Lệ Thu và “Khi cuộc t́nh đă chết”

 

Lệ Thu: “Mẹ gọi tôi vào và chỉ nói một câu ngắn gọn: “Thầy con mất rồi! Ông bị xử tử trong đợt cải cách ruộng đất…”.

 

 

Huỳnh Duy Lộc

 

 

 

                               Danh ca Lệ Thu

 

Sau nhiều ngày chống chọi với bệnh viêm phổi do Coronavirus, nữ danh ca Lệ Thu đă từ trần vào lúc 7:00 pm ngày 15.1.2021 (giờ Mỹ).

 

 

Lệ Thu tên thật là Bùi Thị Oanh, sinh ngày 16 tháng 7 năm 1943 tại Hải Pḥng, nhưng trải qua thời thơ ấu ở Hà Đông.

 

Cô đă kể về gia thế của ḿnh: “Cha tôi trước Cách mạng Tháng Tám làm một chức quan nhỏ ở Hải Pḥng. Mẹ tôi là vợ lẽ, sống dưới quyền của bà vợ cả, phải chịu đựng đủ điều. Bà bắt mẹ tôi làm đủ thứ việc. Năm 1953, khi Mẹ tôi vào Nam, bố tôi nói không đi v́ ông tiếc của cải. Năm 1954, một ngày nọ tôi đi học về, Mẹ gọi tôi vào và chỉ nói một câu ngắn gọn:

 

“Thầy con mất rồi! Ông bị xử tử trong đợt cải cách ruộng đất…”.

 

Lệ Thu đến với nghề ca hát hết sức t́nh cờ vào năm 1959: trong một lần đến pḥng trà Bồng Lai nghe nhạc, được sự khuyến khích của bạn bè, cô đă bước lên sân khấu hát ca khúc “Dang dở” (tức “Tà áo xanh”) của nhạc sĩ Đoàn Chuẩn – Từ Linh.

 

Ngay sau khi nghe cô hát, ông chủ pḥng trà đă mời cô kư hợp đồng biểu diễn như lời kể của cô: “Lần sắp thi tú tài, nhân dịp sinh nhật một người bạn tổ chức trên sân thượng pḥng trà Bồng Lai, mấy cô bạn trong nhóm của tôi thúc: “Ê Oanh, mày lên hát tặng con Liên một bài sinh nhật đi!”. Tôi liền đứng lên hát bài “Tà áo xanh” (Dang dở) của nhạc sĩ Đoàn Chuẩn. Tự dưng giọng hát tôi lọt tai ông chủ pḥng trà. Ông bèn ngỏ lời mời tôi đi hát. Ông thuyết phục tôi: “Em có giọng hát rất hay và lạ. Không cần thức khuya đâu. Em cứ đến đây lúc 8 giờ, hát vài bài rồi 9 giờ về. Cứ nói với mẹ là đến nhà bạn học bài”. Kèm theo đó, ông trả cho tôi một số tiền khá lớn so với h́nh dung của tôi thời ấy.

 

Thế là tối tối, tôi giấu mẹ đi hát. Nhiều khi tôi mặc cả đồng phục ở trường đi hát luôn. Khi ông chủ pḥng trà hỏi tôi muốn được gọi như thế nào th́ cái tên Lệ Thu lập tức bật ra như được định sẵn trong đầu ḿnh. Kỳ thực, tôi cũng biết chữ “lệ” mang nghĩa buồn lắm, là nước mắt và mùa thu cũng sầu không kém. Thế nhưng “lệ” ở đây c̣n có nghĩa là mỹ lệ, là một mùa thu rất đẹp. Đến giờ tôi vẫn không hiểu tại sao cái tên này lại bật lên một cách tự nhiên như thế…”

 

Với thời gian, cùng với Khánh Ly, Thái Thanh, Lệ Thu được coi là một trong những giọng ca lớn của nền tân nhạc Việt Nam.

 

Từ năm 1968 đến năm 1971, tiếng hát của cô là một trong những yếu tố thu hút khách đến với các vũ trường như Queen Bee, Tự Do và Ritz. Cô c̣n tham gia các chương tŕnh ca nhạc trên các đài phát thanh như Đài phát thanh Sàig̣n, Đài Quân đội và thu âm nhiều băng nhạc cho các trung tâm sản xuất băng nhạc. Từ ngày sang Mỹ định cư vào năm 1980 cho đến nay, cô vẫn tiếp tục đi hát và được mời tŕnh diễn cùng với các nghệ sĩ Việt Nam ở nhiều nước trên thế giới.

Tuy được coi là người thể hiện thành công nhất các sáng tác của nhạc sĩ Trường Sa, Lệ Thu vẫn để lại dấu ấn rất riêng trên các nhạc phẩm của Trịnh Công Sơn, Phạm Duy, Phạm Đ́nh Chương, Cung Tiến… và nhiều nhạc phẩm từ thời tiền chiến cho đến thời kỳ 1954-1975.

