Buồn, Vui trong những kỷ niệm của một thời đă xa: Truyện về em bé Cẩm Xuyến

 

Nguyễn Lương Tuyền

 

 

Đầu năm 1969, tôi về làm Nội Trú thực thụ (Interne titulaire & lauréat des Hôpitaux) tại Khu Giải Phẫu Trẻ em, Bệnh Viện Nhi Đồng Sàigon. Giáo Sư Trưởng Khu Trần Ngọc Ninh và các Staffs của Khu đă đón tôi về lại Khu với ṿng tay mở rộng. BS Trần Xuân Ninh (BS TXN), phụ tá của GS Ninh, đă đi Mỹ tu nghiệp, từ cuối năm 1968, tại nhà thương Children Memorial Hospital với GS nổi tiếng thế giới Orvar Swenson ở Chicago, Hoa Kỳ. BS Nguyễn Thành Long, đang phục vụ trong Quân Đội, được Trương YK xin Quân Y biệt phái vể Nhà thương Nhi Đồng để phụ tá cho GS Trần Ngọc  Ninh tại Khu Giải Phẫu.

 

Tôi nói « tôi về lại » v́ trong biến cố Tết Mậu Thân năm 1968, tôi đă làm Nội Trú Ủy nhiệm (Interne fonctionnel) ở Khu Giải Phẫu Trẻ em trong suốt thời gian Bệnh Viện Nhi Đồng bị lọt trong ṿng lửa đạn, bị vây tứ phía bởi quân phiến loạn Cộng Sản. Tôi đă tận mắt chứng kiến vài cuộc giao tranh, xẩy ra tại các đường phố bao quanh nhà thương.

 

Bệnh viện Nhi Đồng được Chánh Phủ Quốc Gia khởi công xây vào giữa năm 1954. Đến năm 1956 th́ hoàn tất. Khởi thủy, Bệnh viện chỉ có khoảng 300 giường nhưng v́ số bệnh nhân càng ngày càng đông, theo cấp số nhân, nên số giường dành cho bệnh được gia tăng mau lẹ để đáp ứng với nhu cầu. Năm 1975, khi tôi rời Việt Nam, BV  Nhi Đồng trở thành 1 Bệnh Viện lớn với xấp xỉ 1 ngàn giường.

 

Khu Giải phẫu trẻ em, xương sống của Bệnh viện, được GS Trần Ngọc Ninh (GSTNN) xây dựng lên từ con số 0 (built from scratch) gồm đủ các services, ngoại trừ giải phẫu thần kinh và giải phẫu tim: khu trẻ sơ sinh, khu bệnh lư về xương, khu phỏng, khu giải phẫu tổng quát (pediatric general surgery), khu giải phẫu chỉnh h́nh (plastic surgery), khu giải phẫu Tiết Niệu (Urology),…

 

Một điểm rất đặc biệt mà tôi muốn nêu lên ở đây là GS TNN, một thời gian ngắn sau khi Khu hoạt động, đă tạo ra một truyền thống ở Khu Giải phẫu trẻ em do ông đă khổ công xây dựng. Đó là ḷng yêu thương trẻ bị bệnh, là t́nh người giữa nhân viên của Trại bệnh và gia đ́nh, thân nhân của trẻ bị bệnh.

 

Quan niệm của GS TNN là kim chỉ nam cho các BS thuộc các thế hệ sau như tôi. Quan niệm của GS TNN được BS TXN hỗ trợ mạnh mẽ. Chính bản thân BS TXN đă là một tấm gương cho chúng tôi, thuộc các thế hệ sau, về ḷng tận tâm, yêu tha nhân, yêu nghề nghiệp và nhất là yêu các bệnh nhân do ông săn sóc.

 

Phải chứng kiến mỗi ngày các hoạt động ở các trại bệnh nhân ta mới cảm nhận được cái “t́nh gia đ́nh” bàng bạc trong các trại bệnh.

 

Các Cô Điều Dưỡng săn sóc các trẻ - phải nhập viện v́ bị bệnh -  với tất cả sự dịu dàng, yêu thương của người Mẹ hiền đối với con cái. Thật rất cảm phục các Cô Điều Dưỡng của Khu Giải Phẫu Trẻ Em, BV Nhi Đồng Sàig̣n như Cô BN., Cô C., Cô L.. Các  Bác Sĩ của Khu vẫn c̣n nợ quí Cô một lời cảm ơn từ đáy ḷng.

 

Cha mẹ của các trẻ em bệnh nhân được phép ở bên bệnh nhân 24H/24H. Quan niệm của GSTNN là: việc bất th́nh ĺnh phải xa cha mẹ - nhất là mẹ - là một cái “shock“ rất lớn đối với các em ở bất cứ tuổi nào, sẽ có ảnh hưởng tâm lư rất lớn lên sự phát triển của các em. Ảnh hưởng đó có thể kéo dài rất lâu trên cuộc đời của các em. Tôi hoàn toàn đồng quan điểm với ông v́ chính bản thân tôi cũng bị sống xa gia đ́nh, xa cha mẹ, người thân từ những năm lên 7 lên 8. Tôi đă sống như 1 đứa bé mồ côi suốt thời niên thiếu. Xa gia đ́nh, nhất là xa mẹ hiền, là một bất hạnh, một sự thiếu vắng không ǵ có thể bù đắp được. Sau này, khi  ra ngoại quốc  năm 1975, tôi tin rằng  các BS  ở đây cũng đă nhận ra  các ảnh hưởng négatif (-) trên sự phát triển của các em nên các cha mẹ đă bắt đầu được phép ở bên các em bị nằm nhà thương 24h/24H. Sự xếp đặt các pḥng của bệnh nhân được đổi lại để có chỗ cho Cha Mẹ các bệnh nhân ở lại bên các em bị bệnh. McGill University Health Centre (MUHC), một campus mới của Đại Học Y Khoa McGill, bắt đầu nhận bệnh nhân từ năm 2017. Nhà Thương Trẻ Em Montréal (The Montreal Children’s Hospital) là một phần của Trung Tâm này. 

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/MUHC_Superhospital_%28May_2015%29.jpg/260px-MUHC_Superhospital_%28May_2015%29.jpg

 

McGill University Health Centre (Building cuối ở bên phải là Bệnh Viện Nhi Đồng (The Montreal Children’s Hospital).

 

Nhà thương được xếp đặt theo 1 concept mới: ngoại trừ 1 pḥng lớn dành cho tất cả các trẻ sơ sinh (Neo-natology) cần được săn sóc đặc biệt (ICU), các bệnh nhân đều nằm riêng, mỗi em một pḥng rộng răi với đầy đủ tiện nghi cho các phụ huynh. Cha Mẹ bệnh nhân có thể ở trong pḥng 24H/24H.

 

Xin trở lại Bệnh Viện Nhi Đồng của Thành phố Sàig̣n trước năm 1975.

 

So sánh với các Khu Giải phẫu khác của Y Khoa Đại Học Đường Sàig̣n, có lẽ khu Giải phẫu trẻ em là khu bận rộn mhất v́ Khu là Centre de  Reference về Giải Phẫu Trẻ Em  cho cả nước, hơn 20 triệu người, từ Bến Hải tới Cà Mâu.

 

Cũng xin, một lần nữa, được trở lại với truyện về em bé Cẩm Xuyến, bệnh nhân được săn sóc khi tôi mới trở lại để học và làm việc tại Khu Giải Phẫu Trẻ Em.

 

Trong một buổi khám các bệnh nhân mới được nhập viện, các Điều Dưỡng đă mang lại  cho tôi khám 1 em bé gái độ chừng 2-3 tháng tuổi, bụ bẫm. Tên em là bé Cẩm Xuyến. Mẹ của em là một bà trẻ tuổi, độ ngoài 20 tuổi. bà cư ngụ tại vùng Cần Giuộc, Long An thuộc vùng tỉnh Long An, không xa Sàig̣n mấy.(Xin mở 1 dấu ngoặc để nhắc lại để độc giả nhớ lại, vùng này là vùng xôi đậu, Việt Cộng đông như châu chấu. Vùng này cũng là vùng oanh kích tự do của Không Quân và Pháo binh thuộc Quân Lực Việt Nam Cộng Hoà)  Tôi khám em rất kỹ lưỡng. Tôi thấy cả vùng hạ bộ (region périnée) của em bị xưng đỏ. Em bé có vẻ đau đớn khi bị đụng chạm tới vùng này. Phân chảy ra từ âm đạo (vagin). Tôi biết ngay em đang bị nhiễm trùng ở  hạ bộ v́ em bị Lỗ ṛ giữa âm đạo và trực tràng (Fistule Recto-vaginale (F R V ). Xin mở một dấu ngoặc để nhắc sơ qua về bệnh này:

 

Theo GS TNN và BS TXN, bệnh này thường xẩy ra ở các em bé độ 2-3 tháng tuổi và bú sữa mẹ. V́ được nuôi bằng sữa mẹ nên các bé trở nên bụ bẫm. Cũng theo GS TNN và BS TXN, bệnh này chỉ được thấy ở các em bé VN, nuôi bằng sữa mẹ.

 

Một phương pháp chữa trị gồm 3 giai đoạn đă được đề ra:

 

1/ Giai đoạn 1: bệnh nhân được cho IV Antibiotiques trong ṿng độ 1 tuần lễ hay 10 ngày. Sau vài ngày IV thuốc trụ sinh, em bé được đánh thuốc mê để làm 1 hậu môn nhân tạo (colostomy). để phân của em không đi qua fistule, giúp cho nhiễm trùng được mau lành. Em bé được nằm nhà thương độ 1-2 tháng, rồi được cho về nhà để đợi giai đoạn 2.

 

2/ Giai đoạn 2: Em bé được nhập viện, được khám bệnh thật kỹ để ước lượng một cách chính xác độ lớn của lỗ ṛ (fistule). Em bé sẽ được đánh thuốc mê để được giải phẫu. Lỗ ṛ giữa âm đạo và trực tràng (Fistule recto-vaginale) được may kín lại bằng 2 plans: âm đạo và trực tràng, qua âm đạo (trans-vaginal approch). Nếu fistule lớn bằng 1 cm hay hơn nữa, cá nhân tôi hay mổ “posterio-sagital Approch”  để đóng (fermer) fistule.Nguy cơ bị fistule trở lại (Risk of recurrence) sẽ giảm thiểu rất nhiều (notably reduiced). Em bé sẽ nằm nhà thương khoảng 1 tới 2 tuần lễ.

 

3/ Giai đoạn 3: là giai đoạn cuối cùng của tiến tŕnh chữa trị. Em bé được nhập viện để được khám xét xem chỗ mổ lỗ ṛ đă hoàn toàn lành trước khi được mổ fermer cái hậu môn nhân tạo để hoàn thành việc chữa trị chứng Fistule Recto-Vaginale ở các em bé gái người Việt.

 

Trong thời gian tôi làm việc ở đây (từ 1968 đến tháng 4 năm 1975, có một vài em bị đi bị fistule lại (fistules récidivantes multiples). Việc mổ lại đă vô cùng khó khăn. Vào lúc đó, tôi nghĩ với các fistules récidivantes, ta nên by-pass phần vagin và trực tràng có bị fistules bằng một kỹ thuật mổ dùng trong việc chữa trị bệnh Hirschsprung. Đó là a pull-through à la méthode de Soivé. Tôi đă viết đầy đủ bản thảo  những suy nghĩ của tôi để tŕnh 2 Ông Thầy là GSTNN và BS TXN. Rồi những ngày cuối tháng 4 năm 1975 xẩy ra; Cả Sàig̣n như trong cơn mê loạn. Khu Giải Phẫu trẻ Em đầy ngập bệnh nhân, nạn nhân của chiến tranh. Tôi giữ bản Manuscrit trong văn pḥng của tôi, không kịp tŕnh GS TNN và BS TXN. Rồi mất nước ngày 30/4/1975: mất nước là mất tất cả!

 

Tôi cho nhập viện em bé Cẩm Xuyến, dĩ nhiên nhận cả mẹ em. Tôi áp dụng “à la lettre” cái protocol chữa trị bệnh này đă được GS TNN & BS TXN đề ra, và hoàn chỉnh:

- Giai đoạn 1 được diễn ra suông sẻ, không biến chứng. Mẹ con của Cẩm Xuyến lưu lại nhà thương độ trên dưới 1 tháng. “Giang sơn “ của Cẩm Xuyến và mẹ của em là một góc nhỏ, trong hành lang, ngay cạnh văn pḥng của Y Tá Trưởng. Một manh chiếu nhỏ cùng một sắc tay quần áo là tất cả gia tài của hai mẹ con Cẩm Xuyến. Tôi không biết tên của Bà nên đành bắt chước các Cô Điều Dưỡng gọi Bà là: “Má con Cẩm Xuyến”.

 

“Má con Cẩm Xuyến” tham dự rất tích cực, khi Bà có thể, vào các sinh hoạt trong trại như dọn dẹp, làm vệ sinh, phát cơm hay hướng dẫn các thân nhân đi chụp h́nh, đi thử máu v v….

 

Bà luôn luôn vui vẻ nhưng không bao giờ nói tới thân phận cũng như nguồn gốc của ḿnh. Mọi người đều có cảm t́nh với mẹ con Bà, cảm thông những vất vả, một ḿnh xa quê lo lắng cho con nhỏ. Tuy vậy Bà chưa bao giờ than thân trách phận, chỉ biết chịu đựng… và chịu đựng. Một vài cô Điều Dưỡng nói với tôi về xuất xứ Cộng Sản của Mẹ Cẩm Xuyến nhưng tôi gạt đi, tôi chỉ làm nhiệm vụ của một thầy thuốc.

 

Giai đoạn 1 của tiến tŕnh điều trị Cẩm Xuyến đă hoàn tất. Em được cho về, chờ đợi giai đoạn 2  hay chờ được giải phẫu để đóng lại fistule. Bà Mẹ của Cẩm Xuyến được dặn ḍ về ngày Cẩm Xuyến sẽ vào pḥng mổ.

 

Cũng như ngày nhập viện.

 

Khu đă gửi thư cho Bà để nhắc bà về ngày nhập viện cũng như ngày Cẩm Xuyến được mổ. Bà và bé Cẩm Xuyến đă không có mặt tại BV Nhi Đồng như đă định trước. Hồi đó, điện thoại tư nhân chưa phổ thông c̣n Email vẫn c̣n chưa xuất hiện nên BV không làm sao liên lạc được với Mẹ của Cẩm Xuyến. Chúng tôi lo sợ, đoán xa đoán gần về số phận của Cẩm Xuyến và Mẹ của em trước sự gia tăng của khói lửa chiến tranh  trên toàn cơi Việt Nam. Bom đạn rất vô t́nh không chừa ai.

 

Khoảng hơn 2 tháng sau, Mẹ con Cẩm Xuyến xuất hiện ở Khu Giải Phẫu BV Nhi Đồng. Mẹ của Cẩm Xuyến di chuyển trên đôi nạng gỗ c̣n Cẩm Xuyến được một thiếu nữ c̣n trẻ, độ 15-16 tuổi ẵm bồng.

 

Tôi tự đặt câu hỏi: v́ đâu lên nỗi? Trong một trận chiến giữa Phiến Cộng và Quân Đội Việt Nam Cộng Ḥa, Bố Mẹ của Cẩm Xuyến đă t́nh cờ hay cố ư có mặt (?), chắc chắn không cùng hàng ngũ những người quốc gia. Bố của Cẩm Xuyến bị chết, Mẹ của em bị thương nặng phải mất một chân. Đó là lư do Cẩm Xuyến đă không có mặt như đă hẹn. Đó là hậu quả của cuộc chiến xâm lăng Miền Nam của những người Cộng Sản Việt Nam trên toàn thể dân Miền Nam.

 

Cuộc giải phẫu để đóng cái colostomy sau vài ngày sửa soạn. Cẩm Xuyến được nằm BV khoảng 3 tuần. Độ 6 tuần sau khi được mổ, Mẹ con Cẩm Xuyến đă trở lại BV để được tái khám. Em sẽ được khám lại trong khoảng 6 tháng nhưng em không bao giờ trở  lại BV để được khám lại. Chúng tôi đă mất liên lạc với em.

 

Thời gian này là thời gian chiến sự trở nên tàn khốc hơn bao giờ hết trên quê hương. Chúng tôi chỉ biết lo lắng, cầu nguyện cho em và gia đ́ng của em.

 

Nếu được sống sót ,b́nh an qua những những cơn Đại Hồng Thủy của đất nước, Cẩm Xuyến, năm nay đă trên dưới 50 tuổi. Chắc em đă có gia đ́nh, đă tay bồng tay mang.

 

Cuộc chiến để bảo vệ Việt Nam chống lại Cộng Sản xâm lược do Hồ Chí Minh và Đảng Cộng Sản VN của y tiến hành đă gây ra :

 

* những tàn phá không bút nào có thể tả xiết cho quê hương về mọi phương diện kể cả văn hóa, văn chương của đất Việt.

 

* từ 6 đến 8 triệu người đă bỏ ḿnh v́ Chủ Nghĩa CS điên rồ.

 

Hàng trăm ngàn người bị thương, hàng triệu, triệu gia đ́nh tan nát v́ bom đạn, v́ bạo lực của cái được gọi là “bạo lực của cách mạng” của người CSVN. Cuộc tàn sát ở Huế trong Tết Mậu Thân 1968 là một thí dụ điển h́nh về bản tánh thú vật, về bạo lực của cách mạng của người CSVN.

 

Hàng trăm ngàn em  nhỏ phút chốc trở thành mồ côi như em bé Cẩm Xuyến.

 

Tội ác của CSVN đối với quê hương đất nước là  tội “trời không dung, đất không tha”.

                                                              

 

Nguyễn Lương Tuyền

(Montréal, CANADA)

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính