Tản mạn Đời Tha Hương

 

30 tháng 4: Nhớ về những Nẻo Đường Việt Nam

“Nhắn ai đi chớ quên quê nhà”

 

Linh mục Giuse Nguyễn văn Thư

 

 

Câu dạo đề hôm nay được mượn từ bài hát ‘Những nẻo đường VN’ của nhạc sĩ Thanh B́nh đấy, bà con ạ. Sau ngày di cư từ Bắc vào Nam năm 1954, ông cho ra mắt bài hát thuộc loại ‘bom tấn’ này khiến cả triệu người say mê. “Những nẻo đường Việt Nam, suốt từ Cà Mâu thẳng tới Nam Quan… Nhắn ai đi chớ quên quê nhà…Những nẻo đường gặp gỡ duyên nhau…” Rồi sau đó, qua bản ‘Lá thư về làng’, nhạc sĩ lại viết thế này:”Thôn làng ruộng đồng yêu ơi, đường về làng tôi, lúa đồng rạt rào đón mời, và người yêu quê, đau sầu từ ngày anh đi. Có sớm anh về, mừng mừng ướt má hoen mi!”

 

Chúng ta ra đi, nhưng quên sao được những nẻo đường thân thương cũ? Đường đi lối về thuở nào cứ dính chặt vào tâm trí từng người, tháng này qua năm khác. Tâm trạng của ông Thanh B́nh ngày xa rời quê Bắc cũng là của hầu hết chúng ta nơi tha hương hôm nay.

 

Nối tiếp với những  tuyệt phẩm ‘trường ca’:

 

Trước hết với tác phẩm ‘Con đường cái quan’, Phạm Duy tưởng tượng một chàng thanh niên đầy cảm tính dân tộc và yêu quê hương, đă dùng tiếng đàn lục huyền cầm quyện theo lời ca diễn tả từng địa danh và nẻo đường đất nước, từ Bắc vào Nam. Ông viết bản trường ca này với tâm tư muốn phản đối việc chia đôi đất nước Việt qua hiệp định Geneva năm 1954.

 

Kết thúc bản trường ca xem ra khá ‘lạc quan’, khi t́nh người Việt Nam đă được kết liên bền chặt ở phần cuối chặng đường dài đất nước:

 

“Đường đi đă ti… Ḷng dân đă ni…

Người tm dng bước chân vui người ơi.

Người mơ ước ti… Đường tan ranh gii,

Đ người được măi

Đi trong mt duyên t́nh dài.

Con đường thế gii xa xôi

Trong ḷng dân chúng nơi nơi…

 

Tới năm 1963, tác giả lại cho ra đời bản trường ca giá trị thứ hai, mang tên ‘Mẹ Việt Nam’, bao gồm cả đất mẹ, núi mẹ, sông mẹ và biển mẹ, nói lên t́nh yêu quê hương của toàn dân, trong sự ủ ấp yêu thương của mẹ hiền dân tộc, đặc biệt được kết thúc với bản hùng ca ‘Việt Nam, Việt Nam”: Đây là một ca khúc ca ngợi quê hương Việt Nam trong thời b́nh, với ḷng yêu quê hương thiết tha, qua tiếng Việt Nam được nghe từ lúc mới sinh ra "Việt Nam Việt Nam nghe từ vào đời", cho đến "Việt Nam hai câu nói sau cùng khi ĺa đời"; và rồi đề cao t́nh người và ḥa b́nh, với những câu như "Việt Nam không đ̣i xương máu / Việt Nam kêu gọi thương nhau / Việt Nam đi xây đắp yên vui dài lâu / Việt Nam trên đường tương lai / Lửa thiêng soi toàn thế giới "; và nữa "T́nh yêu đây là khí giới / T́nh thương đem về muôn nơi / Việt Nam đây tiếng nói đi xây t́nh người"; rồi kết thúc bằng câu hô vang đanh thép "Việt Nam muôn đời".

 

Theo vết chân Phạm Duy, nhạc sĩ Phạm đ́nh Chương cũng soạn bản trường ca ‘Hội Trùng dương’, diễn tả 3 miền đất nước qua h́nh ảnh 3 gịng sông Hồng, Hương và Cửu Long, gói ghém nhiều t́nh nghĩa dân tộc. Đoạn cuối có viết:

 

“Ba chị em là ba miền, nhưng t́nh thương đem nối liền,

 gặp nhau ven trời biển đông thắm duyên hẹn nhau.

Pha ḥa sóng lan bốn phương trời

Vang dội tiếng tranh đấu bao người

Cho quê hương ấm no muôn đời…”

 

Chúng ta nghiệm ra ở đây rằng t́nh yêu quê hương lúc nào cũng dạt dào trong tâm khảm người dân Việt. Nó măi luẩn quẩn trong đầu óc dù khi phải ĺa xa nơi chôn nhau cắt rốn. Thật đúng với lời nhạc sĩ tài hoa Hoàng thi Thơ từng diễn tả:”Đường xưa lối cũ có bóng tre che thôn nghèo, có tiếng ca trên sông dài…Đường xưa c̣n đó, mà h́nh bóng cũ thiếu trong tôi, mỗi khi chiều lên…”

 

Ôi những nẻo đường Việt Nam thân yêu!

Những nẻo đường thời Quốc gia tiền chiến:

 

Có lẽ quê hương Việt Nam ngày đó là chốn yên b́nh,  Nên thời ấy có rất nhiều điều để cho ta thương, ta nhớ, dẫu chỉ là con đường xanh xanh màu cỏ. Là những sớm chiều thanh thoát tiếng chim ca, là những ngọn gió đồng thổi về man mác, hay những cơn mưa hè ướt cả tuổi hồn nhiên…

 

Con đường quê nghèo vui an phận ḿnh, trước ḍng chảy của thời gian. Quê ḿnh đủ  thấu hiểu một đời cha cực nhọc, mồ hôi ướt đầm ngày hai buổi nhọc nhằn. Và cũng hiểu niềm chắt chiu của mẹ, dốc cả đời v́ cơm áo cho con. Nhưng người ta biết nh́n nhau bằng đôi mắt thân thương, bởi người dân c̣n đầy đủ dân tộc tính, cùng đùm bọc nhau bằng mọi cách chia sẻ cuộc sống thường ngày. Vợ chồng vui sống trong diện ‘t́nh nghèo’.

 

Thử nghe lại một bài ca ‘tiền chiến’: “Làng tôi có cây đa cao ngất từng xanh, có sông sâu lơ lững vờn quanh…bao mái tranh san sát kề nhau, bóng tre xanh ru mấy hàng cau mơ màng…” (Làng tôi).   Ai cũng thấy xốn xang.

 

Thêm nữa, khi nghe bài hát ‘Hoài cảm’ của nhạc sĩ Cung Tiến, ai mà chẳng bâng khuâng niềm thương nỗi nhớ về quê cũ dấu yêu:

 

Thời gian tựa cánh chim bay,

qua dần những tháng cùng ngày

C̣n đâu mùa cũ êm vui? 

Nhớ thương biết bao giờ nguôi? “

 

Những nẻo đường Việt Nam Cộng Ḥa.

 

21 năm sống tại miền Nam đă để lại cho phần lớn các thành phần tỵ nạn Cộng sản nơi miền tha hương hôm nay những kỷ niệm đong đầy nhớ thương day dứt…

 

Ngày 20 tháng 7 năm 1954 Hiệp định Geneva chia đôi nước Việt Nam. Cầu Hiền Lương sông Bến Hải vỉ tuyến 17, phía Bắc Tỉnh Quảng Tri, là lằn ranh giữa hai miền Nam và Bắc Việt Nam. Phía Bắc theo Cộng Sản Chủ Nghĩa, với thủ đô là Hà Nội, được Liên Bang Sô viết và Trung Cộng Yểm Trợ. Phía Nam là Việt Nam Cộng Ḥa, đặt thủ đô tại Saigon, được Hoa Kỳ và các nước tự do trên thế giới yểm trợ. Và rồi sau khi Hoa Kỳ quyết định bỏ cuộc, th́ chánh phủ Saigon sụp đổ và câu truyện tỵ nạn tha hương khởi đầu.

 

Từ đó, ḷng người cứ măi hướng về những h́nh bóng cũ của miền Nam, không hề phai nhạt lu mờ. Từ ngôi chợ Bến Thành cổ kính, tới tháp Thiên Mụ nơi cố đô Huế, rồi ngôi giáo đường  Đức Bà uy nghiêm, cùng với Tháp Mười nơi đồng bằng Cửu Long…Nhất nhất cứ ẩn hiện hoài trong kư ức.

 

Nhớ về Việt Nam Cộng Ḥa là nhớ về Quảng Trị với mùa hè đỏ lửa, về Huế với cầu Trường Tiền thơ mộng, về Đà Nẵng với Ngũ hành sơn, về Quy nhơn với linh địa Tây Sơn, về Nha Trang với Cầu Xóm bóng, về Phan Thiết với Lầu ông hoàng, về Vũng Tàu với Băi Dâu, về Sài G̣n với Dinh Độc Lập, về Mỹ Tho với đảo Ông đạo dừa, về Cần Thơ với bến Ninh Kiều, về Long Xuyên với trung tâm Ḥa Hảo, về Châu Đốc với rặng Thất sơn, về Hà Tiên với Ḥn Phụ tử, về Bặc Liêu với đền cha Trương Diệp và quê ông Sáu Lầu tổ sư ‘sáu câu vọng cổ miền Nam’, về Cà Mâu với mũi đất tận cùng đất nước…

 

Nhớ nhiều nữa về Nghĩa trang Biên Ḥa, nơi yên nghỉ của mấy chục ngàn tử sĩ nằm xuống để bảo vệ miền Nam. Nhớ thêm bến cảng Nhà Bè chen chúc bà con mong trốn chạy khỏi nước ngày 30 tháng 4 năm 1975. Cũng nhớ bao kỷ niệm vượt biên vượt biển đầy hiểm nguy. Nhớ những tháng ngày dài như vô tận ở các trại tỵ nạn Mă Lai, Hong Kong, Nam Dương, Thái Lan, Phi luật Tân…

 

Bài hát ‘Sài gon ơi vĩnh biệt’ của Nam Lộc vẫn c̣n được bà con nhớ nằm ḷng từ mấy chục năm nay... Và c̣n nhiều thứ khác nữa, chúng ta sẽ nhớ măi cho tới ngày ĺa đời.

 

Đôi lời kết:

Nhớ về quê hương Việt Nam phải giúp bà con ḿnh không ngừng vươn lên. T́nh yêu quê hương ngút ngàn này cũng đ̣i ta cố gắng liên lỉ, t́m cơ hội xây dựng cho tương lai tốt đẹp của đất nước.

 

Mong lắm thay!

 

 

Linh mục Giuse Nguyễn văn Thư

--------------------------------------

 

Chớ quên Cội Nguồn

 

“Nhắn ai xin chớ quên quê nhà”(*)

Hăm mốt năm trường Non Nước ta (**)

Đèn sách tuổi thơ rành chữ, nghĩa

Nông công thương sĩ biết tề gia

Miền Nam tôn giáo dân làm chủ

Thế giới tự do rất cộng ḥa

Tổ quốc giờ vong… đời viễn xứ!

“Nhắn ai xin chớ quên quê nhà”

 

Tố Nguyên

(30 tháng Tư năm 2018)

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính