Văn hóa ơi! Quê hương ơi!

 

 

Ngày 07 tháng 5 vừa qua dân Pháp đi bầu tổng thống, và thế giới nín thở chờ xem cái hiện tượng Trump có lại tái diễn trên quê hương của khẩu hiệu Liberté-Egalité-Fraternité chăng, cho dù một số trưng cầu ư kiến (poll) cho cử tri quốc tịch Pháp trên khắp thể giới đă tiên đoán rằng Macron sẽ thắng. Kinh nghệm của người chịu khó theo dơi tin tức chính trường cho biết rằng cho dù các phương tiện và nhu liệu dùng cho poll đă tiến bộ nhiều, kết quả ngày bầu cử nhiều khi ra ngoài sự “tiên liệu”. Có khác biệt ǵ chăng giữa khả năng của poll ở Mỹ và Pháp chăng th́ tôi không rành, cho dù trong thời buổi cái ǵ cũng toàn cầu hóa này, poll ở  các nước “văn minh” chắc phải giống nhau.  

 

Malgré quoi, một người bạn thân báo tin tôi từ Toulouse rằng Macron thắng và tôi là một trong số những người thở phào cho vận mệnh thế giới. Macron có làm được ǵ chăng th́ không ai biết được, nhưng hy vọng cái viễn ảnh bộ ba Putin-Trump-Le Pen lũng đoạn thế giới măi là chuyện không tưởng. Mừng cho thế giới và nhân loại nhưng mừng không được lâu lắm khi một người bạn khác chuyển ư kiến của Hoàng Cơ Lân về kết quả bầu cử ở Pháp, và một người bạn khác nữa thường có tiếng nói trên vài diễn đàn Việt ngữ tấn công Macron v́ lời tuyên bố của ông ta về đề tài văn hóa. Tôi sẽ không lập lại ư kiến của HCL và người bạn đó trong bài này v́ tôi không có thói quen tiếp tay người phân phối cái gọi là “alternative facts” (hy vọng rằng cái cụm từ quái gở này sẽ chỉ c̣n là một footnote trong lịch sử văn minh nhân loại thay v́ một chữ được chính thức đưa vào từ điển mai sau).

 

Đời có nhiều sự trùng hợp nhưng trong trường hợp hai chữ văn hóa, tôi không nghĩ trùng hợp này là ngẫu nhiên v́ tôi đă trao đổi cảm nghĩ về văn hóa quê hương nhiều lần mấy tháng sau này với các bạn bè lưu tâm tới vận mệnh quê hương. Từ ba năm trước, một người bạn đă viết một bài báo để “giáo huấn” người quốc nội về ư nghĩa và tầm quan trọng của văn hóa trên chủ quyền dân tộc. Một lư do cho bài báo đó có thể đến khi tôi khám phá ra rằng đa số người quốc nội không hiểu văn hóa là ǵ và dùng cụm từ đó với cái nghĩa nôm na là “có học” như trong câu nói “tay đó không có văn hóa”.

 

Tôi ṭ ṃ đi t́m xem thử tại sao từ ngữ quan trọng như văn hóa lại có thể có một nghĩa mới mà tôi không hề biết đến trước ’75 và thấy cái định nghĩa này trong en.Wikipedia.

 

(c)ulture is a central concept in anthropology, encompassing the range of phenomena that are transmitted through social learning in human societies

Tôi dở qua zh.Wikipedia và thấy câu này, chuyển ngữ qua Hán-Việt:

          Văn hóa … tương hỗ thông quá học tập nhân loại tư tưởng dữ hành vi đích tinh hoa lai đạt đáo hoàn mĩ (theo cuốn Culture and Anarchy, 1882 của Matthew Arnold)

 

Nghĩa của hai câu Anh ngữ và Hán-Việt tương đương với nhau và ngụ ư rằng văn hóa là khái niệm căn bản trong nhân loại học về những tư tưởng và hoạt động của nhân loại để đạt được sự hoàn mỹ bằng cách học hỏi trong môi trường xă hội. À ra thế! Chắc v́ tam sao thất bổn hay v́ nghĩa mất dần khi dịch từ ngoại ngữ, định nghĩa của văn hóa chỉ c̣n độc một chữ “học” trong Việt ngữ. Một phần v́ thành kiến với tiếng Việt “hậu ‘75” dùng trong quê mẹ bây giờ, tôi luôn nghĩ rằng những từ mới, hay nghĩa mới của các từ cũ, đến từ ảnh hưởng của láng giềng Trung Cộng, và rất có thể rằng cái khái niệm vô văn hóa với nghĩa thất học cũng đến từ quê hương của Vạn thế sư biểu Khổng Tử!

 

Các bài viết về văn hóa có chung một điểm: có nhiều lối định nghĩa văn hóa tùy tŕnh độ học thức, hiểu biết,  sở trường, ư thức hệ, v.v. của người dùng. Điều này không lạ lắm v́ văn hóa là một từ con người đặt ra để diễn tả một khái niệm trừu tượng; mỗi người nh́n, thấy, hiểu, và diễn tả khái niệm trừu tượng một kiểu. Khi nào đứng trước trở ngại này, lối giải quyết của tôi, để trao đổi tư tưởng với người, là trở về nguồn và dùng định nghĩa của cha ông mà ta có thể suy ra từ ngữ nguyên. Và điểm đặc biệt về ngữ nguyên của văn hóa—culture là chúng có thể hiểu cùng một lối. Hóa trong Hán-Việt có nghĩa là thay đổi; nếu ta cẩn thận hơn và tra t́m ngữ nguyên của hóa th́ thấy rằng chữ --hóa vẽ hai h́nh người ngược đầu nhau để diễn tả khái niệm … biến đổi, không phải bất di bất dịch. Từ --văn của văn hóa vẽ h́nh người xâm ḿnh, và ta có thể suy ra từ ngữ nguyên đó rằng văn trong trường hợp này không chỉ đơn thuần là chữ viết, văn thơ mà c̣n là nghệ thuật, lối sống, v.v.

 

Culture chung trong nhiều ngôn ngữ Âu châu có gốc Tiền-Ấn-Âu kwel với nghĩa xoay vần hay chuyển dịch, và các ngữ nguyên Hoa và Ấn-Âu của văn hóa—culture cho ta thấy rằng từ thời thuở ban đầu cha ông chúng ta đă có quan niệm rằng  văn hóa là những ǵ người bàng quan có thể nghe, thấy, ngữi, nếm và sờ để phân biệt một xă hội, dân tộc với các nhóm đồng loại khác qua không gian và thời gian. Qua thời gian v́ văn hóa luôn chuyển dịch do nhu cầu thích ứng với hoàn cảnh để mà nhân loại c̣n có thể sống sót trong quá tŕnh tiến hóa vô t́nh.

 

Mở rộng ra, văn hóa tượng trưng cho tất cả những đặc thù của một xă hội hay dân tộc mà người bàng quan có thể nhận thấy qua ngôn ngữ, tư tưởng, tín ngưỡng, tập tục, luân lư, đạo đức, nghệ thuật, kiến trúc, lối cư xử, lối ẩm thực, v.v. Tất cả các yếu tố cấu thành văn hóa đó đều không bất biến. Kim tự tháp Ai Cập có thể đứng vững hàng ngàn năm cho dù mưa gió xoi ṃn nhưng người Ai Cập bây giờ không c̣n xây hay chôn người chết trong kim tự tháp. Và ta đă biết rằng ngôn ngữ thay đổi với thời gian. Người quốc nội bây giờ có thể không hiểu được người viết này nói ǵ nếu y trở về quê hương, và y phải tra từ điển mỗi khi đọc các bài báo quốc nội!

 

Sau những lời giáo đầu đó, chúng ta nên nghĩ ǵ về lời tuyên bố «Il n'y a pas de culture française. Il y a une culture en France. Elle est diverse» của Emmanuel Macron? (dịch: Không có (cái gọi là nền) văn hóa Pháp. Có một nền văn hóa ở nước Pháp. Nền văn hóa đó da dạng”)? Macron không định nghĩa sai văn hóa, và cũng không đặt ra một định nghĩa mới cho văn hóa. Ông ta chỉ “giáo huấn” một số người Pháp phải hiểu văn hóa là ǵ!

 

Well … mời các bạn đọc trích văn này từ một bài báo viết ba ngày trước khi Macron đắc cử: Emmanuel Macron will have to defy French culture to be an effective French leader

As another president is about to find out, getting elected is a necessary but not sufficient condition. Emmanuel Macron, if elected, will be faced with the arduous task of convincing the French to sacrifice some of their way of life for the greater good of their country, themselves, and their children. (dịch: Như một tổng thống khác sắp sửa sẽ khám phá, đắc cử là chuyện cần thiết nhưng không phải là điều kiện độc nhất (để được làm tổng thống). Emmanuel Macron, nếu đắc cử, sẽ phải đương đầu với cái trọng trách làm sao thuyết phục người Pháp hy sinh một phần của lối sống của họ cho quyền lơi lớn lao hơn của đất nước, của riêng cá nhân họ, và của con cái họ.)

 

Thế có nghĩa rằng đă có người tiên đoán những khó khăn mà tổng thống tương lai của Pháp quốc sẽ phải đương đầu trên phương diện văn hóa v́ vấn đề dân nhập cư. Oái ăm và đáng buồn thay cho dân tộc Việt, một số người Việt ly hương đă nắm vào sự đắc cử  và lời tuyên bố của Macron về văn hóa để chỉ trích ông ta, lập lại những lập luận một chiều của những người không thể nh́n xa hơi lổ mũi của chính ta. Người ta chỉ trích ông chỉ v́ họ sợ vấn đề dân nhâp cư vào mảnh đất họ đương tạm cắm dùi nương thân, và quên bẵng rằng gần nữa thế kỷ trước, họ cũng là những người tỵ nạn, di dân, nhập cư! Con người của toàn thế giới mở rộng cửa đón nhận người di tản từ Việt Nam (vâng, thưa các bạn, người viết này c̣n nhớ rằng cũng có một số người hất hủi, xua đuổi chúng ta như khi một người viết viện dẫn thái độ của Joe Biden về vấn đề tỵ nạn sau 1975) không cần biết rằng họ thương hay ghét Đệ nhị cộng ḥa, chính phủ Thiệu-Kỳ hay có thiết tha ǵ với cái văn hóa Á Đông xa lạ là mà họ không thể hiểu.

 

Và bây giờ, những người “di tản buồn” đó lại làm buồn ḷng mẹ Việt Nam hơn chỉ v́ họ xem họ là công dân của Pháp, Mỹ, v.v. và nghĩ rằng những người tỵ nạn từ các nước Hồi giáo không được bước chân lên mảnh đất họ đang chọn làm quê hương thứ nh́! Điều làm người viết này buồn hơn nữa là những người chỉ trích Macron đó là những người tự xưng là trí thức, hiểu, và dùng, quyền tự do ngôn luận để thường viết lách trên các diễn đàn hay nói chuyện trước quần chúng.

 

Đại đa số người đọc chưa bao giờ thấy cái bút hiệu Mặc Ngôn này v́ người viết có chủ trương không bàn về chính trị hay thời cuộc. Nhưng cũng như ngôn ngữ, và văn hóa, chủ trương bất biến chỉ phản ảnh sự thiếu khả năng thích ứng với hoàn cảnh. Và người không thể thích ứng với hoàn cảnh, người luôn luôn đứng ngoài lề của “thế hệ giao thời” sẽ bị luật tiến hóa đào thải. Không những người cũng bị đào thải mà trọn dân tộc cũng có thể bị đào thải như ta đă học từ lịch sử của các vương quốc vang bóng một thời ngày xưa mà đại đa số nhân loại chưa hề nghe tên.  Xin đừng thắc mắc Mặc Ngôn là ai v́ xưa nay y chỉ là người câm. Quốc gia hưng vong, thất phu hữu trách, và người câm phải “lên tiếng”.

 

Đến khi nào th́ dân tộc Việt sẽ chỉ c̣n được biết như một sắc dân của Trung Hoa chỉ v́ những người hảnh diện là con Rồng cháu Tiên quên mất tiêu rằng Rồng Tiên chỉ là huyền thoại và cái mà ta gọi là nền văn hóa Việt không phải do những gene Tiên-Rồng tạo nên mà do khả năng thích ứng và tháo vát của người Việt để sống c̣n qua bao nhiêu thăng trầm của vận mạng quê hương? Common-sense (xin lỗi người đọc  v́ người viết chưa hề t́m được một từ Việt tương đương cho từ Anh ngữ này) cho chúng ta thấy rằng người đứng ngoài đôi khi sáng hơn người trong cuộc, có thể v́ họ ít bị yếu tố chủ quan chi phối hơn. Và người viết này, xa quê hương từ 1974, đă chứng kiến những thay đổi trên những yếu tố tạo thành nền văn hóa quê mẹ mà đồng bào quốc nội không thể thấy. Họ không thấy được v́ hơn ¼ thế kỷ sống dưới kềm kẹp vô thần-vô sản đă làm họ quên hết văn hóa Việt là ǵ và đang dùng những từ ngữ mới  gốc Tàu trong khi cha ông chứng ta bắt đầu cuộc kháng chiến loại trừ để quốc Pháp và ảnh hưởng của thể chế quân chủ Hán ḥa lỗi thời chỉ mới một thể kỷ trước. Các nhà lănh đạo Cộng Săn Việt Nam hô hào loại bỏ ảnh hưởng phong kiến, Bắc thuộc và một đường lối họ dùng là  thay đổi dần ngôn ngữ. Hậu quả của kế hoạch điên rồ đó là ǵ? Mảnh đất h́nh chữ S ở Đông Nam Á không c̣n bị chia đôi bởi sông Bến Hải nhưng những người c̣n dùng tiếng Việt tiền ’75 sẽ không bao giờ có thể hội nhập với người quốc nội bây giờ v́ chỉ mở miệng ra th́ người ta nhận ngay rằng “bạn” từ hải ngoại về, là người du khách với đô la, với hàng hóa Âu-Mỹ. Đất nước không c̣n chia đôi nhưng dân tộc Việt th́ vô h́nh chung đă bị chia thành nhóm người nói tiếng Việt hậu ’75 và nhóm người nói và dùng thường ngày ít nhất một ngoại ngữ nào khác. Một người bạn thân của tôi vừa về thăm quê hương và kể rằng đồng bào miền Bắc đang là những người chiếm ưu thế trên mọi lănh vực ở hai miền Trung và Nam!

 

Văn hóa, theo định nghĩa căn bản từ ngữ nguyên, không bất biến nên câu nói quê hương đă đánh mất văn hóa là câu vô nghĩa, cũng như mong ước rằng Pháp quốc giữ măi được cái văn hóa l’âge d’or đă làm Pháp một thời rạng danh thế giới trên phương diện văn hóa là chuyện vô tưởng. Hơn 40 rồi tôi chưa về lại quê hương nhưng đă đọc qua sách báo và nghe nhiều người thân xác nhận rằng văn hóa “ngày xưa” không c̣n nữa. Không c̣n nữa không hẳn đồng nghĩa với đă bị đánh mất nhưng đó là cái ấn tượng của nhiều người. Một trong những định nghĩa của văn hóa nhấn mạnh về khía cạnh nhân bản hay nhân chủng của nó. Thế th́ phải chăng đánh mất văn hóa rồi th́ ta không c̣n là người nữa, hay đang sống như cầm thú? Tự hỏi câu đó thôi cũng đủ để đưa đến kết luận rằng không, cái mà chúng ta đang chứng kiến ở quê hương bây giờ không phải là một sự mất mát mà chỉ là một chuyển dịch. Đáng buồn thay, chuyển dịch này đang hướng về nguồn, về thời mà tổ tiên chúng ta đang c̣n ăn lông ở lổ.

 

Khi bàn về duy vật biện chứng pháp của Karl Marx, người viết này đă nhận rằng cho dù các lâp luận để biện minh chủ thuyết vô thần của Mark đầy rẫy sai lầm, câu “tôn giáo là thuốc phiện của nhân loại” luôn luôn đúng v́ nó phản ảnh những nguyên tắc sinh lư và tâm lư của mọi sinh vật mà chính Marx cũng không biết. Người viết vừa chợt nhận ra rằng cái lập luận “phủ định đưa đến phủ định” của Marx cho dù không đúng trên phương diện xă hội hay lịch sử, có thể đúng trong trường hợp văn hóa quê mẹ. Chính quyền bằng mọi cách vùi dập nền văn hóa Việt với những căn bản mê tín, tôn giáo, các nguyên tắc luân lư và đạo đức học từ Khổng Tử và Thích Ca, v.v. Vùi dập là phủ định; phủ định cái “ngàn năm văn hiến đó” phủ định luôn cái căn bản nhân tính của văn hóa, và kết quả là chỉ c̣n một văn hóa dựa trên bản năng sống c̣n của mọi sinh vật, và trên thú tính. Cho dù quê hương bây giờ đầy nhà chọc trời và đường cao tốc, thành quả mà cả hai miền Nam và Bắc không thể làm khi phải dồn toàn lực vào một cuộc nội chiến và với những nhà lănh đạo bất tài trong việc dựng nước và giữ nước, người quốc nội bây giờ chỉ c̣n biết đua đ̣i hưởng thụ vật chất khi nào có cơ hội, và đa số người dân không có nhân quyền căn bản. Nếu chỉ đọc báo thôi, kể cả những báo không phải là quốc doanh, ta thấy nhà thờ, chùa, đền đài mọc lên nhan nhản, và nhiều người tưng bừng tổ chức, tham dự các lễ hội “cổ truyền”, tham quan các cổ tự, địa danh, v.v. Nhưng nh́n sâu vào th́ các h́nh thức văn hóa đó không phản ảnh một nền văn minh mà nhân loại đă thu thập qua bao nhiêu thế kỷ. Những h́nh thức bề ngoài ḷe loẹt – tạo ấn tương một con điếm đang tiếp du khách ngoại quốc – làm người viết nghĩ đến lối suy nghĩ và sống của loài người trước khi các khám phá của khoa học thực nghiệm giúp văn minh nhân loại bỏ dần những mê tín, dị đoan.

 

Vâng Quê mẹ vẫn đang có một nền văn hóa, nhưng không c̣n văn minh! Những yếu tố tinh thần, vô h́nh của nền văn hóa bây giờ phản ảnh một sự thụt lùi thê thảm của kiến thức và hiểu biết về sinh môi và về nhân bản. Và văn hóa quê hương có t́nh trạng ngày nay là công quả của vô sản chủ nghĩa, và của những người nghĩ rằng ta yêu nước thương ṇi nên phải hành xử, cho dù một trong những nguyên tắc của lối hành xử là “thà giết lầm hơn bỏ sót”. Cũng c̣n may cho nền văn hóa quê mẹ là tôi chưa thấy dấu chứng của nỗ lực nào để làm dân tin rằng chuyện đấu tố quanh 1940-50 là chuyện huyễn như Holocaust!

 

Mấy tuần trước một người bạn chuyển tôi một thư từ một nhóm hoạt động văn hóa quốc nội thỉnh ư kiến cho một hội thảo quốc tế về văn hóa. Lời trong thư nhắc tôi rằng Hà Nội lại theo gót Bắc Kinh và cổ xướng việc phục hồi cái gọi là “văn hóa Khổng Mạnh” để mị dân và đánh lạc sự chú tâm vào những thối nát trong guồng máy, không những hành chánh mà cả lập pháp và tư pháp. Không ai cấm Hà   Nội bắt chước kẻ thù ngàn đời nhưng tôi xin nhắc quư vị một điều: học lại Khổng- Mạnh th́ dân sẽ nhớ, và hiểu, câu “thượng bất chánh, hạ tất loạn”. Loạn đây có thể xem như đồng nghĩa với đánh mất văn hóa cổ truyền, và nguyên nhân của sự thất thoát đó là v́ vô sản chủ nghĩa không khuyến khích một nhân sinh quan trên căn bản nhân đạo, mà trên thú-vật tính. Dân loạn cũng v́ gương của các nhà lănh đạo phản ảnh sự tham quyền, cố vị, tham nhũng ḅn rút và những tuyên bố giả nhân giả nghĩa. Hạ tất loạn v́ chính quyền Hà Nội không phải chỉ có hư danh nhưng không có danh ǵ để dựa lên hết!

 

Cho những người c̣n bám víu vào hai chữ Cộng Sản để phán đoán, lập luận, hay chụp mũ người khác, cụm từ đó đă lỗi thời rồi, ngoài chuyện chủ thuyết Cộng Sản sai lầm từ căn bản và không được các diễn biến lịch sử yểm trợ. Hà Nội không c̣n danh ǵ để điều hành nước, tại sao chúng ta c̣n ngớ ngẩn dùng cụm từ đó để căi nhau và tiếp tục chia xẻ nội bộ­ hay để xét đoán thời cuộc? Chế độ mà Hà nội đang theo bây giờ có dính dáng ǵ với chủ nghĩa vô thần chăng, lối điều hành đất nước và trị dân cũng chỉ là lối độc tài, chuyên chế, vô nhân bản. Họ có là CS hay chăng người biết nghĩ cũng phải chống nhưng xin quư vị nhớ dùm cho rằng cho dù chính quyền Hà Nội xuất thân là CS, đa số người dân miền Bắc không là CS mà chỉ là nạn nhân của một chủ thuyết phi nhân bản; họ chỉ là những người c̣n xui xẻo hơn chúng ta v́ phải sống trong gông cùm vô sản chuyên chế. Người đọc nào hiểu the Stockholm syndrome th́ có thể thông cảm những ǵ đồng bào miền Bắc đă phải trải qua từ 1945 và những cách đáp ứng tâm lư họ phải có để nuôi dưỡng cái mộng rằng một ngày mai kia quê hương sẽ lại thanh b́nh và tự do sẽ trở về, và họ sẽ được sống để làm người thay v́ làm công cụ cho chiến tranh. Tôi nghe kể chuyện người quốc nội ca ngợi bài diễn văn Cao Huy Thuần đọc để nhận giải thưởng văn hóa Phan Châu Trinh mà chỉ c̣n biết thở dài. Khi mà Hà Nội c̣n có thể mị dân với cái bánh vẽ văn hóa đó và có người nghe theo - những người biết dùng máy vi tính, smart phone, Internet, Face Book và Twitter, nghĩa là tương đối văn minh hơn PCT xa - th́ ư nguyện nâng cao dân trí của của nhà cách mạng ái quốc đó c̣n khó mà thực hiện được. Chủ nghĩa CS đă được khai tử ở Âu Châu hơn ¼ thế kỷ nay rồi nhưng Hà Nội vẫn c̣n có thể dùng công dân Pháp Cao Huy Thuần, người chỉ biết dùng duy vật biện chứng để ăn nói và viết lách để ru ngủ dân, th́ tôi thiết nghĩ rằng chỉ biết chống Cộng cũng tương tự như chỉ biết dậm chân tại chỗ trong khi các tài phiệt trong giới the top 1% (earners) đang lũng đoạn thế giới, dùng những người như Trump, Le Pen (và cả Cao Huy Thuần, Nguyễn Gia Kiểng,  Hoàng Cơ Lân, Bùi Duy Tâm, v.v.) làm loa. 

 

Đời sống vật chất tư bản ngày nay làm tăng cường khuynh hướng sùng bái cá nhân để thay thế cho nhu cầu có một đức tin ngày xưa. Câu “tôn giáo là thuốc phiện của nhân loại” phản ảnh nhu cầu có đức tin đó v́ ai ai cũng biết, kể cả những người hẩm hiu sinh ra đời không được sáng suốt, rằng đời quá nhiều bất an, tai ương, v.v. Ngày xưa ông bà ta tin vào trời, thần thánh, ma quỷ, hay thiên mệnh, để thấy đời đáng sống, hay để có can đảm tiếp tục sống. Bây giờ cụm từ thiên mệnh lỗi thời rồi và hơi khó mà tiếp tục tin vào Jesus, hay ngay cả Phật (xin người đọc chú ư, tôi viết chữ Phật chứ không phải Thích Ca, v́ hai “danh” đó hoàn toàn khác nhau) và người đương thời sùng bái các người “thành công” trong xă hội, như những người tôi nêu tên trong đoạn trên, ngoài những nhân vật được biết chung dưới từ the celebrities. Chỉ có thành công như thế may ra nhân quyền của ta ít bị chà đạp hơn, và ta có nhiều triển vọng sống sót qua tai ương hơn. Người như Trump mà làm tổng thống Mỹ quốc được th́ bất cứ ai khác trên cái land of opportunity này cũng có cơ hội lưu danh thiên sử - hay lưu xú vạn niên.

 

Ta có làm ǵ chăng nữa th́ nền văn hóa của quê hương cũng sẽ tiếp tục theo gịng đời mà chuyển dịch. Vấn đề chúng ta, những người c̣n hiểu lương tâm là ǵ – lâu rồi người viết này không thấy ai dùng từ này, lạ thật – nên nghĩ đến là đân tộc Việt có bắt kịp những diễn biến đó chăng hay một sớm mai thức dậy nghe tin rằng đồng bào quốc nội đă trở thành con dân trong một xứ tự trị của Trung Quốc?! Và đến lúc đó th́ khỏi c̣n mất th́ giờ căi với Hà Nội rằng ta có phải là Việt kiều chăng v́ chắc chắn Bắc Kinh không thèm nhận chúng ta là người … Hoa kiều.

 

Ngay chính khi ta đang là người có thông hành của Mỹ, Pháp, v.v., lối sống, lối suy nghĩ của mỗi một chúng ta có phản ảnh nền văn hóa của cái mảnh đất mà ta nhận làm quê hương thứ hai đó không hay căn bản tinh thần, cá tính và cả lối sống của ta vẫn phản ảnh một văn hóa Tiên Rồng? Thay v́ căi nhau hay lo ḅ trắng răng cho tương lai văn hóa Pháp, tại sao ta không nên suy nghĩ và t́m cách đưa một khía cạnh văn minh dựa trên nhân bản--humanity vào văn hóa quê mẹ? Một bí quyết để có hạnh phúc chúng ta học được từ những người trường thọ là lời khuyên sống thế nào để chết không nuối tiếc, không ân hận.  Người viết chỉ biết sống thế nào để lương tâm không cắn rứt khi vào giường hàng ngày.

 

Chắc là phải viết thêm một tiểu luận về lương tâm v́ đó cũng là một khái niệm trừu tượng, mạnh ai nấy nghĩ, phải không các bạn?

 

 

Mặc Ngôn

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính