Những ngày cuối ở Phi-trường Đà Nẵng năm 1975

 

Lê-Phiếu

 

 

 

Tôi c̣n nhớ đêm đầu tiên, chúng tôi bị chia ra thành từng tổ nhỏ, nằm chen chúc trong mấy cái lều tranh (VC gọi là lán) vách đất loang lổ, hôi hám. Gío thổi vù vù… lẽ dĩ nhiên là nằm đất, tôi không quen cứ ngồi dậy hoài, tr/tá Nhường nằm cạnh th́ duỗi cả hai chân, ṿng tay ra sau gáy làm gối, yên phận… và ông đă mở cho tôi trang đầu tiên về bài học thế nào là sống chung với cộng sản? “Tốt! cứ tưởng phải nằm ngoài trời. được thấy cái nóc nhà thế này là qúi lắm rố!..” Trưa hôm sau, được phát gạo và mấy lon thịt hộp no phồng v́ để lâu của Trung quốc, tự nấu ăn theo từng tổ. Tôi không ngửi được mùi, lấy lon gô thịt kho bới theo, lầu- bầu chê mặn và đem rửa nước, một người lại gần nhắc nhở “coi chừng! ít bữa nữa kiếm không đâu ra hột muối” và qủa đúng như vậy.


Rồi không biết bao nhiêu trang kế tiếp kéo dài trong suốt bảy năm cái gọi là cải tạo, đổi trại liên tục đưa ra tận ngoài bắc, có những chặng đường phải trả gía bằng cả nước mắt và máu. Thậm chí có nhiều anh em phải đổi cả sinh mạng… một anh Bim cắt dây điện thoại tự treo cổ trên ngọn cây cao ngoài Thanh Hóa, tr/úy San, th/u Minh khí khái bất khuất, chấp nhận bị bắn bỏ thà chết không chịu nhục! mà hội HO b́nh-điền Húê đă về t́m lại được hài cốt đem cải táng, xương của hai anh lẩn lộn không phân biệt được nên đặt tên “ngôi mộ chung t́nh” để tưởng nhớ một dũng sĩ khác không cùng trại mà tôi chỉ nghe kể, không thua ǵ người anh hùng Nguyễn Thái Học. Anh đă dơ cao đấm tay hô vang “đả đảo cọng sản khát máu! đả đảo cọng sản khát máu!” trong buổi sáng sớm, tập trung đông đủ chuẩn bị đi lao động, một lũ vệ binh xúm lại không kềm được anh, cuối cùng một người tù, trât tự viên chỉ nói một câu “đừng làm vậy, anh em thêm khổ” anh mới buông tay chịu trói dẫn đi thủ tiêu… Một anh Lộc tự thắt cổ chết trong nhà “ri” bằng cái quần tù của ḿnh, chỉ v́ cái tội lén gởi thư về nhà nói xấu cách mạng. Có những cái chết banh xác thảm khốc v́ gỡ bom ḿn theo lối cổ điển,coi rẻ nhân mạng. Có những cái chết cay nghiệt tức tưởi v́ ngộ độc củ sắn, ăn thịt cóc, v.v… Hèn nhát và độc ác nhất là những vụ thủ tiêu trong bóng tối, như trường hợp tr/tá Khóa KQ. Bác sĩ TQLC Vơ Đức Giang trúng gió giữa đêm khuya, người yêu từ trong nam, vượt bao nhiêu đèo núi ra thăm, chỉ cho nấm mồ trơ vơ giữa đồi. Cô đă qùy sụp xuống khóc ngất đến mờ tối mới bỏ đi, để lại chiếc nón Huế với mấy vần thơ vĩnh biệt viết trên đó…


Riêng tôi và thêm một người bạn xưa kia học cùng lớp trường quốc-học Húê, tr/ú Nhan Đạo Thể bay trực thăng. Lúc ở ngoài Thanh Hóa, hai tên “giặc lái” chúng tôi cũng đă bị bọn chúng hành hạ cởi áo phơi trần và trói quặt tay vào một gốc cây giữa rừng suốt đêm… chỉ v́ cái tội, một đứa bẻ trái bắp do chính chúng tôi trồng ra, một đứa đem chiếc áo của ḿnh vô nhà dân đổi mấy lon khoai khô… Tôi không bao giờ quên được h́nh ảnh thân t́nh chiến hữu của người bạn lục quân Lê Khắc Phước, sĩ quan Đà Lạt tr/u TQLC lúc đó đă lén đến ngồi bên tôi, một tay cầm cây quạt đan bằng lá rừng đuổi muỗi, một tay đút cho tôi ăn từng muổng cháo, do chính tay anh lấy phần cơm ít ỏi của ḿnh nấu ra. Một h́nh ảnh trái ngược khác cũng đă làm cho tôi nhớ măi và luôn sôi sục. Bộ mặt sắc máu, đểu giả của tên VC cán bộ đoàn, giọng Quảng B́nh “đánh chết bỏ me ̣nó đi! cứ làm như nhà nước ta giam đói…”. Có một giai đoạn người ta đồn, tôi đă bị bọn chúng giết chết, cả nhà khóc hết nước mắt. Mẹ và vợ tôi đă lập bàn thờ, cúng một miếng thịt heo sống v́ tôi tuổi con cọp, Canh Dần.


Sau ba tháng sống trên núi, hoàn toàn biệt lập với thế giới bên ngoài. Chúng tôi phải lao động ngay cả những đêm có trăng, dựng lên nhiều căn nhà, phá rừng làm rẩy,trồng rất nhiều khoai sắn. Lúc đó nhiều anh em khác dưới Huế cũng lần lượt được đưa lên, và trại đă tổ chức cho thăm nuôi lần đầu tiên trong ba ngày. Cả khu trại, đồi núi từ lâu yên tĩnh cái ǵ cũng buồn thiu, nay bỗng chốc bừng lên như ngày hội với bao nhiêu tà áo, mủ nón đủ màu sắc xuất hiện, trải dài trên con đường nhỏ dẫn vô trại… Có người nhắn tin, mẹ và vợ tôi bồng đứa con nhỏ c̣n ở đằng sau xa không lên đồi được. Lợi dụng lũ vệ binh đang bận rộn, tôi lẻn ra phía sau t́m cách leo xuống đồi rồi men theo gịng suối bọc quanh đi ngơ tắc, tôi biết là rất nguy hiểm, nhưng không c̣n cách nào khác hơn… Gặp được tôi, cả hai mẹ con khựng lại và cùng quay mặt đấu đi gịng lệ v́ thấy tôi thay đổi nhiều qúa! ǵa hẳn đi, bơ phờ hốc hác đen đỉu, không c̣n chút ǵ của mấy tháng trước đây trong bộ đồ bay… Đứng trên đường sợ bọn chúng thấy, tôi bồng đứa bé dẫn mọi người vô khuất trong sâu, giữa đồi sim đang mùa chín rộ, vợ tôi thích lắm! vừa đi vừa hái ăn… Bao nhiêu khủng khiếp, nhọc nhằn trong mấy tháng qua quên hết và cả một tương lai đen tối mờ mịt đang chờ trước mặt cũng không cần biết đến… tuổi trẻ vô tư thật tội nghiệp và đáng yêu! Vợ tôi liến thoắng kể chuyện “anh đi rồi hai ngày sau th́ em sinh, cũng may trời thương như sắp đặt trước, tối hôm anh vô trong chỗ trực alert-pad em ở ngoài ni, vali họ vất đầy em chỉ lượm cái túi xách KQ không biết của ai, chất đầy đồ con nít sơ sinh, tả lót, áo nhỏ… nhờ vậy con ḿnh mới được ấm như anh thấy đó, cái áo len màu hồng con đang mặc đẹp không? Tôi liếc nh́n con bé, nước da hồng thắm, cái miệng nhỏ chúm chím thật dễ thương! Rồi như sực nhớ hiện tại và đoạn đường trở về, vợ tôi chùng xuống “cố gắng để anh thấy được mặt con, chứ đi đường cực lắm!”. Con bé thức giấc cựa quậy muốn khóc, tôi lính quưnh không biết phải làm sao th́ vợ tôi đă đỡ lấy “ờ… ờ mẹ đây! mẹ đây!” chỉ cách mấy tháng, tôi thấy nàng cũng thay đổi hẳn….


Theo quy định, mỗỉ người tù chỉ được thăm một lần trong ba ngày đó và như vậy tôi vẫn chưa có tên trong danh sách. Ngày hôm sau mẹ tôi lại lên nữa, đi bằng xe Honda với anh rể tôi, thời gian cho gặp chỉ hai tiếng mà phải mất hơn một ngày đi đường, chờ đợi , thức đêm chuẩn bị và rời nhà từ lúc ba giờ sáng, mẹ tôi gần như đuối sức. Bà cứ nh́n chăm vào mặt tôi như cố ghi lại tất cả và như thể ước ao có một phép mầu kéo tôi ra khỏi chỗ này mang về nhà… Nh́n thấy h́nh ảnh mẹ tôi bơ phờ trong tuyệt vọng, tôi đau lắm! Và nếu như biết trước phải ở trong tù tới bảy năm th́ tôi đă trốn trại từ lâu… Tôi là con út, cách khoảng anh chị tôi nhiều năm, mẹ tôi rất nuông chiều, nhưng t́nh thương của bà đă đặt để, ngoài sức tưởng tượng của tôi. Lúc được thả về, tôi nghe kể trong suốt bảy năm qua, cái món ǵ ngày trước tôi muốn, tôi thích ăn là cả nhà không được mua, không đụng đến. Có lần đến chơi nhà chị tôi t́nh cờ thấy đang ăn bánh bột lọc (món ăn mà tôi rất thích), mẹ tôi đă lẻn ra sau vườn đứng khóc một ḿnh. Ngày tôi trở về, hôm sau mẹ tôi đă xuống hết tóc theo lời nguyện…


C̣n ba tôi, ông chỉ đi thăm tôi độc nhất một lần trong đời và không bao giờ c̣n cơ hôị gặp lại nữa. Hôm đó vào dịp tết năm bính-th́n (76) trại cho thăm hai tiếng, nhưng vừa thấy tôi ông cứ đ̣i về… Mấy ngày sau tôi được tin ông chết, ngă gục khi đang ngồi bế con gái tôi trên giường. Lúc đó tôi đang ở trên núi, cách xa ba tôi lắm nhưng tôi vẫn h́nh dung biết được ba tôi đang nghĩ ǵ vào những giây phút sau cùng của cuộc đời ông! Tội lỗi là do ai… nhưng tôi đành nuốt hận cam chịu bất hiếu, chỉ hy vọng rằng ở một nơi nào đó bên kia thế giới, vào lúc này ba tôi đang nh́n thấy được cảnh gia đ́nh tôi, nhất là các cháu nội của ông đang ở Mỹ, học hành vinh hiển… c̣n vợ chồng tôi cũng đang được tự do ở nhà lầu, đi xe hơi, muốn ăn ǵ th́ ăn…


Ba tôi mất khoảng một năm sau th́ có lệnh bí mật chuyển trại ra bắc, không biết sao dưới Húê lại nhận được tin. Vợ tôi cùng mấy chị bạn khác ra ở lại đêm tại một ḷ gạch gần sát trại, nhưng không có cách nào để gặp và khuya hôm đó, khi thiên hạ c̣n đang say ngủ, đoàn xe lăn bánh… tôi đâu ngờ rằng bên một bụi cây, bờ lách nào đó giữa đồi núi hoang vắng vào lúc đó có vợ ḿnh đang đứng khóc sụt sùi, ngước nh́n theo…


Câu chuyện dài người tù cải tạo, mỗỉ người mổi cảnh, cảnh nào cũng bi thương không biết viết lúc nào mới hết và tội ác của VC, không bút mực nào kể xiết… tôi xin dừng lại nơi đây. Hồi ức những chuyện đă qua, dù đă gần 40 năm, tôi vẫn c̣n bàng hoàng, nhưng không có ǵ đáng ngạc nhiên v́ tôi nhớ hồi Tết Mậu Thân, lúc đó c̣n đang đi học tôi đă chứng kiến nhiều cảnh giết người man rợ, hằng ngàn người dân vô tội bị chôn sống, th́ có tội ác nào mà VC không dám làm. Tôi chỉ không hiểu tại sao, những thành phần đó vẫn có thể tiếp tục lănh đạo và tồn tại đến hôm nay? Giả thử vào lúc đó Sài-G̣n vẫn c̣n là một pḥng tuyến th́ số mạng của chúng tôi đă kết thúc từ lâu. Miền nam mất, cả thế giới đều biết đến, họ không thể làm ǵ được, hơn nữa cả hằng trăm ngàn người, nên viêc học tập cải tạo, người tù không án, chẳng qua là một h́nh thức để trả thù mà thôi…


Tôi xin được kể tiếp khoảng thời gian sau khi tôi được thả về vào đầu năm 82, căn nhà của tôi, lúc bấy giờ phần trên đă bị một ông chú họ xa ngoài bắc vô t́m cách chiếm đoạt, chúng tôi bốn người phải ở phần nhà bếp. Cảnh khổ trên trại tù, đêm về nằm sắp lớp như cá nục tôi c̣n ngủ được và thiếp đi. Cảnh khổ bây giờ có khi thao thức, trăn trở suốt đêm! Cực qúa, hóa liều. Mặc dù đang trong thời gian quản chế không được đi xa ra khỏi thành phố, tôi đă lén vô tận Đà-Nẳng. Nói thẳng ra là đi t́m một chút hy vọng… Vợ tôi cũng đồng ư gói ghém cho tôi ít tiền đủ trả vé tàu và ăn mấy ổ bánh ḿ, hồi đó tàu chạy gần cả ngày mới thấu Đà-Nẵng. Xuống ga, tôi đi bộ tới căn nhà xưa ở đường Nguyễn T Giang, đến nơi trời đă tối, mọi người có vẻ dè dặt khi tôi xuất hiện và không ai c̣n nhận ra. Tôi liếc mắt thấy thiếu mất vài người, trong đó có cô sinh viên Hương-Giang. cuối cùng người anh rể mà hôm đó ở lại, nhớ ra tôi vui vẻ chào hỏi, sau đó họ đưa tôi xem vài tấm h́nh ông bạn T với hai đứa con nhỏ kháu khỉnh, cái nào cũng đưa tay che mặt. Tới lúc này tôi mới để ư thấy nhà cửa khang trang, đèn tube sáng trưng, cách ăn mặc cũng khác với người thường đa số nghèo khổ. Không ai c̣n nhớ được tôi là chuyện b́nh thường v́ tôi thay đổi nhiều qúa, ốm o, xanh xao so với một chàng tr/ú F-5 tuấn tú mặc bô ̣đồ bay đứng bên chiếc xe pick-up giữa đêm khuya cách đây hơn bảy năm về trước. Nhưng cái việc mời tôi ngồi xuống ghế, nhất là tôi mới từ Húê vô, họ cũng quên luôn, đừng nói chi tới bữa cơm, ly nước là một điều rất không đúng. T́nh người sau 75 đa phần là như thế!


Tôi chào từ gỉă, ngượng ngập bước ra khỏi cửa, không oán trách nhưng ḷng buồn rười rượi và thấy đói… Để vớt vát chút thể diện, tôi ngoái đầu vô nói nhỏ “tôi sắp vượt biên muốn t́m liên lạc thôi, nhớ giữ bí mật giùm..” . Lúc bấy giờ có người ra dấu ngoắc tôi vô lại, viết cho cái địa chỉ. Tôi nhét đại vô túi rồi quay lưng, tôi nghe phía đằng sau, nhiều tiếng người nói vọng theo “tới nơi nhớ gởi thư về nghe!” tôi gật đầu ba, bốn cái liên tiếp và thở dài chán ngán! Không biết đi đâu bây giờ? Tôi rảo bước về khu chợ Đống Đa nhà ông chú họ, nơi xưa kia tôi ở trọ, lâu qúa tôi quên mất, phải hỏi đường và hơn cả tiếng đồng hồ sau mới tới nơi. Gặp vợ chồng thằng em họ đang chuẩn bị đem bắp ra chợ nướng bán đêm, đứa cầm quạt, rổ rá, đ̣n để ngồi, đứa xách giỏ. Một đứa bé trọ trẹ trong nôi. Tụi nó thấy tôi chỉ chào chứ không hỏi ǵ thêm, mặc dù tôi từ Huế vô và đă bao nhiêu năm không gặp. T́nh người và t́nh đời sau ngày được gọi là giải phóng khắp mọi nơi đều như vậy nên tôi cũng không buồn và chỉ thấy đói. Ước ǵ lúc đó được tụi hắn mời cho mấy trái bắp th́ cũng đỡ vả, mà không lẽ hỏi mua? Hai vợ chồng bẩn thỉu đi rồi, tôi tự đi t́m nước uống và cứ tưởng tụi nó trở lại v́ c̣n đứa bé trong nôi, ai ngờ tụi nó đi suốt đêm… cưả ngỏ mở toang tôi lại không nỡ bỏ đứa bé lại một ḿnh để ra chợ kiếm, cũng may thằng nhỏ quen rồi hay sao mà thấy ít khóc, nhưng không lắc cái nôi th́ bầy muổi bu lại thấy không đành, không mùng, không mền ǵ hết, chỉ có độc nhất cái khăn làm đệm lót. Cái b́nh sửa, thật ra là nước nấu cơm chiếc ra. Tôi nghẹn cả cổ họng, vừa đói, vừa mệt lại phải ngồi ru thằng nhỏ suốt đêm… tờ mờ sáng hai con thú mới ḅ về, con cái đi thẳng xuống bếp, con đực c̣n biết chút lịch sự dừng lại. Tôi cố gắng kềm giữ cơn tức giận bảo tụi nó “anh th́ sao cũng được, c̣n thằng nhỏ này… tụi bây không thấy kỳ à?”. Hắn vừa khịt mủi vừa cười cười thật muốn đấm vào mặt mới hả giận, hắn nói “Không có anh th́ tụi tui cũng để zậy chứ sao?” Tôi không c̣n ư kiến ǵ nữa, đứng dậy và đi ngay ra khỏi cái hang thú…vừa đi vừa tự nhủ, sau ngày đất nước được “giải phóng”, không biết trên toàn cơi Việt-Nam c̣n có bao nhiêu trăm ngàn cái hang thú như thế đă mọc lên… Nhưng xét cho cùng cũng tội nghiệp, nghĩ lại thân tôi mà thấy thương cho tụi nó.


Mặc dù c̣n sớm, hơn nữa biết đi đâu bây giờ, tôi quyết định tới thẳng nhà ga t́m chỗ nghỉ ngơi. Nằm co ro như dân đi ăn xin và đang thiu thiu ngủ, th́ một tên đến bên gạ gẩm “Anh đi Huế hả? chờ tàu làm chi cho cực phải mất cả ngày mới tới nơi, đi theo em thiếu ǵ xe bảo đảm trước11giờ là anh đă có mặt ở Huế rồi”. Tôi đâu biết ất giáp ǵ, với lại qúa mệt mỏi, muốn mau cho về tới nhà nên đứng dậy đi theo hắn, tên côn đồ chở tôi trên một chiếc xe đạp khô nhớt nghe cọt kẹt chói cả tai, băng qua mấy con đường ṃn và thả tôi xuống trên một đường đất khá rộng rồi bảo tôi “Anh đứng đợi đây, không tới mười phút sẽ có xe chạy ngang” , tôi móc túi trả tiền, lâu qúa không nhớ là bao nhiêu nhưng cũng đủ để mua ổ bánh ḿ thịt và kể như phần ăn độc nhất của tôi đă mời cho hắn v́ tôi đợi hơn nửa tiếng cũng không thấy bóng dáng bất kỳ chiếc xe nào chạy qua. Biết bị lừa, đau hơn nữa là quân chó má đă đánh gía tôi qúa thấp, đường đất th́ làm ǵ có xe lớn chạy mà tôi vẫn tin. Vừa mệt lại vừa đói nhưng tôi phải cố sức chạy trở lại v́ nếu trể, lỡ mất chuyến tàu th́ biết làm sao đây !?.. Ngày hôm đó, đến tối mù tôi mới về được tới nhà v́ toàn đi bộ. Trong lúc chờ cơm chín, tôi nằm bẹp dí. Vợ tôi hoảng hốt, mới đi có hai ngày và một đêm mà con người tôi lép đi, hai mắt sâu hoắm…


Tôi không biết có phải v́ chuyến đi này bị công an khu vực phát giác làm kiểm điểm, hay tại cái mark F-5 đối với việt-cộng là cái gai họ muốn nhổ ra khỏi thành phố mà gần hai năm sau tôi vẫn c̣n bị quản chế, không được cấp thẻ CMND (chứng minh nhân dân) trong lúc những anh em khác cùng khu phố Thuận-Lộc tối đa chỉ sáu tháng, mặc dù tôi vô tổ-hợp và suốt ngày lủi thủi ngồi may chổi đót xuất khẩu. Quyển vở trăm trang ghi chép trong ngày làm ǵ, ở đâu, để mỗi đầu tuần đi tŕnh diện, tôi đă xử dụng tới quyển thứ năm vẫn chưa được đề nghị và cái màn bi hài kịch vẫn diễn ra đều đặn… Chuyện thế này nhé, tôi xin kể… Sát bên nhà tôi có cái ông tổ phó dân phố kiêm an ninh (tôi thường gọi nguyên câu v́ mỗi lần họp hắn cứ nhấn mạnh từng chữ “..tôi..tổ phó..”) thực ra hắn là bạn thời thơ ấu với tôi học cùng lớp, ngang đệ nhị hắn thi rớt tú tài đi trung sĩ, tôi đậu vô sĩ quan. Sau75 hắn ở nhà được lên chức sắc tổ phó, tôi đi tù trở về maĩ tới bấy giờ vẫn chưa được quyền làm thường dân của hắn và mỗi sáng thứ hai, trước khi lên phường tŕnh diện tôi phải thông qua hắn kư duyệt trước và hắn ta rất khoái trá chờ đợi cái ngày nầy. Tuy vậy, tôi biết rơ hắn không thù ghét ǵ tôi mà chỉ muốn thị oai, c̣n tôi chỉ chút bực bội chứ không giận, vừa buồn cười vừa thấy tội nghiệp cho bạn! Nhà của hắn thực ra là cái“pháo-lộ” trước kia Pháp hay vua chúa xây dùng để cất vũ khí nằm trên thượng thành, dù ở sát vách nhưng hắn không tiếp mà chỉ muốn gặp tôi trên con đường chính đi ra cửa Đông-Ba. Và như mọi khi, tôi phải có mặt trước, cầm cuốn tập đứng đợi… Ông tổ phó dân phố kiêm an ninh ngồi chểm chệ trên chiếc xe vận tải, con gái hắn kéo và dừng lại ngay giữa đường, vẫn cái áo kaki vàng đầy lỗ vá, đứa nhỏ mặc quần đùi, áo may-ô ba lỗ, đầu đội mũ “phở” rộng vành. Tộị nghiệp con bé chỉ mới13 tuổi phải đứng gồng hai tay để giữ thăng bằng. Tôi lại gần và tŕnh cuốn tập, hắn lấy cây viết đă cầm sẵn trên tay rà lên rà xuống, mắt lấm- lét nh́n chung quanh xem có những ai đang thấy được cái cảnh rách rưới nhưng oai phong của hắn… những chiếc xe đạp đi trên đường phải lách sang hai bên. Hắn lại lật lui trang sau như thể phát hiện ra điều ǵ, nhưng tôi biết chắc hắn không đọc mà chỉ muốn kéo dài thời gian, v́ tôi viết lui tới chỉ mấy câu… Sáng thức dậy chở con đi học, chiều ra chợ chở vợ về v.v. và tôi vẫn phải đứng yên chờ chữ kư, con gái của hắn tiếp tục gồng hai tay để giữ thăng bằng, bà con đi chợ buổi sáng nháy mắt với tôi, bụm miệng cười. Hắn nào hay biết, vẫn dương dương tự đắc…


Cuối cùng chịu không nổi, tôi t́nh nguyện đi kinh tế mới, vợ và mẹ tôi cũng đồng ư. Hy vọng ở trong nam cởi mở hơn và đây là một sự lựa chọn hết sức sai lầm. KTM new economic zone, một danh từ nghe văn mỹ, nhưng thực chất là những cổ xe đi ngược thời gian, trở lại đời sống của người thượng cổ cách đây hằng trăm năm. Vùng tôi ở tên gọi Phạm Văn Hai mà trước năm 75 nghe nói là nơi được oanh kích tự do, toàn đất phèn, ly nước mới múc lên tưởng trong, chỉ một lát chuyển thành vàng khè, bốn chân giường cứ từ từ lún xuống thỉnh thoảng phải hợp sức kéo lên, có dạo bạn tôi trên SG xuống chơi và ở lại. Vợ chồng Nhan Đạo Thể và hai đứa con cùng với gia đ́nh tôi chất hết lên giường. Nửa đêm phần trên bị lún, đầu chúi xuống, chân cẳng nhổng lên. Họ la lên, tưởng bị ma kéo… Cuộc sống ở đây chỉ cách SG chừng bốn mươi cây số mà không khác chi thượng du bắc việt, đêm nào hơi có gío là không thắp đèn được v́ vách lá hở hang, nguồn nước uống chỉ nhờ vào ông trời, mùa mưa hứng để dành cho mùa nắng, chứa trong các lu,vại đủ cỡ lúc nhúc những con lăng-quăng. Hai vợ chồng tôi đi làm, có kẻn báo thức tập họp đi theo tổ khỏi cần đồng hồ, công việc trồng trái thơm xuất khẩu cực da-diết hết chỗ nói. Tôi có thời gian ở tù cũng quen, chỉ tội nghiệp cho bà xă tôi có biết lao động là ǵ đâu? Nay phải ḅ trong rừng thơm đầy gai góc để làm cỏ theo mức khoán từng cá nhân, hăi hùng nhất là lúc gặp những con rắn lục há cái miệng gớm ghiếc nằm lẩn lộn trong lá xanh. Cả cánh đồng không t́m đâu ra một bóng cây, cái nắng mùa hè như thiêu đốt. Có lúc chịu không nổi, chúng tôi để nguyên áo quần giày vớ (cản bớt gai đâm) lấy nón lá múc nước phèn dội sống từ trên đầu xuống để hạ nhiệt, nhưng chỉ được một lúc lại khô, lại múc nước dội tiếp thử hỏi có nhan sắc nào c̣n tồn tại? chỉ một thời gian ngắn cả hai đứa tôi trở nên dơ-dáy và đen thui thủi…


Khi chương tŕnh HO thành h́nh vào năm 90 bạn bè cùng trại tù năm xưa của tôi lần lượt được kêu vô Sài-g̣n phỏng vấn nhờ ở Húê làm giấy tờ rất dễ, đa số qúi mến vợ chồng tôi, họ dành th́ giờ t́m mọi cách xuống thăm, và mổi lần như thế đều xách theo bia,thức ăn ngon h́ hục nấu nướng chiêu đăi… Chỉ cách đây không lâu, họ cũng rách nát lắm, nhưng nhờ sắp đi Mỹ, ai cũng sẵn sàng cho mượn tiền, trông họ yêu đời, mặt mày khởi sắc, chỉ có hai chúng tôi là nổi bật giữa bàn tiệc, một đôi vợ chồng nông dân quê mùa thứ thiệt… Tôi nhớ lần đầu tiên bọn họ đến, lúc đó vào giữa trưa. vợ chồng tôi ở ngoài đồng về ngạc nhiên khi thấy căn nhà nhỏ chật đầy người, mấy chị lăng xăng chẻ củi nhen bếp, các ông ngồi bệt dưới đất ngay trước cửa nhổ lông vịt. Bao nhiêu soong nồi, chén bát rổ rá được lôi ra trưng dụng hết. Thấy cảnh đó vợ chồng tôi thật cảm động, các bạn đă coi chúng tôi như người nhà!.. Hai người ngồi nhổ lông vịt là anh Lê-Lạp trước ở KQ và Nhan Đạo Thể bay trực thăng, gần cả mười năm mới gặp lại. Nh́n thấy tôi họ khựng đi! Lạp dừng mắt khá lâu trên cả người tôi từ đầu xuống chân, rồi đọ với h́nh ảnh của tôi vào một khoảng thời gian nào đó trong trí nhớ của anh và chắc lưỡi “lúc trước ta chưa biết cụ mi, thấy có thằng thiếu úy mô người Húê mặt trẻ măng, mặc áo bay đeo bảng F-5 đứng ở cổng TSN, ngầu thiệt!”. Lạp trầm ngâm một lát rồi chậm răi nói tiếp “…cứ tưởng đâu không thể nào ǵa được…”. Thể ngồi bên, phá lên cười thành tiếng “Ơ hay! ai cũng không ǵa!”. Tôi t́m chổ ngồi xuống, vẫn để nguyên bộ áo quần và cái mũ đầy mồ hôi, vợ tôi rẻ sang bên kia với mấy chị. Tiếng chào hỏi nhao nhao, ai cũng vui vẻ nhưng ánh mắt đầy ái ngại khi nh́n vợ chồng tôi. Chị Minh vợ Dương đ́nh Long lên tiếng. “ui chao là cái đường hắn xa! ở cái chỗ chi mô mà dễ sợ lắm rứa! ”… Bỗng nhiên mọi người nh́n ra chung quanh, phía trước nhà tôi chỉ cách một bờ mương nhỏ nước vàng khè, bên kia là cả một cánh đồng trồng thơm sâu hun hút, nắng chói chang… c̣n phía đằng sau, bỏ thêm một cái nhà là con đường đất đỏ dài ngoằng. Không một bóng người hay xe cộ qua lại, đừng nói chi tới chợ búa, quán xá! Thấy cảnh trí qúa hoang sơ, bạn tôi bảo nhau “Hai đứa ni kỳ thiệt! không biết làm sao mà sống được ở đây tới gần mười năm?”. Chị Mỹ vợ Lê quag Ánh v́ thương bạn (bà xă tôi) cứ háy ngúyt tôi… Một câu hỏi bâng quơ, cũng là một lời trách móc đầy thương cảm, nhưng đă làm cho tim tôi se thắt và nước mắt muốn ứa ra khi ngồi viết lại những gịng hồi kư này… làm sao mà sống được ư!? Các bạn đâu có thể tưởng tượng, chúng tôi đă phải khốn đốn tới mức độ nào… Có những lúc mưa lũ, nước đọng quanh nhà gần cả tháng, tôi phải cỏng con đi học từng đứa một, mấy cây tràm, nước xói bày rể, đau thốn hai bàn chân. Lúc nắng hạn lại phải chia nhau từng ly nước. Giữa đêm khuya mưa đổ nhà dột cả nhà phải thức giấc, t́m chỗ ít nước nhất ngồi chụm nhau. Có những ngày đói ră… Nhớ một lần trời đă gần khuya, mấy mẹ con c̣n ngồi bắt mặt ngó ra, chờ tôi chở củi đi bán dạo bằng chiếc xe đạp cà tàng kiếm vài lon gạo mang về mới có nấu. Hôm đó tôi về trễ v́ đang đẩy xe củi băng qua đường Trương minh Giảng cũ có người hẹn mua ở bên kia chợ. Bất ngờ trên bầu trời hai chiếc phản lực chiến đấu bay ngang tôi ngước nh́n theo và thả hồn về dĩ văng… Một chiếc Hon-da thắng gấp trước mặt tôi, tiếng quát tháo “muốn tự vẫn hả? đồ điên!”. Tôi giật ḿnh, chiếc mũ phở rớt xuống tôi lính quưnh không biết làm sao dựng cái xe để nhặt rồi mất thăng bằng và đổ luôn cả xe củi. chung quanh tôi, những người đi đường chẳng có ai giúp đỡ, toàn những khuôn mặt cau có!.. đâu có ai biết được đoạn trường, những ǵ đă xảy ra và đang xáo trộn trong tâm tư tôi lúc đó, đâu có ai ngờ được rằng cái con người đang vun vút trên tầng mây kia, đang ngạo mạn dội những tiếng ầm ầm xuống thế gian, th́ thằng tôi đây cũng đă từng một thời…


Đứa con trai trai tôi mới bảy tuổi đă biết dấu ḷng, nhường cho ba gói ḿ cua để ba ăn cho có sức mà đạp xe, vừa nuốt nước bọt vừa lắc đầu “con không biết ăn thứ ni!”. Lẽ dĩ nhiên tôi hiểu và làm sao nuốt cho trôi. C̣n mẹ tôi, mấy hàng sắn tôi trồng c̣n non ngày, đợi tôi đi vắng ở nhà nhổ lên bẻ lấy củ rồi cắm xuống vào chỗ cũ, ngày sau thấy lá héo tôi nhổ lên chỉ c̣n cái thân, mẹ tôi đứng cười bả lả ngượng ngập… Riêng vợ tôi, một ḿnh phải tiếp tục lặn lội ngoài đồng, dầm mưa dăi nắng, giữ chân nông trường để mong được cấp tờ hộ khẩu. Gạo nông trường rót xuống chỉ ăn đủ nửa tháng đầu, nửa tháng sau phải quơ cào, h́nh ảnh vợ tôi đi làm về đội cái nón ngược trên đầu đựng đầy rau ”tàu-bay” hoặc rau muống hoang đă trở nên rất quen thuộc, rồi những cây môn hoang mọc theo ŕa mấy đường mương cũng không chừa .Bé Phương, đứa con gái lớn của chúng tôi lúc đó đă mười bốn tuổi vẫn c̣n nhỏ xíu v́ thiếu ăn, cắt đem về chất thành đống ngâm muối ăn cho đỡ ngứa vẫn khen ngon, các con tôi ngồi nhai rau ráu không khác chi một bầy heo, đến lúc đi cầu nh́n thấy phân xanh lè, tụi nó hoảng hốt la ơi ơí!..


Khiếp đảm nhất là những lúc con ốm đau. Con bé Tâm-Nguyện sinh ra ở Húê, lúc đi tôi ôm theo cả chiếc nôi, bấy giờ nó đă hơn ba tuổi. Có một lần không biết đau bệnh ǵ, nhưng tôi nghĩ là nặng lắm và suưt chết, cũng tại con bé biết thân phận, tự leo lên giường đắp mền nằm, nguyên cả một ngày không kêu khóc đ̣i hỏi làm phiền ai hết. Mẹ nó sinh thằng út đang c̣n trong tháng, tôi vẫn cứ dang lưng cuốc đất ngoài vườn… nhưng cái số con bé cũng lớn! Tớí nửa đêm thấy người nó nóng hổi, tôi mang nước cho uống, nó nh́n theo cái ly không chớp mắt rồi đứng tṛng luôn, người giật liên hồi. Con tôi đă lên kinh phong! Một h́nh ảnh mà tôi chưa bao giờ thấy trong đời, tôi hoảng hốt gói nó trong mền chạy ra đường, d́ Trang hối hả chạy theo sau (em vợ tôi ở Húê vô giúp), lúc đó trời lại đang mưa. Tôi tới đấm cửa nhà đội trưởng cơ khí, cũng may gặp lúc tụi nó c̣n thức và đang nhậu nên rất dễ dăi, hơn nữa nh́n cảnh cha con tôi qúa thương tâm, một người chạy kêu tài xế đến lái chiếc xe máy cày chở ba chúng tôi ra trạm xá tận ngoài xă. Bốn bánh xe to tổ bố nghiến rầm rầm trên mặt đường giữa đêm khuya, con tôi lúc đó đă hết giật, mắt nhắm nghiền… không biết đang ngủ hay hôn mê nữa! Tới nơi tài xế bỏ chúng tôi xuống rồi chạy trở về không nói một lời, tôi cũng vậy. Ba chúng tôi ngơ ngác đứng trước một căn nhà gạch, trạm xá ǵ mà tối om, cửa đóng kín mít! Tôi lại đấm cửa, một hồi lâu mới có người ra mở. H́nh như anh ta là y tá trực v́ đang mặc bộ đồ trắng trên người, anh ta c̣n đang ngái ngủ, chậm răi vặn cây đèn dầu lên để có thêm ánh sáng. Tôi đọc được cái bảng tên trên ngực áo, hắn tên Đức, hắn làm tôi nhớ măi cái tên v́ bệnh nhân đang nguy ngập mà hắn hỏi một câu lại ngáp hai ba cái. Giữa lúc đó con tôi lại lên cơn động kinh lần nữa, tôi chià ra cho thấy hắn mới hoảng, chạy đi lấy cái máy ǵ đó quay lóc cóc để liên lạc. Một lúc sau bác sĩ đến, nh́n phong cách tôi đoán là người của chế độ trước, bác sĩ biểu tên Đức đi lấy cổ đèn tube chạy bằng pin mang tới, hắn định sai lại em vợ tôi nhưng ông này đưa tay ra dấu chúng tôi ngồi yên. Nh́n thấy phân trúng ra nơi mền, ông ta bảo chúng tôi chuẩn bị đi gấp lên thành phố, con tôi bị nhiểm trùng đường ruột nặng. Tôi hồn vía đă lên tận mây và đâu có ǵ để mà chuẩn bị. Tiền bạc cũng không, cái ǵ cũng không. Ngay cả hai anh em tôi lúc đó cũng đang đi chân đất, không giày dép. Vi bác sĩ lương tâm này vừa lắc đầu vừa tự tay rót đầy cho tôi mấy chai nước để mang theo. Nhờ được bác sĩ trực tiếp yêu cầu kèm hồ sơ và lá thư viết vội, xe cứu thương từ trên SG hú c̣i xuống đón, được cưú cấp kịp thời, tận t́nh và đây là trường hợp có một không hai đă xảy ra tại vùng ktm này và nếu như con tôi không lên hai cơn động kinh đúng lúc th́ nó cũng đă mất mạng rồi!... Nh́n thấy ánh sáng của đô thị, ánh đèn điện màu trắng tỏa khắp những chiếc giường nhỏ, dù đă khuya cảnh sinh hoạt của y tá, bác sĩ, các bậc cha mẹ của bệnh nhân vẫn c̣n nhộn nhịp, tôi mới vơi bớt sự sợ hăi. Con tôi được chuyền ngay nước biển từ trên đỉnh đầu, cây kim dài đâm vô rút ra nhiều lần để t́m mạch nó vẫn nằm yên không phản ứng. Sau đó h́nh như nó có khỏe ra nhướng mắt và cứ đưa tay lên đầu đ̣i giật cây kim. Tôi ngồi bên, liên tưởng đến căn nhà Phạm v Hai, cái trạm xá tối om, chỉ cách đây mấy tiếng tôi đang c̣n ở đó mà như đă xa xôi ngàn dặm…


Không biết anh chị Trần-Hạ có c̣n nhớ cái ngày hai người tất tả xuống thăm chúng tôi mang theo cục thịt heo mông lớn, nhưng ḿnh không nấu nướng ǵ được v́ lúc đó nước ngập lai láng, bốn đứa nhỏ bệnh ngồi trên giường ho sù sù, nặng nhất là thằng út chuyển sang ho gà, ho đến nổi máu tươm nơi hai khóe mắt… Tôi vốn rất qúy bạn bè, những tấm ḷng, những ai đă đi qua con đường dài buồn hiu đầy ổ gà và bụi đất để t́m thăm chúng tôi nơi cái vùng kinh tế mới xa xôi này… Nhưng lần đó anh chị Hạ biết không, tôi đă không níu kéo, không mời anh chị ở chơi lâu hơn hay ở lại đêm như những lần các bạn khác xuống thăm như Ngô Chuân, vợ chồng Hạ-Mận, Ng v Châu, Mă v Dũng, Ng v Thanh.. v.v.. chẳng qua v́ không muốn anh chị chứng kiến cái cảnh này làm vướng ḷng bạn. thật sự không muốn làm nḥa bớt cái hào quang, niềm vui choáng ngợp đang có trong hồn bạn, v́ tôi biết chỉ mấy hôm nữa anh chị sẽ lên máy bay… Nhưng lúc anh chị quay lưng ra về, chúng tôi mới thấy trống vắng làm sao!...


Chỉ với một con kênh dài và một chiếc cầu hẹp bắc ngang được đóng bằng cây bạch đàn là đă chia thành hai vùng kinh tế mơí riêng biệt, hoàn toàn khác nhau. Bên này là khu KTM Phạm v Hai, được cấp nhà và bắt buộc phải làm việc cho nông trường theo tổ, đội có kẻn đánh báo thức giống như ở các trại tù, chỉ khác là về nhà có vợ con. Gọi là dân di tản quận 3 nhưng thực chất là lượm lặt dân vỉa hè, thất nghiệp tống xuống đây. Ông anh tôi không biết quen ai, làm giấy tờ hợp thức hóa tôi vào thứ dân đó, mất luôn gốc Húê (giấy tờ HO của tôi v́ vậy mà gặp nhiều rắc rối). Bên kia gọi là làng An-Hạ, đa số dân miền trung di cư vô, làm viêc tự do, đủ nghề nghiệp, có nhà lớn nhà nhỏ, người giàu kẻ nghèo, có trường học trạm xá… Nói cho đúng cũng là những căn nhà lợp lá phên tre, lớn bằng hai nhà ở và có treo thêm tấm bảng viết mấy hàng chữ. Mấy đứa con tôi đi học, lúc đó cực qúa đầu óc mê muội, bây giờ nhớ lại, vợ chồng tôi không khỏi hăi hùng! Cả ba đứa nối đuôi nhau, chống tay xuống ḅ qua như mấy con dê con, chiếc cầu cứ rung rinh theo gịng nước chảy xiết bên dưới… Con kênh này, chỉ kể từ lúc tôi đến ở đă cuốn đi mất năm mạng vừa con nít vừa người lớn. Thảm nhất là vụ một em bé trai mới mười hai tuổi, nhà chỉ có hai cha con, mẹ mất khi mới sanh ra. Ba tật nguyền, em suốt ngày đi xúc cá chiều tối đem bán. Bữa đó em đứng tắm sát chân một máy bơm nước lớn, cái rổ bị trôi em với tay bơi theo và bị sức hút cuốn vào trong ống đưa lên… khủng khiếp lắm, tôi không dám kể tiếp!…Vụ thứ nh́, hai chị em mười mấy tuổi xuống tắm, gịng nước ác độc kéo đi mất cô em, người chị kêu khóc thảm thiết, cả xóm chạy ra nhưng không c̣n kịp nữa…


Thằng con trai tôi có cái tên Lê Hạ Quư chính là v́ nó nó sanh ra ở cái làng An-Hạ này. Tôi không thể nào quên được cái đêm vừa vui, vừa kinh hoàng ấy…Vợ tôi chuyển bụng đúng vào ngày phật đản rằm tháng tư năm tám sáu. Thường khi tôi đâu có khỏe lắm mà lúc đó lại bồng được vợ tôi chạy qua cầu. Tới nơi vợ tôi sắp vỡ lỗ ối mà cô mụ bật hoài cái hộp quyẹt vẫn chưa đỏ để thắp cây đèn bát (đèn dầu lớn). Tôi phải chạy lại giúp một tay, xong lấy thau chạy múc nước, t́m khăn v.v chưa tới mười phút sau th́ vợ tôi đă sinh xong. Tiếng khóc oa oa trổi lên phá tan ngay cái bầu không khí căng thẳng tĩnh mịch. Qua ánh đèn dầu mờ mờ, tôi chưa thấy ǵ hết th́ cô mụ cười mỉm mỉm “con trai”. Sau đó tôi không hiểu tại sao và bà ấy muốn đi kiếm cái ǵ mà cứ xách ngược thằng con tôi đi ngờ ngờ như người ta đi chợ về xách theo con vịt. Tôi cứ sợ dại nó c̣n ướt và nhớt nhát lỡ bà vuột tay… nên đi theo sau để pḥng hờ. Cô mụ đi t́m cái khăn riêng và đặt con tôi nằm qua một cái giường khác (nhà riêng của cô mụ, không phải trạm xá). Lau qua loa cho thằng nhỏ rồi giao cho tôi để đến giúp bà xă tôi phần hậu sinh. Tôi lấy thêm cái khăn nhỏ tiếp tục chấm chấm vào người nó, thằng bé cừ thật! Mới nh́n thấy thế gian có mấy phút mà đă trố mắt vớí tôi, cái miệng chút xíu c̣n nhú ra như bỉu môi…


Như vậy đó… Các bạn muốn biết làm sao mà chúng tôi sống được ư?! Ḍng đời có lúc ch́m lúc nổi, t́nh đời cũng vậy luôn có luật bù trừ, trong nỗi buồn vẫn có những niềm vui xen lẫn, trong khổ nạn vẫn có lắm bạn đường an ủi chia sẻ , trong thiếu thốn vẫn t́m thấy những thứ hạnh phúc riêng. Bởi vậy chúng tôi mới sống được. Nhưng dù thế nào khi quyết định đi kinh tế mới tôi đă phạm một sai lầm lớn, đă đưa vợ con vào một ngỏ hẹp tăm tối là một điều đáng lẽ không nên làm… Tôi đă ích kỷ và ngu ngơ đi t́m cho riêng ḿnh một thứ tự do hảo huyền, không có hô hào cờ xí, không ai thèm đếm xỉa, quản chế… v́ tôi nghĩ nơi đây đă là chốn tận cùng!


Chương tŕnh ra đi nhân đạo HO cũng là luật bù trừ của trời đất, bù đắp lại cho những thân phận bao nhiêu năm tù đày nghiệt ngă, khốn khổ, cay đắng trong địa ngục cộng sản. Cánh hoa HO đă nở rộ khắp mọi nơi, mang lại ánh sáng, tự do, tương lai cho biết bao gia đ́nh… Có một số ít, những chàng HO rất oai phong của ngày trứơc trong đủ mọi binh chủng, lúc trở về không c̣n ǵ hết. Vợ bỏ, người yêu xa lánh, xă hội ruồng rẫy… nay cũng sáng gía trở lại. Chỉ c̣n có cái ḥn đảo đất liền Phạm v Hai này, nơi cả gia đ́nh có thêm người mẹ ǵa mà chúng tôi đang sống là đang phải tiếp tục chịu đựng những khắc nghiệt của đất trời. cứ mỗi sáng sớm, chiều tối, nh́n thấy trên bầu trời những chiếc Boeing bay ngang qua, tôi lại liên tưởng đến bạn bè đang ở trên đó, rồi lại nh́n bầy con nheo nhóc vẫn đang thiếu ăn… Cuối cùng th́ cánh hoa HO dù muộn vẫn nở tại nơi đây, không bỏ sót một ai, nhưng tôi đă phải trải qua bao nhiêu âu lo khắc khoải, bao nhiêu sức lực đap xe lên xuống SG mỗi ngày và tụi công an hành xách, ăn bẩn như thế nào? tôi sẽ kể tiếp cho các bạn nghe sau…


Khi đưa cả gia đ́nh lên được chiếc Boeing, người tôi rũ rượi, và đến lúc máy bay đáp xuống phi trường Denver, những người bạn đi đón gia đ́nh tôi tối hôm đó (17-11-93) có vợ chồng Giáo,Thể, Lạp, An và một số rất đông khác, tôi đă không chào hỏi, hầu như không phân biệt được ai, tôi vẫn chưa lấy lấy lại hồn… Chính Nhan ĐạoThể đă vỗ vai tôi đau điếng nhắc nhở “Vui lên đi chứ! Đă tới xứ tự do rồi mà!…”.

Và đêm đầu tiên nằm trên đất Mỹ trong cái không khí êm ả, lành lạnh của thành phố Denver vào cuối mùa đông, tôi vẫn không sao ngủ được cứ mơ màng liên tưởng đến căn nhà xiêu vẹo Phạm v Hai mà lúc ra đi nước đang tràn vô tới chân giường. Tôi không lấy bất kỳ thứ ǵ, để lại tất cả nguyên vị. Con mèo nhỏ thân thiết thường khi chạy theo bầy con tôi ra đón, mỗi khi nghe tiếng lạch cạch tôi đẩy xe về… vắng bóng chúng tôi chắc nó cũng đang nhớ lắm! Không biết rồi đây nó sẽ sống ra sao?


***


Dù ở vào hoàn cảnh nào, vợ tôi vốn sống rất biết an phận, nhưng lúc bấy giờ thấy chị em cùng bới xách năm xưa lần lượt ra đi cũng nóng cả ruột gan, nhất là chồng ḿnh tờ giấy ra trại cũng không có, đang nằm đâu tận ngoài Húê (chỉ có đợt tôi về kể như vét trại và tụi nó thâu lại hết), tờ hộ khẩu th́ ngày một lên gía, dính tới HO gía càng đắt đỏ. Tôi có người em bạn cột chèo cùng tuổi dần, cũng ở trong binh chủng KQ. th/úy Ng thiện Giáo làm việc ở đài kiểm báo Panama, trước đây đă từng hướng dẫn intercept cho biệt đội nghênh cản F-5 chúng tôi tập đánh không chiến trên vùng trời Đà-Nẵng, chúng tôi từng làm việc trên tần số nhưng không biết mặt, nó ra tù trước và lấy em gái vợ tôi. Nhờ có cái L.O.I (letter of introdution) từ Băng-Cốc nên được chuyển ODP qua HO5 khỏi mất tiền chạy dịch vụ, bởi vậy lúc vô SG phỏng vấn, vợ chồng nó mới dư được chút đỉnh để giúp tôi một chỉ vàng phụ lo giấy tờ, vợ tôi đă gói không biết bao nhiêu lớp giấy và cất kỹ…


Một buổi sáng nọ vợ chồng tôi thức dậy lôi hết đồ đạc, những chồng chén dĩa xưa rất đẹp mà nghe đâu mẹ tôi cất giữ đă mấy chục năm định đem bán, rồi tới cái áo ấm tôi mua ở Mỹ lúc du học và đă mặc lúc mới ra tù trốn vô Đà-Nẵng đến nhà ông bạn T có cô em gái tên Hương-Giang đang ở Mỹ, t́nh cờ lục trong túi áo có mảnh giấy nhỏ ghi địa chỉ, cả hai vợ chồng tôi đều mừng, biết đâu là một cơ may! Tôi cũng hy vọng những người đang được ở Mỹ có lẽ rộng răi, không đến nỗi… Hơn nữa xét cho cùng, tôi đă đánh bỏ cả số mệnh để đổi đời cho ai đó, v́ rơ ràng nếu tôi không xuất hiện trong cái đêm định mệnh vào lúc giữa khuya tại nhà họ th́ cuộc diện sẽ thay đổi tất cả… chắc chắn vào lúc này họ không thể nào ở nhà cao, đi xe hơi v.v. C̣n tôi, tin rằng cũng không phải tiêu hao mất bảy năm trong ngục tù khắc nghiệt của cộng sản. Nghĩ như thế nên tôi đă cầm bút, không c̣n do dự và bỏ ra mấy chục ngàn dán tem gởi đi. Cả nhà hy vọng chờ đợi… Tính tháng rồi tính năm, vẫn biệt vô âm tín… Ban đầu tôi cũng có cảm giác cay đắng lắm, nhưng sau nghĩ lại h́nh như kẻ nghèo thường coi trọng nhân nghĩa và giàu t́nh thương hơn, bởi vậy họ cứ phải nghèo măi…rồi cũng hết một đời, cũng xuôi tay bỏ lại tất cả, có ai sống hoài và khi chết mang theo được ǵ đâu?.. Hơn nữa chung quanh tôi vẫn c̣n có những tấm ḷng cao cả mà suốt một đời chúng tôi không thể nào quên được…


Sau hơn mười năm kể từ lúc ra trại hoàn toàn không liên lạc, một hôm t́nh cờ gặp lại bạn Lê khắc Phước. Mặc áo bỏ ngoài đi dép, ngồi trên chiếc xe đạp cũ mèm đang nói chuyện với một người bạn khác trước cổng phi trường TSN. Hôm đó tôi đi tiễn gia đ́nh một người bạn HO lên máy bay. Lâu ngày gặp nhau, Phước không vồn vă chào hỏi giống như những người bạn khác thường khi tôi gặp, Phước chỉ một thoáng nh́n sững vào cả người tôi và hỏi thăm qua loa. Lần đầu tiên tôi nghe anh nói giọng Húê thiệt dễ thương mà trước đây tôi cứ tưởng Phước người Sài-g̣n v́ anh nói rặc tiếng nam với bạn bè TQLC của anh lúc ở trong trại tù. Không biết Phước đang suy nghĩ ǵ mà thừ người ra một lúc rồi biểu bạn anh ở đó chờ và ra dấu tôi đi theo anh. Lúc đó tôi đang đi chiếc mô-by-lét được một người bà con của vợ tôi làm nghề sửa xe cho, chỉ mấy tháng sau là tôi vứt bỏ v́ qúa vất vả, khi nổ khi không,và mỗi lần như thế tôi phải vặn lại cái dĩa để trở thành xe đạp, vừa chậm vừa nặng. Lần này đi theo Phước cũng thế, máy không nổ tôi phải đạp, thỉnh thoảng anh ngoái lại chờ tôi ái ngại. Phước dẫn tôi qua nhiều lối nhỏ của khu nhà nghèo nàn lụp xụp phía sau chợ Trương minh Giảng. Tới một ngả ba, Phước biểu tôi đứng chờ rồi anh mất hút sau lùm cây, bên kia là căn nhà thấp lè tè tối om. Chỗ tôi đứng đợi, đường nhỏ chút xíu tôi phải nép hết qua một bên để nhường cho xe đạp khác đi qua. Chưa tới mười phút sau Phước trở lại, anh không nói ǵ chỉ thở ra nhè nhẹ và biểu tôi đi tiếp. Đến một nơi khác cách đó khá xa tôi không c̣n nhớ ở đâu, nhưng cũng là một khu thật nghèo nàn. Lần này anh trở lại trên tay cầm xấp tiền hai mươi ngàn đồng bỏ vào túi áo tôi. Và tôi lúc đó thật sự không c̣n biết câu ǵ để nói, chỉ lí nhí mời bạn có dip xuống chơi. Phước chỉ cười chứ không trả lời, h́nh như bạn tôi không c̣n nhớ ǵ hết những ǵ ḿnh đă làm, cũng như cái lần ngồi bên quạt muỗi, đút cháo cho tôi ăn lúc tôi bị trói giữa rừng ngoài Thanh-hóa. Nhưng c̣n tôi, cái món qùa ân t́nh này sẽ vĩnh viễn theo tôi đến cuối đời… Tối hôm đó về nhà, vợ tôi nghe kể lại cũng rưng rưng nước mắt. Trong cảnh nghèo vẫn có những tấm ḷng, những an ủi bù đắp thật ấm áp…


Trong lúc túng quẩn, phần lo giấy tờ, phần lo chạy ăn hằng ngày. Chúng tôi đă may mắn có thêm một người bạn nữa, trước kia bay trực thăng, đang ở Mỹ vẫn c̣n lưu tâm tới với tất cả tấm ḷng và sự nhiệt t́nh. Vong linh anh Dương đ́nh Long đă t́m mọi cách liên lạc với phi đoàn Hồng-Tiển của tôi, những lá thư dài Long viết gởi về chúng tôi vẫn c̣n cất giữ. Chúng tôi thật đau ḷng!… người bạn vui tính cởi mở và tốt bụng như anh lại từ giă bạn bè qúa sớm. Nhờ sự giúp đỡ đúng lúc của anh em trong phi đoàn đóng góp, nhất là sự cảm thông của Hồ-Ba và Nguyễn-Thi, chúng tôi mới có trên danh sách HO21. V́ như các bạn cũng biết bất cứ nơi đâu, nhất là tại Sài-G̣n làm ǵ cũng phải có bác dẫn đường mới xong việc (lăo ǵa râu trên tờ bạc đỏ). Sở dĩ tôi học được từ này là nhờ làm giấy tờ ở huyện B́nh- chánh, lúc đó tôi thật ngây thơ, đạp xe mất cả buổi rồi lại trở về, ba ngày liên tiếp như vậy. Giấy đă kư xong và một lô khuôn dấu nằm trên bàn mà tên công an cứ kéo hộc tủ t́m không thấy để đóng. Nhờ có người mách nước, tôi kẹp bác trong ḷng tay và ch́a ra bắt. Nh́n thấy tôi bơ phờ rách nát thế này hắn cũng không tha, hắn chê ít chưa đủ tiêu chuẩn. Hắn không nói nhưng đóng dấu xong không đưa tôi mà cầm đi thẳng xuống “căn-tin”. Hắn giả vờ đọc ḍ lại rồi nh́n thấy ai cũng kêu vô như để trả nợ cho hắn, có thằng đă ăn sáng rồi cũng kêu tô phở, húp mấy muỗng rồi bỏ lại…tội nghiệp cho mấy đứa con tôi! Lẽ tất nhiên khổ chủ là tôi cuối cùng phải thanh toán tất cả… Một lần khác ở pḥng dịch vụ, tôi nhớ măi con mụ “Ngà” người bắc, ở cái nhà rất lớn ăn cướp của sĩ quan chế độ cũ nằm trên đường Hồng Thập Tự, mụ có thằng em kết nghĩa ǵ đó tên là Hùng. Biết tôi ở KTM hắn cũng không chừa, hẹn gặp tôi tại ngă ba B́nh-Chánh. Tôi khóa xe đạp vào cột điện leo lên xe Honda hắn chở, lúc đó trời đă bắt đầu tối. Ngang chợ Phú Lâm hắn dừng lại ngay quầy thịt bên đường, biểu tôi vô mua đừng nhiều chỉ một kư thịt heo và hai con vịt quay, sau đó dừng lại hai lần ở hai tiệm khác nhau mua nhiều loại bia do hắn chọn trong đó có loại của Nhật, đựng trong hai túi xách bằng vải mà hắn đă chuẩn bị sẵn, một bên thịt bên bia. Tôi tẩm nước miếng cẩn thận tách rời từng tờ giấy bạc để trả, mà tội nghiệp vợ tôi đă xếp theo từng loại sợ bị lộn. Tới nơi, tôi và Hùng bày thức ăn ra, ngồi đợi nơi cái bàn lớn trong căn pḥng rộng mênh mông. Mụ Ngà tắm xong cùng vơí chồng và ba đứa con c̣n nhỏ từ trên lầu đi xuống, thằng chồng ngồi con vợ chỉ đi mở tủ soạn chén đủa. tụi nó không cần giữ ư tứ, xáp vô vừa ăn vừa uống như bầy heo. Tôi không hiểu chúng nó qúa coi thường tôi, hay tại chứng bệnh tham ăn, đói khát lâu ngày trong rừng tái phát? Cả hai con vật thỉnh thoảng có ngừng lại để thở và trố mắt mời tôi, nhưng mời cái kiểu ǵ mà trước mặt tôi và trên bàn không có thêm một đôi đủa, cái chén ǵ hết? Hay đây là phép tắc của bọn “cộng nô”? Thật đúng là đồ bẩn, vô nhân, đểu gỉa hết chỗ nói! Thằng Hùng h́nh như cũng biết ư chỉ ăn cầm chừng, c̣n tôi đói thắt cả ruột vẫn phải nuốt nước miếng và nói láo “tôi… tôi trước khi đi đă ăn rồi” tổ cha nó! Tụi hắn không ngượng mà tôi lại thấy ngượng… Tới lúc no nê, thằng chồng vói lon bia mời, tôi cũng thấy thèm, định đón lấy th́ thằng Hùng ngăn lại “anh ở dưới đó không biết uống đâu” tôi lườm mắt “tổ cha mày!”. Tôi ức qúa đă chưởi thề trong bụng với hắn và tiếp tục ngồi chịu trận nh́n cái màn ăn nhậu của bầy heo cho tới khuya…


Sáng hôm sau tôi đến pḥng dịch vụ rất sớm, vậy mà vẫn có người đến sớm hơn để nộp giấy báo tin hồ sơ đă chuyển ra Hà-Nội lên danh sách HO. Hơn 8 ǵơ mụ Ngà mới tới, mụ đưa mắt ra dấu tôi đừng nói chi hết, lấm lét nh́n chung quanh rồi lén rút giấy báo tin của tôi lên hàng đầu và hôm đó đúng là tôi đă được kêu vô trước và về sớm hơn. Chỉ có thế! Qúi vị nghĩ có tức không? Khoảng một tháng th́ tôi được có trong danh sách HO21và đúng ba năm sau mới được kêu phỏng vấn, trong suốt thời gian chờ đợi cũng rất khổ sở với bao nhiêu là tin đồn chương tŕnh bị ngưng, có lúc tưởng như vô vọng. phái đoàn phỏng vấn về lại Mỹ nghỉ vacation, anh em tù bên này hốt hoảng chờ đợi, tính từng ngày. v.v… Tôi c̣n nhớ lúc làm thủ tục cấp hộ chiếu, thẻ IOM có một vị nữ tr/tá việt cộng nhắn gởi trước một số rất đông anh em chúng tôi ở trong pḥng, tôi viết lại nguyên văn “lúc trước các anh sợ hăi cất dấu những thứ ǵ, h́nh ảnh này nọ th́ về nhà cố mà t́m lại ở trong tranh, trong vách để phái đoàn dễ chiếu cố… và sau này các anh ra đi phải nhớ nghĩ về gia đ́nh, thương bà con cha mẹ anh chị em ở lại..” nói ngắn gọn là gởi tiền đô-la về… một chế độ đê tiện trân tráo đến như thế là cùng!


Ngày gia đ́nh tôi được kêu phỏng vấn, hai tờ giấy quan trọng nhất phải có để được chấp nhận. Giấy ra trại hay c̣n gọi là ‘lệnh tha” th́ tôi đă được các bạn tù ở Húê giúp đỡ, đút lót công an xin bản photocopy đem vô, c̣n tờ hộ khẩu th́ huyện B́nh Chánh đ̣i gía ba triệu. Tôi đánh bài liều, chương tŕnh nhân đạo mà nếu nghèo không đủ tiền mua nổi và không được đi th́ thật vô lư! Tôi định bụng sẽ trực tiếp tŕnh bày thẳng với phái đoàn bằng tiếng Anh… nhưng thật là may mắn, tôi nhờ mấy tấm h́nh chụp ở Mỹ lúc du học, ngày măn khóa gắn cánh, thầy dạy bay với lá cờ Mỹ, c̣n tôi quốc kỳ VNCH đứng một bên. Người bạn phỏng vấn Mỹ không đề cập chi tới giấy tờ cũng không hỏi câu nào, chỉ nh́n sát vào mặt tôi và ra dấu. C̣n tôi đứng xây qua xây lại như một màn cinema câm… Sau khi xác định người trong h́nh và tôi là một, chỉ mấy phút là chấp thuận.


Đúng một tháng rưỡi sau, hai vợ chồng tôi và bốn đứa con nhận được giấy báo tin lên máy bay, và thủ tục cuối cùng là trong ṿng hai tuần trước đó, sở nhà đất cộng sản sẽ về kiểm kê nhà cửa, xác nhận không nợ nần v.v. Thật ra đây là dịp để các quan chức vơ vét, muốn xin thứ ǵ chỉ việc mở miệng khen, chẳng hạn “cái truyền h́nh màu này đẹp qúa nhỉ” có nghĩa là phải trả lời “anh thích th́ chúng tôi để lại” v.v. và tối đến sẽ có xe tới chở.


Chỉ c̣n hai ngày nữa, tôi đợi măi vẫn chưa thấy ai xuống đâm ra sốt ruột (tôi không biết những nơi nghèo như ở đây thường đi sau). Xui cho tôi! Buổi sáng tôi lên Sài-g̣n để hỏi th́ ngày đó họ về. Nghe vợ tôi kể lại, anh ta cởi giày xăn quần lội nước từ ngoài đường cái đi vô. Thấy nhà cửa xiêu vẹo con cái nheo nhóc biết không chấm mút được ǵ, không lẽ khen mấy cái lu đựng nước tốt qúa nhỉ? Nên họ bỏ về ngay, vợ tôi sợ họ phật ḷng nên múc thau nước theo sau để anh ta rửa chân bị dính śnh…Tôi ở trên này, đạp xe tới qúa trưa mới đến nơi, không biết chuyện xảy ra nên đă tự đưa đầu vào tṛng. Học hỏi kinh nghiệm từ bạn bè của những lần đi làm giấy tờ, dù không biết hút thuốc cũng phải bỏ trong túi áo trên một gói ba số năm đă mở sẵn, vài gói trong túi quần để “xơ-cua” và một cái hộp quẹt thật nhạy lửa để châm thuốc, đợi cho đối tượng phà hơi khói đầu tiên mới vào đề…Và hầu như trên toàn cơi nước VN bây giờ, muốn cho xong việc, người dân đen nào cũng phải thuộc ḷng câu thành ngữ “việc đầu tiên là tiền đâu”. Gặp anh ta trên lầu hai đang ngồi trước cái bàn lớn, đứng chung quanh khá đông người. Tôi trả bài ngay “gởi anh… để đổ xăng”, từ đây xuống chổ tôi ở vừa lên vừa về chỉ khoảng 50 cây số mà tôi phải đổ bằng cả ra Hà-Nội trở vô. Hắn nh́n quanh rất nhanh rồi xua tay“bậy, bậy, tôi chỉ làm việc theo nguyên tắc”, hắn nói tiếp giọng nhỏ hơn “tôi có xuống dưới, đă gặp bà xă anh rồi mọi việc đă xong xuôi ”. Tôi hết sức ngạc nhiên, ḿnh chưa nói ǵ hết sao hắn biết được từ dưới đó lên? hay là h́nh hài,vóc dáng của tôi đă toát ra cái mùi kinh tế mới? Sự thật th́ cái nghề của hắn đánh hơi rất tài t́nh. Tuy vậy tôi cũng có những suy nghĩ rất thiện cảm về anh ta, không nên vơ đũa cả nắm! Có lẽ hắn cũng biết thông cảm tùy theo từng hoàn cảnh. Tôi đă thành thật cám ơn anh ta rất nhiều và rất vui trước khi về… Trời đất qủy thần ơi ! Quí vị biết không? Tôi vừa đặt chân vào bậc thang để đi xuống cách đó không xa, th́ liền nghe đằng sau tiếng bước chân chạy th́nh thịch vội vă, và trong nháy mắt một bàn tay vỗ vào vai trái của tôi rồi hai ngón tay điệu nghệ xỏ vô túi áo gắp lấy xấp tiền và quay lưng. Đúng là bậc thầy của dân móc túi chuyên nghiệp! Tôi cũng không cần ngoái đầu, bỏ hai tay trong túi quần tiếp tục bước đi xuống… Dù cho thế nào, chỉ hai ngày nữa thôi cả gia đ́nh tôi đă được rời bỏ các thứ “śnh lầy” ở nơi đây!


Trích đoạn hồi kư đời tôi.

Lê-Phiếu

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính