ chỉ chốc nữa biết ngay thôi mà!” Thế là bọn họ bắt đầu lục soát trở lại, tuy họ vẫn c̣n xa chỗ tôi nằm nhưng cái khoảng cách cũng không cách nào tránh khỏi bị thu ngắn dần, ḷng hồi hộp hết chỗ nói nhưng biết làm ǵ được?


Tiếng nổ trái bom đầu tiên là tiếng nổ lớn nhất mà tôi nghe được từ bé đến giờ. Cái tiếng như lụa xé, như kính vỡ, tiếng chói chang và tức thở như lấp đầy không gian và làm đứng lại thời gian. Quả là phi cơ đă thả bom xuống ngôi làng nơi hai bên “đụng” nhau ngay hồi vài tiếng đồng hồ trước. Chắc là hai anh cố vấn Mỹ c̣n đi chung với bộ chỉ huy Liên đoàn gọi không yểm chớ chẳng không. Mà không phải chỉ thả có một trái bom, tôi th́ có rành ǵ về không quân thả bom đâu nhưng tôi biết qua sách vở hay phim ảnh rằng phi cơ đi thả bom thường thường bay ít nhất là hai chiếc và không phải mỗi chiếc phi cơ chỉ có một trái bom, mà thực vậy, tiếng ồ ồ của phi cơ hồi năy nghe văng vẳng nay đến gần nghe rền cả bầu trời và bom rớt xuống cũng không cho tôi đếm được là bao nhiêu trái.


Ánh sáng đi theo mỗi tiếng nổ sáng đỏ bầu trời đêm tuy ngắn trong vài giây nhưng chớp nháy liên tiếp theo loạt bom mơ hồ như trời chớp khi chuyển mưa nhưng ở đây, ánh sáng chớp lóe màu vàng đỏ chứ không sáng trắng và trong cái ánh sáng đỏ đó có hàm chứa một cái ǵ ghê rợn. Lư thuyết th́ điểm thả bom là điểm thấp nhất của phi cơ rồi sau đó nó sẽ bay vút lên. Nếu không thả bom, người ở dưới đất vẫn bị chói tai v́ tiếng động cơ quá lớn khi phi cơ xà xuống thật thấp, ở đây, thật không thể biết được có bao nhiêu chiếc phi cơ v́ tiếng bom nổ quá lớn và ào ạt, át hẳn mọi sự sống dưới đất!


Đất hay đá hay miểng bom không biết nữa, cứ rơi ào ào, vi vút chung quanh tôi, rơi cả trên người tôi kèm theo tiếng nổ không dứt, tôi cố thu người vào gốc bụi tre, không hiểu đám rể tre nầy có che chở cho tôi được ǵ không nhưng dù sao đó là việc duy nhất tôi có thể làm được ở thời điểm nầy mà thôi. Nhờ vào ánh sáng của bom nổ mà tôi vẫn nh́n thấy được chung quanh ḿnh c̣n có nhiều bộ đồ rằn ri cũng đang thu h́nh “đà điểu” giống như tôi trong đám rể tre. Tuy ở cảnh gần cái chết trong đường tơ kẻ tóc nhưng chợt thấy ḿnh c̣n có nhiều người đồng cảnh, nhất là những người đó cùng chung một đơn vị với tôi, tôi thấy ḷng như ấm lại phần nào...


Sau loạt bom thứ nhất th́ không gian trở lại hoàn toàn yên lặng, không một tiếng động từ bất cứ phe lâm chiến nào. Tôi không biết những anh Cộng quân giờ ở đâu, có rút đi chưa hay đang chúi đầu giống như tôi đâu đây để chờ yên hẳn sẽ trở lại lục soát tiếp, hay nằm yên chờ cho những người lính Nam quân ngây thơ, đứng lên, tạo ra bất kỳ tiếng động ǵ để họ có thể tiếp tục bắn giết. Cái chuyện bom nổ vừa rồi, tôi nghĩ, nếu tôi không hề hấn ǵ th́ bên phía VC cũng không thể nào lăn đùng ra chết hết được. Chắc là chúng chờ bên nầy lên tiếng trước chớ chẳng không. Nghĩ thế tôi tiếp tục nằm yên và có thể những người lính trong đơn vị tôi cũng nghĩ vậy nên tôi không nghe tiếng động nào hết ngay cả gần sát bên tôi, nếu không có ánh sáng do bom nổ, thật không tài nào tôi tưởng tượng là có bao nhiêu người đang nằm sát trong cái đám tre nầy cùng với ḿnh. C̣n bọn Cộng quân th́ đang nghĩ ǵ, tại sao họ cũng nằm yên không nhúc nhích?


Câu hỏi chưa trả lời được th́ loạt phi cơ trở lại bỏ bom lần thứ hai đă bắt đầu. Lần nầy th́ không bất ngờ bằng và nhờ có “kinh nghiệm” hơn nên tôi không thấy sợ như lần trước, cũng ánh sáng chớp giật từng hồi kèm theo tiếng nổ xé trời, cũng đất đá hay miểng bom (?) rơi ào ào tứ tung. Cũng may, ngay chỗ tôi nằm không hề trúng một trái bom nào cả v́ nếu có th́ cái bụi tre với cái đám rể tre mong manh nầy th́ làm sao chịu nổi? Tôi nghĩ lan man, nếu một trái bom rơi trúng ngay bụi tre nầy th́ ḿnh ra sao nhỉ? Không biết cái xác ḿnh c̣n có cái ǵ để lượm chôn được hay không (nếu người nhà ḿnh t́m được tới cái bụi tre nầy) hay tất cả mọi người đang núp ở đây sẽ đồng loạt biến mất khỏi mặt đất, không biết ḿnh sẽ có cảm thấy đau đớn ǵ hay không nhỉ? Chắc là không kịp nghe đau đâu, à mà chết như thế cũng không khổ bằng bị thương lê lết mất máu mà không được chữa trị rồi chết dần chết ṃn... Măi suy nghĩ lung tung rồi tôi thiếp đi lúc nào không biết và bọn Cộng quân cũng không biết có lục soát tiếp không hay sau khi bị bom đánh hai lần, họ đă rút đi rồi?


01- 5- 1972

Mặt trời chưa mọc nhưng ánh sáng đă chan hoà trên mặt đất, trên băi chiến chiều qua. Tôi bừng tỉnh dậy cũng đúng vào vị trí đêm qua nhưng hiện tại th́ mọi sự đều trông thấy rơ ràng, tôi thấy ḿnh nằm sát vào những rể tre chằng chịt của một bụi tre to tướng, xung quanh tôi là những người lính BĐQ trong BCH LĐ, có người đă mở mắt nhưng cơ hồ chưa biết ḿnh đang nằm mộng hay sao mà gương mặt như ngơ ngác (chứ không phải c̣n ngáy ngủ) có người th́ đă ngồi dậy và mặt mủi đăm chiêu, và có cả những người vẫn c̣n nằm yên, không biết đang c̣n ngủ hay đă chết từ đêm qua rồi?


Có điều, mọi người đều cùng mặc một thứ quân phục như tôi v́ rơ ràng chứ không phải nằm mơ, Liên đoàn đă bị phục kích trong cái làng nhỏ nầy chiều qua, tôi dụi mắt đôi ba lần như muốn chối bỏ thực tại thật đen tối như bây giờ. Nh́n ra xa xa cách bụi tre vài mươi thước th́ thấy cái liếp khoai ḿ chiều qua giờ đă bị bom đạn đốn ngă rạp xuống, thấp thoáng có những bóng người nằm trong những tư thế ngược ngạo v́ cái chết đă đến quá bất ngờ cũng như sức chạm của đạn bom rất mạnh nên thân xác con người chỉ là những mảnh giẻ bị xé tung toé ra mà thôi. Khi bom đạn rơi xuống từ trời cao th́ có phân biệt địch hay bạn? Quân phục những xác chết th́ màu sắc rằn ri của đơn vị tôi chen lẫn có quân phục màu xanh olive của Cộng quân, không biết bị đạn Nam quân bắn chết hay chết v́ bom của Hoa Kỳ? Trong đó có ai là người đă lớn tiếng hô hào “Hàng sống chống chết” đêm qua hay không? Mọi người thức tỉnh hay chưa thức tỉnh đều trong vị thế yên lặng và quan sát v́ có lẽ cũng như tôi, không ai biết ḿnh phải làm ǵ trong t́nh trạng nầy?


Rồi bổng có một đám lính Biệt động Quân kéo đến mà người dẫn đầu là Đại úy Xê, trưởng ban Truyền Tin của Liên đoàn. Xê là sĩ quan tốt nghiệp khóa 19 Vơ Bị Đa Lat, theo lẽ ở tác chiến cầm quân th́ cũng ở cấp thiếu tá nắm ít nhất là Tiểu đoàn Phó trở lên nhưng không hiểu v́ sao anh đă chuyển ngành sang Truyền Tin nên giờ nầy cũng c̣n mang lon Đại úy và chỉ là trưởng ban Truyền Tin mà thôi trong khi Liên đoàn có 3 Tiểu đoàn th́ trừ Thiếu Tá Danh (Tiểu đoàn 33) là khoá đàn anh (VBQG khóa 18) c̣n lại hai Tiểu đoàn Trưởng kia (30 và 38) là các Thiếu tá Thủy và Khang đều là bạn đồng khóa của anh. Nay Đại úy Xê đứng ra tập họp đám tàn quân lại để dẫn đường trở về, không cần nói là cấp bậc anh cao nhất đám mà chỉ việc anh xuất thân khoá 19 Dalat cũng đủ cho vừa thấy tin tưởng vừa vững dạ hơn lên rất nhiều.


Anh Xê cho tập họp tất cả đám tàn quân lại để kiểm điểm và tổ chức lại hàng ngũ (không ngờ có những hơn 70 người - kể cả tôi -  sống sót qua đêm vừa rồi mà hồi đêm tôi cứ ngỡ chỉ c̣n ḿnh ḿnh!) Rồi lệnh anh Xê đưa ra là tất cả chỉnh đốn đội h́nh theo anh để lên đường tiếp tục t́m về tuyến bạn. Lúc đó khoảng chừng 6 giờ sáng.


Trên đường đi, tôi có hỏi anh Xê là ḿnh đang ở đâu và tuyến bạn ở đâu? C̣n bao xa nữa mới bắt liên lạc được với phe ta th́ được anh trả lời là máy móc vô tuyến giờ mất sạch, có cách ǵ liên lạc được với ai? Anh hiện chỉ t́m hướng nam mà đi, dùng mọi thủ thuật di hành của quân đội để đi, mọi người ai cũng chỉ c̣n súng cá nhân mà thôi (M16) riêng tôi th́ lượm được một cây carbine M - 2 cũng cầm cho có với mọi người -  không lẽ đi tay không? đồ đạc cá nhân mọi thứ của tôi giờ không biết đâu mất cả rồi mà nh́n chung quanh mọi người cũng giống như tôi, không ai c̣n cái ǵ khác ngoài bộ đồ lính trên ḿnh cùng ít đạn dược và một khẩu súng cá nhân -  Tôi phân vân trong bụng không biết rồi ăn cái ǵ và uống cái ǵ để sống mà đi tiếp? V́ dưới con mắt quan sát của tôi, tôi không thấy ai mang cái ǵ có thể ăn được cả cũng như tôi thấy chỉ vài người rải rác có b́nh tong nước mà thôi... Nhưng mặc kệ, ai sao th́ ḿnh vậy, quư hồ là c̣n sống trở về tuyến bạn được là tốt rồi...


Khoảng gần 9 giờ sáng th́ đám tàn quân dưới sự hướng dẫn của Đại úy Xê đang đi về hướng đông bổng đến một chiếc cầu nằm theo hướng đông- tây đă găy sập khúc giữa tự lúc nào. Ḍng sông chảy theo hướng bắc- nam không lớn lắm, bề ngang chỉ chừng 3, 4 mươi mét nhưng nước chảy khá mạnh. Anh Xê ra lệnh cho mọi người làm phao cá nhân từ những chiếc poncho, ai biết bơi th́ bơi và nhường poncho lại cho người không biết bơi. Tuy nhiên số poncho vẫn không đủ cho số người không biết bơi.


Cũng may, hồi c̣n bé, tôi vẫn thường hay trốn học đi tắm sông. Nhà tôi hồi trước ở Bà chiểu, không có sông nào ngoài sông Saigon th́ cấm bơi, sông cầu Bông tức rạch Nhiêu Lộc th́ quá dơ nên anh em tôi vẫn thường cùng đám bạn nhỏ trong xóm đi bơi ở cầu B́nh Lợi, sông vừa rộng vừa nước chảy mạnh nên nói chung, nguyên cái lũ trẻ năm xưa đứa nào cũng bơi rất giỏi với cái giá là lần nào về nhà, hai anh em tôi cũng bị Mẹ đánh đ̣n nên con sông nhỏ ở Quảng Trị nầy không làm tôi lo lắng chút nào. Tôi mang cả nón sắt, không bận tâm cởi cả đôi giày trận mà nhảy đùng xuống nước nguyên con.


Sau bao nhiêu căng thẳng tối qua, mặc dù chưa đi thoát tới đâu cả nhưng vẫy vùng dưới nước làm cho tôi thấy rất sảng khoái! Trong khoảnh khắc, tôi đă sang đến bờ phía đông, tôi c̣n nh́n quanh quất trên bờ và dưới nước với ư nghĩ t́m xem Đại úy Xê ở đâu. Bổng có tiếng kêu lớn: Anh Ấn ơi, cứu em với! Nh́n xuống nước th́ tôi thấy Thiếu úy B́nh (thuộc Ban 3 BCH/Liên đoàn) đang chới với tuy sắp đến bờ. Có lẽ B́nh không biết bơi nên dùng poncho làm phao nhưng sắp đến bờ th́ tuột tay hay sao đó nên đang lùng bùng dưới nước, không kịp nghĩ ǵ cả, tôi phóng trở xuống nước, bơi tới B́nh để d́u anh vào bờ. Cũng may, B́nh cũng biết nguyên tắc cấp cứu thủy nạn nên không làm trở ngại ǵ cho tôi trong việc cứu anh ta. Khi B́nh với tôi chỉ c̣n vài sải tay nữa là tới bờ th́ bổng tiếng súng nổ ḍn dă và tiếng đạn bay veo véo rền cả buổi sáng yên tỉnh. Ngoái nh́n lại bờ phía tây, tôi thấy có 2 chiếc chiến xa của Cộng quân đang đậu lại với bao nhiêu lính ngồi đứng lổn ngổn trên đó, họ dùng súng cá nhân cũng như đại liên trên xe để bắn đám lính BĐQ hoặc đang chạy tháo thân bên bờ hoặc c̣n đang vật vả chiến đấu với ḍng nước chảy...


Nói th́ lâu nhưng thật ra chỉ trong tích tắc, tôi đẩy B́nh vào bờ với ư nghĩ B́nh sẽ chắc chắn không c̣n bị chết đuối nữa (c̣n có sẽ ăn đạn Cộng quân hay không th́ chỉ có Trời biết) c̣n tôi th́ quyết định phải tự cứu lấy thân, tôi lặn ngay thật sâu xuống nước và bơi thật mạnh xuôi theo ḍng nước, khi hết hơi, tôi nổi lên và hít thật sâu và thật nhanh trước khi lặn trở lại. 3 lần nín hơi để lặn sâu và bơi theo ḍng nước chảy và 3 lần nổi lên để thở, tôi ước lượng ḿnh cũng đă đi xa khỏi vùng chiếc cầu găy hơn 100 mét là ít, tôi nổi lên và thả ngửa theo ḍng để nh́n lại th́ thấy 2 chiếc chiến xa giờ đă nhỏ xíu, tôi không c̣n thấy h́nh dáng người nào rơ ràng nhưng tôi thấy được họ vẫn c̣n bắn theo những người lính đă tan hàng, đang chạy nhốn nháo như đàn kiến vỡ tổ hoặc đă lên được bên kia bờ hoặc đang c̣n đang b́ bơm dưới nước.


Tôi không thấy cần lặn nữa mà bơi nhè nhẹ theo ḍng nước để đi xa thêm nữa cho tới khi tôi chỉ c̣n nghe tiếng nổ xa xa nhưng không c̣n thấy ai nữa hết nhờ con sông đă quẹo sang hướng khác, tôi bắt đầu cặp vào bờ hướng đông rồi lên bờ. Người ướt sũng nhưng không thấy lạnh, lạ là tôi cũng không thấy sợ hăi ǵ cả mà ḷng c̣n thấy vui mừng là ḿnh vừa thoát chết một cách linh hoạt, bây giờ phải định hướng mà đi tiếp để t́m trở về tuyến bạn. Tôi nghĩ sở dĩ Đại úy Xê đi về hướng đông thay v́ hướng nam là con đường gần hơn trở về tuyến bạn có lẽ v́ anh ta biết được khu nầy có lẽ có nhiều quân Bắc v́ hiện vẫn c̣n không xa quốc lộ 1 là mấy. Do đó tôi quyết định cứ tiếp tục đi về hướng đông cho tới khi nào cảm thấy đă xa Quốc Lộ 1 th́ lúc đó tôi sẽ đổi về theo hướng nam thôi. Thế là tôi bắt đầu tiến bước nh́n về phía mặt trời trước mặt.


Lúc đầu th́ tôi cứ lầm lũi bước không thấy mỏi mệt chi cả. Bốn phía không một bóng người. Cũng may địa thế ở đây chỉ là những độ dốc không cao và đất có trộn lẫn nhiều cát, tôi nghĩ có lẽ tôi c̣n cách bờ biển không xa lắm. Chừng gần trưa th́ mặt trời lên cao, áo quần ướt đẫm nước sông của tôi đă khô tự bao giờ và tôi bắt đầu thấy khát. Cái đói cũng như những chuyện vệ sinh thường ngày (tiểu tiện hay đại tiện) sao không thấy là vấn đề ǵ, chỉ có cái khát bắt đầu trở lại làm tôi nhớ buổi sáng trên đường số 1, khi đoàn người và xe cộ bị pháo đánh tan tác và tôi chạy vào cánh đồng cát bên đường, lúc đó thật cái khát nước giống như bây giờ... Bốn phía là cát, lấy nước ở đâu ngoài cái ráng mà chịu đựng? Khi mặt trời ở trên đỉnh đầu th́ chung quanh chỉ toàn là cát và cát, cái cát trắng to hạt và nóng bỏng... Rải rác có những lùm bụi nho nhỏ đong đưa theo gió. Tới gần tôi thấy những chùm hoa tím và có cả những trái nho nhỏ cũng màu tím mà mấy hôm trước tôi đă có dịp biết đó là bụi hoa sim, tuy chưa bao giờ ăn thử nhưng nhớ hồi c̣n ở Saigon có hai câu thơ tôi vẫn nghe hàng triệu lần:


Đói ḷng ăn nửa trái sim

Uống lưng bát nước đi t́m người thương...


Tôi cũng ngắt một hai trái bỏ vào miệng. Vị không ngọt lắm nhưng cũng dễ chịu nhất là làm dịu cơn khát của tôi phần nào. Thế là tôi hái tất cả trái ở cái bụi sim đó ăn liền.


Không bao giờ tôi nghĩ có lúc ḿnh cũng phải ăn trái sim đỡ đói khát như bây giờ và trớ trêu là tôi đang t́m về tuyến bạn trong khi đơn vị tôi hiện đă tan tác phương nào chớ không phải t́m người yêu nào cả!


Cái khát tạm giải quyết xong th́ cái đói chừng như thức dậy. Tôi nằm nghĩ trên cát dưới cái bóng mát nhỏ xíu của bụi sim để tránh bớt cái nóng nung người của buổi trưa Quảng Trị, bốn phía chỉ cát và cát, không một bóng người, trên ḿnh chỉ c̣n lại có một bộ đồ trận và vài cái dụng cụ tiểu phẫu, thử hỏi lấy cái ǵ mà ăn đây? Thôi th́ nhịn đói cũng được, để nghĩ một chút rồi sẽ tính tới. Tưởng về gặp được đơn vị th́ vững bụng rồi ai ngờ ḿnh cũng trở lại cái cảnh cùng cực cô quạnh một ḿnh giữa cái chốn không biết là đâu.


Một lúc sau, tôi bắt đầu đi tiếp về hướng Đông (nhờ nh́n theo mặt trời). Khi mặt trời lên gần tới đỉnh đầu th́ ước chừng ḿnh đi cũng đă được 5, 3 cây số ǵ đó nên tôi định hướng mặt trời để quay về hướng nam. Có lẽ nhờ Trời thương nên chừng lát sau, tôi nh́n thấy có một chiếc xe Thiết giáp nằm trên băi cát, chiếc xe rơ ràng là của phe ta (kiểu ǵ th́ cũng không biết, chỉ biết không phải là M- 48 v́ M- 48 của Thiết đoàn 20 Kỵ Binh đóng quân chung với tôi mấy hôm trước nên tôi nh́n nó là biết liền) Tôi liền đi tới gần xem thử.


Tới nơi, thấy chiếc xe hoàn toàn vắng lặng như không có người, tôi liền leo lên pháo tháp nh́n vào th́ chỉ có mùi khói xông ra, chắc là xe bị bắn trúng làm hư hại nên bị bỏ lại. Không có tăm dạng của người sống cũng như không có cả xác chết của ai cả, chiếc xe đứng lẻ loi một ḿnh giữa đồng cát mông quạnh giống như tôi vậy. Tôi leo vào bên trong lục t́m xem có cái ǵ ăn được không. May quá, tôi thấy được mấy hộp đồ ăn của quân đội Mỹ nằm lăn lóc ở một góc liền túm cả bỏ vào trong một cái bị bằng vải lều cũng ở trong xe.


Sau đó, tôi liền rời khỏi xe và đi thật nhanh cho xa v́ tôi sợ chiếc xe nằm chơi vơi giữa đồng cát thật dễ là mục tiêu cho mọi người chú ư và dĩ nhiên nếu đơn vị VC nào mà thấy nó thế nào chúng cũng sẽ tới lục soát. Ở giữa đồng cát mênh mông nầy thật không có chỗ núp nên nếu tôi ở gần đâu đó một vài cây số vẫn có thể bị nh́n thấy, v́ vậy tôi liền t́m đến một bụi sim trên đường và khuất bóng chiếc thiết giáp chắc cũng đă xa để nằm trốn. Qua những sách vở tôi đă đọc, tôi biết được trong trường hợp của tôi, ban ngày nằm trốn đâu đó và di chuyển ban đêm là cách tốt nhất nhất là ở vào cái địa h́nh bốn bề trống trải như cái đồng cát nầy. Và tôi cũng không quên nhắm sẵn hướng để có thể đi đúng hướng nam đêm nay khi không c̣n có mặt trời để làm chuẩn nữa... Trăng hay sao ǵ th́ chắc sẽ không có v́ đêm qua, tôi nhớ rơ ràng trời đă tối đen như mực khi tôi nằm trong bụi tre khi máy bay oanh tạc...


Nằm trong bụi sim, t́m cách khui một lon thịt heo (mà mấy anh lính thường gọi là Heo nút lưỡi) lại c̣n tráng miệng một lon Fruit Cocktail nữa chớ, thật sang (có điều cái thịt heo nút lưỡi nầy ăn không thiệt là mặn mà cái mặn nầy sẽ hành hạ tôi cho khát chết bỏ chớ chẳng không!). Tôi nghĩ ḿnh đă sẳn sàng cho cuộc dạ hành, bây giờ tới đâu hay đó, tôi nằm nhắm mắt để t́m giấc ngủ để c̣n có thể đi sáng đêm nay...


*****


4. Khi tôi choàng tỉnh dậy th́ trời đă tối, không có trăng nhưng ánh sáng từ những v́ sao trên nền trời trong vắt cho tôi thấy mờ mờ cảnh vật. Thế là tôi bắt đầu nhắm hướng nam thẳng tiến. Đêm đó tôi đă đi được khá xa (không biết là bao nhiêu xa) nhưng thời gian đi hướng đạo những ngày c̣n trẻ con đă giúp tôi rất nhiều trong việc định hướng cũng như những thủ thuật ẩn núp mà tôi đă phải dùng đến nhiều lần.


Có lần tôi nằm bên cạnh một con đường đất và cả một đoàn quân Cộng đi ngang vừa hát vừa đi rầm rộ, một lần khác đang đi trong một đám lau sậy cao hơn đầu người, suưt chút nữa tôi đă đi ngay vào một chỗ đóng quân của VC. Họ nói cười như chốn không người, có người thử cho máy xe chạy để xem xét máy móc (xe ǵ th́ tôi không thấy và cũng không biết, tôi chỉ biết ḿnh phải nhẹ nhàng đi ṿng một ṿng thật lớn để tránh qua nơi đó). Cái khó nhất là khi gặp một đám tre dầy đặc, tôi đă phải đánh ṿng v́ không có cách ǵ đi xuyên ngang bụi tre được nhưng khi đi ṿng sang rồi th́ mất hướng, không c̣n biết hướng nào là hướng nam nữa v́ trời kéo mây nên nh́n lên không c̣n bóng dáng một v́ sao nào để làm chuẩn nữa cả. Tôi phải ngồi lại nghỉ chờ mây kéo đi cho trời trong trở lại. Gặp mấy con sông tuy không to nhưng nước chảy cũng khá mạnh, tôi phải bơi qua nhưng mỗi lần bơi qua xong là phải định hướng lại - và c̣n bị lạnh nữa-  Tuy nhiên khi trời vừa hừng sáng th́ tôi thấy ḿnh đang ở trong một đám cây khá rậm. Thế là tôi ngừng lại với ư định sẽ ngủ lại đây ngày hôm nay...


2- 5- 1972

Tưởng là ngủ dễ lắm sau một đêm đi với nhiều biến cố (ḅ, trườn, bơi vượt sông... và theo nguyên tắc sinh lư cơ thể b́nh thường, ban đêm là ai cũng phải ngủ, hễ không ngủ hoàn toàn th́ sẽ bị buồn ngủ ghê gớm lắm, nhất là không ngủ mà c̣n nhiều hoạt động căng thẳng cả tinh thần lẫn thể xác) ai ngờ khi nằm xuống dưới một bụi cây, đầu óc tôi tự nhiên lại đi suy nghĩ vẩn vơ. Không hiểu t́nh h́nh chiến sự mấy hôm nay ra sao, ḿnh c̣n phải đi bao nhiêu xa mới t́m được về tuyến bạn? Đi suốt đêm qua tôi dự trù một giờ đi trung b́nh được 5km, nhưng những lúc ḅ, trườn hay ẩn núp hoặc đi ṿng quanh th́ tôi nghĩ ḿnh đi chừng 3km là quá lắm. Suốt đêm tôi đă đi khoảng 5 tiếng th́ con đường có lẽ chừng 15km là cao nhất. Nhưng tuyến bạn ở đâu? Nếu phải đi về tới Huế th́ khoảng đường Huế -  Quảng Trị là 50km, tôi sẽ c̣n đi khoảng 2 hay 3 đêm nữa. Ḿnh sẽ chỉ lo trốn cho kín ban ngày, c̣n đi 2 hay 3 đêm thật t́nh tôi không thấy lo chi.


Nhớ đọc chuyện Doctor Jivago, anh chàng đi những mấy tháng trong vùng tuyết giá để về được cái thành phố nhỏ xíu có nàng Lara ở đó... Tôi thấy ḿnh c̣n có cơ hội hơn Jivago nhiều. Nhưng nghĩ tới Lara, tôi chợt nghĩ tới gia đ́nh nhỏ của ḿnh, với bà xă và hai đứa con. Bà xă tôi hôm tôi về phép vừa rồi bụng đă lớn tướng, bà ấy lại hay sinh sớm trước ngày, giờ nầy không biết ra sao rồi, nếu cũng sinh sớm như hai kỳ trước th́ bữa nay cũng dám vào bệnh viện để sinh rồi chớ chẳng không, mà kỳ nầy không biết sinh con trai hay con gái đây? Cha chả, ḿnh có 2 thằng rồi, giá kỳ nầy bả sinh được đứa con gái th́ hay biết mấy, cả hai nhà nội ngoại ǵ lâu quá không có cháu gái, ai cũng trông mong con gái, nếu bà xă sinh được con gái th́ ḿnh nghỉ luôn là vừa... mà ḿnh phải cố gắng mà về mới được nếu không con của ḿnh sẽ lại mồ côi cha như ḿnh hồi nhỏ... Nếu ḿnh có mệnh hệ nào th́ hai thằng con trai chúng c̣n nhỏ quá, không hưởng được ǵ của cha chúng đó là không kể đứa bé sắp sinh lại phải mất cha truớc khi mở mắt chào đời.


Tôi chợt thấy ḷng ḿnh lo lắng bội phần và cái trách nhiệm với gia đ́nh, với mấy đứa con chợt làm cho ḷng tôi chùn xuống, tôi có sai lầm không khi chọn đơn vị Biệt động quân để con tôi mất cha? Tôi coi trách nhiệm với quốc gia trước gia đ́nh có đúng không? Tại sao cả một miền Nam, người ta cố t́nh trốn lính hay nếu đi lính lại cố chạy chọt cho ở đơn vị phía sau, c̣n tôi lại t́nh nguyện đi ra tuyến đầu khói lửa? Đúng hay sai? Nghĩ lan man một hồi rồi cái thiếu ngủ cộng thêm cái đói làm tôi thiếp đi.


Bỗng có tiếng người nói nghe gần gần làm tôi choàng tỉnh dậy, tôi nh́n quanh chợt thấy có mấy người mặc đồ xanh thường và đồ rằn ri Biệt động đang đi tới, tôi quên suy tính ǵ mà chỉ do ḷng bồng bột mừng rỡ sau một ngày không thấy quân bạn nên lên tiếng kêu, mấy người đó nh́n thấy tôi cũng mừng rỡ không kém, có người nh́n ra tôi và họ lên tiếng kêu “Bác sĩ!” rồi họ kéo nhau tới xúm xít chung quanh tôi. Th́ ra đó là mấy người lính cũng như có 2 người là Lao Công Đào binh trong đơn vị tôi, họ cũng chạy lạc đơn vị nhốn nháo tới đây. Lao Công Đào binh là những người phạm tội đào ngũ ở một đơn vị nào đó bị bắt lại, đưa ra Ṭa Án Quân sự và bị xử một thời hạn tù nhưng không phải ở tù mà là bị đưa ra một đơn vị tác chiến để làm nhiệm vụ lao công chiến trường trong suốt thời hạn bị xử. Trong suốt thời gian đó, họ phải làm các công tác tạp dịch như tải thương, khiêng vác đạn dược, đào hầm đào hố, nói chung là họ làm mọi nhiệm vụ cực nhọc và nguy hiểm không kém người lính tác chiến chút nào.


Cái khác biệt là họ không có được hưởng bất cứ tiêu chuẩn nào của người lính chiến (như lănh lương, mua Quân tiếp vụ hay quần áo “đầy đủ”) mà c̣n lại không được trang bị súng đạn ǵ cả. Họ sống kham khổ, thiếu thốn mọi thứ, từ ăn mặc, đồ chống lạnh (như ở Quảng Trị trời về đêm cũng rất lạnh) cho tới thư từ ở nhà hay tiền bạc để mua sắm thêm vật dụng cần thiết (v́ gia đ́nh ở nhà của người lính Nam quân đă quá khổ tới độ người chồng phải đào ngũ, nay người chồng là LCĐB không có tiền lương gởi về th́ làm ǵ người vợ ở nhà có tiền để gởi ra tiếp tế cho chồng?) Chỉ có về phương tiện y tế thuốc men, người khác th́ không biết sao, riêng tôi vẫn thương cảm họ nên tôi đă đối xử với những người LCĐB không khác ǵ người lính thường trong đơn vị khi bị thương hay bị bệnh. Người LCĐB nào phục vụ đơn vị c̣n sống sót qua thời hạn bị trừng phạt (6 tháng hay 1 năm) sẽ được phục hồi binh quyền là trở lại làm binh nh́ (là cấp thấp nhất trong quân đội) trong chính đơn vị anh ta làm lao công trong thời gian qua. Tuy họ là LCĐB nhưng bản chất họ cũng là người lính VNCH nên họ cũng chia xẻ với các người lính trong đơn vị mọi chuyện hiểm nguy như trong đơn vị tôi trong thời gian gần đây th́ không thiếu những trường hợp người LCĐB cũng đă chụp lấy cây súng của đồng đội vừa ngă xuống để cố chiến đấu chống đỡ cho pḥng tuyến của đơn vị ḿnh. Giờ đây, nhóm họ gồm 6 người chỉ toàn cấp binh sĩ như rắn không đầu nên khi gặp tôi là một sĩ quan, họ mừng rỡ c̣n hơn cả tôi mừng khi thấy họ!


Điều đáng tiếc là tuy tôi là sĩ quan nhưng tôi chỉ là bác sĩ Quân Y nghĩa là về phương diện hành quân hay tác chiến tôi không hơn ǵ họ cả (nếu không nói là không bằng họ) nhất là trong trường hợp nầy th́ tôi cũng chỉ có biết nhắm hướng Nam mà đi thôi. Tất cả mọi kỹ thuật di hành trong đêm đều là do kinh nghiệm đi Hướng đạo ngày c̣n trẻ con mà có! Dù sao th́ cái cấp bậc cũng làm cho tôi đứng lên nhận lănh trách nhiệm. Tôi giải thích t́nh h́nh của đơn vị rồi hướng dẫn họ kỹ thuật đi đêm, kỷ luật khi đi đường cũng như mục đích tối hậu là đi về Huế của tôi.


Trong bụng họ nghĩ sao th́ không biết nhưng bên ngoài th́ cả bọn 6 người có vẻ tin tưởng vào tôi rất nhiều và họ hứa là sẽ tuân lệnh tôi một cách tuyệt đối. Thế là lệnh đầu tiên tôi đưa ra là tất cả ngủ yên tại chỗ, tránh mọi trường hợp gây ra tiếng động (hay cả tiếng nói cũng phải nói nhỏ nhỏ) chờ đêm tối sẽ đi tiếp. Rồi mọi người chia ra những bụi cây gần đó để cố dỗ giấc ngủ.


Ngày hôm đó không có biến cố ǵ xảy ra, đám tàn quân của tôi chia nhau mấy hộp thịt c̣n lại của tôi và có vẻ lạc quan v́ tin tưởng tôi sẽ là người đưa họ về tuyến bạn v́ trong ḷng ai cũng chỉ nghĩ tới chuyện cố vượt thoát về tuyến bạn là điều quan trọng hơn cả. Khi mặt trời lặn là anh em chuẩn bị lên đường. Ban ngày, tôi đă nhắm sẵn hướng Nam nên lúc bắt đầu đi là mọi người đi theo hướng đă định sẵn.