 

Với nhạc Phạm Đ́nh Chương, Lệ Thu là lựa chọn hàng đầu để tŕnh bày những t́nh khúc như “Đợi chờ” hay “Khi cuộc t́nh đă chết”. Trong album nhạc tuyển Phạm Đ́nh Chương thực hiện sau khi ông tạ thế, anh Phạm Thành, trưởng nam của ông, đă chọn Lệ Thu để tŕnh bày ca khúc “Khi cuộc t́nh đă chết”.

 

Khi cuộc t́nh đă chết…

 

Năm 1969, nhà thơ Du Tử Lê đă viết bài thơ “Lúc người chết” để nói lên nỗi đau đớn khi nói lời từ biệt trước lúc vĩnh viễn xa ĺa người yêu. Khi hai người không c̣n gặp nhau trên những nẻo đường đời và t́nh yêu đă chết, bóng tối sẽ phủ trùm lên mọi vật và gió nổi lên từ hồn người sẽ như một trận cuồng phong làm tan hoang tất cả mọi thứ trong đời sống. Trận cuồng phong ấy sẽ cuốn theo bao điều đă ám ảnh hồn người suốt một thời gian dài như vầng tóc rối, môi hồng, đôi bàn tay, ngực đầy và hương t́nh đă nhạt phai… Giữa đêm mưa hiu hắt, lời chia tay với t́nh yêu cuồng điên một thuở là lời cáo biệt đầy đau đớn khi “đời đă đành chia đôi”:

 

LÚC NGƯỜI CHẾT

 

Hãy mang đi hồn tôi

Một hồn đầy bóng tối

Một hồn đầy hương phai

Một hồn đầy gió nổi

Hãy mang đi hồn tôi

Một hồn đầy mắt đỏ

Mưa nối liền vai người

Buồn nối liền thân tôi

Tình nối liền nỗi chết

Hãy mang đi hồn tôi

Một hồn đầy bão rớt

Một hồn đầy điên mê

Một hồn đầy mộ địa

Hãy mang đi hồn tôi

Một hồn đầy môi người

Một hồn đầy tóc rối

Một hồn đầy máu tươi

Một hồn đầy tay siết

Một hồn đầy ngực thơm

Chân đưa lời cáo biệt

Hãy mang đi hồn tôi

Một hồn đầy côn trùng

Một hồn đầy tháp chuông

Ngân nga lời báo tử

Hãy mang đi hồn tôi

Khi cuộc tình đã hết

Còn lời nào cho vui

Còn mắt nào không tủi

Hãy mang đi hồn tôi

Một hồn đầy trái rụng

Đời đã đời chia đôi

Tình đã tình khốn nhục

Trước khi người phải chết

Nhớ một lần đêm nay

Mưa đắp mềm vai người

Buồn đắp mềm thân tôi

Quanh ta đời đã lụn.

 

Nhạc sĩ Phạm Đ́nh Chương đă phổ nhạc bài thơ của Du Tử Lê thành ca khúc “KHI CUỘC T̀NH ĐĂ CHẾT”:

 

Hăy mang đi hồn tôi

Một hồn đầy bóng tối

Một hồn đầy gió nổi

Một hồn đầy hương phai.

Hăy mang đi hồn người

Chân đưa lời cáo biệt

Mưa nối liền vai người

Hiu hắt liền đời tôi.

Khi cuộc t́nh đă chết

C̣n lời nào cho vui

Đời đă đành chia đôi.

Khi cuộc t́nh đă chết

C̣n mắt nào cho nguôi

Đời đă đành chia đôi.

Hăy mang đi hồn tôi

Đầy tóc rối

Đầy môi người

Đầy tay siết

Đầy ngực thơm

Đầy băo rớt

Đầy điên mê.

Xin nhớ đêm nay

Xin nhớ đêm nay

Mưa đắp mềm vai người

Đắp mềm t́nh tôi.

Hăy mang đi hồn tôi

Một hồn đầy bóng tối

Một hồn đầy gió nổi

Một hồn đầy hương phai.

Hăy mang đi hồn người

Chân đưa lời cáo biệt

Mưa nối liền vai người

Hiu hắt liền đời tôi.

Khi cuộc t́nh đă chết

C̣n lời nào cho vui

Đời đă đành chia đôi.

Khi cuộc t́nh đă chết

C̣n mắt nào cho nguôi

Đời đă đành chia đôi.

 

Ca khúc “Khi cuộc t́nh đă chết” với giọng ca Lệ Thu: https://youtu.be/f5n-5y7vrK8

 

 

Huỳnh Duy Lộc

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính