Thi Nhn & Danh Tướng

Đặng Dung mi kiếm dưới trăng

(1373 - 1414)

 

 

I - Lược s & Cảm Hoi:  . Đặng Dung, người huyện Thin Lộc, Nghệ An, con . Đặng Tất. Hai cha con đều ph Nh Hậu Trần Giản Định Đế.

 

Sau khi cha l Đặng Tất bị GĐĐ giết oan, Đặng Dung theo ph Trng Quang Đế, lập được nhiều chiến cng hiển hch.

 

Trận Thi Gia (i Tử, Quảng Trị), ng đnh p doanh trại giặc bng bộ binh v tượng binh, sut bt sống được Trương Phụ; nhưng v khng biết mặt hn, nn Trương Phụ đ lẫn vo qun binh m trốn thot..!!

 

Cuối cng v binh t thế c, cả cha ti đều bị tướng gic Trương Phụ vy bắt.

 

Trn đường giải đi về Tu, cả hai cha ti đều nhảy xuống biển tuẫn tiết..!! C chỗ ni . Đặng Dung bị tn Trương Phụ m lấy gan ăn (gh qa, d man!!). Dưới đy l ba thơ CẢM HOI duy nhứt của ng: 

 

         CẢM HOI

 

Thế sự du du nại lo h

V cng thin địa nhập hm ca

Thời lai đồ điếu* thnh cng dị

Vận khứ anh hng ẩm hận đa

Tr chủ hữu hoi ph địa trục

Tẩy binh v lộ vn thin h**

Quốc th vị bo đầu tin bạch

Kỷ độ Long Tuyền đi nguyệt ma

                         

 ĐẶNG DUNG

 

  * Đồ: chng bn thịt ( Phn Khoi ). Điếu: chng cu c ( Hn Tn ) đời Ty Hán Lưu Bang.                     

 ** Vn thin h: Do điển thơ Đỗ Phủ:An đắc trng sĩ vn Ngn H,Tịnh tẩy gip binh trường bất dụng( Ước g c trng sĩ ko sng Ngn xuống, để rửa sạch gip binh rồi cất đi lu di,v khng cn chiến tranh nữa..!! )

 

Bản dịch của Tản Đ

 

Việc đời man mc, tuổi gi thi!

Đất rộng trời cao chn ngậm ngi.

Gặp gỡ thời cơ may những kẻ,

Tan tnh sự thế luống cay ai!

Ph vua bụng những mong xoay đất,

Gột gip sng kia kh vạch trời.

Đầu bạc giang san th chửa trả,

Long tuyền mấy độ bng trăng soi

 

 

Bản dịch của Phan Kế Bnh

 

Việc đời bối rối tuổi gi vay,

Trời đất v cng một cuộc say.

Bần tiện gặp thời ln cũng dễ,

Anh hng lỡ bước ngẫm cng cay.

Vai khing tri đất mong ph cha,

Gip gột sng trời kh vạch my.

Th trả chưa xong đầu đ bạc,

Gươm mi bng nguyệt biết bao ry

 

  

Bản dịch của người bin soạn:

 

CẢM HOI

 

Sự thế min man, tuổi hắt hiu

Đất trời lồng lộng ht ngao nghu

Gặp thi đồ điếu nn cng dễ

Lỡ vận anh hng nuốt hận nhiều

Xoay trục ph vua mong chuyển hướng

Khơi sng gột gip chẳng thng chiều                           

Bạc đầu th nước buồn chưa tr

Mấy độ gươm mi dưới nguyệt xiu..!!

 

Nguyễn Minh Thanh cẩn dịch

 

 

            CẢM HOI ( lục bt )

 

Việc đời dng dc, tuổi cao

Đất trời lồng lộng nghu ngao giải sầu

Gặp thi toại ch chng cu

Anh hng lỡ vận ngẫm su đoạn trường

Ph vua vạch đất tầm phương

Khơi sng gột gip khng đường tiến lui

Bạc đầu th nước no ngui

Dưới trăng mi kiếm ngậm ngi non sng..!!

 

Nguyễn Minh Thanh cẩn dịch

 

II -  Bi thơ ĐNG DUNG MI KIẾM DƯỚI TRĂNG; Cảm cảnh người Anh Hng Tc Bạc dưới trăng nhọc nhằn mi kiếm mong khi phục giang sơn cho ni giống Lạc Hồng. Nhưng tri bất ty người, cam đnh thc thủ...!! Người bin soạn c bi thơ cảm khi:

 

Đặng Dung Mài Kím DướiTrăng

          

Mi gươm cm cụi dưới trăng ngn

Tuổi đ vo chiều việc ngổn ngang

Tc bạc phất phơ soi kiếm bạc

o lam dầu di đẫm sương lam

Thi Gia* Trương Phụ kinh hồn phch

M Độ* Qun Minh loạn ngũ hng

Dốc ch ph vua mưu phục quốc

Sa cơ tuẫn tiết hận ngi mang..!!

 

Nguyễn MinhThanh cẩn tc

 

* Địa danh chiến trường.

 

 III - Phần kết : Qua bi thơ CẢM HOI của ng Đặng Dung, chng ta thấy: lời thơ, thơ, m điệu thơ rất bi, hng, trng, lm cho ngưi đọc cảm thng su sắc tnh cảnh của tc gỉa, của anh hng bất phng thời. Đem chiếu rọi cng nghiệp của ng với li thơ Cảm Hoi, y như Hnh vi Bng.

Trước thế cuộc bi đt lng ng v cng bi phẫn.Tuy nhin khng v bi phẫn m trầm mnh vo hồ rượu như Phạm Thi; hay pht cuồng chiều chiều vc kiếm chm đ nhưTn Thất Thuyết.

 

M tri lại, lc no cũng mưu đồ khi phục giang sơn cho d tuổi đ gi,vẫn mi kiếm dưới trăng Quốc th vị bo đầu tin bạch, Kỷ độ Long Tuyền Đi nguyệt ma (Bạc đầu th nước no ngui,Dưới trăng mi kiếm ngậm ngi non sng!).

 

L T Tấn, học giả đời Hậu L nhận xt về Cảm Hoi như sau: Phi ho kiệt chi sĩ bất năng (Nếu khng phải l kẻ sĩ, ho kiệt khng thể lm được bi thơ nầy 

 

      Về Tm Sự: xt thấy Tm sự của ng Đặng Dung khng khc mấy Tm Sự hiện nay của nguời Việt d trong hay ngoi nước..!!

 

      Về Bối Cảnh LỊCH SỬ: thi kỳ của . so với hiện tnh cũng gần giống.Tổ Quốc VN đ, đang bị họa xm lăng t phương Bc..V vậy,người bin soạn khc bi sử ny rất mong CH ĐNG DUNG được truyền đạt đến bốn phương v nht l đn em hậu tấn.Trn trọng.

 

Lời phụ bàn: có người nó̉i như v̀y: - ng Đặng Dung śng vào th́ kỷ xv ( 15 ), th́ thì làm sao ng bít trái đ́t có trục xoay qua cu thơ: Trí chủ hữu hoài phù điạ trục?

 

Nguyễn Minh Thanh  bin soạn  

 

Nguồn: TN ĐT & DN TĐ, gs Trịnh Vn Thanh

Wikipedia, Đặng Dung

 

 

 

 

Trang Chnh     Tin Tức - Bnh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Phỏng Vấn     Văn Học Nghệ Thuật     Tham Khảo