Chuyện phiêu lưu đi đêm và trốn địch th́ diễn ra như trong phim xi nê, lại diễn ra như tuồng đêm trước, có những lúc cả bọn nằm yên bên cạnh một con đường đất trong khi một toán Cộng quân hàng trăm người xếp thành hàng tư, vừa đi vừa hát ḥ ồn ào ngay trên đường. Có lúc anh em ḅ trong đám lúa (hay lau sậy?) cao quá đầu ngang qua một trạm dừng chân của Cộng quân, nghe họ nói chuyện giọng Bắc um sùm, có khi đi ngang một xóm nhà nghe chó sủa gà gáy, lại có lúc lội qua một con sông nhỏ (không ai biết là sông ǵ?) Khổ nhất vẫn là khi phải đi ṿng quanh một hàng tre dầy đặc mà vùng nầy sao nhiều tre quá vậy không biết, trời không trăng không sao, qua được bụi tre rồi thật t́nh không biết hướng nam là hướng nào nữa! May sao đám mây chợt vén ra lộ nguyên chùm sao Hiệp sĩ! Tôi định hướng nam rồi anh em đi tiếp. Bọn 6 người binh sĩ nầy tỏ ra rất phục tôi, có anh chàng đi cạnh tôi hỏi nhỏ nhỏ: “Ông là bác sĩ sao ông đi nghề quá vậy?” Đúng là trong xứ mù thằng chột làm vua!


Quá nửa đêm một chút th́ anh em mừng thêm hơn nữa v́ cả bọn gặp được bóng hai người cũng đang lầm lũi bước, lúc đầu chưa biết ai nên anh em nằm im sát đất, chừng hai người đó tới thật gần mới nh́n ra đó là hai ông Trung tá Liên đoàn trưởng và Liên đoàn phó! Thế là cả bọn nhập chung và tôi thấy vững ḷng hơn nhiều vào cơ hội của ḿnh. Trung tá Liên đoàn trưởng cho biết là anh em đă đi được đến đây cũng là giỏi rồi, bây giờ cũng tiếp tục như vậy nhưng là đi theo hai ông một khoảng xa xa v́ đi chung chùm nhum với nhau một đám rất dễ bị lộ. Thế là cả bọn đi tiếp theo vết chân của hai ông sĩ quan nhà nghề kia.


Cho tới khoảng 4 giờ sáng th́ đến một cái đầm nước mênh mông, trăng lại vừa mọc lên trên đỉnh đầu, trời trong và không mây nên mặt nước đầm im và phẳng như một tấm gương, Trung tá Liên đoàn trưởng cho biết nếu ḿnh vượt nước kiểu b́nh thường rất dễ bị trông thấy nếu có ai t́nh cờ đứng trong bờ nh́n ra, tốt nhất là làm sao chỉ để cái đầu ló lên mặt nước mà thôi, càng cố tạo ra sóng nước ít chừng nào tốt chừng đó và mọi người phải tách xa nhau ra. Thế là anh em bắt đầu đi nhè nhẹ xuống nước, tuy cái đầm thấy mênh mông nhưng lội xuống mới thấy là rất cạn, Tôi phải ḅ lúp xúp dưới nước theo bóng hai cái đầu của hai ông Trung tá phía trước. Khi qua tới bờ bên kia th́ trời đă sáng mờ mờ, mọi người lên một cái băi vắng có nhiều lùm cây, ông Liên đoàn trưởng cho biết có thể ban ngày cái băi nầy sẽ có nhiều người qua lại v́ đó là vị trí đóng quân rất tốt nên Cộng quân có thể sẽ đến đây, do đó ông ra lệnh mọi người đi cả vào thửa ruộng đàng trước mặt để ẩn náu lúc ban ngày. Ông c̣n dặn là nếu có lạc nhau, hăy nh́n cái nóc chùa xa xa là mục tiêu, ông ta cho biết nơi đó theo bản đồ hành quân là có quân bạn ở đó, từ cái băi nầy tới đó không c̣n xa nữa, chỉ độ 5 cây số là cùng và đêm nay, anh em có thể đến đó được trước nửa đêm. Ông ta c̣n dặn ḍ là khi gặp quân bạn coi chừng bị bắn lầm khi anh em len lén ḅ đến tuyến pḥng thủ của quân ḿnh. Rồi mọi người tạm chia tay chia nhau chui vào đám ruộng lúa để trốn lúc ban ngày...


3- 5- 1972

Sau hơn 3 ngày lặn lội đủ điều cũng như bao nhiêu lần thoát chết trong đường tơ kẽ tóc, hôm nay tôi tự dưng thấy yên dạ hẳn lên, có lẽ nhờ tôi gặp được 2 ông Liên đoàn trưởng và Liên đoàn phó. Hai ông nầy đều mang cấp bậc trung tá, dĩ nhiên kinh nghiệm chiến trường cũng như lặn lội kiểu nầy chắc chắn là hơn tôi nhiều cũng như không lẽ đi với hai ông đơn vị trưởng mà không thành công sao? V́ thế sau khi chọn được một thửa ruộng tương đối nước thấp thấp một chút, tôi liền nằm ngay xuống đánh luôn một giấc. Nghe qua th́ có vẻ vô lư v́ ai mà nằm ngủ trong vũng nước được? Nhưng phần v́ mực nước thấp chỉ ngang cổ chân (có lẽ v́ người ta đă quên tát nước vào thửa ruộng nầy hay là đất trong thửa ruộng nầy v́ lư do nào đó đă hút nước nhiều hơn các thửa ruộng khác nên mực nước mới thấp như vậy) phần th́ tôi mấy đêm liền đâu có ngủ nghê ǵ đàng hoàng đâu nên cơn buồn ngủ đến thật nhanh. Tôi nằm ngửa và tưởng tượng như đang thả ngửa trong hồ tắm và bắt đầu nhắm mắt. Giấc ngủ khỏi dỗ cũng đến.


Mặt trời đă lên cao khi tôi bừng mắt dậy, mới có hơn 8 giờ sáng. Tôi có biết làm ǵ hơn là cố ngủ tiếp cho hết ngày, bụng đói, mắc đi vệ sinh, tôi cũng cố nhịn, lại c̣n tự nhủ: “Nín đi cầu thêm một bữa nữa thôi, có chết thằng tây nào!” Nhưng giấc ngủ có cố dỗ thế nào nó cũng không đến, nằm ngâm ḿnh dưới nước lúp xúp mà ngủ sau khi mới thức dậy thật không phải dễ nên tôi không cách ǵ ngủ lại được nữa. Mà thức và nằm trong nước th́ thật khó chịu, tôi bèn ngồi dậy cho bớt mỏi. Ruộng lúa ở đây khác ruộng miền Nam của tôi, lúa ở đây tuy không bị ngập nước như miệt Đồng Tháp, Hậu Giang nhưng cũng mọc cao như lúa sạ, nhờ vậy, ở vị thế ngồi th́ tôi không lo bị ai trông thấy.


Thời gian trôi qua thật chậm. Bỗng có tiếng người nói chuyện. Tôi nh́n lên th́ thấy có mấy người nhà nông đang mang cuốc, gàu, v.v... đi tới ngay trên bờ đê của thửa ruộng tôi đang núp trong đó. Tôi nh́n họ và thấy họ nh́n tôi. Tôi ra dấu bằng tay để cho họ đừng tỏ ra ǵ khác lạ và thật tôi cũng không hiểu họ có nhận thức ǵ không, chỉ biết họ kéo nhau đi thẳng sau chỉ một vài giây trùng tŕnh... Thời gian lúc nầy như đứng lại. Nh́n đồng hồ tay mới có gần 9 giờ sáng. Tôi suy nghĩ lan man, tôi nửa muốn chạy trốn sang thửa ruộng khác v́ sợ những người nông dân đó đi tố cáo tôi với Cộng quân, nửa lại nghĩ không lẽ họ là dân chính phủ miền Nam mà nỡ nào làm vậy, tần ngần, lưỡng lự một lát th́ tôi chợt biết là quá trễ. Vừa nhổm đầu lên quá tầm cây lúa một chút là tôi đă thấy những thửa ruộng xa gần đều đầy người. Họ vẫn làm ruộng như thường lệ, tôi nghĩ chắc là họ không để ư ǵ tới tôi, giờ nầy mà chạy lúp xúp sang chỗ khác cũng không chắc hơn ǵ mà c̣n tạo sự chú ư của bao nhiêu người nông dân đang có mặt ở hiện trường. Mà càng nhiều người thấy tôi chừng nào th́ cái xác xuất người ghét lính Cộng hoà càng tăng chừng ấy. Âu là nằm yên giao số phận vào tay những người nhà nông buổi sáng c̣n có cơ hội hơn.


Đồng hồ trên tay tôi chỉ đúng 1 giờ trưa khi tôi nghe tiếng bộ đội quát tháo ngay kề bên: “Hàng sống chống chết!” Quay nh́n th́ thấy ruộng lúa rung rinh chớ ở vị trí ngồi tôi cũng không trông thấy ǵ hết. Chỉ nghe tiếng mấy anh chàng binh sĩ và LCĐB đi theo tôi từ hôm qua tới giờ đang léo nhéo: “Tụi tui chỉ là binh nhất thôi anh bộ đội ơi.” Có người nói: “Tui là lao công đào binh.” Mmỗi người một tiếng góp phần vào cái t́nh thế tuyệt vọng nầy. Nh́n qua kẽ lúa đong đưa, tôi thấy những người lính đang bị trói lại và bỏ đứng trên bờ đê trong khi bộ đội đang dàn hàng ngang để cày xới cái thửa ruộng nầy để t́m thêm lính Cộng hoà c̣n đang trốn trong đó mà tôi và có lẽ cả hai ông Tr/tá Liên đoàn trưởng và Liên đoàn Phó đều nằm trong thửa ruộng vuông vức nầy.


Từ lúc đầu, tôi vẫn c̣n mang theo quả lựu đạn trái chanh, tôi nghĩ thà chết c̣n sướng hơn bị Cộng sản bắt được nhưng khi ngón tay tôi để trên cái chốt lựu đạn, tôi như thấy h́nh ảnh các con tôi trước mắt, tôi c̣n sống thêm một phút là cái hy vọng c̣n trở về kéo dài thêm một phút để c̣n gặp lại các con tôi, c̣n tôi kéo cái chốt ra rồi th́ không c̣n văn hồi được nữa, mấy đứa nhỏ sẽ đi vào trường hợp của chính cha chúng nó là sẽ không bao giờ có cha nữa hết, phải chịu nhiều thua thiệt của cuộc đời như tôi đă phải chịu và chắc ǵ vợ tôi sẽ nuôi dạy con được như Mẹ đă nuôi dạy anh em tôi?


Khi tôi nghĩ tới đó th́ tay tôi vùi quả lựu đạn xuống śnh đất ruộng thật nhanh, vừa vặn một tên bộ đội chĩa mũi súng AK vào đầu tôi. Tôi giơ hai tay lên khỏi đầu, thế là xong, không biết xong cái ǵ nhưng chỉ trong một tích tắc, tôi nghĩ nếu để yên th́ hai ông Trung tá cũng sẽ bị cùng chung số phận. Thôi th́ đàng nào cũng bị bắt, ráng cứu để ai thoát được th́ thoát nhất là hai ông Trung tá nầy có về được th́ cái tin tôi bị bắt làm tù binh sẽ được kể lại một cách chính xác cho gia đ́nh tôi để khỏi có cái cảnh mơ hồ không rơ.


Thế là tôi hô lớn: “Tôi là trung úy bác sĩ đây!” Tất cả những binh sĩ bị bắt năy giờ ai cũng xưng ḿnh là lao công đào binh, lính trơn hay cùng lắm chỉ là hạ sĩ quan cấp thấp như hạ sĩ mà thôi, bởi vậy bộ đội muốn lùng bắt cho hết “bọn Ngụy” c̣n trốn trong thửa ruộng nầy như nhân dân “tiến bộ” đă báo cáo nhưng không dè trong mẻ lưới nầy lại bắt được cả một tên sĩ quan ác ôn, trung úy mặc áo rằn ri mang h́nh đầu cọp th́ thứ nầy có tội với nhân dân nhiều lắm đây, thế là bọn chúng ùa đến, có người nhảy tới đấm đá vào tôi, tuy những cú đấm đá thật không đáng ǵ, tôi có thể né tránh dễ dàng nhưng tôi vẫn giả vờ bị trúng để ngă xuống hầu tránh được cơn mưa đấm đá đang tới tấp giáng tiếp xuống người tôi. Ở một góc của thị trường (là cái góc độ bao gồm hai mắt có thể trông thấy được - champ visuel- ) tôi thấy h́nh như có hai bóng người phóng từ thửa ruộng của tôi ẩn núp sang thửa ruộng kề bên. Nằm trong vị thế như con tôm trên bờ đê, hai tay ôm che lấy đầu, tôi vẫn c̣n nói nhỏ: “Chúc hai ông may mắn.”


Tất cả tù binh bị bắt được đưa về một cái nhà của dân gần đó, ai cũng bị trói nhưng theo tôi, có lẽ tôi là người bị trói chặt nhất, hai ngón tay cái bị cột với nhau ở sau lưng rồi sợi dây ṿng qua trước cổ tôi, tôi có cử động hai tay thế nào th́ chính tôi làm tôi nghẹt thở. (Nhớ hồi nhỏ đi sinh hoạt Hướng đạo, tôi vẫn thích nút dây và cái kiểu trói nầy, tôi phải công nhận là kiến hiệu và đơn giản vô cùng cũng như không tài nào tự gỡ được). Tôi c̣n được hưởng quy chế đặc biệt là bị đánh đá túi bụi từ bờ đê về tới căn nhà, khi tôi bị xô sấp xuống sân trước nhà th́ có tên trong đám dẫn tôi về nói: “Thằng nầy là trung úy rằn ri đây các đồng chí ơi!” Thế là thêm một đám trong nhà chạy ra đánh đá hùa thêm vào con người đang nằm dưới đất. Được cái trong đám nầy một là chắc không ai có vơ nên không một cú nào hiểm độc cả, hai là họ chỉ mang dép râu hay đi chân đất nên đánh đá cũng không đau đớn ǵ, tôi chỉ việc co rúm người tối đa để che cho bụng, mặt và đầu (cỡ chúng mang botte de saut th́ chắc tôi tiêu tán đường rồi!).


Lại có thêm một mụ già “ó đâm” ở đâu ra không biết cũng chạy vào đánh hôi, mụ ta vừa đánh vừa chửi tôi đủ điều thậm tệ, c̣n nói mấy hôm trước, chính tôi đă dẫn lính đến ăn cướp gà heo nhà mụ! (được cái là mụ chửi tùm lum bằng tiếng Quảng trị tôi chẳng hiểu ǵ cả, c̣n mụ đánh cũng chỉ như găi ngứa mà thôi!). Thế là tội lỗi quá lớn với nhân dân! Rồi họ lại đánh đá tiếp có điều v́ tôi gập người lại nên họ chỉ đánh đá được vào lưng, mông và chân tôi mà thôi. Bổng có người kêu: “Ối!” Chắc là hắn ta đá hụt tôi mà vào cục đá! (đất sân nhà nầy thật nhiều đá to). Nhưng làm ǵ th́ làm, kinh nghiệm hồi đi học đánh nhau đă cho tôi biết, hễ đánh không lại là phải một là bỏ chạy, c̣n chạy không được th́ giả bộ gục luôn để khỏi bị đánh thêm, đem áp dụng ở đây th́ dĩ nhiên không chạy đâu được, tôi bèn đi cái đường bất tỉnh nhân sự! Quả nhiên chỉ thêm một hai cái đá nữa là màn đánh đập chấm dứt. Bọn họ liền quẳng tôi vào gốc bụi tre trong sân và để nằm đó, c̣n lại họ bàn tán lung tung chẳng đâu vào đâu.


Bỗng một toán bộ đội dẫn về một người đàn ông mặc đồ dân sự, anh nầy cũng bị trói và cũng bị đánh tơi bời như tôi nhưng khác tôi là đi theo đám bộ đội và anh ta là một người đàn bà, đầu tóc rối bù, nước mắt nước mũi chàm ngoàm, tay dắt theo một đứa bé gái chừng 3, 4 tuổi. Chị ta vừa đi vừa van lơn cho bộ đội để họ thả chồng chị ra nhưng bọn bộ đội như giả điếc, cứ thẳng tay đánh đập anh chồng. Khi về tới trong sân th́ họ cũng xô anh chồng té sấp và cái đám ở sẵn trong nhà chạy ra đánh hôi.


Tôi nghe lỏm qua bộ đội nói với nhau th́ anh đàn ông nầy là dân chiêu hồi về, hiện làm cán bộ xây dựng nông thôn của chính quyền miền Nam, trong nhà anh ta, bộ đội c̣n bắt được cả một cây súng carbine nữa. Do đó, đối với họ, anh nầy tội lỗi c̣n hơn tôi nhiều! Thế là sau khi nghĩ mệt v́ đánh tôi xong, bọn họ lại bắt đầu màn khác mà lần nầy c̣n tệ hơn tôi nhiều v́ anh ta đă phải chịu đựng trước mặt vợ con. Anh ta chỉ có gục đầu xuống mà chịu chớ không biết giả bất tỉnh như lại c̣n vợ anh ta th́ quỳ hẳn xuống giữa sân, tay ôm hết chân anh bộ đội nầy rồi bị hất ra th́ nhào tới ôm tới chân anh bộ đội khác vừa để khóc van xin tha chồng, kêu ca rằng chồng chị vô tội vừa để níu bớt số chân có thể đá chồng ḿnh! trong khi con bé con không biết ǵ, cứ kêu đ̣i bố ẳm. Nó cứ kêu gào Ba! Ba! ẳm con! nghe đứt ruột. Trong cái cảnh khốn cùng nhất nầy, tôi vẫn c̣n thấy ḿnh có phước hơn anh Xây dựng Nông thôn kia v́ ít ra, tôi chỉ chịu đựng có một ḿnh tôi, giá mà có Mẹ hay vợ con tôi ở đây, chắc tôi chết c̣n sướng hơn.


Nằm trong bụi tre gai thả hồn suy nghĩ vẩn vơ, tôi thấy thế là xong rồi, hết những ngày trốn tránh cũng như hết cả cuộc đời tôi đă vẽ ra cho ḿnh. Không c̣n lư tưởng phục vụ cho ai mà chỉ c̣n cố t́m cách để sống c̣n. Không biết ḿnh sẽ phải chịu bao lâu để được thả về, nhớ thằng Thuần em cô cậu của vợ tôi hồi năm 66 bị bên kia bắt ở trận Đồng Xoài, mặc dù anh ta là Th/úy Địa Phương Quân nhưng chỉ hai năm sau, bên kia đă thả anh ta ra làm cả nhà ngạc nhiên v́ ai cũng nghĩ anh ta chết rồi. Ḿnh bây giờ chắc cũng vậy, thôi ráng chịu đựng một chút nữa rồi trong vài năm, biết đâu sẽ được thả về chớ c̣n đợi hết chiến tranh chắc là tôi tự tử chết cho rồi quá v́ chiến tranh đủ kiểu từ 45 tới nay đă hết đâu, nếu kéo thêm vài chục năm nữa mà ḿnh th́ phải sống trong tù thà chết ngay đi cho rồi... Nghĩ lan man, thôi th́ tới đâu hay đó, ḿnh sẽ vận dụng hết sức thủ thuật mưu sinh của Hướng đạo ngày xưa xem cuộc đời ḿnh sẽ đi về đâu?

Chiều lại, bộ đội ngồi quanh quẩn ăn cơm trong sân nhà, không ai để ư ǵ đến các tù binh (và cả anh Xây dựng Nông thôn) đang bị trói ngồi trong sân. Anh em tiếp tục nhịn đói, tôi không biết đám lính của ḿnh ăn lần chót hồi nào nhưng tôi th́ đă lâu quá rồi, từ lúc leo vào trong chiếc chiến xa t́m được cái hộp “Heo nút lưỡi tới giờ!” Ngồi nghĩ quanh co, ḷng buồn không tả...


Khoảng 7 giờ đêm, bộ đội tập họp tù lại để giải tất cả đi (đi đâu không ai biết) trong tư thế mọi người vẫn bị trói, giày dép bị bắt cởi ra hết. Riêng tôi th́ cái đồng hồ đeo tay hiệu “Titoni” mà anh tôi trong dịp đi học khóa “Jungle Warfare” ở Mă Lai mua về cho tôi cũng như chiếc nhẫn cưới nhỏ xíu bằng vàng 18K và mấy ngàn đồng bạc c̣n trong túi đều bị tịch thu! Ôi, tự do đă mất rồi, cuộc sống tù binh bắt đầu với tôi... không biết bao giờ mới thấy lại miền Nam...

 


Nguyễn Ngọc Ấn -  QYHD Khóa 18

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính