Đoạn trường ai có qua cầu mới hay

 

Nguyễn Hữu Nhân

 

 

Tui cũng như biết bao nhiêu anh em đă trải qua sau nhiều năm tháng trong các trại tù (tập trung cải tạo). Một buổi sáng sắp hàng để chuẩn bị đi lao động, tôi được đọc tên trong danh sách ra về, c̣n có nỗi vui mừng nào hơn sau 7 năm xa cách cha mẹ, vợ con. Tôi được ra khỏi hàng và trở về trại để thu dọn tư trang ra về. Khác với những lần trước, v́ những lần đó, những anh em được kêu tên, chúng tui dự đoán các anh em đó được thả về, nhưng cán bộ th́ không bao giờ nói là được về mà chỉ cho chúng tui biết rằng các anh em đó được điều đi một nơi khác mà thôi. Trở về trại trong niềm suy nghĩ miên man, đă lâu rồi, chuyện ra về coi như đă quên lăng, v́ sự chờ đợi đă mỏi ṃn mà không đến, nay th́ không chờ đợi nữa, chúng tui đă chán nản, và không c̣n tin tưởng ngày về nữa th́ chuyện được về lại đến với chúng tui.

 

Cả trại B trại cải tạo Xuyên Mộc hôm đó được kêu tên để về khoảng trên dưới 10 người, tui được may mắn nằm trong số đó. Sắp xếp đồ đạc để ra về, tui thấy không cần đem theo ǵ cả, tui để lại hết cho các bạn cùng ăn uống chung với tôi trong thời gian qua, nhóm chúng tui gồm có Huỳnh Bửu Long (Hải Quân), Nguyễn Văn Yến (Pháo Binh), Trương Công Nhựt (Đại Đội Trưởng Địa Phương Quân Tiểu khu Phước Tuy) và Tôi (Pháo Binh Sư Đoàn 18). Bốn anh em chúng tui đă sống chung với nhau từ ở Phước Long và về đến trại này cả mấy năm nay. Tui sẽ để lại những món đồ dùng cho các bạn, có một điều rất buồn là sống chung với nhau cả bảy năm trường, mà hôm nay ngày về tôi đă không được dù là chỉ một cái bắt tay với các bạn. Tui chỉ đem về duy nhứt một bộ đồ mặc trong ḿnh và một bộ nữa để làm kỷ niệm. Bộ đồ mặc trong người tương đối lành lặn nhất, cũng cả hai ba miếng vá, c̣n bộ đồ mà tui mang về để làm kỷ niệm th́ ít nhất cũng cả chục miếng vá, những miếng vá này là những lớp bao cát, chỉ cũng là chỉ bao cát, vá lớp bao cát nầy chồng chất lên lớp bao cát khác, và cứ như vậy các lớp bao cát chồng chất lên nhau. Khi tui về nhà và sau khi mẹ tui nh́n thấy bộ đồ đó mẹ tui đă khóc. Mẹ tui nói rằng: “Con của tui bây giờ khổ sở đến thế này sao? Tội cho con tui ngày nào đi về xe cộ đón đưa, áo quần ủi hồ thẳng nếp, mà giờ nầy mặc toàn đồ rách, vá bằng bao cát?” Tui chỉ biết ôm mẹ tui như ngày nào tui c̣n bé thơ, và để cho những giọt nước mắt tuôn trào...

 

Từ Xa Ác (địa danh của trại tù chúng tui) tui được nhận 12 đồng để làm lộ phí đi về. Một số anh em được cán bộ trại trả lại tiền gởi, v́ tất cả chúng tui không được giữ tiền bạc ǵ cả, mà phải gởi cho cán bộ, khi cần th́ xin phép lấy để gởi mua thuốc lào hay đường tán. Riêng tui, từ ngày vào các trại tới giờ, gia đ́nh có quá nhiều khó khăn, tui chẳng bao giờ có tiền nên không bận tâm đến việc nhận tiền lại. Đáng lẽ chúng tui phải đợi xe Molotova chở ra Long Khánh để lên xe, và từ đó mạnh ai t́m đường về nhà nấy. Nhưng kinh nghiệm của những lần trước, có anh em đă chờ để được lên xe, và cuối cùng trại đă hủy bỏ và vẫn c̣n ở lại cho đến bây giờ.

 

V́ vậy khi nhận được giấy ra trại rồi, chúng tui ba gị bốn cẳng rời khỏi trại ngay bằng đường bộ. Tui không c̣n nhớ rơ nữa, không nhớ là khoảng cách bao xa, nhưng từ sáng hôm đó, tốp chúng tui chia ra làm 2, 3 tốp khác nhau và cùng nhau rời trại sau khi đă cẩn thận bọc giấy ra trại trong túi. Chúng tui miệt mài đi không nghỉ. Đi vào trong những chỗ rừng rậm mà không dám đi trên con lộ chánh, v́ sợ sẽ bị hủy bỏ lịnh ra trại và xe chở lại như những lần trước. Thế rồi, chúng tui cũng ra được đến Long Khánh Xuân Lộc. Địa danh này lại cũng là một kỷ niệm khó quên của tui. Năm 1969, tui rời khỏi trường Pháo Binh Dục Mỹ, với cái lon quai chảo (Chuẩn Úy), trở về đơn vị Pháo Binh đầu tiên là Tiểu Đoàn 183 Pháo Binh tân lập, khoảng giữa tháng 5 năm 1975 tập trung tại đây, đi hết gần 13 trại tập trung, và cuối cùng hôm nay sau gần 7 năm tui lại cũng từ đây để đi về nhà, một sự trùng hợp thiệt đáng nhớ.

 

Sau 7 năm trời, bây giờ nh́n lại Long Khánh tất cả đều xa lạ đối với tui, mặc dầu trước đây tui đă ở Long Khánh từ khi mới thuyên chuyển về cho đến ngày trời sập. Tui đă cùng các bạn Pháo Binh của Tiểu Đoàn 181 Pháo Binh thuộc Sư Đoàn 18 Bộ Binh ăn uống ở các quán Ba Thừa, và các quán nhậu xung quanh chợ Long Khánh. Giờ này tui không c̣n nhận ra được những nơi mà một thời tui đă từng đi qua. Long Khánh bây giờ trông tiêu điều, phố xá loang lổ vết đạn c̣n in sâu trên tường như để nhắc lại biết bao nhiêu trận chiến đă xảy ra ở đây vào những ngày tháng cuối cùng của năm 1975.

 

Tui và người bạn đi vào quán nước giải khát ngay chợ để mua một ly nước uống cho bù lại những tháng ngày qua trước khi mỗi đứa chia tay nhau ai về nhà nấy. Trong túi tui chỉ vỏn vẹn có 12 đồng, không c̣n một xu lẻ nào khác ngoài số tiền đó. Tui không biết có đủ tiền để đi về nhà không, nhưng tới đâu th́ kệ nó, tui thèm được uống một ly nước đá lạnh mà 7 năm trời qua tui không hề được biết cục nước đá là ǵ? Tui hỏi thăm giá cả và biết được tui sẽ phải trả 2 đồng để uống ly nước đá này. Dù sao th́ cũng đă lỡ rồi, chẳng lẽ đă vào tiệm rồi tôi lại bước ra hay sao? Kêu ly nước đá chanh, tui ngụm từng ngụm nhỏ, để tận hưởng từng giọt nước đá lạnh chạy dài xuống cổ. Ui sao nó ngon đến như thế! Bảy năm trời tui chưa từng được hưởng cái giây phút sung sướng như thế này.

 

Thấy ở ngoài hiên tiệm có người bán thuốc lá, tui thèm được hít một hơi thuốc thiệt dài cho bù lại những năm tháng dài rít những bi thuốc lào cái sắn. Nghĩ vậy, tui bèn tặng cho ḿnh một điếu thuốc. Tui hỏi cô chủ bán thuốc có bán thuốc lẻ không? Cô trả lời, anh hút thuốc Samit nhé, một đồng một điếu. Tôi gật đầu và được cô chủ quán đưa cho một điếu thuốc Samit. Đường đường cũng là Sĩ Quan Quân Lực VNCH, chưa bao giờ tui lại đi mua thuốc lẻ như bây giờ. Sau khi cầm điếu thuốc trong tay, tui hỏi cô chủ bán thuốc để mượn hộp quẹt, th́ cô ta nh́n tui bằng cặp mắt kinh ngạc. Cô nh́n tui như người mới ở một hành tinh nào đó vừa xuống quả địa cầu này vậy. Rồi cô ta chỉ ngay cho tui cây nhang đang được đốt cắm trên quầy bán thuốc, cô ta nói: “Làm ǵ có hộp quẹt mà ông mượn, mồi thuốc vào cây nhang đó!”

 

Ui sao người dân bây giờ nghèo đến thế này ư? Mới có bảy năm trời mà cuộc sống của người dân đến mức độ này sao? Tui không ngờ sau khi chúng tui tập trung vào trại, th́ người dân ở ngoài cuộc sống cũng khốn khổ không kém. Mồi xong điếu thốc tui trở vào quán và bắt đầu hít những hơi thuốc thiệt dài cho bù lại những ngày qua tui ước ao có được một điếu thuốc thẳng (đây là danh từ của những tên cai tù thường nói với chúng tui). Không hiểu v́ thuốc Samit nặng hay v́ đă quá lâu tui không được hút thuốc nữa, nên sau khi hít một hơi thật dài, tui thấy ḿnh lâng lâng như đi vào một thế giới nào đó. Th́ ra tui đă say, tôi gục đầu xuống bàn, và thiếp đi độ chừng mười phút rồi tỉnh lại. Vài người trong quán, họ nh́n tui bằng cặp mắt khác thường. Tui cảm thấy xấu hổ vô cùng, nhưng phải biết nói ǵ để họ hiểu tui đây. Họ hỏi tui từ đâu đến, tui có bị trúng gió hay không? Và c̣n biết bao nhiêu câu hỏi khác nữa v.v… Thấy ḿnh khó nói dối và nhứt là bộ đồ mặc trong ḿnh cũng chứng minh cho họ được biết ḿnh là một thằng tù mới được thả về, nghĩ vậy tui không c̣n giấu giếm ǵ nữa và tự nhận ḿnh là một tên “tù cải tạo” vừa được tha về.

 

Những người có mặt ở đó họ nh́n tui nửa tin nửa ngờ, họ hỏi tui sao đến bây giờ anh mới được về? Tui trả lời vừa cười vừa như mếu máo muốn khóc. Dạ v́ tui học không tiến bộ cho nên măi đến hôm nay mới được cho về. Tui từ trại Xa Ác và đă đi bộ hơn nửa ngày mới về được tới đây. Vừa mệt vừa thèm được ngụm một ngụm nước đá cho nên tui vào quán để mua ly nước uống cho đỡ mệt trước khi đón xe về Bà Rịa. Muôn người nh́n tôi một cách thương hại! Một số người có mặt trong tiệm tỏ ra có cảm t́nh với tui ngay; họ mời tôi uống thêm một ly nước nữa và họ sẽ không tính tiền cả hai ly nước này, nhưng tui từ chối v́ thấy đă đủ và không muốn làm họ chú ư nữa, v́ vậy tui cảm ơn chủ tiệm và bước ra đường để trở lại bến xe về Bà Rịa. Tui hỏi những người đă ngồi trên xe và được biết chiếc xe này sẽ chạy về Bà Rịa. Tui mừng trong ḷng và tự nghĩ chỉ vài giờ sau tui có mặt ở nhà, nào Cha, nào Mẹ, nào các em tui, các con tôi sẽ mừng biết chừng nào v.v…

 

Bây giờ nghĩ đến việc trả tiền xe mới là điều mà tui lo sợ. Tui hỏi về Bà Rịa bao nhiêu tiền, người lơ xe trả lời 20 đồng - nghe đến đó tui như người bị điện giựt. Làm sao tui có đủ 20 đồng để trả cho họ đây, tui cũng không hiểu sao h́nh như muôn người họ đang nh́n tui, có lẽ tui có cái ǵ khác thường? Ồ tui đă nghĩ ra rồi, th́ ra tui mặc bộ đồ không giống ai cho nên đă gây sự chú ư với họ. Thôi mặc kệ, tui cứ nói thiệt biết đâu họ cảm thông và bớt cho tui tiền xe, v́ tui chỉ c̣n có 12 đồng mà thôi. Nghĩ vậy, tui bèn nói với anh lơ xe: “Anh thông cảm cho tui, tui mới ra trại, về đến Bà Rịa, tui sẽ về nhà xin tiền và sẽ t́m anh để trả tiền cho đủ, v́ hiện tại tui chỉ có 12 đồng mà thôi.” Anh lơ xe nói với tui: “Dạo này, ông nào cũng nói mới ra trại hết, làm sao mà chúng tui tin cho nổi?”

 

Tui đau nhói cả tim, bảy năm trời tui ở trong các trại tù, chúng tui có biết ǵ ở bên ngoài đâu, làm sao mà có người họ lại giả dạng tù cải tạo như chúng tui để làm ǵ? Tui chỉ c̣n biết năn nỉ mà thôi, tui nói: “Nếu anh không tin tui sẽ đưa giấy ra trại cho anh xem.” Nói xong, tui liền móc trong túi ra. Trước khi móc được nó ra tui đă phải tháo nắp miệng túi cẩn thận để lôi tờ giấy ra trại tŕnh cho anh lơ xe, tui cứ nghĩ tui sẽ tŕnh tờ giấy này khi tui về đến địa phương chứ, nào ngờ lại phải tŕnh cho anh lơ xe này. Tui đưa cho anh ta, nhưng anh ta không thèm coi cái tờ giấy, mà tui đă phải bỏ ra không biết bao nhiêu ngày đêm mới có được tấm giấy nagy. Tui lại xếp lại cẩn thận và bỏ vào túi rồi gài miệng túi lại hẳn hoi trước khi tui có những đề nghị với anh ta: “Anh cầm 12 đồng này, và một bộ đồ này, bộ đồ mà 7 năm qua tui đă giữ nó như là một bảo vật mà hôm nay tui đă phải đem nó đi cầm v́ tui không có một món đồ nào đáng giá hơn. Ngày mai tui sẽ ra t́m xe anh và chuộc lại.” Anh ta nh́n bộ đồ của tui rồi nói: “Bộ đồ của anh không đáng một đồng bạc, bộ đồ rách như vậy tui cầm để làm ǵ?”

 

Tui đau nhói nơi tim. Trời ơi, có ai hiểu được bộ đồ này tui đă đánh đổi không biết bao nhiêu mồ hôi và nước mắt, từng miếng vá là từng kỷ niệm của các trại tù mà tui đă trải qua… Nếu tui có tiền, th́ có lẽ không có một số tiền nào có thể đánh đổi được nó, bộ đồ mà tui đang cầm trên tay. Bộ đồ này không đáng một đồng bạc! Tui tự lập lại câu nói đó trong ḷng và thấy buồn vô hạn. Phải, anh nói đúng, nó không đáng một đồng bạc đối với anh, nhưng nó là vô giá đối với tui, đối với những thằng tù như tui anh có biết không? Bây giờ đâu phải là chỗ tui và anh tranh căi, lư luận. V́ vậy tui nói: “Thôi được, anh cứ cho tui đi được đến đâu hay đến đó, đến chỗ nào anh thấy hết tiền th́ cho tôi xuống ở đó và tôi sẽ đi bộ về nhà vậy.” Ư kiến này của tui có vẻ thực tiễn và anh lơ xe đă cho tui được ngồi trên xe đ̣ (xe chạy bằng than) để về Bà Rịa. Cuộc đời của tui có những chuyện thiệt bất ngờ, cũng con đường này cách đây 7 năm ngày 20 tháng 4 năm 1975, tôi đă di chuyển đơn vị rời khỏi Long Khánh cũng bằng con đường này. Lúc đó tui di chuyển trong lúc những tiếng pháo nổ chát chúa sau lưng, tui là người chỉ huy đoàn xe và cho lịnh chạy. Nhưng bây giờ tui lại phải xin xỏ, năn nỉ để được leo lên xe…

 

Tui nh́n lại hai bên đường giờ đă thay đổi rất nhiều, trước đây là đồng ruộng th́ bây giờ lại có những túp lều mọc lên, những luống khoai, những gốc ḿ đă được trồng vào những chỗ trống ở giữa những gốc cây cao su, v.v. Tóm lại, họ đă tận dụng không để một khoảnh đất trống nào. Người lơ xe cho tui xuống ngay đầu đường góc ngă ba bịnh viện cũ, anh cũng tử tế chỉ nhận 12 đồng và không lấy bộ quần áo cũ của tui. Tui xuống xe và bắt đầu đi bộ về nhà. Tui muốn dành cho ba tui, mẹ tui, các em tui, và các con tui một ngạc nhiên khi tui bước chưn vào nhà. Từ ngày tui đi đến giờ, tui không được biết vợ và các con tôi ở đâu nữa. V́ vậy khi tui bước chưn vào nhà, tui không được nh́n thấy những đứa con tui, mẹ tui đang nấu nướng ở dưới bếp. Tui chạy xuống ôm mẹ tui, mẹ tui vô cùng sung sướng, bà không ngờ tui lại về vừa đúng lúc gia đ́nh chuẩn bị đi thăm tui.

 

Tui đă ôm mẹ tui thiệt lâu để bù lại những tháng ngày tui đă không được gần gũi mẹ tui. Đây là những giây phút mà tui cảm thấy sung sướng nhứt trong cuộc đời của ḿnh kể từ khi c̣n chập chững biết đi cho đến ngày tui khôn lớn. Mẹ ơi! viết những ḍng chữ này mà giờ đây con đâu c̣n được gặp mẹ nữa. Cả đời mẹ tận tụy cho các con, ngày mẹ ra đi con đă không được kề cận mẹ, giờ con hiểu được t́nh mẫu tử như thế nào th́ con đă không c̣n mẹ nữa. Hăy tha lỗi cho con mẹ nhé, nếu như con có làm ǵ cho mẹ không vui?

 

Tối hôm đó, mẹ con quây quần, các em tui kể lại những ǵ đă xảy ra từ khi tui vắng nhà, đặc biệt là tối hôm đó tui không được gặp ba tui, v́ người đang c̣n ở trên rẫy. Hôm sau, tui trở lên Suối Nghệ, nơi này Ba tui một ḿnh ở trong rừng cao su trồng trọt. Cuộc sống của ba tui thiệt đáng thương, ông một ḿnh làm rẫy, vừa nấu ăn, nào bắp, đậu, gạo, khoai, ba tui đă bỏ chung tất cả vào nồi, dùng các cành cây nhỏ làm củi để đun. Ba tui đă ăn uống thiếu thốn và đă sống như vậy kể từ ngày tui vào tù. Không có giấy mực nào tả hết nỗi thống khổ của gia đ́nh tui kể từ khi tui vắng nhà. Tối hôm đó, tui ở lại rẫy với ba tui. Hai cha con nằm trên tấm vạt tre làm giường ngủ, không có tấm vải trải lên phên tre nữa. Tối nóng quá, ba tui đă dùng miếng b́a carton làm quạt cho tui. Ui t́nh cha con là như thế đó, biết đến bao giờ tui có dịp để đền ơn sinh thành dưỡng dục của mẹ cha? Hai ngày sau tui quyết định phải bắt tay đi t́m việc để phụ giúp vào gánh nặng gia đ́nh mà một ḿnh em tui đă phải gánh vác hơn 7 năm qua.

 

Tui ỷ vào một số kinh nghiệm trong nhiều năm tháng trải qua ở các trại tù, v́ vậy tui bèn chọn con đường vào rừng chặt tre, vác củi. Theo chưn vài người quen cho biết chúng tui sẽ đi vào rừng B́nh Dă để chặt tre đem về bán. Sáng hôm sau, tui theo đoàn người chuyên nghiệp chặt tre để cùng đi làm với họ. Đạp xe đạp lên tận B́nh Dă, rồi từ đó để xe ở nhà người quen và bắt đầu phóng vào rừng. Từ đó đi vào rừng cũng cả 3, 4 cây số. Chúng tui lựa những cây lồ ô suôn và dài, chặt những cây lồ ô nầy cũng hết sức khó khăn. Tui mải mê chặt cho đến lúc gọi nhau đi ra, tui đă bó khoảng 10 cây, nhưng nặng quá không vác nổi, lại phải bỏ bớt vài cây, và khi vác được lên vai rồi, tui không biết làm sao mà tui có thể ra được chỗ gởi xe đạp nữa. Vừa nặng và dài, trong rừng cây cối và dây leo chằng chịt, thiệt là khó khăn tôi mới đem được bó lồ ô ra tới chỗ gởi xe.

 

Đến đây tưởng đă yên thân, nhưng nào có dễ dàng đâu, từ đây đạp xe với bó lồ ô này đem về nhà c̣n biết bao nhiêu là chông gai nữa. Tay nghề chưa quen, không đủ sức khỏe như những dân làm tre chuyên nghiệp, họ đem xe ra đường và leo lên đạp ngon lành. C̣n tui ́ à ́ ạch măi mới đem được chiếc xe và bó lồ ô ra đường. Chưa hết đâu, ra tới đường rồi tui cột bó lồ ô dọc theo xe đạp, ghi đông bị cứng không bẻ qua bẻ lại được nữa, bây giờ lại là một đại nạn nữa, v.v… C̣n nhiều và thật nhiều nữa những khó khăn khác tui mới đem được bó lồ ô về đến nhà. Người ta th́ đạp c̣n tui th́ phải đẩy như vậy trên suốt đoạn đường từ B́nh Dă về đến Bà Rịa. Tối hôm đó, tui về tới nhà cũng gần 22h đêm và quyết định bỏ job, ngày mai không đi làm công việc chặt lồ ô nữa. Bây giờ c̣n việc đem bán cũng khó khăn không kém.

 

Sáng sớm hôm sau, tui vác bó lồ ô ra chợ Bà Rịa để bán. Tui vác lại vựa chỗ tập trung mua sỉ lồ ô, họ chê nào là lồ ô không đẹp, cây không được thẳng, và c̣n nhiều chê bai khác nữa… tui buồn quá, vừa buồn vừa thấy tức giận, biết bao nhiêu công sức tui mới đem được số lồ ồ nầy về đây, thế mà khi đi bán cũng gặp nhiều phiền phức và bực bội. Họ chỉ trả cho tui có 3 đồng bạc, trong khi nếu tui mua th́ họ bán cho tôi 2 đồng một cây. Tôi không bán và vác đi ṿng ṿng ở các sạp và rao bán, có mấy chỗ họ đồng ư mua và trả cho tui 10 đồng, tui nghĩ 10 đồng cũng không đáng công tôi đi nguyên một ngày từ sáu giờ sáng cho tới 22h đêm mới về tới nhà, nhưng không bán th́ để làm ǵ, cũng c̣n hơn chỗ vựa chỉ mua có 3 đồng. Tui cầm 10 đồng bạc trong tay mà nước mắt như đang chạy dài xuống má, tui nghĩ tới câu: “Lao động là vinh quang, lang thang là chết đói” Quả đúng như vậy, ngày mai tui sẽ lên Phước Ḥa, Ông Trịnh để đi đốn củi.

 

Sáng sớm hôm sau, tui thức dậy thật sớm, đạp xe lên Láng Cát Ông Trịnh để cùng đi với vài người bạn họ thường xuống chợ Bà Rịa mua vải ở cửa hàng của em gái tui. Tới nơi, tui gởi xe đạp ở nhà của người bạn, rồi cũng như đi chặt tre, tui và vài anh bạn đi vào rừng đốn củi, tui chặt một khúc củi tương đối tốt và vác ra đường. Sau đó, tui đă đem khúc củi này về đến nhà người bạn và từ đó tui sẽ chở xe đạp về nhà. Cũng như lần trước, sau khi cột khúc củi vào xe rồi, tui cũng không thể đạp được và cũng phải thồ xe đạp và khúc củi về nhà mà thôi. Tương đối đỡ vất vả hơn đi chặt tre, nhưng tui cũng phải mất hơn ngày trời và về đến nhà cũng 19h tối. Phải cưa ra và chẻ nhỏ và đóng thành thước khối rồi mới bán được. Tính chung cũng chỉ kiếm được không tới 7 đồng một ngày. Tui thấy không ổn, v́ vất vả và chẳng được bao nhiêu tiền v́ vậy nghề này rồi cũng phải bỏ.

 

Trong lúc tui đang chán nản, v́ thấy kiếm đồng tiền khó quá, sáng sớm hôm sau, tui ra gặp Tám Kỳ, anh này trước đây bán nước đá trong trường Châu Văn Tiếp của chúng tui. Bây giờ ông ta đă trở thành chủ vựa nước đá tại chợ Bà Rịa. Tui kể hoàn cảnh của ḿnh cho ông ta nghe; sau đó, ông đồng ư mướn tui làm công việc bốc và khuân nước đá, mỗi ngày trả cho tui 6 đồng. Tui làm từ 06h sáng, tới 18h chiều th́ về, nhưng giờ giấc không nhứt định như vậy. Có nhiều hôm xe Phước Tỉnh lên lấy đá, ông cho cô con gái đạp xe đạp vào gọi tui. Tui ra và làm nhiều hôm tới 00h khuya mới xong việc và ra về. Ba bốn ngày liên tiếp như vậy, ngày nào tui cũng phải ra đục đá cào trấu ra hết để lồi các cây đá ra, và dùng dao răng cưa để chặt vào các đường nối của các cây đá. Sau khi đă tách được cây đá riêng ra rồi, kế tiếp là vác cây đá đó ra xe cho khách hàng. Công việc liên tục như vậy cho đến người khách cuối cùng mới được ra về. Có hôm đang lo cho chiếc xe này th́ xe khác lại tới và tui lại phải lo cho xe đó nữa. V́ vậy có hôm măi đến gần 01h sáng tui mới xong việc và ra về. Chỉ có 6 đồng mà tôi thấy ḿnh bị bóc lột sức lao động quá nhiều. V́ vậy làm được không đầy một tuần lễ tui đă xin nghỉ việc.

 

Thời may có Danh trước đây là Trung Sĩ Nhứt của Pháo Đội của tui, Danh đang hành nghề xe ba bánh. Danh nghe tin tui về nên lại thăm tui và Danh đề nghị tui nên đạp xe ba bánh, Danh sẽ kiếm mối cho tui. Thầy tṛ gặp nhau trong hoàn cảnh thiệt đáng thương nên rất thương nhau và thông cảm hoàn cảnh của tui. Sau đó Danh đă hướng dẫn tui đạp xe ba bánh. Gần sát nhà tui có chiếc xe ba bánh để không của bà Bảy Hường, tôi bạo dạn qua gặp bà ta và đề nghị mướn chiếc xe của bà. Bà đồng ư cho tui mướn 6 đồng một ngày, tui phải chịu sửa chữa tất cả những ǵ nếu bị hư hao, tui đồng ư. Được một số những người quen cho biết, khoảng 1, hay 2 giờ sáng, ra chỗ vựa cá th́ không có sức mà chở, v́ lúc đó cá lên, người ta mua bán tấp nập, họ sẽ kêu xe ba bánh chở không kịp. Biết được tin này tui rất mừng, v́ vậy sáng sớm hôm sau mới hơn 00h khuya, tui ghé qua nhà thím Bảy Hường và xin phép lấy xe sớm. Khi mở cửa cho tui đưa xe ra thím c̣n căn dặn thêm như sau: “Cậu phải cẩn thận đừng để mất xe, nếu bị mất cậu không có tiền để đền cho tui đâu. Mỗi ngày cậu phải đem xe trả cho tui, chừng nào chạy th́ qua lấy”. Tất cả những điều kiện nào của chủ xe ba bánh tui đều đồng ư hết, v́ nếu không đồng ư th́ tui sẽ không được mướn xe.

 

Lần đầu tiên trong đời tui đạp xe ba bánh. Chỉ đạp chiếc xe không mà tui cảm thấy quá nặng rồi. Tui nghĩ đến nếu có người ngồi trên xe th́ có lẽ không cách ǵ tui đạp nổi. Dù sao th́ cũng phải ráng, ḿnh không c̣n con đường nào khác hơn để mà chọn lựa nữa. Tui bắt đầu đạp xe ra ngơ, rồi bắt đầu đạp xuống chợ cá, v́ như những người thông thạo cho biết, mối cá chở không kịp, họ đă bắt đầu làm việc từ 01h sáng, v́ vậy tui phải gấp rút đến đó, kẻo không kịp. Chiếc xe không, không có một bóng dáng người nào ngồi ở trên đó, vậy mà tui đă đạp hộc x́ dầu. Nào là mồ hôi mẹ, mồ hôi con đă bắt đầu rượt đuổi nhau, tui nghĩ đến công việc kế tiếp phải làm, dầu sao tui cũng là thằng đạp xe ba bánh. Tui cảm thấy buồn buồn cho số phận ḿnh, tui phải làm ǵ để sống khi hai bàn tay không có lấy một đồng, c̣n biết bao nhiêu cay đắng và gian nan đang chờ đón tui: nào là tui chưa có quyền công dân, c̣n đang bị quản chế, mỗi tuần lễ phải lại công an khu vực tŕnh diện và khai báo công việc trong tuần, v.v…

 

Cuối cùng tui cũng tới được khu chợ cá trong chợ, trời mưa lầy lội. Vô đến khu vực này là cả một vấn đề. Tui đậu chiếc xe ba bánh của ḿnh ngay hàng xôi ở cuối dăy, các anh em ba bánh đang làm việc tấp nập, họ khiêng những sọt cá nặng nề cho lên xe ba bánh và chạy đi. Tui cũng chẳng biết họ chạy đi đâu nữa, cứ thế xe này ra th́ xe khác lại vào để chở, có khoảng 4 chiếc xe thay nhau chở cá. Riêng tui đậu xe từ năy tới giờ chả có ma nào gọi tui cả. Tui cứ tiếp tục đậu tại chỗ và mong sẽ có người gọi, nhưng chẳng ai thèm gọi tui hết. Vừa đói và vừa buồn, tui mua một đồng xôi bắp ăn cho đỡ đói. Chưa làm được đồng bạc nào mà đă phải mất hết một đồng rồi. Tui ngồi bắt chưn chéo nguẩy trên chiếc xe ba bánh, vừa ăn xôi vừa nghĩ chuyện đời… Cũng tại nơi đây, những năm về trước tui đă từng về đây trên chiếc xe Jeep, có tài xế hẳn ḥi, mà giờ này tui lại ngồi trên chiếc xe ba bánh để chở khách kiếm từng đồng xu, v.v…

 

Tui đang miên man nghĩ ngợi th́ bỗng có tiếng gọi: “Ba bánh! Ba bánh!” Tui mừng quá tưởng là sẽ có được mánh lớn rồi, tui bèn trả lời: “Dạ chị gọi tui.” Người đàn bà thoạt nh́n tui thấy có vẻ quen quen nhưng không dám hỏi. Tui đẩy xe ba bánh khỏi khu chợ cá và đẩy xe lên đường để bắt đầu chuyến xe đầu tiên trong đời. Anh chị này rất rành đi xe ba bánh v́ vậy khi bước lên xe tui thấy người chồng ngồi lên thành xe, c̣n hai chị th́ ngồi ngay lên cây gác ngang, ba người này muốn đi vào ngă ba bịnh viện Bà Rịa. Họ hỏi tui bao nhiêu một người, tui trả lời, mỗi người một đồng. Khi cả ba người ngồi lên xe rồi, tui vừa đẩy xe vừa phóng lên đạp, nhưng khổ nỗi cho tui, chiếc xe cứ muốn nhổng về phía trước, v́ các người này ngồi phía trước quá nặng. V́ vậy chiếc yên xe ba bánh muốn nhổng về phía trước hoài. Tui phải dùng cánh tay mặt để cố đè cho yên xe xuống, cố gắng lắm tui mới lên được yên xe và bắt đầu đạp.

 

Đường đá lổm chổm, tui đạp được chỉ vài thước mà tui cảm thấy quá vất vả. Tui không biết ḿnh có đủ sức để đưa ba người này đến ngă ba bịnh viện hay không? Đạp được độ vài chục thước, ra tới đầu đường Bạch Đằng, tui quẹo trái trên đường này, đường tương đối bằng phẳng v́ vậy tui cảm thấy yên tâm và tin rằng ḿnh sẽ đưa các người khách đến nơi mà họ đă yêu cầu. Chạy được một khoảng độ 200 thước tới khúc quẹo về nhà Bảo Sanh Hữu Phước. Trời quá tối, đèn điện th́ chỉ sáng lờ mờ, ngọn đèn đường chỉ sáng được tim đèn, đường th́ lồi lơm. Tui đạp thấy có vẻ nặng, th́nh ĺnh bánh xe trước của chiếc xe ba bánh của tui sụp ngay vào ổ gà, chiếc xe lật úp về phía trước, quăng tui và ba người ngồi trên xe xuống vệ đường. Chuyện xảy ra quá bất ngờ. Tui bị quăng nằm trong bụi rậm bên vệ đường, c̣n ba người khách của tui chẳng biết họ ở đâu nữa. Lúc đó tui chỉ nghe giọng nói của người đàn bà: “Trời ơi! Tui có bầu…”

 

Tui không c̣n biết trời trăng mây nước ǵ nữa, lồm cồm ḅ dậy, đỡ chiếc xe bị lật úp lên, miệng tôi không ngớt “xin lỗi”. Người đàn bà gọi tui lúc năy văng mất chiếc dép đâu đó, t́m măi không được. Bà ta đứng dậy và trách móc tui thậm tệ. Tui biết lỗi của ḿnh và nín lặng, chỉ mong sao cho họ lên xe để tui chở đến nơi họ yêu cầu và tui đề nghị không lấy tiền. Nhưng rủi cho tui, họ không chịu lên xe đi nữa, và tiếp tục đi bộ. Họ bảo tui, ông kiếm cho tui chiếc dép chứ không có dép làm sao mà tui đi B́nh Dă được. Trời tối quá, tui t́m hoài mà cũng không ra. Cuối cùng, tui bèn đưa đôi dép của tui cho chị ấy, và năn nỉ các chị lên xe tui chở tới ngă ba bịnh viện mà không lấy tiền. Chẳng ai chịu lên xe cả, tui năn nỉ cách mấy họ cũng nhứt quyết không chịu đi nữa. Tui cảm thấy vừa xấu hổ và hối hận v́ việc vừa xảy ra. Tui tiếp tục đạp xe lẽo đẽo theo sau và năn nỉ, nhưng tất cả đều vô ích. Họ đă quyết định đi bộ. Tui tiếp tục đạp theo tới đầu đường Thành Thái, nhưng họ vẫn không chịu lên xe, tôi bèn quay xe lại và trở về Chợ Mới Bà Rịa.

 

Cuốc xe đầu tiên sau ngày đi tù về, không được đồng nào mà c̣n mất cả đôi dép. Bây giờ đạp xe mà không có đôi dép, tui mới thấy đau chưn kinh khủng. Không có tiền để mua dép khác, tui quay về nhà, lấy đôi dép chiếc đực, chiếc cái xỏ tạm để tiếp tục đi đạp xe ba bánh. Từ một giờ đêm đến giờ là 07h sáng mà tôi chưa được đồng nào dính túi. Tui trở ra chợ Mới, đậu xe theo các anh em đạp ba bánh ngay bên góc chợ. Lúc đó, mẹ tui đi ngang qua, v́ mẹ tui đi chợ về, mẹ tui nh́n tui rồi tui thấy mẹ tui quẹt nước mắt. Tui nghe mẹ tui nói với người đàn bà cùng đi chợ với mẹ: “Tội cho con tui quá, vừa đi cải tạo về, vợ con không c̣n…

 

Ngày nào con tui đi xe Jeep mà bây giờ phải đạp xe ba bánh…” Tui nói với mẹ tui, mẹ lên xe con chở mẹ về, nhưng mẹ tui sợ tui mệt nên bà không chịu lên xe và tiếp tục đi bộ về nhà. Tui nh́n mẹ tui mà ḷng buồn xót xa vô hạn. Con không ngờ giờ này gia đ́nh ḿnh lại lâm vào cảnh khó khăn như vậy. Con biết làm ǵ ra tiền để mẹ bớt khổ đây? Nh́n mẹ đi chợ tay xách giỏ mà ḷng tui đau vô hạn, tui không dám nghĩ đến bảy năm qua trong lúc tui vắng nhà, gia đ́nh tôi khổ sở đến chừng nào. Tối hôm đó, em gái tui kể với tui: “Con Tư nó kể có ông nào đạp xe ba bánh chở nó và đă cho vợ chồng nó té văng vào bụi, có phải anh không”? Tui cười và nói: “Tao chứ c̣n ai nữa!”

 

Lúc bấy giờ là năm 1982, mẹ tôi lúc đó đă 72 tuổi, nhưng mẹ vẫn mạnh khoẻ và không đau yếu ǵ. Khác với tui một trời một vực, tôi giờ chỉ hơn 60, nhưng cứ nay đau mai ốm hoài. Phương tiện vật chất thiệt đầy đủ, nhưng không hiểu sao tui lại thường bị bịnh, nhất là chứng phong thấp làm cho tui vô cùng đau đớn, có khi nằm cả tuần không đi đứng ǵ được. Trong lúc tui lầm lũi đạp ba bánh, các bạn tui, có người có được chiếc xe Honda kéo rờ mọc (xe Honda có kéo móc hậu phía sau). Tui cũng có những mong ước như mọi người, và mong ước của tui lúc bấy giờ là mong sao ḿnh có được chiếc xe lôi như các bạn tui. Ngoài ra, tôi không dám mơ một ước mơ nào to lớn hơn. Một cuốc ba bánh thứ hai cũng làm cho tui nhớ cho đến bây giờ.

 

Sáng hôm, tui ra đầu Chợ Mới Bà Rịa cũng như những lần trước, đậu xe ngay chỗ những người bán cám. Thường thường những cuốc xe nầy chở về Phước Ḥa, và những người chủ vựa cám thường gọi xe Lambretta để chở. Tui cũng không hiểu tại sao, hôm đó mấy chủ vựa bán cám gọi tui và một người bạn xe ba bánh khác để chở cám đi xuống bến ghe Phước Ḥa. Họ hỏi tui có muốn chở không, tui trả lời không một chút do dự, chở chứ sao không, thế là chủ vựa đồng ư cho hai chúng tui chở, mỗi xe là hai bao cám. Mới nghe th́ tưởng b́nh thường, nhưng không b́nh thường chút nào cả. Hai bao cám của họ, mỗi bao là hai bao tạ chỉ xanh nối với nhau thiệt dài, bao cám dài hơn cả hai thước và họ bỏ cám vào và dùng cây để dọng cho thiệt chặt, bao cám nặng hơn 200 kg. Mấy người vựa bán cám và mấy bạn cùng đạp xe ba bánh phụ khiêng các bao cám này lên xe cho tui.

 

Họ đồng ư trả cho tui 35 đồng Việt Nam, tui nghĩ rằng cuốc này hơn cả ngày mà tui chạy từ trước đến giờ, nên tui hăm hở để thực hiện cuốc xe này. Trong thâm tâm tui nghĩ, chỉ một cuốc xe mà c̣n hơn cả ngày làm việc th́ c̣n ǵ sung sướng hơn. Sau gần 2 tháng trong nghề chạy xe ba bánh, bây giờ tui cũng tạm có chút bản lĩnh, cũng được nhiều khách hàng mến mộ và cũng có khách liên tục. Không bù cho những lúc đầu mới vào nghề, chẳng có ma nào kêu đi đâu cả. Nghĩ cũng buồn cho những người mới vào nghề.

 

Tui bắt đầu đẩy xe ra đường và trực chỉ về hướng Sài G̣n. Khi đẩy xe vừa ra khỏi vựa cám độ vài thước, đẩy không nổi tui phải lên phía trước để kéo th́ xe mới di chuyển được. Tui nghĩ có lẽ v́ đoạn đường ngắn và có dốc cho nên xe chưa có trớn nên đạp không được. Hy vọng ra đường chính th́ có lẽ không trở ngại. Nghĩ thế, tui tiếp tục kéo xe về hướng đường đi Sài G̣n, c̣n người bạn cùng đạp xe ba bánh nhận 2 bao cám như tui về Phước Ḥa th́ nó đă đi từ hồi nào rồi. Tui kéo xe ra tới đường vẫn không đạp nổi v́ xe quá nặng. Tui tiếp tục kéo như vậy được một đoạn rồi phóng lên xe đạp, nhưng xe vẫn không di chuyển nổi v́ 2 bao cám quá nặng. Cuối cùng, tôi thấy vô phương, không có cách ǵ đạp nổi cả. V́ vậy, tui tiếp tục kéo. Đă 12 giờ hơn mà tui vẫn chưa tới được Phước Hoà, đoạn đường khoảng 10 cây số mà tôi cứ ngỡ là cả mấy chục cây số lận.

 

Đi hoài vẫn không thấy tới, tui mệt lả cả người, tui không ngờ nó chông gai đến như vậy. Bây giờ th́ mọi chuyện đă lỡ rồi, tui chỉ c̣n nước cố gắng kéo cho tới nơi v́ ḿnh đă nhận tiền công rồi. Đoạn đường mỗi lúc một dài thêm, từ lúc đưa 2 bao cám lên xe tới giờ tui không đạp được một bước nào mà chỉ kéo. Có những đoạn đường tui kéo mà xe hầu như muốn chạy ngược lại v́ đoạn đường quá dốc. Từ 09h sáng đó là giờ xuất phát của tui mà bây giờ hơn 12 giờ rồi tui vẫn chưa tới địa điểm cách đó độ 10 cây số. Cuối cùng rồi với sức người “sỏi đá cũng thành cơm”, tui cũng đă đến được bến ghe Phước Ḥa. Nhờ những người ở trên ghe phụ xuống, tui đă hoàn thành công việc mà lúc đầu tui nghĩ sẽ rất dễ dàng. Thưởng cho ḿnh một ly nước đá lạnh, từng giọt nước mát ngấm dần vào cổ để bù lại nhũng giờ phút vất vả vừa qua. Tui về tới nhà khoảng hơn 16h chiều và cho ḿnh được nghỉ luôn ngày hôm đó.

 

Trên đây là những kỷ niệm của tui trong những ngày đi tù về, gởi đến những người bạn cùng cảnh ngộ để cùng chia sẻ với nhau trong cuộc sống “Hùm thiêng khi đă sa cơ cũng hèn”. Qua được đến Mă Lai, tui lại t́nh cờ gặp lại được bà chủ vựa cám cũng đi vượt biên bà đến sau tui vài tuần. Tôi thuộc PB 967 (Pulau Bidong), lúc đó tui được Văn Pḥng Trại giao cho chức vụ Trưởng Khối Xă Hội Đảo Bi Đông vào cuối năm 1983. Bà chủ vựa cám lên gặp tui để nhận quần áo từ Khối Xă Hội, chị đă nhận ra tui “thằng đạp xe ba bánh” chở hàng cho chị. Chị nh́n tui bằng cặp mắt kính phục, tui cũng cảm ơn chị đă giúp tui trong những ngày tháng vừa qua.

 

Viết đến đây tui nghe trên đài phát thanh thông báo Mùa Vu Lan, bông hồng trắng cho những người không c̣n mẹ, tui buồn và nhớ mẹ tui vô cùng. Mẹ ơi! Con của Mẹ giờ này không c̣n đạp xe ba bánh như ngày nào, con của Mẹ có một cuộc sống tương đối, không c̣n phải vất vả như những ngày c̣n ở quê nhà, mới vừa ra tù cải tạo, nhưng lúc nào con cũng vẫn nhớ về Mẹ. Con thầm ước ao được chở Mẹ trên chiếc xe ba bánh nghèo nàn như ngày nào, nhưng làm sao có được v́ bây giờ làm sao tui có thể t́m lại được những h́nh ảnh thân thương đó nữa. Xin Ba Mẹ hăy pḥ hộ cho chúng con, ba anh em chúng con đang sống bơ vơ trên đất người, mùa Vu Lan thiếu cả Mẹ lẫn Cha./.

 

 

John Nhân Nguyễn

California

 

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính