Chuyện Tháng Tư Buồn

 

Nguyễn Diệu Anh Trinh

 

 
Tác giả sinh năm 1959 tại Đà Nẵng đến Mỹ năm 1994 diện HO cùng ba và các em, định cư tại tiểu bang Georgia.  Hiện là nhân viên công ty in Scientific Games tại Atlanta, tiểu bang Georgia. Bà đă góp bài từ 2015, kể chuyện về người bố Hát Ô và nhận giải Viết Về Nước Mỹ.  Bài viết mới, tựa đề được đặt lại theo nội dung.


***


Những người Việt Nam di tản, lưu vong không ai bảo ai, ai cũng có nỗi niềm về một ngày tháng tư. Gọi là Tháng Tư Đen, tôi gọi là Tháng Tư Buồn.


Tôi rời quê nhà năm 1994, khi chưa từng biết máy vi tính h́nh thù ra sao. Hai mươi mấy năm qua, tôi biết tôi có nhiều thay đổi về mọi mặt: từ nếp sống, cách giao tế ... những nhận định về thời cuộc.


Trong cơn băo của đất nước, những mất mát đổi thay của người cùng hoàn cảnh th́ ai cũng khổ như ai. Cha vào tù, con không được bước chân vào cổng Đại học, cả nhà tôi đă từng bị xua đuổi ra khỏi cái tổ ấm nhiều kỷ niệm... Rồi chúng tôi trở thành người Việt tỵ nạn, rời quê nhà qua Chương Tŕnh Định Cư Nhân Đạo. Đôi khi tôi tự an ủi: Quê hương c̣n phải bỏ đi, huống ǵ nhà cửa, kỷ niệm...


Bạn bè tôi nhiều người c̣n ở lại... có người tự xem là may mắn, bởi v́ Việt Nam bây giờ dưới con mắt mọi người, dù sao cũng đă là thời đổi mới theo kinh tế thị trường. Dĩ nhiên, nếu chính tôi c̣n ở lại trong nước th́ suy nghĩ chắc cũng không thể nào khác, khi phải sống trong hoàn cảnh mà mọi thông tin bị bưng bít nhiều năm qua.  Những mất mát đau thương thời trước dường như chưa từng xảy ra trong đời.


Nhưng dù đổi thay để mới mẻ, văn minh đến bao nhiêu ḷng tôi vẫn không thể nào quên đoạn đời mười mấy năm đă sống đau khổ như thế nào sau ngày 30 tháng tư năm 1975.


Thật ra, tất cả những ǵ  xảy ra sau tháng 4 năm 1975 chỉ là cả xă hội miền Nam bị kéo lùi lại hai hoặc ba mươi năm trước. Nhiều chuyện xảy ra y hệt những câu chuyện “thời kháng chiến” mà tôi đă từng nghe ông bà Ngoại kể lại. Phải chăng lịch sử đang lặp lại? Tôi không đủ kiến thức để hiểu, chỉ biết rằng mọi thay đổi chẳng mới mẻ tí nào. Bắt đầu là những “phong trào” được kêu gọi rồi bị tham gia một cách bắt buộc.


Đầu tiên là Kế Hoạch Diệt Chuột


Đi họp về, má con nhỏ than thở: Ui cha, làm sao đây? Hôm sau, má xuống chợ Cồn mua cái bẫy chuột về. Bầy con xúm lại, má nó móc chút xíu thịt mỡ để bẫy các chú Tí “tham thực cực thân”. Thiệt t́nh, mấy ông Chuột cống đă quá kinh nghiệm chiến trường nên đi ngang qua là ...khều nhẹ, cái bẩy nhạy lắm, tự động sụp xuống. Miếng mỡ nằm gọn trong miệng ông Tư mà chẳng lấy được cái mạng già! Cả bọn tức lắm nhưng chẳng biết kế hoạch ǵ để tóm được một vài chú Chuột, cắt cái đuôi để gom lại đem nộp cho đủ chỉ tiêu cấp trên đă đề ra. H́nh như mỗi nhà phải nộp 10 cái đuôi chuột mới được. Có lần cái bẫy may mắn lượm được mạng của một chú chuột bé tí ti. Làn da mỏng dánh, chưa thấy lông ǵ cả, c̣n cái đuôi th́ nhỏ xíu, cụt ngủn thấy mà thảm thương. Má sai nó đem đi phơi cho khô, đến khi lấy đem cất th́ hởi ơi, kiến, dán đă gặm nhấm mất tiêu cái đuôi chuột rồi.


 Con nhỏ đi qua nhà nhỏ Kim hỏi thăm. Con Kim tỉnh bơ:


- “Chưa có được một cái để làm thuốc nè mi”.


 Có nghĩa là t́nh h́nh nhà nó cũng bi đát, thê thảm vậy, không có một cái đuôi chuột nào để nộp cả.


Dạo đó, nhà nhỏ Kim học cùng lớp với nó đă bị Nhà Nước trưng dụng làm Nhà Hộ Sinh Phường. Cả gia đ́nh nó phải dọn ra ở trong khu nhà kho phía đàng sau. Sân thượng của Nhà Hộ Sinh được xử dụng làm nơi phơi những đuôi chuột đă thu hoạch được từ các tổ dân phố. Thế là anh em của hai nhà bí mật họp lại. Thằng Phi, em trai của Kim nhận công tác leo lên sân thượng, thằng nhỏ lanh lẹ nhưng hơi…thiếu thước, chân cẳng ngắn quá làm sao đây. Thằng Trí, em trai nó cao ráo hơn, nhận nhiệm vụ cỏng thằng Phi lên, mấy đứa con gái làm nhiệm vụ canh gác, báo động.


Một đêm tối trời, lợi dụng điện cúp cả đám háo hức hành động, bí ẩn y như điệp viên 007 vậy đó. Thằng Phi được thằng Trí cơng lên, lẹ làng như một con sóc, Phi phóc lên sân thượng. Đường đi nước bước nhà của nó, nó rành quá mà. Phi ḍm tới ngó lui. Trời ơi, cả một rừng đuôi chuột được trải ra, thấy mà ham. Nó nhẹ nhàng hốt bỏ vào hai túi quần, c̣n bày đặt lựa cái đuôi nào bự cho xứng đáng. Nó rề rề kéo dài thời gian để tăng phần quan trọng. Thằng Trí đứng phía dưới nóng ruột nhắc chừng:

 

- “Ê, xong chưa mày, xuống đi chứ”.


Thằng Phi làm bộ bí hiểm:


- “Suỵt, nhỏ nhỏ thôi ông, phải nhắm cho ra mục tiêu rồi mới hành động chớ, giởn chơi sao!”


Chờ lâu quá, thằng Trí bắt đầu hù:


- “Cha nội, lẹ lên, nếu bị phát hiện, tau dọt th́ mày ở luôn trên đó nghe.” Thằng Phi mập nhát gan lắm, nghe dọa là phát hoảng:


- “Ê, từ từ, chờ em nghe, anh bỏ đi em ở trên này làm sao.”


Trí hù:


- “Th́ mày ở luôn trên đó, ăn đuôi chuột trừ cơm vài bữa cũng được mà!”


Trí chưa dứt lời, thằng Phi đă tḥ hai chân đứng trên vai Trí. Phi cười toe đưa chiến lợi phẩm ra khoe. Nhiệm vụ hoàn thành, cả đám tập trung lại đếm đếm, chia chia. Tính ra, cả hai nhà đều dư số lượng đuôi chuột để nộp cho cấp trên. Thằng Phi ba lém, c̣n giấu mấy cái đem ra đổi cho Bà Sáu bán quán đầu ngơ lấy mấy cây kẹo nhai, nó xạo rằng:


- “Nhà con nhiều chuột lắm, bẫy được quá chừng bà ơi”.


Tổng kết đợt thi đua, nhà nó và nhà nhỏ Kim đều được tuyên dương trên loa phóng thanh phường. Hai bà má nh́n nhau, không biết ǵ về “Kế hoạch Diệt Chuột” của bọn nhỏ.


    Một trong những nỗi ám ảnh của các gia đ́nh có cha, anh ở tù sau 1975 là bị đẩy ra khỏi thành phố bằng nhiều phong trào có những cái tên rất văn hoa bóng bẩy. Hàng hàng lớp lớp người từ thành phố bị đưa về quê hoặc vùng đồi núi sinh sống, dưới cái tên gọi rất văn hóa là “Xây dựng khu Kinh Tế Mới hoặc Chương tŕnh Làm Đẹp Quê Hương”. Bộ mặt xă hội từ dạo ấy cũng trở nên buồn hiu với các mode từ ngày xưa, lâu lắc bỗng trở lại thành hợp thời trang. Hàng quán ǵ cũng bắt đầu với cái tên “Cửa hàng Mậu dịch …”, hàng bán xăng dầu th́ thay bằng “Cửa hàng chất đốt” - bán than củi-. Ra đường, người dân thành phố áo quần đồng loạt đồng màu, tóc tai cũng ngắn hoặc dài, ít thấy uốn ép kiểu cọ này nọ. Chương tŕnh ca nhạc th́ tất cả đều là các nhạc phẩm hô hào cho công cuộc xây dựng đất nước. Ngoài đường phố nhan nhản các câu khẩu hiệu kêu gọi cho các phong trào thi đua. Các em thiếu nhi có phong trào kế hoạch nhỏ với đủ các loại: giấy vụn, bao nylon, chai lọ thủy tinh … Phụ nữ có phong trào Kế Hoạch Hoá Gia Đ́nh với áo mưa, ṿng vèo lung tung … c̣n Đoàn Thanh Niên th́ kêu gọi “Tăng Gia Sản Xuất” với trồng rau, nuôi gà.

Nhà con Liên có bảy anh chị em, nhà con nhỏ có đến tám. Hoàn cảnh hai đứa giống nhau, đều có ba đi cải tạo. Má Liên buôn bán lanh lẹ, hơn nữa chắc cũng có chút của ch́m, của nổi nên nh́n chung chị em nó ít chật vật hơn. Hai đứa thường đi họp, sinh hoạt Thanh Niên với nhau có đôi, có cặp.


Ngày có phong trào Tăng gia Sản Xuất rộn ràng khắp khu phố, con nhỏ lo lắng nh́n bạn:


- “Ê, Liên, nhà mi c̣n có miếng đất nhỏ để trồng rau, nhà ta th́ làm sao đây?”


Con Liên rủ:


- “Hay là hai đứa ḿnh, mỗi nhà nuôi cặp gà đem nộp cho khỏe”.


Đồng ư với bạn, con nhỏ về nhà năn nỉ má nó về quê xin của Bà Ngoại cặp gà con nhỏ xíu, chưa mọc lông cánh, đôi mắt trong veo như hai hạt cườm thật dễ thương. Con nhỏ chưa kịp khoe với bạn th́ đă nghe nhỏ Liên th́ thầm:


“Má tau nói không nuôi nấng chi hết, để đó má tau tính cho”.


Con nhỏ mặt mày ỉu x́u, lặng lẻ tự lo chăm sóc cặp gà của ḿnh. Nhỏ dùng cái rổ úp lại làm cái chuồng cho cặp gà. Dù ăn uống thiếu thốn cở nào nhỏ cũng để dành cho cặp gà vài mẩu bánh vụn, mấy hạt bắp, nhỏ c̣n lo canh chừng mấy đứa em trai nghịch ngợm hay chơi bắn dây thun, gà mà nuốt nhằm dây thun th́ nguy. Cặp gà con chim chip suốt ngày nghe vui tai lắm.


Chỉ không được hai tuần, một buổi sáng, như thường lệ, con nhỏ giở cái rổ ra để cho gà ăn. Bỗng con nhỏ tái mặt, ủa! sao chỉ c̣n một con nằm chèo queo đây trời. Vết máu và mấy cọng lông gà vương trên nền nhà bếp là vết tích của một trận thư hùng ác liệt. Má con nhỏ xem xét và thở dài dùm con nhỏ:


- “Chắc là mấy ông Tư dưới cống, ban đêm đói quá đă tha mất con gà con rồi”.


Chú c̣n lại th́ bị thương, mắt nó lồi ra, nh́n chú gà bé tí nằm thoi thóp, rồi ngất ngư. Con nhỏ nước mắt chảy dài. Nó bỗng đâm ra giận con Liên, nhỏ lẩm bẩm:


“Trăm sự cũng do mợ Liên xúi dại đây”.


Anh Hai con nhỏ th́ bảo:


- “Mi không có tay chăn nuôi, bày đặt nuôi gà, sát gà th́ có”.


Hôm đó, con nhỏ đến lớp với bộ mặt đưa đám gà chết, giận con Liên, con nhỏ không thèm nói chuyện. Đi học về, con Liên hỏi ǵ con nhỏ cũng không nói, đường Quang Trung với hai hàng cây kiền kiền cao ngất, ngày nào cũng đi qua, đâu có ǵ lạ, hai đứa đă từng đi học qua đoạn đường này biết bao nhiêu lần, vậy mà con nhỏ cứ nghinh nghinh cái mặt ngắm mấy ngọn cây, nó nhất quyết không thèm nghe, không thèm nói. Một phần v́ tiếc thương cặp gà con, một phần giận nhỏ bạn đă xúi dại ḿnh, thêm nữa là nó đang lo không biết làm sao chấp hành phong trào nuôi gà đây. Con Liên th́ thấy lạ lắm v́ nhỏ bạn tự nhiên dở chứng.
Trước khi rẽ vào con hẻm khác để vào nhà, Liên nói với con nhỏ:


- “Ê, mai đem gà đi nộp nghe”.


Con nhỏ thật sự nổi nóng:


- “Gà chết rồi, lấy đâu mà nộp”.

 

Con Liên mở to đôi mắt nai:

 

- “Má tau nói, chiều ni má tau mua về hai cặp gà để ngày mai hai đứa ḿnh đem nộp mà! Răng lại chết, ai chết?”


Con nhỏ đứng lại nh́n con Liên như người bị tai biến mạch máu năo, nhỏ ú ớ:


- “Hả, mua gà hả?”


Con Liên từ tốn:


- “Ừ, tau nói mi hôm trước rồi, để má tau tính mà”.

 

Con nhỏ vẫn đứng yên như trời trồng, bên tai nó nghe con Liên giải thích:


- “Thay v́ mua một cặp gà bự, má tau mua luôn hai cặp, hơi nhỏ một chút để hai đứa ḿnh nộp, nuôi chi cho mệt.


Nh́n nét mặt con nhỏ xanh lè, con Liên lắc lắc tay nó, lắp bắp:


- “Ê, mi răng rứa, trúng gió hả, mà mi nói ai chết rứa?”


Kế hoạch nuôi gà của hai đứa xem như thành công mỹ măn.


*


 1975-2018. Thấm thoắt đă tṛn 43 năm.


Trong cuộc sống mới trên đất Mỹ, mỗi khi có dịp nói chuyện với bạn bè, đôi khi tôi nhắc nhở th́ bạn lại chặc lưỡi bảo: Thôi, quá khứ đă qua, nhắc làm ǵ những chuyện không vui... Ừ, th́ không nhắc, nhưng chắc rằng với thân phận một người Việt tỵ nạn, măi măi tôi chẳng thể nào quên.


Tận đáy ḷng sẽ luôn khắc sâu ḷng biết ơn đối với người dân và chính phủ Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ đă mở ṿng tay đón nhận những gia đ́nh đă từng là nạn nhân của chế độ độc tài cộng sản Việt Nam như gia đ́nh chúng tôi.


Tháng tư lại về, một nén hương cho những người dân lành, cho những chiến sĩ hai miền đă nằm xuống v́ nhiều lư do và cho một thời thanh xuân của chúng tôi đă tàn theo vận nước.

 

 
Nguyễn Diệu Anh Trinh

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính