Sao gọi K thù Dân Tộc là Anh Hùng?

(Về Bài Thơ “Bà Trưng quê châu Phong”)

 

Nguyễn Minh Thanh

 

 

 

Lược Sử Hai Bà Trưng: Sanh vào khoảng năm 14 Sau Công Nguyên, con của Lạc Tướng vùng châu Phong, dòng dõi Hùng Vương, họ Lạc. Cha mất sớm, Mẹ là Man Thiện nuôi dạy theo cung cách con nhà võ, với tinh thần thượng võ.

 

Hai Bà là chị em song sanh. Về tênTrưng Trắc và Trưng Nhị, chính là “trứng trắc” và “trứng nhì” theo ngôn ngữ dân gian nuôi tằm thuở ấy.

 

Trưng Trắc kết hôn với Thi Sách, con Lạc tướng châu Diên. Hai người rất tâm đầu ý hợp về việc chống ngoại xâm, giặc Hán. Ông Thi Sách bị tên Tô Định, viên Thái Thú Hán quan lừa giết.

 

Nước mất, nhà tan, Bà cùng em Trưng Nhị nổi trống khởi nghĩa tại Mê Linh (Tiếng Trống Mê Linh), vào muà Xuân năm 40, nhiều nơi hưởng ứng. Hai Bà đại thắng. Tên Tô Định vắt giò lên cổ, ôm nỗi nhục chạy về Tàu....

 

Bà Trưng Trắc lên ngôi tức vị Trưng Nữ Vương..., lấy Mê Linh làm Kinh Đô năm 40 SCN

 

Năm 43, tướng Hán tên Mã Viện, đem lực lượng hùng hậu đánh bại Hai Bà. Hai Bà gieo mình xuống Cẩm Khê, thuộc Hát Giang trầm mình tuẫn quốc...!!!

 

Trọng Tâm Chủ Đề: Trong Đại Nam Quốc S Diễn Ca có đoạn thơ nói về cuộc khởi nghĩa của hai bà Trưng, rất quen thuộc đối với người Việt Nam từ bậc Tiểu Học, đó là:

 

Hai Bà Trưng Dng Nn Đc Lp

 

Bà Trưng quê châu Phong

Gin người tham bo thù chng chng quên.

Ch em nng mt li nguyn,

Pht c nương t thay quyn tướng quân,

Ngàn Tây ni áng phong trn,

m m binh mă xung gn Long Biên.

Hng qun nh bc chinh yên,

Đui ngay Tô Đnh dp tan biên thành.

Đô kỳ đóng cơi Mê Linh,

Lĩnh Nam riêng mt triu đ́nh nước ta.

Ba thu gánh vác sơn hà,

Mt là báo phc, hai là bá vương.

Uy danh đng đến Bc phương,

Hán sai Mă Vin lên đường tiến công.

H Tây đua sc vy vùng,

N nhi chng vi anh hùng được nao?

Cm Khê đến lúc him nghèo,

Ch em tht thế cùng liu vi sông.

Phc Ba mi dng ct đng,

i quan truyn du biên công cơi ngoài.

Trưng Vương vng mt c̣n ai?

Đi v thay đi mc người Hán quan.

 

                                           Lê Ngô Cát

 

Đại Nam Quốc Sử Diễn Ca của ông Lê Ngô Cát*, là tác phẩm trường thi, sử thi, diễn đạt Việt Sử bng thơ Lục Bát, từ đi Hồng Bàng đến cuối đời Tây Sơn.

 

Đoạn thơ nói về Hai Bà Trưng có 22 câu. Câu thứ 16: “Nữ nhi địch với anh hùng được nao?”.

 

Trong câu  này, có 2 danh từ chung kép: “Nữ nhi” và “Anh hùng”. Điều chắc chn rng, người đọc ai cũng hiểu “Nữ nhi” chỉ Hai Bà Trưng. “Anh hùng” chỉ viên tướng Tàu tên Mă Viện.

 

Dưới đây là bài biên soạn có 2 phần: định nghĩa & đề nghị

 

Định nghĩa Anh hùng: là người lập được công trạng đậc biệt lớn lao đối với đất nước, Nguyễn Huệ là anh hùng dân tộc. (Tự Điển Tiếng Việt)

 

Và tiếp theo, chúng ta thử  t́m hiểu, xem cụ Nguyễn Du “phê phán” thế nào về tên Mă Viện qua bài thơ Qủy Môn Quan của Cụ chép trong Bắc Hành Thi Tập (1813 - 1814) trên đường đi sứ phương Bắc.

 

Dưới đây là bài thơ Qủy Môn Quan (QMQ):

   

Qủy Môn Quan

 

Liên phong cao sáp nhập thanh vân

Nam Bắc quan đầu tựu th phân

Như th hu danh sinh t địa

Khả liên vô số khứ lai nhân

Tc đồ tùng măng tàng xà h

Bố dă yên lam tụ quỷ thần

Chung cổ hàn phong xuy bạch cốt

Kỳ công hà thủ Hán Tướng** quân   

 

                                         NGUYỄN DU

 

Bản dịch của Quách Tấn:

 

Núi trập trùng giăng đỉnh vút mây

Ải chia Nam Bắc chính là đây

Tử sanh tiếng đă vang đồng chợ.

Qua lại người không ngớt tháng ngày

Thấp thoáng quỷ đầu nương bóng khói

Rập ŕnh cọp rắn núp rừng cây.

Bên rừng gió lạnh luồng xương trắng

Hán tướng công ǵ kể bấy nay?

 

                                           Quách Tấn

 

Ải Quỷ Môn

 

Mây xanh áp núi đỉnh chơi vơi     

Nam, Bắc ải chia tự đất tri

T địa dội vang nghe khắp chốn

Thương tâm qua lại biết bao đời..!!

Ŕnh ṃ cọp rắn chen rng rậm

Tụ họp quỉ thần nương khói khơi

Gió lạnh hồn oan xương trng ởn

Công ǵ Hán tưng noí nghe coi?!

 

                                 Nguyễn Minh Thanh dịch

 

Qua bài QMQ của ND, cho ta thấy Cụ xem Mă Viện là tên tướng giặc nhà Hán, không là Anh Hùng như ông Lê Ngô Cát gọi. Có chăng, anh hùng chỉ ở nước Tàu của hắn mà thôi.

 

Tiếc thay, bài thơ Lịch Sử hay và rất phổ biến mà dùng từ không chuẩn, làm giảm giá trị bài thơ, và ảnh hưởng những kẻ hậu học!

 

Thiển nghĩ, với những tên ngoại nhân đã xâm lăng nướ́c ta, hoặc ý đồ xâm lăng nước ta, chúng ta không thể xưng tụng chúng là anh hùng. Mà là những tên giặc, ngoại tặc: Mă Viện, Lưu Long, Đoàn Chí, Tô Định, Trương Phụ, Tôn Sĩ Nghị, Tưởng Giới Thạch, Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai, Đặng Tiểu B́nh, Tập Cận Bình...................

 

Đề nghị: căn cứ theo định nghĩa của Tự Điển Tiếng Việt, căn cứ theo “phê phán của cụ ND, kẻ hậu học trân trọng đề nghị với tác giả quá cố ông Lê Ngô Cát, xin sửa lại như vầy:

 

Nữ Vương xung trận ùn ùn... quân reo...!!

 

Và xin chép lại toàn bài:

 

Hai Bà Trưng dng nn đc lp

Bà Trưng quê châu Phong

Gin người tham bo thù chng chng quên.

Ch em nng mt li nguyn,

Pht c nương t thay quyn tướng quân,

Ngàn Tây ni áng phong trn,

m m binh mă xung gn Long Biên.

Hng qun nh bc chinh yên,

Đui ngay Tô Đnh dp tan biên thành.

Đô kỳ đóng cơi Mê Linh,

Lĩnh Nam riêng mt triu đ́nh nước ta.

Ba thu gánh vác sơn hà,

Mt là báo phc, hai là bá vương.

Uy danh đng đến Bc phương,

Hán sai Mă Vin lên đường tiến công.

H Tây đua sc vy vùng,

[ N Vương xung trận ùn ùn... quân reo...!! ]

Cm Khê đến lúc him nghèo,

Ch em tht thế cùng liu vi sông.

Phc Ba mi dng ct đng,

i quan truyn du biên công cơi ngoài.

Trưng Vương vng mt c̣n ai?

Đi v thay đi mc người Hán quan.

                         

Lê Ngô Cát

 

Ngoài ra, người biên soạn có bài thơ với lòng trân trọng  ngậm ngùi...tưởng niệm đấng anh thư Trưng Nữ Vương:

 

Trưng Nữ Vương

 

Tiếng trống trầm hùng buổi xuất chinh...

Trưng nương dõng dạc giữa muôn binh

Trước nguyền giết giặc tròn ân nước

Sau quyết diệt thù vẹn chữ tình

Tô Định khiếp kinh ôm nhục nhã

Trưng nương rạng rỡ ướp quang vinh

Ba năm tức vị Vương Trưng Nữ

Ngùi... sóng Cẩm Khê thệ hủy mình...!!

 

              Nguyễn Minh Thanh cẩn tác

 

Câu Chuyện Bên Lề: Nhà Thơ Đông Hồ Lâm Tấn Phác (1906 - 1969) nhập thần Trưng Nữ Vương

 

Vào ngày 25 tháng 3 năm 1969, nhà thơ Đông Hồ đứng trên bục giảng Đại Học Văn Khoa SG, đang say sưa giảng cho sinh viên nghe bài thơ Trưng Nữ Vương của Nữ Sĩ Ngân Giang (Đỗ Thị Quế), bỗng nhiên Ông bị ngất xỉu, và mất luôn sau đó.

 

Dưới đây là nguyên văn bài thơ:

 

Trưng Nữ Vương

 

Thù hn đôi ln chau khoé hnh
M
t tri loáng thoáng bóng sao rơi
D
n sương vó nga xa non thm
G
t gió chim bng vượt dm khơi

Ngang d
c non sông đung kiếm mă
Huy hoàng cung đi
n nếp cân đai
B
n phương gió băo dn chân nga
Tám n
o mưa ngàn táp đoá mai

Máu đ
ct xong thù vn c
Ngai vàng đâu tính chuyn tương lai
H
n người chín sui cười an i
L
nến năm canh r ngm ngùi

L
c tướng quên đâu li tuyết hn
Non h
ng quét sch bi trn ai
C
tang đim tướng nghiêm hàng trn
Gót ng
c gieo hoa ngát my tri...

i bc quân thù kinh vó nga
Giáp vàng khăn tr
lnh đu voi
Chàng ơi, đi
n ngc bơ vơ quá,
Trăng ch
ếch ngôi tri bóng l soi Ngân Giang

 

Hậu sinh cẩn bút.  

Bên thềm năm mới. Khách xứ Xuân lai ức... cố hương!!

 

 

Nguyễn Minh Thanh biên soạn

(GA, Đinh Dậu - 2017)

----------------------------------------------------     

 

Phụ chú:

 

Bà Trưng khởi nghiệp từ năm (40 - 43 SCN). Hai Bà song sanh vào năm 14 SCN, khởi nghĩa vào khoảng 27 tuổi Việt. Tuẫn tiết lúc 30 tuổi....!!!

 

Hát Giang: khúc sông Đáy, giữa huyện Phú Thọ  -  Đan Phượng

 

Mê Linh xưa: khu vực rộng gồm Vĩ̉nh Phúc, Hà Tây, Yên Bái

 

Mê Linh nay: là mt huyn nm phía bc thành ph Hà Ni, giáp sân bay quc tế Ni Bài. Đây là đa danh gn vi tên tui ca Hai Bà Trưng.

 

Lê Ngô Cát: (1827 - 1875) danh sĩ đời vua Tự Đức người huyện Chương Đức Hà Tây, đổ Cử Nhân làm việc ở Quốc Sử quán.

 

Quỷ Môn Quan: Tên cửa aỉ nhỏ, trọng yếu thuộc ải Chi Lâng của VN, ở phía Nam xă Chi Lăng,tỉnh Lạng Sơn, cách Biên Ải Nam Quan về phía Nam khoảng 50km, cách HN khoảng 109Km.

 

Địa thế vô cùng hiểm trở, có núi h́nh giống đầu quỷ, tên là núi Hàm Quỷ, nên cửa ải có tên QMQ, nơi đây có 2 núi đá đối nhau dô ra chẹn đường cách 30 bước. Năm 1427, Tướng Liễu Thăng gic Minh bị đại bại bởi phục binh của B́nh Định Vương Lê Li, và bị tướng Lê Sát chém bay đầu tại đây. Người địa phương có câu:   

 

 Quỷ Môn Quan,quỷ Môn Quan          

(Quỷ Môn Quan, Quỷ Môn Quan)

 Thập nhân khứ, nhất nhân hoàn!! 

(Mười người, hết chín tiêu tan xác hồn!!)

 

Người triều đ́nh VN đi s có câu:

 

Rạng ngày đến Quỷ Môn Quan

Tiếng xưa thập khứ nhất hoàn là đây

 

** Chỉ tướng gic Hán: Mă Viện, năm 43 sau Công Nguyên xâm lăng nước ta và đă đánh bại Hai Bà.Tuy đắc thắng nhưng mà quân Tàu chết quá nhiều (Chung cổ hàn phong xuy bạch cốt)

 

Với lại dũng tướng đi xâm lược mà đánh thắng nữ nhi th́ có ǵ vẻ vang..!!

 

Tham khảo các trang Web: Hai Bà Trưng, Việthọc, Lâm Tấn Phác...

                            Qủy Môn Quan, Tri Thức Việt........

                            Hán Việt TỪ ĐIỂN Đào Duy Anh

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính