Chuyện kể sau ngy 30 tháng 4

 

Ký Gà

 

 

 

Từ hai tùn nay, trn báo, trn mạng xã ḥi những chuỵn k̉ ngày 30 tháng Tư.


Cũng phải, 44 năm r̀i, phải k̉ chớ khng nó qun lest we forget, nhứt là khi những người k̉ đã thục hàng 7, 8 bó trở ln, th́y trời g̀n và đ́t cũng g̀n r̀i.


Ký Gà cũng có chuỵn 30 tháng Tư, nhưng th́y chuỵn của mình so với chuỵn của bà con thì quá t̀m tường, ñi đau của mình so với ñi đau của bà con thì quá nhỏ bé, ḿt mát của mình so với ḿt mát của bà con quá ít ỏi, nn khng dám k̉ ra.


Bởi ṿy cho nn tới bữa nay mới dám góp chuỵn, cũng là vì sợ đ̉ lu sẽ ḿt. Ḿt mát đó khng phải cho chính mình và những người thục th́ ḥ đang d̀n v̀ với ng bà mà cho đám trẻ sau ǹy. Mà, nói thịt, lo hơn nữa vì th́y đang ḿt, bởi nhìn lại th́y đã mòn ḅn r̀i.


Đó là chuỵn chữ nghĩa sau 30 tháng Tư.


Ś là thời KG chưa dzìa hưu, h̀i còn làm sing bước v tòa soạn Thời Báo, KG ṽn thường xuyn được các em cháu nhỏ tủi hỏi thăm. (H̉ng phải hỏi thăm sức khỏe nghen vì khi được các em hỏi thăm là chuỵn KG mừng h́t lớn). Ph̀n lớn, những cu hỏi của cáu là chú ơi, chữ ǹy con dùng như v̀y có trúng hng?


Bởi các em được dặn rằng coi chừng chữ Vịt c̣ng.


Ai cũng bít bà con ở ngoài ǹy, đọc báo tíng Vịt, đ̀u mún bít các tin tức ở trong nước.


Nhưng đ̉ có tin trong nước, phải dựa v các tin của báo chí trong nước dù là báo qúc doanh, trừ phi có đặc phái vin, phóng vin thường trú hoặc văn phòng địa phương ở trong nước (C̣ng tác vin trong nước, Thời Báo cũng có, nhưng khng đủ). Những chủ bút, bin ṭp vin có tay ngh̀ thường phải edit lại, nghĩa là trình bày cái mà mình đọc được giữa những dòng chữ.
Sau đó, các thng tin đó được ln báo đ́n với đ̣c giả qua hai cách. Hoặc là ở dạng thng tin thùn tuý, hoặc là thm v ṃt cách kín đáo nḥn định, quan đỉm của mình. Nhưng khng nguyn con.


H̉ng phải báo nào cũng lm như ṿy được, bởi khng có ngh̀ hoặc khng có tìn.


Thời Báo là tờ báo kỳ cục nhứt trong ś các báo ở Canada và cũng kỳ cục nhứt nhì trong ś các báo ở Hu kỳ. Đó là bị đ̣c giả săm soi từng cu, từng chữ. Hơi ṃt chút là vít, là phn v mắng mỏ.


Trong lúc đó, có những tờ báo khác rinh nguyn con, khng thíu ṃt d́u ph́t (chỉ gạch bỏxút xứ hoặc tn tác giả, như ABC, Cng an Thành ph́) nhưng bình an v sự!


Tỷ như có l̀n, TB đăng ṃt t́m hình v̀ ṃt địa đỉm ở Vịt Nam, trong hình c ṃt cái cờ của C̣ng hòa Xã x̣ Chủ nghĩa Vịt Nam. Ngày hm sau, tòa soạn nḥn được phn, mắng mỏ là Treo cờ VC trn báo. R̀u h́t sức, ńu ṿy hỏng lẽ các tờ báo Ty đăng những t́m hình được các phóng vin chín trường chụp ở I rắc, A phú hãn, Libya đ̀u mắc ṭi treo cờ khủng b́ IS?

Còn chuỵn xài chữ Vịt cộng thì khỏi nói. H̀u như vài ba tùn lại có ṃt cú địn thoại, hoặc v̀ sau ǹy, ṃt cái email.


Trở lại với chuỵn chữ nghĩa ở Thời Báo nghen.


Nói cho ngay, h̀i đó KG khá d́t (nay còn d́t hơn, vì già thm), may nhờ được sự chỉ bảo của (và dựa hơi) ng ć chủ bút Nguỹn Qúc Hùng (tác giả Từ đỉn Hán Vịt và dịch giả hàng chục tỉu thuýt c̉ đỉn l̃n tn thời của Trung Hoa Trung Hoa chớ khng phải Trung qúc, từ H̀ng lu ṃng tới Những cục tình Hương cảng) nn cũng sáng mắt ra chút đỉnh. Bởi ṿy, cũng làm le chỉ d̃n cho em cháu và được các em tin c̣y chút đỉnh. Ŕt tíc, ̉ng tài hoa bạc ṃnh, ḿt sớm nn KG ḿt ch̃ dựa vững chắc. Được cái hn, nhờ còn giáo sư Hoàng Minh Hùng và giáo sư Lý Anh đ̉ nhờ vả, thm vào đó là hai cún Từ đỉn Hán Vịt của cụ Thìu Chửu và cụ Đào Duy Anh và ṃt ś từ đỉn trn mạng, nn KG cũng đỡ hụt giò. Gặp cu hỏi bí quá, KG thường sử dụng chiu hưỡn binh Chú h̉ng bít, đ̉ chú tìm hỉu r̀i trả lời sau nghen.


V̀ chuỵn chữ Vịt cộng Lúc đó, KG đã giải thích cho các em rằng khng có chữ VC mà chỉ có chữ được VC dùng, và bị VC dùng sai, dùng t̀m ḅy khng trúng ch̃, cùng những chữ mà họ nḥp cảng (khng phải nḥp kh̉u) từ Trung cộng v̀ đ̉ xài.


T́t cả các chữ đ̀u có quỳn śng, quỳn làm chữ vì nó là phương tịn đ̉ ghi lại, và truỳn lại kín thức của con người.


H̀i 1975, sau khi tín v̀ Sài gòn, Vịt cộng khng h̀ có c̀u chứng tại tòa chữ nào h́t. Họ bưng v mìn Nam ṃt r̉ chữ sẵn có ở ngoải đ̉ xài. Ṭi nghịp dn mìn Nam phải tự dịch cho nhau đ̉ tạm hỉu bn thắng cục, nhìu lúc, dịch sai hay hỉu sai đã phải trả giá đau thương. Những từ mới đ̀y xảo trá và gian d́i h̀i đó, như lưu dung hỉu l̀m là lưu dụng, tới khi bị sa thải mới bít chỉ có nghĩa là xài tạm r̀i quăng, học ṭp nghĩa là ở tù, đánh tư sản là ăn cướp, v.v


R̀i sau đó, khi báo chí cách mạng trăm hoa đua nở, phải có thm chuỵn đ̉ bán báo vì chuỵn chánh trị dăn chán ngắt, họ mới ch́ ra những chữ t̀m ḅy, tṛt ĺt nhưng cứ ṿy mà thi đua, a dua xài búa xua, b́t ch́p quy lụt của ngn ngữ, đ̉ có những từ ngữ thục loại quái thai, dị hợm.


Đìu tức cười (tức mình mà khng th̉ nín cười) là mặc d̀u có tới hàng ngàn phương tịn truỳn thng (gọi tắt là báo đài), hàng chục ngàn nhà báo (g̀n như t́t cả đ̀u t́t nghịp đại học) và cũng hàng chục ngàn giáo sư tín sĩ, phó tín sĩ, họ đ̀ulàm bíng (nhưng khoái xài chữ cho ku r̉n rảng). Thm vào đó là tánh chưa phải là trưởng giả nhưng học làm sang.


KG chỉ cho các em rằng vít là sử dụng chữ nghĩa. Ngay chính hai chữ chữ nghĩa đã mang sẵn ý nghĩa r̀i, và m̃i chữ có ṃt nghĩa khác nhau. Đặt chữ vào đúng ch̃ mang đúng nghĩa của nó đ̉ dĩn tả đìu mình mún nói, đó là vít. Ṿy nhưng, như đã nói ở trn, Vịt cộng làm bíng t̉.


R̀i KG d̃n vài thí dụ của những chữ bị xài nát nước, lặp đi lặp lại (do làm bíng) tới mức người có chút suy nghĩ phải đặt cu hỏi H̉ng lẽ tíng Vịt nghèo tới cỡ đó hay sao?.


Chữ phát hịn chẳng hạn. Tíng Vịt có phát minh, phát kín, phát giác, khám phá, tìm ra, tìm th́y, tìm đượcGiàu lắm chớ, và ńu được dùng đúng nơi đúng ch̃, hay lắm chớ. Nhưng ńu đọc báo VC, bạn sẽ th́y chỉ có phát hịn.


R̀i bức xúc. Cái gì cũng bức xúc h́t trọi. Họ làm bíng (khng dám ch họ d́t) khng th́y rằng có nhìu ch̃, đặt những chữ bực dọc, bực ḅi, b́t mãn, b́t bình, khng bằng lòng, khng thỏa mãn v sẽ trúng và hay hơn ŕt nhìu.

Từ hoành tráng, theo Hán Vịt từ đỉn của học giả Đào Duy Anh, chỉ có nghĩa là quy m to lớn nhưng nay mọi thứ đ̀u hoành tráng tút lút, từ ḿy cái đám cưới hoành tráng tới lun cả những c̣u nhỏ hoành tráng!


Những chữ vừa k̉ ở trn đu có ṭi gì, mà cũng h̉ng phải do VC sáng tạo ra. Chúng có sẵn từ lu, và cũng hay lắm chớ, ńu được dùng đúng nơi, đúng ch̃. Nhưng vì bị lạm dụng do làm bíng và bày đặt, đua đòi, bắt chước, a dua nn tạo ra sự khó chịu, chướng tai gai mắt và dĩ nhin là tṛt ĺt!


Vài thí dụ v̀ chuỵn chưa phải là trưởng giả nhưng đã học làm sang là chuỵn nḥp cảng chữ của Tàu (c̣ng) v̀, cho rằng phải dùng mới sang, trong lúc ở tíng Vịt những từ này đã có sẵn, vả d̃ hỉu hơn nhìu (nhưng h̉ng sang?): Ca từ: lời bài hát; đại trà: ở mức đ̣ ṛng hơn, ở quy m lớn; phản cảm: tri tai gai mắt, khó chịu, x́n mắt, đáng ghét


R̀i cũng vì cái tánh làm le, khoái xài chữ cho n̉, chưa k̉ tới ch́ ra chữ ngớ ng̉n, ghép ṃt chữ Hán với ṃt chữ Nm, như cát tặc, g̀n đy hơn, cưỡng hn, đọc mà h́t bít.


Hoặc sử dụng lung tung b́t ch́p văn phạm: danh từ làm đ̣ng từ, đ̣ng từ làm danh từ. Tỷ như chữ sở hữu, ṃt danh từ (Vịt Nam tự đỉn, Hán Vịt tự đỉn của Đào Duy Anh đ̀u nói ṿy h́t), nhưng bị mang làm đ̣ng từ ṃt cách khơi khơi: Nàng sở hữu chìu cao 1.70 mét, Ca sĩ AA sở hữu ṃt th̉ hình (ng th̀y Anh văn ESL của KG nói tíng Ăng l có xài chữ possess sở hữu, như ṃt đ̣ng từ, nhưng khi dịch đ̣ng từ ǹy sang tíng Vịt thì nn xài chữ có hay làm chủ). ́n tượng, ṃt danh từ khác, cũng bị mang làm đ̣ng từ Ti ŕt ́n tượng với thay vì Ti có/ bị ́n tượng. (Cũng ng th̀y ESL của KG nói, tíng Ăng l cũng ṿy I am impressed là tui bị ́n tượng, còn khi nói I impress thì có nghĩa là tui gy/tạo ́n tượng). Tm tư, v́n là ṃt danh từ, có nghĩa là ñi lòng hay nìm ring được xài như đ̣ng từ, vời nghĩa băn khoăn, lo lắng, nghĩ ngợi.


Hoặc khoái chữ Ty, tính dùng chữ týp thay vì chữ Vịt loại, nhưng ḷn thành tuýp, có nghĩa là cái ́ng!


Nãy giờ, khoe khoang ḿy ng th̀y chắc đủ r̀i, xin trở lại với ḿi lo của KG. Ḿi lo ḿt mát sự giàu có, phong phú, xúc tích, bóng b̉y của tíng Vịt ở ngoài ǹy (ở trong nước ḿt r̀i).


Đó là chuỵn ít lu nay, cách dùng chữ làm bíng đó đã xm nḥp v văn chương, chữ nghĩa của những người vít ở Hu kỳ, Canada, Úc chu, u chu


Đọc sách, báo ngoài ǹy, KG th́y lo khng phải cho chính mình và những người thục th́ ḥ đang d̀n v̀ với ng bà mà cho đám trẻ sau ǹy.


Những chữ phản cảm, búc xúc, ca từ, sở hữu, hoành tráng, tư v́n đã v tư xút hịn ḅn trn mặt báo, trn các trang sách của những người vít mà KG bít chắc rằng là phe ta. Tḥm chí cả cặp đi (đã cặp r̀i còn đi nữa thì thànhb́n), tuýp người


Thịt tình, tm tư quá!

 


Ký Gà

 

Tái bút: Xin giới thịu cùng bà con ṃt trang blog giá trị đ̉ tham khảo tíng Vịt trước và sau 1975

http://tieng-viet-dtk.blogspot.com/

Ở Facebook cũng có ṃt ś nhóm, dĩn đàn v̀ chữ nghĩa như

 https://www.facebook.com/groups/910606849005609/

 

 

 

Tin Tức - Bnh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chnh