Mơ Qu trong Xm Cỏ

của Nguyễn Khi

 

*

 

XM CỎ

Khm tre gi đợi gi đứng bn ao

- Anh Thơ

(Tặng: Đặng Xun Xuyến)

-------------------------

 

Mơ... được bỏ Cao Tầng về Xm Cỏ

Ngồi bờ đ ht thở với sng di

Ngắm dng con đ trước cầu cao ngạo nghễ

Bi ng non thấp thong bng ai...

 

Ta l kẻ lạc loi chn ch Phố Thị

Chng Nh Qu m ko v đm

Thả hồn thơ cng chị Hằng tăm c

Cnh tay trần cất cả nh trăng ln...

 

Ta muốn qun ci thời đang biến động

Chỉ vi hm đ sạch lũy tre lng!

Cnh đồng xanh đ thnh Đ Thị Mới

Ở giữa qu như chẳng c Qu Hương?!

 

Cn cht hẻo lẻ loi chi Xm Cỏ

Ta ra đy ngụ với Bc cu Bần

Nui vịt, trồng rau... xuống sng ko v

No ci mi Hoa Cỏ nức hương xun

 

*

 

Bắc Ninh, 12 thng 03.2016

Nguyễn Khi

 

 

LỜI BNH:

 

Lẽ thường, người ta mơ từ qu được ra tỉnh, để được sống khng kh no nhiệt, sầm uất nơi phố x, thị thnh, th nh thơ Nguyễn Khi lại mơ bỏ phố về lng, ngược với lẽ thường của nhn thế:

 

Mơ được bỏ Cao Tầng về Xm Cỏ

Ngồi bờ đ ht thở với sng di

Ngắm dng con đ trước cầu cao ngạo nghễ

Bi ng non thấp thong bng ai...

 

Nh thơ tự nhận mnh l kẻ lạc loi chn ch Phố Thị nn mới mơ khc lẽ thường ở đời: bỏ Cao Tầng về Xm Cỏ, để được l:

 

Chng Nh Qu m ko v đm

Thả hồn thơ cng chị Hằng tăm c

Cnh tay trần cất cả nh trăng ln...

 

Những cu thơ đẹp, hm sc v tươi tắn chất thn qu.

 

Những hnh ảnh lng mạn m khỏe khoắn, phng khong m dung dị đời thường của Chng Nh Qu đượm hồn qu trong giấc mơ qu.

 

Ti ngẩn ngơ với cu: Cnh tay trần cất cả nh trăng ln....

 

Nt ti hoa của nh thơ Nguyễn Khi ở những cu thơ ny l sử dụng cu chữ rất đắc địa, đặt đng vị tr, đng hon cảnh, đng ngữ cảnh, khng thể xo trộn, thay đổi. V như cu: Cnh tay trần cất cả nh trăng ln... nếu bỏ hoặc thay chữ trần bằng một chữ khc th hnh ảnh cnh tay trần rất đẹp, gợi nt vạm vỡ, phong trần v đậm đặc chất đn ng sẽ khng cn nữa, cu thơ sẽ thiếu lửa, nhạt đi v km hay. Hoặc nếu thay từ cất bằng một từ khc th cu thơ: Cnh tay trần cất cả nh trăng ln... vốn ht hồn người đọc bởi hnh ảnh thơ mộng, đẹp phng khong kiểu Chử Đồng Tử an nhin tự tại giữa bi Tự Nhin: cất cả nh trăng ln... sẽ khng cn nữa, cu thơ cũng v thế m mất hay, hết duyn.

 

Ta đọc tiếp khổ thơ thứ 3 xem nh thơ ni g:

Ta muốn qun ci thời đang biến động

Chỉ vi hm đ sạch lũy tre lng!

Cnh đồng xanh đ thnh Đ Thị Mới

Ở giữa qu như chẳng c Qu Hương?!

 

Ồ. Th ra nh thơ mơ bỏ Phố Thị về Xm Cỏ l xt xa v sự đ thị ha lũy tre lng nhanh qu, khủng khiếp qu, cn hơn cả tằm ăn rỗi: Chỉ vi hm đ sạch lũy tre lng. Mi rạ, bờ tre, nt đặc trưng bao đời của lng qu Việt chỉ trong chốc lt đ biến mất. Cu tắt lửa tối đn c nhau su nặng tnh lng nghĩa xm ngoảnh đi ngoảnh lại chắc cũng chẳng cn nghĩa. Nh thơ xt xa, muốn qun ci thời đang biến động nhưng lm khng được, khiến nh thơ rưng lệ, ngậm ngi: Ở giữa qu như chẳng c Qu Hương?!

 

Chẳng c đau xt no lớn hơn khi Ở giữa qu m như chẳng c Qu Hương?!. Một dấu hỏi, một dấu chấm than đặt ở cuối cu như mũi khoan xoy vo thẳm su nỗi xt xa khi nh thơ phải chứng kiến sự đổi thay đang tn ph chất qu, hồn qu của ci thời đang biến động.

 

Nh thơ dồn lin tục, lin tục tm trạng xt xa của kẻ c đơn, lạc lng bằng một loạt tnh từ: cht, hẻo, lẻ loi... đặt liền nhau, đứng trong cng một cu thơ, để sự c đơn, nỗi bi thương, tuyệt vọng của kẻ v gia cư ngay trn chnh qu hương mnh thẩm su vo tri tim người đọc. i, đ cn cht hẻo, nh thơ lại bồi thm hnh ảnh lẻ loi của chi Xm Cỏ trong cng một cu: Cn cht hẻo lẻ loi chi Xm Cỏ, rồi nhấn nh thm bằng giọng ngạo nghễ, bng đa: Ta ra đy ngụ với Bc cu Bần.. Khiến người đọc se lng với những quặn thắt: C ai thất thế ra nhập nhm người v gia cư lại thản nhin như vậy? C ai sa cơ nhập hội mấy bc thằng bần lại bỡn cợt như thế? Khng. Đấy l nh thơ đang cố mượn giọng bng đa để bỡn cợt, giấu đi nỗi đau đang bp nghẹt tri tim.

 

Ở 2 cu cuối, ở khổ thơ khp lại bi thơ, nh thơ lại vẽ tiếp một giấc mơ qu, một giấc mơ khng thể đơn giản hơn nữa, khng thể nhỏ b hơn nữa bởi những hnh ảnh trong ước mơ rất đời thường, đời thường đến lam lũ m đau đu những kht khao trong trẻo của hồn qu, chất qu:

 

Nui vịt, trồng rau...xuống sng ko v

No ci mi Hoa Cỏ nức hương xun...

 

i, giấc mơ giữ lại cht hồn qu, chất qu của nh thơ Nguyễn Khi, hay đng hơn l nh thơ cất tiếng ni thay ước mơ giữ lại được cht hồn qu, chất qu trn mảnh đất thn qu, của những người dn lam lũ m nặng lng da diết với qu hương, ở ci thời đang biến động ny sao m lệ mặn ngược vo tim?!

 

Bởi, l mơ đấy, l khao kht chỉ tầm thường thế đấy m cũng e kh thnh!

 

i! Những giấc mơ qu trong thời đại kim tiền!

 

 

H Nội, chiều 23 thng 09 năm 2018

Đặng Xun Xuyến

 

 

 

Tin Tức - Bnh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chnh