Gia Tướng Hưng Đạo Vương

Yết Kiêu & Dă Tượng

 

 

 

 

I- YẾT KIÊU PHẠM HỮU TH

          (1242 - 1301)

 

1 - Lược s: Yết Kiêu chính tên: Phạm Hữu Thế,người Hải Dương,con ô.Phạm Hữu Hiệu & bà Vũ Thị Duyên.Thuở nhỏ nhà nghèo, cha mất sớm, nhưng có tài lội lặn rất giỏi, được Hưng Đạo Vương thu nhận làm gia tướng. V́ có tài bơi ln nên đt tên là Yết Kiêu. Yết Kiêu cùng với Dă Tượng đă lập nhiều chiến công hiển hách. Cả hai cùng từng xông pha trận mạc, và xả thân cứu chủ tướng là Hưng Đạo Vương thoát khỏi trùng vây của giặc Nguyên Mông.. Vi chiến công,vua Trần đă phong tướng và tước Hầu cho Yết Kiêu:"Triều Trần Hữu Tướng Đệ Nhất Bộ Đô Soái Thủy Quân,tước Hầu".Hiện nay tại huyện Gia Lộc, Hải Dương có đền thờ YK tên Đền Quát và hằng năm cúng tế rất trọng thể vào những ngày 18 - 20 tháng 8 al.

 

Ngoài ra c̣n có nhng đền thờ YK nơi khác. Như đền Nam Hải, huyện Chí Linh, Hải Dương, tại đây c̣n lưu truyền được một bảo vật vô giá, đó là chiếc mũ chiến cổ bằng đồng rất nặng của chính Yết Kiêu đội khi đi đánh trận.

 

Đuổi giặc xong, Yết Kiêu ( c̣n độc thân ) đă tháp tùng theo phái đoàn S bộ sang Trung Hoa, Bảng Nhăn Lê Đỗ làm trưởng đoàn. Nơi ấy, Ô. được ḷng công chúa Nhà Nguyên tên Ngọc Hoa*. Và vua Nguyên có ư muốn gả Ngọc Hoa cho Ông. Yết Kiêu tâu: xin để về nước xin phép vua Nhà Trần đă.  Rồi chia tay với Công Chúa Ngọc Hoa.  Phái bộ về nước.Vua Trần biết câu chuyện  YK & Ngọc Hoa. Song, vua sợ mất viên tướng tài ba, nên làm thinh.

 

 Các S bộ lần sau, sau những lần công cán, có nhận  những bài thơ của công chúa Ngọc Hoa làm, thêu vào khăn áo gửi theo đoàn Sứ bộ Đại Việt, nhờ chuyển đến Yết Kiêu. Sau đây là nhng bài thơ của Công Chúa Nhà Nguyên:

 

TIỄN BIỆT**

 

Dục biệt khiên Lang Y
Lang kim đáo hà xứ
Bất hận quy lai tŕ
Mạc hướng lâm cùng khứ.

 

 

CHIA TAY

 

Dứt áo qun ḷng đau

Chàng định đi chốn nào?

Chẳng ngại ngày về chậm

Chỉ xin đừng phụ nhau..!!

 

                   NMT dịch

 

 

GIANG LÂU VỌNG NGUYỆT**


Độc thượng giang lâu tứ liễu nhiên
Nguyệt quang như thủy, thủy như thiên
Đồng lai vọng nguyệt nhân hà xứ
Phong cảnh y hy tự khứ niên.

 

 

BÊN LẦU NGẮM TRĂNG

 

Bên lầu côi cúc ngắm  sông trôi

Lồng lộng trời trăng sóng dập dồi

m ngoái cùng ai vui thưởng nguyệt

Bây giờ đối cảnh ngóng xa xôi..!!

 

                 NMT cảm dịch

 

* Tương truyền: Sở dĩ, YK & Công Chúa Ngọc Hoa quen biết nhau là do chủ ư của vua Nguyên xếp đặt. Vua muốn dùng mỹ nhân kế để t́m hiểu và chiêu dụ danh tướng vi tài đc biệt dưới nước. Nhưng không được . Ngược lại giai nhân đă lụy t́nh v́ danh tướng. Sau nhiều năm ch măi, YK không tr lại. CC Ngọc Hoa bèn xin vua cha sang  Đại Việt t́m Yết Kiêu. Khi CC Ngọc Hoa đến gần biên giới Hoa - Việt ( Móng Cái ), Nhà Trần hay tin, nên phao rằng YK đă mệnh chung. CC vô cùng thương xót. Lập đàn bên ḍng sông cúng tế 7 ngày, cho người dùng gỗ tạc tượng CC rồi thả trôi về phương Nam. Và khấn xin được xum họp cùng nhau nơi âm cảnh. Xong, CC Ngọc Hoa đă  gieo ḿnh xuống ḍng sông quyên sinh !! Hiện nay, đền Quát ở Hải Đương  th Yết Kiêu & CC Ngọc Hoa.

 

** Theo nội dung, người soạn xin phép đặt " ta " cho 2 bài thơ trên.

 

2 - Thơ cảm tác:Cảm phục tài ba và tấm ḷng trung nghĩa của Yết Kiêu, người biên soạn cảm tác bài thơ:

 

YẾT KIÊU PHẠM HỮU TH

 

Hồ hải phỉ t́nh lội dọc ngang

Thuyền con đón chủ thoát nguy nàn*

Nghĩa trung dốc sức pḥ Hưng Đạo

trí toàn tâm diệt Thoát Hoan

Dưới nước đục thuyền d́m giặc d

Trên b múa kiếm giết quân gian

Anh hùng xuất chúng gương kim c

Đền Quát hương bay trải ngút ngàn ..!!

 

   Nguyễn Minh Thanh cẩn tác

 

*Trong trận Chi Lăng, Hưng Đạo Vương đi thuyền nhẹ cùng với Yết Kiêu - Dă Tượng, đến Băi Tân, một điểm bên bờ sông Lục Nam, Ngài lên bộ cùng với Dă Tượng. Dn YK lại giữ thuyền, đợi Ngài tại đấy. Và YK đă đi, dù đại quân thủy, bộ đă bị bại và chạy về Vạn Kiếp !!

 

II- DANH TƯỚNG DĂ-TƯỢNG ( không biết gia thế )

 

1 - Lược S: Dă Tượng là gia tướng trung thành của Hưng Đạo Vương đi Nhà Trần. Qua những cuộc thi tài với các bộ tướng của Hưng Đạo Vương, Dă Tượng.chỉ thua Phạm Ngũ Lăo. Ngoài ra Ô.có biệt tài thuần hóa tượng rng (dă tượng) và chỉ huy đội tượng binh, nên được chủ tướng đt tên Dă Tượng .

 

Trong trận Chi Lăng ( 1283 ) quân bộ Đại Việt bại trận phải lui về Vạn Kiếp. Thủy quân th́ tan ră. Hưng Đạo Vương định rút đi theo chân núi. Bỏ, không đến điểm hẹn với Yết Kiêu là Băi Tân. DT ngại đường núi có thể bị phục binh,nên can và nói :"Yết Kiêu chưa thấy Đại Vương th́ nhất định không dời thuyền". Tin lời, Vương bèn đến Băi Tân, quả nhiên duy chỉ c̣n Yết Kiêu vẫn kiên tŕ cắm thuyền đợi chủ tuớng. Trước tấm ḷng trung nghĩa cao vời, Hưng Đạo Vương cảm khái than:" Ôi, chim hồng hộc muốn bay cao nhờ có sáu trụ cánh, nếu không th́ cũng như chim thường thôi". Nói xong,Ngài cho lệnh thuyền tách bến. Và kỵ binh của gịặc đuổi theo không kịp.

 

Ngoài việc thuần hoá voi rừng, Dă Tượng c̣n có tài xông pha trận mạc nên được vua Trần Nhân Tôn phong Tiết Chế Binh Nhung. Đền thờ Ông hiện ở Đ́nh Câu Dương, làng Câu Dương, huyện Thái Thạnh, tỉnh Thái B́nh.

Trong Việt Sử Ca của Ngô Nguyễn Trần có đoạn Sử nhạc:

 

DĂ TƯỢNG

 

Giáp bào, đao bén, đng lưng voi

Dă Tượng anh hùng diệt quân Nguyên

Ra vào sanh tử v́ non nước

Muôn đi c̣n nh đến thanh danh

................................................

................................................

 

                       NGÔ NGUYỄN TRẦN

 

2 - Thơ cảm tác:

 

DĂ - TƯỢNG 

 

Xả thân giúp chủ rơ can trường

Nghĩa khí khuông pḥ Hưng Đạo Vương

Nghị luận quân mưu tài dũng lược

Xông pha trận địa chí kiên cường

Tượng binh huấn luyện nên thuần thục

Bộ tốt trui rèn nắm kỷ cương

Dă - Tượng phương danh lưu s Việt

Tấm ḷng trăng sáng chiếu Hồ Gươm...

 

             Nguyễn Minh Thanh  cẩn tác

 

I I I - PHẦN KẾT: Dă - Tượng & Yết - Kiêu: là 2 cận tướng cùng vào sinh ra t vi Hưng Đạo Vương. Cả 2 anh hùng đều xuất thân là thường dân, song có tài vũ dũng và ḷng trung nghĩa cao vi. Dă Tượng chỉ huy đội Tượng Binh; Yết Kiêu chỉ huy đội Thủy Quân. Cả 2 Ô.đều một ḷng khuyên Hưng Đạo Vương bỏ thù nhà lo giúp nước .

 

Thù nhà: Do việc Trần Thủ Độ bắt ép Trần Liễu thân sinh Hưng Đạo Vương  nhường v th đang có bầu 3 tháng là Công Chúa Thuận Thiên, chị ruột của Lư Chiêu Hoàng, cho vua Trần Thái Tôn, v́ Lư Chiêu Hoàng không có khả năng sinh con. H Đ V  nghe theo li khuyên YK - DT, quên thù nhà, toàn tâm dốc sức cu nước; 2 lần đại thắng gic Nguyên Mông, được toàn dân Việt Nam truyền tụng tôn xưng Đc Thánh Trần vô cùng kính cẩn. C̣n Yết Kiêu - Dă Tượng được hậu thế kính yêu tôn thờ cho đến hôm nay và măi măi...

 

Ấy là :

Ngày xưa: Đấng hào kiệt tựu kế an bang phương danh lưu vạn cổ...

Ngày nay: Lũ gian hùng cầu vinh mại quốc xú tánh lụy thiên thu...

 

Nguyễn Minh Thanh  biên soạn

 

Chú giải: Yết Kiêu: tên loài ḱnh ngư biển Đông, rất dũng mănh. 

          Dă Tượng: voi rng.

 

 

 

 

Trang Chính     Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Phỏng Vấn     Văn Học Nghệ Thuật     Tham Khảo