Liên Hiệp Quốc: 75 tuổi và những tham vọng dang dở

 

Minh Anh

 

 

Cờ của Liên Hiệp Quốc trước trụ sở của tại New York, Mỹ. REUTERS - Yana Paskova

 

 

Cách nay 75 năm, ngay sau khi Đệ Nhị Thế Chiến kết thúc, với sự chứng kiến của 50 nước hội viên, tổ chức Liên Hiệp Quốc ra đời. Hôm nay, 22/09/2020, khoảng 180 trong tổng số 193 nước tụ họp mừng sinh nhật thứ 75 « trực tuyến » v́ đại dịch Covid-19, trong bầu không khí căng thẳng giữa Mỹ và Trung cộng.

 

75 năm tuổi, có thể nói Liên Hiệp Quốc (UN/ONU) đă đi qua một đoạn đường khá dài với thiện chí không muốn nh́n thấy những cuộc xung đột có quy mô lớn như các cuộc chiến 1914-1918 và 1940-1945 tái hiện. Sau 75 năm tồn tại, việc thành lập Liên Hiệp Quốc là một thành công hay là thất bại? Một câu hỏi tế nhị, đang gây nhiều tranh luận.

 

Trên đài RTBF của Bỉ, ông Olivier Corten, giáo sư ngành luật quốc tế trường Đại học Bruxelles (ULB) lưu ư rằng thành công hay thất bại c̣n là một vấn đề quan điểm. Nếu người ta có cái nh́n lư tưởng hóa, ví sự ra đời của UN/ONU như là một sự hóa thân của cộng đồng quốc tế, có thể giải quyết tất cả những ǵ diễn ra trên thế giới và buộc phải tôn trọng luật lệ và công lư, th́ sẽ cảm thấy thất vọng, cho đấy là những thất bại, không đạt được những ǵ như mong đợi.

 

C̣n nếu người ta chỉ đơn giản xem định chế này như là một nơi tập hợp các nước có những lợi ích của riêng ḿnh, và căn cứ vào bản Hiến Chương Liên Hiệp Quốc, ít nhất thế giới không thể phủ nhận một điều tổ chức này đă đạt được mục tiêu tối thiểu của ḿnh nhờ vào các chương tŕnh hành động có điều phối. Từ duy tŕ ḥa b́nh, tránh cho nhân loại một cuộc đại chiến thứ ba dù rằng vẫn c̣n có nhiều cuộc xung đột quy mô nhỏ xảy ra ở khắp nơi; Xóa đói giảm nghèo cho hàng trăm triệu người dân trên khắp hành tinh; Tăng tuổi thọ trung b́nh hay như Cải thiện các quyền cơ bản của con người ...

 

Từ những góc nh́n này, một câu hỏi khác được đặt ra: Sau 75 năm hiện hữu, liệu rằng Liên Hiệp Quốc có c̣n những phương cách để duy tŕ các tham vọng của ḿnh hay không? Nhất là trong hoàn cảnh hiện nay đại dịch Covid-19 đang hoành hành và căng thẳng giữa Mỹ và Trung cộng, hai nước hội viên trong Hội Đồng Bảo An, không ngừng gia tăng?

 

Ông Scott Weber, chủ tịch tổ chức phi chính phủ Interpeace, từng là nhân viên tại Liên Hiệp Quốc, trên đài RTS của Thụy Sĩ lấy làm tiếc rằng Liên Hiệp Quốc giờ chẳng khác ǵ một « sàn đấu cạnh tranh » giữa các nước lớn và « chính các nước hội viên đó cản trở Liên Hiệp Quốc hoạt động một cách đúng đắn ».

 

Một điều chắc chắn việc Hoa Kỳ lần lượt thoái lui ra khỏi nhiều định chế quốc tế lớn như Tổ chức Y tế Thế giới WHO/OMS, các chương tŕnh lương thực thế giới, khí hậu hay các hồ sơ quốc tế như Iran…  đă làm cho tầm hoạt động và ảnh hưởng của định chế này bị suy giảm mạnh.

 

Hệ quả là những nước nghèo nhất sẽ là những quốc gia chịu nhiều thiệt tḥi nhất. Bởi v́ « chính những nước nghèo nhất, những quốc gia yếu nhất mới cần rất nhiều đến Liên Hiệp Quốc, các định chế của tổ chức này », theo như lời cảnh báo của chuyên gia Michel Liegeois, trường đại học Công giáo Louvain, Bỉ, trên đài RTBF.

 

Trong bối cảnh này, Antonio Guterres, tổng thư kư Liên Hiệp Quốc, trong bài diễn văn khai mạc phiên họp trực tuyến ngày hôm qua, không ngần ngại khẳng định rằng thế giới đang đối mặt với « quá nhiều thách thức đa phương và thiếu các giải pháp đa phương ».

 

75 tuổi, Liên Hiệp Quốc giờ bị ví như một « bà đầm già » thiếu sinh khí. Bị chai cứng, tổ chức này hứng chịu những chia rẽ và cạnh tranh đang gặm ṃn dần đại gia đ́nh quốc tế. Hoa Kỳ, nước thắng trận và hiện vẫn luôn là cường quốc hàng đầu đang có xu hướng co cụm; châu Á tiến lên trước một châu Âu mất đoàn kết; trong khi Trung Đông như thùng thuốc súng chực chờ bùng nổ.

 

T́nh trạng của Liên Hiệp Quốc hiện nay khiến người ta chợt nhớ đến câu nói nổi tiếng của ông Dag Hammarskjöld, tổng thư kư thứ hai của Liên Hiệp Quốc, thiệt mạng trong một tai nạn máy bay đáng ngờ năm 1961 tại châu Phi: Liên Hiệp Quốc « không tạo ra thiên đàng, mà để giúp tránh địa ngục ».

Liên Hiệp Quốc: Đại Hội Đồng khai mạc trong bầu không khí căng thẳng Mỹ - Trung

 

Minh Anh


Trụ sở Liên Hiệp Quốc tại New York, ngày 21/09/2020. REUTERS/Mike Segar


Hôm nay, 22/09/2020, Liên Hiệp Quốc khai mạc phiên họp Đại Hội Đồng lần thứ 75. Đây là một kỳ họp đặc biệt: nguyên thủ, lănh đạo các nước không đăng đàn tại trụ sở Liên Hiệp Quốc ở New York, mà đọc diễn văn qua video.


Buổi họp sáng đầu tiên (theo giờ New York) được dự báo là khá căng thẳng với những bài phát biểu của các nguyên thủ Mỹ, Nga, Trung Quốc, Pháp và Iran.


Từ New York, thông tín viên đài RFI, Carrie Nooten, nhận định:


« Tŕnh tự đọc diễn văn theo bốc thăm đă mang đến chút không khí hừng hực cho chương tŕnh trực tuyến của phiên họp Đại Hội Đồng lần thứ 75. Trước đó, người ta lo là phiên họp sẽ kém sinh động, thế nhưng cuối cùng, diễn đàn sáng thứ Ba này sẽ giống như một sàn đấm bốc hơn là một cuộc đua việt dă.


Theo thông lệ, Brazil sẽ là nước đầu tiên phát biểu, tiếp đến là Hoa Kỳ, cho đến lúc này mọi việc có vẻ b́nh thường. Đương nhiên là người ta sẽ đặc biệt chú ư đến bài diễn văn của tổng thống Mỹ. Thế nhưng, chủ tịch Trung cộng Tập Cận B́nh sẽ phát biểu ở lượt thứ 4, điều này giống như một phép ẩn dụ gợi nhắc đến những bước tiến của Trung cộng thâm nhập hệ thống Liên Hiệp Quốc.


Không những đây sẽ là thời điểm được phần đông người xem theo dơi v́ c̣n chưa chán ngấy các bài diễn văn, mà nhất là điều đó được xem như là một cuộc đọ sức tay đôi bất ngờ với đồng nhiệm Mỹ Donald Trump. Hơn nữa, trong năm 2020, cả hai nước đối đầu nhau nhiều lần tại Liên Hiệp Quốc, và cả hai đều bắt Hội Đồng Bảo An làm con tin khi ngăn chận định chế này hoạt động trong ṿng hơn 100 ngày.


Các bài phát biểu của Vladimir Putin và Emmanuel Macron, cả hai đều nắm quyền phủ quyết tại Hội Đồng, cũng sẽ được theo dơi rộng răi. Nhưng nhất là bài diễn văn của tổng thống Iran Hassan Rohani, sẽ được phát trước cuối buổi sáng, và ông ấy chắc chắn sẽ t́m cách đáp trả những khiêu khích của Mỹ những ngày gần đây.


Hoa Kỳ, sau khi thất bại trong việc ép buộc Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc tái lập các lệnh trừng phạt chống Iran, đă quyết định đơn phương thực hiện, đồng thời đe dọa trừng phạt bất kỳ ai vi phạm lệnh cấm. »

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính