Những ngày này... năm xưa


Huy Văn




 

1.     Thị Xă Tam Kỳ, Quảng Tín. Ngày Chúa Nhựt 23-03-1975.


Sáng. Theo Trưởng Ban 4 vào Bộ Tư Lệnh Tiền Phương Sư Đoàn 2 BB. Cuộc tiếp xúc thật nhanh, gọn v́ không có kết quả như mong đợi. Con ai người nấy lo. Yêu cầu tiếp liệu cho đơn vị tăng phái lúc nào cũng phải nhường ưu tiên cho cơ hữu của Sư Đoàn, nhất là Trung Đoàn 5. Họ đang đụng nặng không kém.


Trưa. Theo đoàn xe tải đạn vào vị trí của Pháo Đội mà ḷng buồn vô hạn. Những lời an ủi và giải thích, dù được người Pháo Đội Trưởng vui vẻ đón nhận, cũng chỉ để che dấu một thực trạng đau ḷng : Quân Đội không đủ đạn cho chiến trường !


Bữa ăn thanh đạm với Đại úy Phương bị ngắt quăng liên tục v́ anh phải lên máy theo dơi tác xạ của 4 khẩu 105 ly. Tiếng pháo kích của địch, tiếng phản pháo của ta, tiếng rè rè của máy PRC 25, tiếng nói như hét khi liên lạc, tạo thành một thứ âm thanh hỗn tạp nhưng đặc thù của đời lính trận.


- Cánh 37 đang đụng nặng. Anh Phương buông máy, nói vội. Ḿnh vừa ra lịnh ưu tiên cho Đại Đội 3. Ông Vương coi bộ mệt dữ. Thôi. Ăn tiếp đi Huy.


Cổ họng tôi đắng nghét. Cảm giác không khác ǵ đang nằm với trung đội ngoài kia. Vương Vũ đúng là cô đơn quá. Mấy thằng Em bây giờ chẳng c̣n ai bên cạnh. Lê Văn Hữu để lại nửa cái đầu ở G̣ Nổi. Nguyễn Thanh Vân đang nằm liệt v́ sốt rét rừng. C̣n tôi đang thấp thỏm từ ṿng đai Tiểu Khu. Bất lực. Các Trung Đội Trưởng bây giờ là ai, người mới bổ sung hay những cọp già dạn dày trận mạc của Đại Đội ?


Con đường nhựa đổi thành màu đất, chạy thẳng về hướng tây. Chíến trường chỉ cách Quốc lộ non 3 cây số. Trên dăy đồi tung tóe khói, có đồng đội cũ đang cầm cự với địch. Định nhờ máy của Pháo Đội để gọi thăm người Đại Đội Trưởng cũ nhưng lại thôi. Chỉ thầm mong an lành đến với mọi người.


Chiều. Nắng nhạt. Tam Kỳ hầu như chỉ c̣n một nửa dân số. Bưu điện đă ngưng mọi dịch vụ chuyển ngân từ hôm qua. Thị xă vắng lặng. Nhà cửa như bị bỏ hoang. Trường Trung Học Tỉnh lỵ trở thành Bộ Tư Lệnh Tiền Phương của Sư Đoàn 2 Bộ Binh ngay từ khi mất Tiên Phước. Tam Kỳ c̣n được chút sinh khí là nhờ những quán xá, khách sạn vẫn c̣n mở cửa.


Quán cà phê là khoảng sân của ngôi biệt thự khá bề thế, kiểu nhà mát của các villa pháp, nằm ngay cạnh hậu trạm của Liên Đoàn. Xế trưa, quán vắng nên vị chủ nhân kiêm phục vụ viên vui vẻ ngồi lại tṛ chuyện.


Khi được hỏi v́ sao c̣n ở lại th́ người trung niên có dáng dấp rất nghệ sĩ cho biết ông là một doanh nhân, ở lại một ḿnh c̣n vợ con đă ra Đà Nẵng từ mấy hôm trước.


- Tôi không có ǵ để lo sợ cả. Ông nói. Nếu không th́ đă vọt mất rồi. Quán cà phê là để bà vợ tôi có việc ǵ đó để làm cho vui. Thu nhập không thành vấn đề mặc dù công sức và tiền bạc bỏ ra cho ngôi vườn này cũng khá nhiều.

Tôi im lặng đảo mắt nh́n quanh. Đúng như lời ông nói. Quán đẹp là nhờ sự sắp xếp và bày biện cây kiểng. Sạch sẽ và ngăn nắp. Quầy thâu ngân là một mái tranh thấp treo đèn và giỏ hoa. Giàn Akai nằm ngay trên quầy, cạnh tủ kiếng nhỏ bày bán thuốc lá. Quán có phong thái “Thạch Thảo “ đúng như tên gọi.


Thấy tôi trầm ngâm, người chủ nhân đứng dậy đi vào nhà. Tiếng nhạc Paul Mauriat d́u dặt vọng lại từ hai chiếc loa đặt trên tam cấp dẫn lên cửa chính. Không khí im lắng trong màu nắng nhạt làm tôi chợt nhận ra cuộc chiến đang đến hồi quyết liệt ngoài kia bỗng nhiên ngưng hẵn tiếng súng từ lúc nào không biết. Phút an b́nh tạm thời của một ngày chúa nhựt, hay là sự im lặng ngộp thở của cơn băo đang dần đến ?


- Đang t́m hứng để làm thơ phải không ?


Tôi quay lại, mừng rỡ nhận ra Đỗ Văn Tuấn, bạn học kiêm đồng đội Quân trường. Tuấn ngồi xuống ghế đối diện, không chờ hỏi đă lên tiếng trước.


- Tao hỏi cầu may một Đại úy. Ổng cho biết mày đang làm xếp hậu trạm. Rồi lính của mày chỉ tao qua đây. Thật là bất ngờ !


Câu chuyện hàn huyên đưa chúng tôi trở lại thời lạng xe cua đào hồi c̣n ở trung học rồi những buồn, vui Quân trường, sau cùng là thực tại không có ǵ sáng sủa v́…

- Tụi tao như rắn không đầu. Hiện giờ đang lo bảo vệ Bộ Chỉ Huy tiền phương của Sư Đoàn. Đại Đội Trinh Sát coi như xóa sổ. Trung Đoàn 5 bây giờ cũng đang kẹt cứng. Nghe nói cánh Biệt Động Quân của mày cũng đụng nặng suốt hơn hai tuần nay.


Tôi gật đầu kể cho bạn nghe về những ǵ ḿnh biết được. Tinh thần th́ vẫn c̣n nhưng phương tiện th́ nghèo đến mức cùng cực. Địch đang ở thế mạnh,. Chiếm đâu, giữ đó. C̣n ḿnh th́ chỉ thụ động pḥng thủ. Đạn dược nhỏ giọt. Dân chơi mà chỉ có tiền lẻ để xài. Thật là trớ trêu.


Tôi nh́n Tuấn, rồi chạnh nghĩ đến những bạn bè cùng lớp, những đồng đội cùng khóa ở Đồng Đế. Mới đó mà đă gần ba năm. Kẻ c̣n, người mất. Và giờ này chỉ có hai đứa ngồi bên ly cà phê nhắc chuyện xưa để buồn cho thực tại. Khi từ giả nhau, sau cái bắt tay chỉ là lời chúc lành cho những ngày vô định sắp tới.

Đêm. Dài vô tận. Thị xă im ĺm trong cảnh nhá nhem của phố phường thiếu điện. Nặng nề và căng thẳng, không có chút sinh khí ngoại trừ tiếng quân xa qua lại đó đây và tiếng pháo rời rạc, có vẻ như thăm ḍ của đôi bên. Sinh hoạt hậu trạm vẫn chỉ là những công việc thường lệ của bố trí, gát đêm trong t́nh trạng sẵn sàn ứng chiến lẫn tác chiến. Im lắng lạ thường. Cảm giác như nghẹt thở.


Thứ Hai 24- 03- 1975. Đêm về sáng.


Bê ta ! Đúng là tiếng bộc phá của đặc công. Mọi người tỉnh giấc ngay sau tiếng nổ đầu tiên. Dàn tuyến pḥng thủ. Nghe ngóng. Nhận định. Lên máy liên lạc với Liên Đoàn. Địch đang đột nhập Bộ Tư Lệnh Tiền Phương của Sư Đoàn. Chỉ vài trăm thước. Vài khu phố. Dăm ba cái ngă tư. Địch có thể xâm nhập qua đây bất cứ lúc nào. Tất cả đều sẵn sàng. Tiếng lựu đạn, tiếng súng nổ ḍn trong đêm. Một đêm mất ngủ. Đêm thật dài, và thật căng thẳng.


6h:00. Đă có chút ánh sáng b́nh minh. Vẫn c̣n đụng độ quanh khu vực Trường Trung Học. Pháo bắt đầu nổ bên hướng Tiểu Khu và cả Bệnh Viện gần đó. Lệnh của Liên Đoàn : Nằm tại chỗ. Hậu trạm của các Tiểu Đoàn cho tin có đụng độ ở khu vực của 37 và 21. Tiểu Đoàn 39 phía Tây Bắc không có báo cáo chạm địch. Nhưng Tam Kỳ đang bắt đầu hoảng loạn.


7h:30. Không c̣n liên lạc được với Liên Đoàn qua điện thoại lẫn truyền tin. Không rơ v́ sao. Chiếp Jeep duy nhất của Hậu trạm đă theo Đại úy Nhân về Đà Nẵng chiều hôm qua nên Trung Sĩ Năm phải lấy Dodge chạy qua Bộ Chỉ Huy Liên Đoàn nhận lịnh trực tiếp. Khi trở về th́ báo cáo của người Hạ Sĩ Quan Ban 4 không có chút lạc quan.


- Liên Đoàn Trưởng và Ban 3 bận máy liên tục. Truyền Tin và nhóm Tác Chiến Điện Tử đóng ở đâu không biết. Ban 2 của Thiếu Tá Vũ cũng không thấy ai. Chắc là theo Liên Đ̣an Phó qua Tiểu Khu họp khẩn cấp. Trinh Sát th́ cũng chỉ biết lo bảo vệ khu ga xe lửa và phía tây của Bộ Chỉ Huy. Chỗ này là tùy Thiếu úy định đoạt. Bên đó cũng lộn xộn lắm v́ không ai nắm rơ t́nh h́nh ǵ cả.

Tôi thở dài nh́n quanh. Mỗi hậu trạm chỉ có vài người, lại phải lo quân nhu, tiếp liệu lỉnh kỉnh. Xe mười chiếc, người th́ trên dưới một Trung Đội, kể cả tài xế và quân nhân chờ trở lại đơn vị. “ Tùy Thiếu úy “ cũng có nghĩa là không c̣n trông chờ lệnh lạc ǵ của ai. Và ngoài kia, phía quốc lộ Một, đă rần rần tiếng xe và ḍng người rút về hướng Bắc. Tiếng súng và tiếng pháo kích đă thật gần. Thêm một cố gắng để liên lạc với Liên Đoàn mà không được, nên tôi cho lệnh thu dọn lều trại.


C̣n đang loay hoay nhổ lều, cuốn bạt, th́ Liên Đoàn Trưởng từ đâu phóng xe tới. Bộ dạng hầm hầm, nh́n quanh, rồi gào lên :


- Mấy anh đang làm ǵ vậy. Định chạy làng phải không ? Ai chỉ huy ở đây ?


Tôi lật đật đến chào kính... Chưa dứt câu th́ bản đồ trên tay ông đă vỗ lên nón sắt của tôi :


- Đm ! Ngoài kia đang đánh đấm. Trong này tính vọt hả ?!


Ông trừng mắt nh́n tôi. Cả hậu trạm hết hồn đứng lặng người. Tôi cũng không nhận ra vị Trung Tá mới ba ngày trước đó đă gọi tôi tŕnh diện và vui vẻ cho biết sẽ trả tôi về làm Chỉ Huy Hậu Cứ của Tiểu Đoàn 37. Hôm đó ông thân mật hỏi han chuyện Sài G̣n, và cả chuyện học hành của tôi trên Đà Lạt lúc chưa bị Tổng Động Viên. Hôm nay th́ khác. Ông như chỉ muốn trút sự bực bội hay phẫn nộ ǵ đó và tôi không may đă thành nạn nhân. Có lẽ là nạn nhân đầu tiên trong ngày.


Tôi cảm thấy nhục nhă v́ bị đơn vị trưởng hành hung ngay trước mặt thuộc cấp của ḿnh, nhưng vẫn giữ thế nghiêm và im lặng nh́n ông, không phân bua, không giải thích, và sau đó tôi lại thấy thông cảm cho ông. Xét cho cùng, quả là tôi cũng muốn bỏ cuộc. Tôi chỉ là tép riu, c̣n Liên Đoàn Trưởng của một đơn vị nổi tiếng mà chạy làng th́ khó có thể chấp nhận được.


Không nhận được lời nào của tôi, Trung Tá An quay sang quát tháo mọi người cho đă nư rồi lên xe phóng đi sau câu chưởi thề như lúc mới tới. Mọi người c̣n im lặng đứng nh́n tôi, hoang mang. Nhưng tôi đă nh́n ra được nỗi tuyệt vọng và sự đau khổ tột cùng qua thái độ của Trung Tá An nên cho lệnh thu dọn thật nhanh.

Khi đoàn xe chuyển bánh th́ tôi biết là cũng đă đến lúc phải bỏ Tam Kỳ. Quốc Lộ Một đông nghẹt mọi thứ xe cộ và người, dân cũng như quân. Khó khăn lắm mấy chiếc GMC của 21 và 39 mới quẹo ra được quốc lộ để nhập vào ḍng di tản. Đến phiên Hậu Trạm Liên Đoàn th́ chỉ lọt mấy chiếc GMC chở xăng, dầu, đạn dược. Xe Dodge v́ kéo “ rờ mọt “ lương khô nên kẹt ngay giữa ngả tư. Loay hoay tới lui hoài không sau quẹo trái được. Toán Hậu Trạm của 37 đi sau cùng chờ lâu sốt ruột nên quay đầu t́m đường khác mà đi lúc nào không hay.


9h:30. Phía trước chỉ c̣n lác đác vài nhóm thường dân và sau lưng vắng hoe. Lo t́m cách quay xe quẹo vào trục lộ mà quên luôn cả những giao tranh đâu đó thật gần. Trên chiếc Dodge bây giờ chỉ c̣n tôi và hai binh sĩ thặng dư “ theo Thiếu úy tới cùng “. Tài xế th́ vừa chưởi thề vừa cố gắng nhích tới nhích lui mà không có kết quả. Không thể bỏ xe, mà cũng không tháo đựơc “ rờ mọt “ để thoát thân.


Đang lo lắng cùng cực th́ từ đâu xuất hiện một gia đ́nh năm người, hai vợ chồng, hai con nhỏ và một lăo niên. Người chồng có lẽ là một nghĩa quân, súng đeo vai, tay xách bị. Thấy xe, họ mừng rỡ đứng lại, nhưng rồi thất vọng khi thấy đang kẹt tại giữa đường.


- Phải chạy nhanh lên, Thiếu úy ơi. Nghe nói xe tăng của tụi nó đă qua cầu phía bên kia phố rồi.


Nghe anh lính nói, tài xế hoảng hốt nhấn ga. Chiếc xe kẹt lề, nhồi lên nhích xuống. Vô phương. Tôi tuyệt vọng lắc đầu. Chưa biết phải làm sao th́ từ đâu xuất hiện thêm vài người lính Sư Đoàn 2.


Tôi hỏi thăm họ về Đỗ Văn Tuấn và t́nh h́nh bên Bộ Tư Lệnh Tiền Phương Sư Đoàn.

- Đặc công đánh vô trường học từ sáng sớm. Một ngừơi lính kể lại. Tụi nó chỉ có mấy thằng nhưng liều mạng. Sau đó có thêm một toán nữa, có lẽ là du kích. Tới sáng th́ ḿnh bể tuyến, mạnh ai nấy rút. Tụi em kẹt lại sau cùng, chạy ṿng phía sau rồi mới nhắm hướng bọc ra đây. Không c̣n ai nữa đâu. Tụi nó chiếm Trường học rồi.


Không suy nghĩ, tôi gọi họ cùng với mọi người khác phụ đẩy chiếc xe. Bảy, tám người góp chung sức lúc đang tuyệt vọng nên kết quả là chiếc Dodge gầm rú tới, lui vài lần rồi vọt ngay lên lên lề. “ Rờ mọt “ phía sau ngă qua, lắc lại tưởng chừng như muồn găy cả trục bánh.


Tài xế cho xe yên vị trên đường. Mọi người hối hả leo lên. Hai cháu bé và cụ già ngồi trong cabin, hai người lính Hậu Trạm đeo hai bên hông, những người c̣n lại đứng phía sau, kể cả tôi. Lúc xe chuyển bánh mới hay khu vực trong tầm mắt, trước, sau,đều vắng lặng. Mới hơn 10 giờ sáng mà Tam Kỳ đă bỏ ngơ từ lâu. Tiếng súng lớn, nhỏ vẫn c̣n, nhưng ngoài tiếng xe Dodge đang rồ ga v́ kéo nặng, tôi không nghe được tiếng xích sắt của T 54 mặc dù Trường Trung Học và chiếc cầu phía Nam Thị xă chỉ cách chúng tôi vài trăm thước.


Đến gần Khu Hành Chánh và Tiểu Khu th́ chúng tôi bắt kịp đoàn người di tản. Pháo của địch đang làm t́nh làm tội những nơi trọng yếu, kể cả Bệnh Viện. Con đường huyết mạch trở thành “ Quốc Lộ kinh hoàng “. Đáng buồn nhứt là là những người dân không có phương tiện. Họ lết bết đi hai bên lề, đưa cặp mắt thèm thuồng pha lẫn van xin nh́n đoàn xe đủ loại đang ngược Bắc.


Vừa ra khỏi Tam Kỳ th́ cảnh tượng càng tang thương hơn. Quốc lộ b́nh thường khá rộng, bây giờ trở nên chập hẹp với mọi thứ trên đời vung văi trên đường, từ quần áo, vật dụng linh tinh kể cả xăng dầu của xe cộ bị hư hỏng và những nhầy nhụa khác không thể phân biệt là thứ ǵ. Măc kệ. Xe vẫn cứ chạy. Người vẫn cứ đi. Không phải không khí chiến tranh mà là h́nh ảnh của một bi kịch thoát hiểm.


Tiếng ḥ hét. Chưởi bới. Tiếng súng bắn mở đường hay xua đuổi những ai chắn lối, hoặc hù dọa những người muốn nhào lên xe để được sướng thân, ḥa lẫn với tiếng kèn xe chói tai và liên tục, tạo thành một thứ âm thanh hỗn tạp, rối bời nhưng khẩn thiết...


Xe đ̣, xe nhà, xe hàng, xe gắn máy, quân xa, cơ giới đủ loại, lớn, nhỏ, hai bánh, ba bánh, bốn bánh v.v... Mọi thứ đều cố ḅ, cố nhích về phía trước. Ḅ, nhích là phải, v́ ḷng đường chật ních các lọai xe và người. Xe hư là khốn nạn cuộc đời, v́ chắc chắn phải bị bỏ lại. Sang, hèn như nhau. Dân, quân cũng không khác. Mọi thứ phương tiện, có động cơ hay không, đều được tận dụng tối đa để chở người, chở của.


Mạng người cũng rẻ rúng như bèo. Súng tha hồ bắn. Xe tha hồ lách, chạy, càng xa càng tốt. Giờ phút này ai nấy đều muốn đến nơi an toàn, và Đà Nẵng là mục tiêu tối hậu. Quốc Lộ Một như con rắn khổng lồ. Đuôi c̣n ḷng tḥng nơi nào đó tận trong phố Tam Kỳ không chừng, c̣n đầu th́ không biết đă tới đâu.

Trưa. Con đường từ Tam Kỳ về Thăng B́nh, quận cực Bắc của Quảng Tín, b́nh thường chỉ mất mười lăm phút xe chạy là tới nơi. Hôm nay th́ khác. Đôi khi chỉ có người ( và vật ) c̣n có thể di chuyển. Xe cộ th́ nằm cứng một chỗ mỗi lần có chiếc nào đó hết xăng hay hư máy nửa chừng. Khổ sở lắm mới ủi được qua một bên để lấy lối cho xe chạy tiếp.


Giữa ḍng thác người và xe đang chậm chạp tiến về phía bắc là một Sĩ quan không rơ cấp bậc, đứng chận những Quân nhân có lẽ là thuộc cấp của ông, đẩy họ vào lề, nơi đă có một số Quân nhân khác đang xớ rớ đứng, ngồi. Chung quanh họ là vợ con là người thân lớn, bé. Mọi người đều lộ vẻ hoang mang, lo lắng. Chỉ có đám trẻ con c̣n được vài nụ cười thật ngây thơ và hồn nhiên khi tụm năm, tụm ba với nhau.


Nh́n lại xe Dodge mới hay gia đ́nh người lính Tiểu Khu và nhóm quân nhân Sư Đoàn 2 cũng đă bỏ đi hồi nào không biết. Đoàn xe Hậu Trạm t́m được nhau nên cùng dừng lại để kiểm tra quân số, tiếp liệu phẩm và lên máy liên lạc với Bộ Chỉ Huy Liên Đoàn. Nửa ngày trời dang nắng làm con người khô khốc, nhưng lại không thấy khát, không thấy đói. Chỉ hút thuốc, hút liên tục đến mềm môi, rát cổ để tạm trấn áp nỗi lo lắng, buồn bực.


Tôi ‎buột miệng chưởi thề khi có người đề nghị chạy luôn về hậu cứ, và ra lệnh nằm tại chỗ chờ tin tức của Liên Đoàn. Đành là giữa lúc hỗn quan, hỗn quân th́ ḿnh có ṭan quyền quyết định. Nhưng cả buổi chỉ thấy vài nhóm đồ bông lẻ tẻ, đa số đeo theo xe hậu trạm mà đi. Các Tiểu Đoàn chắc chắn c̣n phía sau.

Tôi đă quyết định không sai. Bộ Chỉ Huy Liên Đoàn đang ở phía trước không bao xa, ngay trong căn cứ Hương An. Chỉ v́ lo điều động đại đơn vị nên bây giờ “ Xếp “ mới nhớ tới chúng tôi. Mất liên lạc suốt nửa ngày đồng nghĩa với đoán già đoán non, hay đồn nhảm những tin tức không có ích lợi ǵ cho tinh thần chiến đấu của đơn vị.


16h00. Dang nắng cả ngày ngoài trời, tinh thần căng thẳng cực độ. Sau cùng, hậu trạm được lệnh vào Hương An nằm chung với Liên Đoàn. Lại kiểm điểm nhân sự và tiếp liệu, phân chia vị trí cho từng hậu trạm Tiểu Đoàn, trực máy để liên lạc thẳng với Liên Đoàn Trưởng. Công việc thường lệ, quen thuộc, nên đâu vào đó rất nhanh, gọn. Th́ giờ c̣n lại là nghe ngóng t́nh h́nh. Nhất là tin tức về các Tiểu Đ̣an.


Giờ này Liên Đoàn Phó c̣n đang dẫn hai Tiểu Đoàn 21 và 37 đi cặp theo quốc lộ tiến về hướng Bắc. Họ là những người sau cùng rời khỏi Quảng Tín. Kỳ An ơi Kỳ An ! Đất lành của hiền nhân Phan Chu Trinh đành bỏ lại cho địch. Ba cây số để ra tới Quốc lộ phải trả bằng máu xương giữa nắng trưa hực lửa.


Không có dấu hiệu truy kích của đại quân địch khi đă ra khỏi Tam Kỳ. Chỉ là những hoạt động quấy rối của du kích dọc đường di tản. Liên Đoàn Phó Hoàng Phổ cho biết đơn vị di chuyển có trật tự, vẫn giữ vững đội h́nh. Cứ vậy mà dắt d́u nhau đi, cho đến khi về tới Thăng B́nh lúc trời sập tối.


20H00. Trinh Sát và ban 4 làm công việc của Kiểm Soát Quân Sự, đồng thời t́m xem c̣n đồng đội nào rơi rớt hay lạc lơng ở phía sau hay không.. Hai chiếc GMC chầm chậm lăn bánh. Gió tháng 3 bắt đầu trở lạnh. Dân chúng đă tản mác đâu hết. Quốc lộ vắng lặng. Nhà cửa hai bên đường không có dấu hiệu c̣n người sinh sống. Có lẽ họ đă bỏ đi hay không muốn lên đèn, mở điện.


Lác đác có vài bóng người đi dọc theo con lộ. Họ chỉ quay đầu nh́n theo xe, rồi lầm lũi bước tiếp. Xe chạy qua ngă tư Thăng B́nh chừng một cây số, cũng là cuối tuyến dàn quân của Chi khu th́ ṿng trở lại. Không có một quân nhân nào của Biệt Động Quân đi lẻ tẻ trên đường. Họ né tránh chúng tôi, hay kỷ luật nhà binh đă giữ chân họ với đơn vị sau những giờ phút dao động ban sáng ? Dù sao đi nữa th́ Thăng B́nh hoàn toàn yên tĩnh. Một dấu hiệu đáng mừng, hay đáng lo ?!.


Đêm. Dài lê thê. Đêm căn cứ thật yên lắng, đủ để nghe tiếng truyền tin rè rè đâu đó. Lại cà phê, lại thấp thỏm. Vài nhóm nhỏ chụm đầu bàn tán, trao đổi tin tức, hỏi han t́nh h́nh. Lại một đêm hút thuốc đến vàng tay. Một ngày trời gần như quên lững miếng ăn mà vẫn không thấy đói. Thêm một đêm chong mắt chờ sáng trong dằn vặt, âu lo.


Thứ ba 25- 03- 1975.


Sáng họp khẩn với Liên Đoàn mới hay Pháo Đội 12 của Đại úy Phương và Trạm Xá của Y Sĩ Đại úy Nguyễn Trung Tín đă về tới Phú Lộc hôm qua. Ban 4 hành quân rời Hương An ngay sau khi liên lạc và điều động đoàn xe Quân Vận đến bốc toàn bộ Liên Đoàn về hậu cứ. Đoàn xe thật ra chỉ là vài chiếc tăng phái v́ nhu cầu đâu phải chỉ có Bịệt Động Quân. V́ vậy xe hậu trạm rồi cơ hữu của từng Tiểu Đoàn cũng được xử dụng tối đa.


Tuy không kẹt xe và hỗn loạn như hôm qua, nhưng quốc lộ vẫn một nhịp hối hả, cấp bách của cơ giới đủ loại, nhất là xe nhà binh. Về ngang Duy Xuyên đă thấy ḍng người từ trong Trà Kiệu túa ra đủ để gây khó khăn cho giao thông trên lộ chính. Xe và người cứ thế mà dồn về Đà Nẵng. Vĩnh Điện cũng bị kẹt cầu, kẹt lộ, v́ xe từ Tỉnh lộ nối với Giao Thủy, Đại Lộc cũng rần rần nhập vào.


Nhưng về tới Miếu Bông, Câu Lâu, Phước Tường, Cây Lan th́ sự hớt hăi mới rơ nét với những lo lắng, hoang mang trên mặt người và sự dồn nén, bế tắc lưu thông trên công lộ. Phải dùng đến sự thị uy của Quân Cảnh trên Commando Car mới giải tỏa trật tự và an ninh phần nào trên đường dẫn vào phố chính. Xe từ Huế xuống, từ Quảng Tín lên. Người theo xe nườm nượp. Đà Nẵng đă trở thành ốc đảo, thành chiếc phao và thành niềm hy vọng sau cùng của Quân và Dân Quân Khu Một.


Không kể thời gian chờ đợi, rồi thứ tự lên xe, th́ phải mất hơn bốn tiếng mới đưa được toàn bộ Liên Đoàn 12 BĐQ về tới Phú Lộc, nhưng không phải ai cũng suông sẽ và may mắn như những chuyến đầu tiên. Đoàn xe sau cùng, vỏn vẹn có 6 chiếc dành cho Tiểu Đoàn 37 và số Quân nhân c̣n lại của 21, đă bị phục kích tại cầu Bà Réng, cửa ngơ vào Đà Nẵng từ hướng Nam, ngay trong vùng trách nhiệm của Trung Tá Vơ Vàng, lúc đó đă về chỉ huy một lực lượng Địa Phương Quân của Tiểu Khu.


Một xe GMC tan tành v́ B40. Lại đổ máu và chiến đấu trong điều kiện nghiệt ngă nhứt: mỗi người một gắp đạn pḥng thân để cầm cự rồi đẩy lui đám du kích chừng 20,30 tên. Đường về lại chia hai ngả: kẻ qua Duy Tân để được ướp lạnh hay băng bó, người vào Phú Lộc trong sự rời ră đến tột cùng.


Phú Lộc của những hân hoan lúc dưỡng quân, của hạnh phúc khi xum họp, đă thật nặng nề với bất ổn và xôn xao cũng như bất cứ nơi nào khác. Nụ cười quen thuộc trong các trại gia binh đă nhường chỗ cho ánh mắt âu lo, bồn chồn, những giọt nước mắt xót xa cho những ai hy sinh hay trọng thương trong giờ phút cuối. Hậu cứ Liên Đoàn chưa bao giờ căng thẳng và buồn tẻ như lúc này.


Sắp xếp đâu đó xong xuôi là đă chập choạng tối. Ăn tạm ḿ gói bên Câu Lạc Bộ, về xem công điện và văn thư mới nhận th́ Đại úy Quỳnh vào thông báo Ban 4 trực chính nên có công tác khẩn cần thi hành ngay. Tôi giao việc lại cho Ông Quỳnh, rồi đến gặp Trung úy Long, Ban 5, nhận một Tiểu Đội Kiểm Soát, và 2 GMC để ra Đà Nẵng tảo thanh, tước khí giới và bắt giữ những Quân nhân bất hảo đang phá phách ngoài phố.


Đà Nẵng đang gặp nhân măn. Người và xe đầy nghẹt trên đường. Thành phố đang lên cơn sốt v́ ḍng người di tản từ hai đầu Bắc Nam dồn vào không ngớt. Cảnh sát sắc phục đă biến mất. Chỉ c̣n dân Dă Chiến và Quân Cảnh Tiểu Khu đang cố văn hồi trật tự từ trên các Commando Car. Đă có lệnh nổ súng bắn bỏ những ai vô kỷ luật và phá rối trị an. Đă có những thương vong và bất hạnh v́ những phát súng vô tội vạ hay cướp bóc lẻ tẻ.


Ngoài đường bây giờ lính tráng tới lui tấp nập. Dân chúng cũng xuôi ngược ồn ào. Lại thỉnh thoảng kẹt xe. Đôi lúc phải dừng lại để “ hỏi thăm sức khỏe “ phe ta : những anh em thuộc Liên Đoàn 15 Biệt Động Quân vừa từ Huế chạy vào. Tội nghiệp cho những con Cọp không c̣n nanh vuốt. Không có vũ khí pḥng thân cũng khổ cho họ, nhất là trong t́nh trạng hỗn loạn như hiện giờ. Nhưng biết làm sao hơn. Lệnh là lệnh. Không thể không thi hành.


Lính th́ không gom một ai. Vũ khí, đa số là M16, th́ cũng được nửa sàn xe. Một ṿng phố chính cũng mất hơn hai tiếng đồng hồ. Đủ để chứng kiến cảnh hoang mang của dân t́nh và vẻ thất thểu của những người lính không c̣n đơn vị. Sự sụp đổ nhanh quá, như Domino trên bàn cờ. Không có ǵ giữ lại được. Kể cả sự cố gắng ổn định t́nh h́nh của Tướng Tư Lệnh Quân Đoàn, một dũng tướng ngày đêm sát cánh với mọi đơn vị.


Đà Nẵng bây giờ là một cái rọ khổng lồ không hơn không kém. Hèn chi địch không cần truy đuổi ráo riết. Cứ để sợi tḥng lọng từ từ siết lại. Tuy vẫn c̣n tiềm năng và đang cố văn hồi trật tự, nhưng Đà Nẵng không khác ǵ cá nằm trên thớt, như con mồi đang tuyệt vọng vẫy vùng trong chiếc lưới đang dần dà phủ chụp.

23h00. Xe về Phú Lộc. Khu gia binh nh́n thoáng qua th́ vẫn như lúc b́nh thường : tối tăm và im vắng sau khi máy đèn ngưng chạy. Nhưng chắc chắn trong từng nhà là những thao thức triền miên v́ chỉ chưa có lần nào Liên Đoàn rối rắm như hiện nay, kể cả Lam Sơn 719 và Mùa Hè Đỏ Lửa. Ba năm, hai lần lui binh khẩn cấp, nhưng lần này th́ t́nh h́nh tồi tệ đến mức không ngờ. Buồn thay !


Hai chiếc GMC nằm ngay giữa sân cờ Bộ Chỉ Huy Liên Đoàn.“ Chiến lợi phẩm “ để nguyên trên xe. Toàn là súng không có đạn. Mọi thứ khác, kể cả lựu đạn, được mang vào văn pḥng Ban 4. Ai nấy đều mệt nhoài.


Hai ngày mất ngủ đang bắt đầu hành hạ tôi. Chỉ kịp hoàn tất bản báo cáo là hai mắt đă híp lại không cách ǵ cưỡng được. Trước khi thiếp đi, tôi cũng c̣n đọc thấy mảnh giấy trên bàn : 8 giờ sáng 26- 03 họp với LĐT. Nhớ có mặt đúng giờ.


Thứ tư 26- 03- 1975.


Đêm ngủ ngon nhưng sáng dậy cả người khô ran. Câu Lạc Bộ vẫn đông nhưng câu chuyện đă không ồn ào như mọi khi. Ai nấy cũng đều có vẻ trầm ngâm một cách bất thường. Vài gương mặt quen thuộc của Tiểu Đoàn 37 cũng có mặt. Th́ ra cuộc họp có các Đại Đội Trưởng về tham dự.


8h00: Pḥng họp đang x́ xào to nhỏ tự động lắng ngay xuống khi Liên Đoàn Trưởng xuất hiện. Vào hàng. Phắc. Chào kính. An vị. Lại im lặng. Nặng nề. Trung Tá An trợn mắt nh́n khắp pḥng rồi bất ngờ gào lên :


- Nếu tôi là Đại úy Phương th́ ra ngoài sân cờ tự vận cho rồi.


Mọi người bàng hoàng chưa biết chuyện ǵ xảy ra th́ Liên Đoàn Trưởng đă chạy đến đấm túi bụi vào mặt người Pháo Đội Trưởng. Nhưng ông chỉ đánh trúng chừng hai bạt tai th́ đă bị Liên Đoàn Phó giữ lại từ phía sau, rồi kéo trở lại bục thuyết tŕnh. Im lặng hồi lâu. Mọi người cũng nín thở sau phút giây bất ngờ. Một lát sau Trung Tá An mới chậm răi chỉ vào Địa úy Phương mà nói :


- Người này đă làm nhục cho Binh chủng v́ chưa có lệnh mà đă rút chạy về hậu cứ trong khi mọi người c̣n ở hành quân.


Tôi lạnh người v́ lời buộc tội này. May quá. Nếu không v́ chiếc xe Dodge bị kẹt ngay giữa phố Tam Kỳ th́ không biết ai vọt trước ai. Và không chừng tôi cũng chịu chung số phận như Đại úy Phương hôm nay, nếu không cương quyết ở lại Thăng B́nh.


Như muốn an ủi con chiên bị tế thần, đồng thời giải thích t́nh trạng hỗn loạn lúc c̣n ở Quảng Tín, Liên Đoàn Phó ôn tồn giải thích với mọi người là chính ông cũng không nhận được lệnh trực tiếp từ Liên Đoàn Trưởng, mà từ cuộc họp khẩn cấp với Tiểu Khu Truởng, Đại Tá Đào Mộng Xuân ngay sáng 24 vừa qua.


Quyết định di tản từ đó mà ra v́ không c̣n liên lạc được với Bộ Tư Lệnh Tiền Phương Sư Đoàn 2 Bộ Binh, và cả với Liên Đoàn. Kết quả là Trung Tá Hoàng Phổ đă đưa hai Tiểu Đoàn 21 và 37 về đến Thăng B́nh sau một ngày di chuyển, và sau khi Bộ Chỉ Huy Liên Đoàn 12 Biệt Động Quân đă yên ổn nằm trong căn cứ Hương An từ lâu rồi.


Buổi họp sau đó được tập trung vào việc thông báo t́nh h́nh chung và tổng kết báo cáo của từng Ban và từng Tiểu Đoàn. Và sau cùng là nhận lệnh ứng chiến tại chỗ cũng như chờ đợi bổ sung về mọi mặt. Không khí rơ ràng là căng thẳng.Sau đó có tin Liên Đoản nhận lệnh trực tiếp của Tướng Trưởng để cùng với Sư Đoàn 3 khai thông đoạn đường từ Non Nước đi Hội An. Nhưng rồi cũng không thấy ǵ.


11h00. Điện thoại từ Văn Pḥng Liên Đoàn Trưởng gọi đích danh tôi qua tŕnh diện. Trung Tá An ngồi yên tại bàn viết chờ tôi chào kính. Ông có mệt mỏi và xanh xao thấy rơ.


- Bận quá nên tôi quên. Đây là Sự Vụ Lệnh về lại 37 để coi hậu cứ cho Thiếu Tá Gio. Cố gắng nhé.


Tôi nhận Sự Vụ Lệnh rồi trở về ban 4 ngồi thừ người. Đây là mơ ước từ lâu nhưng bây giờ th́ đă trễ. Trung Tá An có lẽ chỉ muốn giữ lời hứa với đàn em mà thôi, v́ ông dư biết trong điều kiện như hiện nay th́ khó có thể nhận lănh trách nhiệm mới.


Tuy vậy, tôi cũng lội qua hậu cứ của Tiểu Đoản 37 theo đường tắt ṿng ngang Trại gia binh. Hậu cứ vắng tanh. Không gặp ai quen biết mặc dù chỉ vài tiếng trước đây c̣n ngồi họp với nhau bên Liên Đoàn. Qua văn pḥng của Đại Đội 3 cũng trống trơn. Vào Câu Lạc Bộ th́ chỉ gặp những người không quen. Hỏi thăm về Nguyễn Thanh Vân, người về đơn vị sau tôi chừng một tháng, cũng không ai biết đang ở đâu, một người lính cho biết đă thấy Vân theo Trung Sĩ Tuấn, Trung Đội Phó của Vân ra Đà Nẵng từ lâu.


Tôi xuống Trại gia binh, định vào thăm gia đ́nh Trung Sĩ Chế Việt, một người bạn văn nghệ và chị Hương, vợ Thiếu úy Vũ Thành Công, người đă nằm lại trên một ngọn đồi nào đó tại Quảng Tín hai tuần trước. Cả hai nhà đều đóng cửa im ĺm. Tôi buồn bă về lại Liên Đoàn, ḷng thầm nguyện vài lời kinh cho Phê Rô Vũ Thành Công, người bạn và cũng là người anh đă hết ḷng chỉ dẫn tôi mọi điều.


Chiều. dạo một ṿng qua hậu cứ 39 và 21 định t́m Cốc A Sam và Nguyễn Văn Ước, hai người bạn cùng khóa, về đơn vị cùng ngày. Cả hai hậu cứ cũng lác đác người ra, kẻ vào. Không ai biết hai người đồng khóa của tôi ở đâu. Lệnh ứng chiến coi như vô hiệu lực. Gía súng vẫn ngay ngắn nằm im trong các sam, nhưng người cầm súng th́ tản mác đâu không thấy. T́nh trạng thật đáng buồn.


Tôi như kẻ vô gia cư. Trên nguyện tắc, là đă về lại Tiểu Đoàn 37, nhưng thực tế th́ không ai màng tôi muốn ở đâu. Thiếu Tá Gio không có công điện triệu hồi. Ban 1 Liên Đoàn chắc là chưa cắt giảm quân số nên Hỏa đầu vụ vẫn thoải mái “ Mời Thiếu úy ăn trưa “ Bữa ăn trưa không có tiếng hỏi han, bàn bạc t́nh h́nh. Vắng mặt hầu hết mọi người. Không khí thật buồn nản ǵ đâu !


V́ vậy tôi quyết định ra Đà Nẵng, một ḿnh. Mấy hôm nay nắng đẹp, trời trong nhưng ḷng người th́ héo úa. Nhịp sống Đà Nẵng vốn đă vội vàng, sôi nổi, nay lại càng dồn dập hơn, và cuống cuồng hơn bao giờ hết.


Bưu điện ra thông báo ngưng mọi dịch vụ chuyển ngân, bưu phẩm v.v... T́nh h́nh trầm trọng đến vậy sao ? Vậy là lương tháng nằm gọn trong túi, không c̣n cơ hội gởi chút ít về cho gia đ́nh như thông lệ. Chờ gần một tiếng mới tới phiên gọi điện thoại. Thằng bạn thân lo lắng hỏi han đủ thứ và cho biết Sài G̣n có tin đồn sẽ bỏ Đà Nẵng. Nhờ hắn nhắn tin tôi vẫn b́nh an đến gia đ́nh và vài lời tâm t́nh vụn vặt khác là đành gác máy để c̣n nhường cho người kế tiếp. Số người chờ gọi điện thoại,chờ gởi điện tín đứng đông nghẹt cả tiền sảnh, lao nhao và bất an thấy rơ.


Tôi trở ra đường, ḷng nặng trĩu. Đâu cần phải chờ SàiG̣n tung tin, ngay tại Đà Nẵng này cũng đă nh́n thấy được phần nào cuộc diện. Thành phố hỗn loạn hơn bao giờ hết. Ngoài đường bây giờ lính đông hơn dân. Họ đi thành từng đoàn, từng nhóm, đa số vẫn c̣n vũ khí. Cướp bóc xảy ra càng ngày càng nhiều hơn. Nhưng Đà Nẵng vẫn gượng sống. Hàng quán vẫn xôn xao. Chợ búa vẫn sô bồ. Sinh hoạt nói chung vẫn như mọi ngày mặc dù t́nh h́nh đang đến hồi chung cuộc.

Bước chân đưa tôi dài theo Độc Lập, ra Quang Trung để hướng về Chợ Cồn. Vừa đi ngang cà phê Diên Hồng, ngay Ty Thông Tin, th́ gặp Nguyễn Văn Kiệt, rút về rừ mặt trận tây bắc đèo Hải Vân.


- Đi đâu lang thang vậy cha. Hai thằng kia đâu ? Kiệt “ Mă Tấu “ hỏi tôi trước.


- Tao đi một ḿnh. Không gặp Cốc A Sam và thằng Ước. Tôi vừa trả lời vừa bắt tay chào những người ngồi chung với Kiệt. Không ngờ mày cũng biết chỗ này. Hai chị em cô hàng là hoa khôi ở đây đó.


- Tao và mấy thằng em đi ḷng ṿng chơi. T́nh cờ thấy hai em này bảnh quá nên nhào vô luôn. Sẵn dịp ngồi nh́n qua khách sạn Ô Kê mà nhớ hồi tụi ḿnh mới ra nhận đơn vị. Mày c̣n nhớ không?


Tôi gật đầu rồi gọi cà phê. Anh chàng trưởng toán Chuẩn úy “ sữa” của gần hai năm trước vẫn không thay đổi: ồn ào, ruột để ngoài da và thoải mái chấp nhận mọi t́nh huống.


Chúng tôi trao đổi tin tức về Liên Đoàn 15 vừa di tản vào hôm qua, về t́nh h́nh của Đà Nẵng của và những bạn cùng khóa.


- Kệ mẹ nó. Tới đâu th́ tới. Ai sao ḿnh vậy. Cho tới giờ phút này tụi ḿnh c̣n nguyên vẹn là đă tốt số lắm rồi. “ Mă Tấu “ nhà ta khẳng khái kết luận.

Hai chữ nguyên vẹn làm tôi chợt nghĩ tới Đại Đội Trưởng của tôi thời c̣n ở Tiểu Đoàn 37. Khi rút khỏi Kỳ An, ông bị trúng ḿn cụt chân, được đệ tử cơng và Tiểu Đoàn Phó chận xe, chuyển thẳng về Đà Nẵng và đang nằm trong Duy Tân. Tôi rủ Kiệt vào thăm Đại úy Vương. “ Mă Tấu “ gật đầu ngay và nói thêm.


- Tao có đọc thư của mày nói về người hùng trận Sa Huỳnh, kiêm “ Bố Ǵa “ thương mày như con, nên muốn xem mặt ổng cho biết.


17h30. Quân Y Viện Duy Tân ! Vườn Hoa T́nh Thương của Quân Đội. Nơi xoa dịu những nhức nhối cả thể xác lẫn tinh thần của người chiến sĩ. Niềm hạnh phúc vô bờ của những ai đă bỏ lại máu, thịt, xương của ḿnh ngoài mặt trận. Bệnh viện tối tân đứng hàng thứ nh́ của cả nước chiều nay tất bật không kém ngoài kia. Sôi nổi nhưng trật tự. Thật đáng khâm phục.


Đại úy Vương c̣n đau và mệt sau cuộc giải phẩu, nên chúng tôi không nói chuyện nhiều, chỉ an ủi và bày tỏ sự thông cảm đồng thời trấn an nhau về t́nh h́nh hiện tại. Mănh hổ một thời, nay chỉ là cọp già ba chân nên không dấu sự lo lắng cho vợ con. Tôi hứa sẽ làm hết sức cho gia đ́nh ông và ngay sau đó cảm thấy xấu hổ v́ biết là ḿnh sẽ không giữ được lời.


- Nhưng ít ra mày cũng đă mang tới cho ổng một tia hy vọng. Kiệt “ Mă Tấu “ thở dài khi chúng tôi ra cổng. Hy vọng là liều thuốc bổ. Mày dư biết điều này mà !


Tôi im lặng, trong ḷng vẫn c̣n áy náy. Tép riu như tôi th́ làm được ǵ !? Ngay lúc này tôi cũng là ” Con Bà Phước “ như Kiệt mà thôi. Thấy tôi không vui,” Mă Tấu “ cũng không bắt chuyện. Khi về tới Chợ Cồn mới kéo tôi đi ăn.

Cầu Vồng. Quán cơm b́nh dân. Con đường Nguyễn Hoàng dẫn về Ga xe lửa, qua Trần Cao Vân, vào Tam Ṭa. Hai đứa lội một ṿng sau bữa ăn chiều nhưng không t́m được hai người bạn Tiếp Liệu của tôi, với chủ đích là rủ nhau ra quán mà thôi. Người nhà của họ cho biết là hai bạn đó đă không thấy về từ hôm qua.


Lộng Ngọc. Lại là quán cà phê quen thuộc của dạo nào chân uớt chân ráo mới ra Đà Nẵng. Ngồi cầu may xem có tên nào “ tung cánh chim t́m về tổ ấm “ hay không. Rốt cuộc cũng chỉ có Kiệt và tôi ôn cố tri tân cho đến lúc quán đóng cửa.


- Tao hứa với thằng em là về nhà nó ngủ, nhưng bây giờ th́ trễ quá rồi.


- Nhà ở đâu ? Tôi hỏi lại.


- Ông Ích Khiêm.


- Xa quá. Thôi, bụi đời đêm nay đi. Mai tính.


Khách Sạn Ô Kê. Lại là Ô Kê ! Một đêm thân t́nh với mọi thứ trên đời đem ra kể cho nhau nghe. Mới hôm nào cả đám gần 40 chục tên quai chảo quậy tứ tung lúc mới vừa từ Sài G̣n ra. Sau đó là 8 tên thức trắng để sáng chia tay ra đơn vị ngay sau đêm Noel 1973. Bây giờ chỉ có hai đứa chúng tôi nằm rù ŕ cho quên niềm ưu tư, lo lắng.


Thứ năm 27- 03- 1975.


Sáng. Chia tay với Kiệt mà ḷng bùi ngùi. Hai thằng Sài G̣n gần như thức trắng đêm chỉ để bàn loạn đủ mọi điều liên quan tới thời cuộc để rồi chỉ nh́n nhau thở dài. Lại bắt tay chúc b́nh an như hai năm trước. Lại hẹn gặp nhau, nhưng địa điểm là tại…Sài G̣n !


Hẹn, mà trong ḷng rưng rứt, bán tín bán nghi v́…Đà Nẵng trong cơn hấp hối đă trở thành ngựa chứng. Hỗn loạn đến cùng cực. T́nh trạng tồi tệ đến mức rối rắm. Không cách ǵ văn hồi được trật tự.Nhà cửa ngoài phố đă có dấu hiệu vô chủ. Quân xa và cơ giới vẫn chạy nghẹt đường. Lại thêm một ngày gượng sống để chờ phép lạ, hay đúng hơn là chờ được di tản vào Nam trước khi địch tràn vào.

Con đường từ Quốc lộ vào Phú Lộc b́nh thường chỉ toàn in bánh xe ôm hay lác đác vài GMC hoặc Jeep ra vào, nhưng sáng nay th́ mù mịt bụi cát v́ một đoàn quân xa đang từ hậu cứ chạy ra. Không phải chuyển quân, mà dẫn đầu là chiếc Dodge của Trạm Xá. Tôi chua xót nghĩ thầm : không lẽ …


Đúng như tôi dự đoán. Khi về tới Liên Đoàn là nhận được tin Tổng Y Viện Duy Tân đang di tản. Xe ra đón thương binh rồi đưa họ thẳng xuống tàu Hải Quân để vào Sài G̣n trước. Tàu hải quân đậu ở đâu, bến nào? Không ai biết. Cứ cho xe ra nhận thương binh th́ có chỉ thị tại chỗ ngay.


Thiếu úy cóc cắn như tôi mà c̣n biết là đă tới ngày cáo chung của Quân Đoàn Một và Đà Nẵng, huống chi các đàn anh cấp lớn hơn. Cho nên tới phiên Liên Đoàn rơi vào t́nh trạng vô chủ. Cả hậu cứ vắng tanh dù chỉ mới hơn 10 giờ sáng.

Gặp Đại úy Phương tại ban 4 th́ được biết sáng nay không có họp ǵ cả v́ Liên Đoàn Trưởng và Liên Đoàn Phó cùng với các ban trực thuộc hành quân đều không thấy đâu. Chắc là đi họp bên Sư Đoàn. Các ban khác th́ chỉ làm việc cho có rồi mạnh ai nấy chạy lo gởi gấm gia đ́nh trên những chuyến bay cuối cùng rời khỏi Đà Nẵng. Ban 4 th́ lo giúp Bác Sĩ Tín di tản thương binh. Các Tiểu Đoàn, Pháo Đội 105 ly và Đại Đội Trinh Sát vẫn án binh bất động, cũng có nghĩa là bất khiển dụng.


Trưa. Bữa cơm trong pḥng ăn chỉ vơn vẹn có năm người. Đại úy Phương, Trung úy Long ban 5, Thiếu úy Hướng ban Tài Chánh, tôi và người Hạ Sĩ Quan ẩm thực. Không có ai muốn gợi chuyện hay bàn luận, kể lể, nên bữa ăn thật buồn tẻ. Hầu như ai nấy cũng chỉ cầm hơi và cố nuốt để không phụ ḷng một Quân nhân hết ḷng với bổn phận và hết t́nh với Quân đội là người đă lo chu toàn hai bữa cơm cho chúng tôi.


- Có ǵ đâu Thiếu úy. Bổn phận mà.

Trung Sĩ Kính cười nhẹ khi tôi ngỏ lời cám ơn sau bữa ăn. Một ṿng hậu cứ của các Tiểu Đoàn 21 và 39 rồi cả khu gia binh Phú Lộc mà vẫn không t́m được Nguyễn Văn Ước và Cốc A Sam nên tôi lững thững lội ra tận ga Ḥa Khánh thăm gia đ́nh người chủ quán cà phê Hương Xưa. Quán trưa, người vắng. Anh Quyến, một Sĩ quan Cảnh Sát, c̣n kẹt đâu đó trong Ty Nội An. Tiếp tôi là chị Quyến và Hương, em anh Quyến. Chúng tôi ngồi tại chiếc bàn quen thuộc, trong góc, sát quầy thuốc lá. Nơi mà chỉ mới một năm trước đây là chỗ tụ tập của nhóm nhỏ ưa thích văn nghệ đủ mọi thành phần, đủ loại sắc phục trong vùng. Chiếc bàn có khắc tên những người đă vĩnh viễn ra đi, là nhân chứng của một chuyện t́nh dễ thương và lăng mạn không thua ǵ tiểu thuyết, phim ảnh giữa một lao công đào binh, Hồ Huy Đăng và Hương, cô nữ sinh Trung Học Ḥa Khánh.

Hồ Huy Đăng, người lao công gốc Tiểu Khu Gia Định, dân nhà giàu ham vui,thích làm Binh nh́ hơn đi học khóa Sĩ Quan chỉ v́ làm lính th́ dễ xin về gần Sài G̣n hơn làm quan, tay đàn ghi ta ngọt như Trung Nghĩa, thầy dạy nhảy của hầu hết những ai thích nhót ở Tiểu Đoàn 37 Biệt Động Quân, hai lần trúng đạn khi tải thương tại Phong Thử và Tiên Phước, là linh hồn của ban Văn Nghệ Tiểu Đoàn. Lần nào về dưỡng quân, anh cũng ra đây ngồi mỗi ngày. Cả đơn vị đều tin tưởng anh nên thả lỏng anh muốn đi đâu th́ đi, không hỏi han, ḍ xét và không sợ anh bỏ trốn, dù biết là người nhà đă có lần vào tận hậu cứ để thuyết phục anh vọt ra Đà Nẵng để xuống tàu người anh rể, một Sĩ Quan cấp tá đang công tác tuần duyên tại vùng 1 Chiến Thuật.


- Dù sao nó cũng có học. Tại gàn bướng và nghệ sĩ quá nên cứ là lính suốt đời.


Thiếu tá Gio đă từng công khai bày tỏ sự thương tưởng của ḿnh đối với một lao công đào binh đa tài, đa năng. Buồn thay, chỉ một ngày sau khi được phục hồi danh dự, cố Binh Nhứt Hồ Huy Đăng đạp ḿn banh xác tại Trà Kiệu, tháng 7/1974, để lại những trái tim đẫm lệ tại Phú Lộc, Ḥa Khánh và cả Sài G̣n.


- Hồi đó vui quá. Chị Quyến chép miệng thở dài.


- Ngày nào cũng ca hát tới khuya. Hương cũng gật đầu phụ họa. Mọi người đều nói chưa bao giờ khu này dễ thương đến như vậy.


Tôi cũng góp lời nhắc những chuyện tưởng chừng như không thể nào thực hiện được trong môi trường và điều kiện của đời quân ngũ. Trong một lần dưỡng quân. Nhằm phiên tôi trực Đại Đội nên phải dẫn cả Trung Đội qua nằm bên hậu cứ Liên Đoàn ứng chiến. Tối hôm đó cả nhóm văn nghệ tiểu đoàn hẹn nhau ra Hương Xưa để họp mừng Sinh Nhật của Hương. Kẹt một người cũng mất vui, nên tôi bỏ nhỏ với anh em là nếu có ǵ cần th́ chạy ra quán gọi tôi về ngay. Buổi họp mặt thật vui. Quán cà phê thành sân khấu văn nghệ. Mọi thực khách, từ bạn học của Hương cho tới hàng xóm của anh chị Quyến, vốn là những người lính Sư Đoàn 3, Chi Khu và cả Nhân Dân Tự Vệ trong khu vực đều hát ḥ với nhóm Biệt Động Quân một cách thân mật và tất nhiên người vui nhứt là cô nữ sinh vừa tṛn 18 tuổi, và nổi bật hơn hết là Hồ Huy Đăng. Vui quá nên quên cả giờ giấc và ngoại cảnh. Đến khi tan hàng th́ tôi điếng hồn khi nhận ra cả đám em út với súng đạn đầy đủ đang cười cười đứng ngay ngoài cửa chờ chúng tôi về chung. Thấy tôi nhăn nhó, người Tiểu Đội Trưởng khinh binh trấn an.


- Chuẩn úy đừng lo. Họ chỉ cần vài người theo tăng cường cho Kiểm Soát Quân Sự thôi, nên ông phó cho tụi này ra đây, cả buổi tối mà nằm treo vơng trong đó th́ chán chết.


May quá. Đúng như lời anh ta nói. Không có ǵ trục trặc trong suốt mấy tiếng đồng hồ vui chơi ngoài quán. Thật là một kỷ niệm khó quên. Tôi từ giả chị Quyến và Hương sau vài lời an ủi về sự lo lắng tất nhiên cho một tương lai mờ mịt. Nói với họ mà cũng như nói với chính ḿnh v́ trong hoàn cảnh hiện nay th́ ai cũng như ai. Mọi người đều là nạn nhân của thời cuộc. Cách này hay cách khác.

Chiều. Hậu cứ vẫn một nhịp điệu lây lất cho hết ngày. Thưa thớt người qua lại. Chỉ có khu vực Pḥng Tài Chánh là c̣n một số thân nhân tử sĩ ngồi chờ thủ tục giấy tờ.Và quân xa ra vào để lấy nhiên liệu để lo việc chuyển, tải thương binh. Các nơi khác đều vắng tanh. Bên Câu Lạc Bộ th́ từng nhóm vài ba người ngồi bàn tán công khai t́nh h́nh chiến sự. Tôi gặp lại Đại úy Phương tại đây. Anh ngồi một ḿnh tư lự, tay xoay xoay ly cà phê một cách vô thức trong khi mắt dán vào khoảng trống ngoài cửa sổ kế bên. Thoáng thấy tôi, anh vẫy tay gọi lại ngồi chung bàn.


- Huy c̣n ở ḷng ṿng với Liên Đoàn hả ?


- Th́ cũng như Đại úy thôi.


- Tôi th́ khác. Dù sao cũng c̣n mấy tấn sắt vô dụng v́ chẳng c̣n đạn, nằm bên kia chưa biết giải quyết ra sao. C̣n Huy th́ đă hết bổn phận ở đây rồi mà.


Tôi cười, nói đại khái về t́nh h́nh bên Tiểu Đoàn 37 và cả hai Tiểu Đoàn c̣n lại cho anh biết rồi kết luận.


- Hậu cứ chẳng c̣n ǵ để bàn giao. Dù có th́ cũng chỉ là con số trên giấy tờ mà thôi. Giữ sự vụ lệnh lại làm kỷ niệm c̣n hơn.


Chúng tôi cùng im lặng hồi lâu. Anh lại nh́n ra cửa sổ, c̣n tôi châm điếu thuốc, dựa lưng vào tường, thả bâng quơ vài ṿng khói trắng, trong đầu trống rỗng. Một lát sau, tôi nghe tiếng anh thở dài.


- Sáng hôm qua …


- Tôi rất thông cảm cho Đại úy. Mọi người cũng nghĩ như vậy. Vă lại, tôi cũng là nạn nhân của “ Bố già “ như anh.


Đại úy Phương nhướng mày, ngạc nhiên, nhưng không hỏi thêm mà chỉ tiếp lời vừa bị tôi cắt ngang.


- Tôi biết Ông An đang đau lắm. Tôi không hận ông ấy đă đánh tôi. Ḿnh là vật tế thần để ông ấy đỡ mất mặt với mọi người. Xem như đó là cách trả ơn cho Quân Đội và gánh cái nhục chung với thượng cấp. Trong hoàn cảnh như hiện nay, nếu tôi là “ Xếp”, th́ cũng phản ứng như vậy thôi.


Tâm sự của Đại úy Phương làm tôi suy nghĩ về chính ḿnh trong ngày rời bỏ Tam Kỳ. Và mặc dù vẫn thấy Liên Đoàn Trưởng hơi quá đáng, tôi cũng đồng t́nh với anh Phương khi nghĩ về nỗi ḷng của Trung Tá An. Câu nói của Đại úy Phương về chuyện trả ơn cho Quân Đội cứ lảng vảng trong đầu sau khi từ giả nhau. Cứ măi nghĩ ngợi lan man mà không biết tôi đă đi hết chiều dài của Phú Lộc và đang trên đường vào hậu cứ Tiểu Đoàn 37. Nhưng thay v́ quẹo phải để tới cổng chánh th́ tôi đi thẳng, xuyên qua ngôi làng nhỏ, ngay trước mặt hậu cứ để ra tới biển. Tôi nằm dài trên cát, dưới bóng mát của hàng dương, nh́n ra khơi. Xa xa là những chiếc thuyền con đang hướng về chân trời, nơi có những chấm đen chập chờn trong khói sóng. Là tàu Hải Quân như lời đồn hay là ảo giác của hy vọng mong manh? Mặc kệ. Tôi nhắm mắt, thiếp đi trong tiếng sóng đều đặn vỗ bờ và tiếng ŕ rào nhè nhẹ như âm nhạc của hàng dương cao, rậm.


Giấc ngủ ngắn nhưng thật say, không mộng mị, đủ lấy lại sức sau mấy ngày biếng ăn, mất ngủ. Nước biển mát lạnh làm tôi tỉnh hẳn. Trở ra theo con đường cũ, tôi lững thững ṿng qua hậu cứ Tiểu Đoàn 37. Vừa tới cổng th́ gặp Nguyễn Thanh Vân và Trung Sĩ Tuấn, làm phó cho tôi một thời gian, bây giờ là Trung Đội Phó của Vân, cùng đi ra.


- Về nhận bàn giao trễ vậy ông. Vân nói đùa. Phải khao đó nha.


Tôi hỏi thăm t́nh h́nh th́ được biết hậu cứ chỉ c̣n cái vỏ. Mỗi ngày điểm danh cho có lệ. Chỉ có trực gát là c̣n quy củ nhà binh, mọi thứ khác, kể cả lệnh cấm trại và ứng chiến tại chỗ coi như đă không c̣n hiệu lực. Bằng chứng là hai chàng đang trên đường rời hậu cứ để ra Đà Nẵng. Vân rủ tôi cùng đi. Tôi gật đầu. Cả ba chúng tôi đi tắt xuống khu gia binh, băng qua đám ruộng và khu nghĩa trang cũ của người Hoa để ra Phú Lộc. Chừng nửa tiếng sau là chúng tôi có mặt ngoài Cây Lan. Trong những ồn ào của thành phố đang tuyệt vọng có ba chàng độc thân lang thang, ḥa lẫn vào ḍng thác ngược xuôi của đám rắn không đầu, của đám cọp không c̣n móng vuốt.


Một Sư Đoàn Bộ Binh c̣n nguyên vẹn, hơn một Trung Đoàn Bộ Binh từ Huế vào, Ba Liên Đoàn Biệt Động Quân, Một Trung Đoàn của Sư Đoàn 2, không kể hai Lữ Đoàn Thủy Quân Lục Chiến ở vùng Hà Nha và các đơn vị của Tiểu Khu Quảng Nam và Quảng Tín cùng với những đơn vị và binh chủng khác đều đang tập trung tại Đà Nẵng.Nửa triệu người. Trong số đó có ít nhứt 30 ngàn tay súng thiện chiến. Vậy mà Đà Nẵng không có sức kháng cự và sắp rơi vào tay địch. V́ sao !?

 

Chúng tôi không có th́ giờ và cũng không muốn nhức đầu v́ những v́ viễn ảnh đen tối nên tận dụng thời gian để ḷng ṿng phố xá. Vui được lúc nào hay lúc đó. Nên lại quán hàng lê la, lại cà phê, bi da cả buổi tối rồi ṿng trở lại Cây Lan, t́m đến nhà Trung Sĩ Lộc, một thời cũng làm phó cho Vân. Trung Sĩ nhứt Lộc “ điếc “ niềm nở tiếp chúng tôi và bày ngay một chầu nhậu dă chiến để “ lăng quên đời “. Chưa có cuộc nhậu nào “ êm ái “ như lần này v́ cả bốn người không ai buồn mở miệng nói, đùa như thường lệ. Chỉ rót cho nhau rồi yên lặng nâng ly. Cứ như vậy mà uống cho tới khi chị Lộc nhắc mọi người đi ngủ th́ cũng đă gần sáng.


Thứ sáu 28- 03- 1975.


Lộc “ điếc’ quyết định không vào hậu cứ. Trung Sĩ Tuấn cũng về nhà tận trong Tam Ṭa. Chỉ có Vân và tôi đón xe lam vào Phú Lộc dù không biết là sẽ làm ǵ sau đó.


Lại một ngày dài đang bắt đầu trong hối hả. Đà Nẵng như đang chạy đua với thời gian. Địch gia tăng pháo kích vào Phi Trường, đài Kiểm Báo và căn cứ Hải Quân bên Sơn Trà. Phố vẫn đông nghẹt người và xe. Vẫn là nỗi hớt hăi như những ngày qua, nhưng hôm nay th́ trầm trọng hơn. Chúng tôi chia tay khi vào tới Phú Lộc. Vân theo đường tắt, băng ruộng vào Tiểu Đoàn 37. Tôi quyết định vào Bộ Chỉ Huy Liên Đoàn. Vắng ngắt. Chỉ lẻ tẻ một vài người c̣n ngồi đâu đó trong các văn pḥng. H́nh như không c̣n ai muốn làm việc. Câu Lạc Bộ cũng không có ai. Tôi rảo một ṿng rồi về lại văn pḥng ban 4. Chỉ có Trung Sĩ Năm đang xớ rớ trước cửa. Tôi hỏi thăm về Đại úy Quỳnh, Trưởng Ban 4, và về cuộc di tản thương binh cả ngày hôm qua. Trung Sĩ Năm lắc đầu.


- Tội nghiệp Ông Quỳnh lắm. Ổng lo đủ thứ. Chạy tới chạy lui với Bác Sĩ Tín để lo cho anh em ngoài Duy Tân. Nhưng khi xuống tới bến phà th́ không thấy tàu nào vô được. Tụi nó pháo quá xá. Bên phi trường c̣n tệ hơn, cũng bị pháo tưng bừng. Chết nhiều lắm. Nghe nói ḿnh xin cho thương binh nằm tạm trong Bệnh Viện Việt Đức để chờ tải thương tiếp. Sáng nay Ổng có vào đây một chút để lo xin thêm xe của Quân Vận rồi vọt ngay về nhà để lo cho gia đ́nh. Công việc ở đây chỉ có tôi. Mấy anh em khác th́ cũng ở nhà luôn từ lâu nay rồi.


Tôi nghe nói mà cảm thấy xấu hổ v́ mấy hôm vừa qua chỉ biết thở vắng than dài và ḷng ṿng cho qua ngày giờ. V́ vậy tôi quyết định ở lại ban 4 biết đâu chừng c̣n có thể làm được chuyện ǵ đó. Trung Sĩ Năm giao cho tôi mớ công điện mới nhận và những báo cáo mới thảo xong rồi từ giả ra về. Tôi vừa xem báo cáo vừa quay điện thoại gọi qua hậu cứ Tiểu Đoàn 37, mục đích là thăm Thiếu Tá Gio và giải thích v́ sao tôi có Sự Vụ Lệnh mà không về nhận bàn giao. Bên kia đầu giây là Thiếu úy Tuấn, người tạm thay thế Thiếu úy An để coi hậu cứ từ tháng 2 đến nay.


- Ông Huy ơi là Ông Huy. Đi đâu mất biệt vậy?! Tuấn reo lên.


Tôi giải thích việc Liên Đoàn giữ tôi ngoài ban 4 hành quân để Đại úy Quỳnh lo cho ban 4 hậu cứ. Sau đó “Xếp “ quên luôn nhu cầu của Tiểu Đoàn 37, măi cho tới hôm kia mới có lệnh trả tôi về. Tiếc là đă quá trễ.


- Nhờ hồng phúc của ngài, Tuấn đùa, nên tui hưởng nhàn mấy tháng nay. Khỏe chuyện này nhưng nhức đầu chuyện khác huynh trưởng ơi.


Chúng tôi nói thêm vài chuyện nữa rồi gác máy. Người bạn khóa 59 Rừng Núi Śnh Lầy, có gốc cỡ cổ thụ v́ bố là dân kỳ cựu làm tại Ṭa Hành Chánh Tỉnh. Từ lề đường Bạch Đằng buớc xuống sông Hàn là có ghe thoải mái đưa ra tàu hải quân, vậy mà Tuấn vẫn chung thủy ngồi tại hậu cứ trong lúc chung quanh chẳng c̣n ai. Thật đáng nể phục. Có bóng người đến ngay trước cửa. Là Nguyễn Thanh Vân, với ba lô mini đeo một bên vai, trên nắp ba lô là hai trái “ măng cụt “ M67. Lựu đạn tṛn khó cầm nhưng dễ lăn.


- Ông đi hành quân hả ? Tôi cười.


- Tui tính đi luôn nhưng nghĩ tới ông nên vô đây từ giă.


Tôi hỏi Vân định đi đâu. Người bạn khóa 6 /72 Thủ Đức nói ngay là xuống Thanh B́nh, ra bờ biển t́m ghe đánh cá, mướn họ ra khơi. Cùng lắm là cướp ghe. Tôi hỏi sao không thực hiện ‎ chuyện này ngay tại làng chài Phú Lộc th́ Vân lắc đầu.


- Họ chỉ có ghe nhỏ không đủ mạnh để nhồi sóng, nhứt là khi có đạn pháo kích rớt nổ kế bên. Vă lại quen nhau quá. Làm liều, trở mặt cướp ghe th́ …

Vân bỏ lững câu nói, nhưng tôi hiểu. Dù trong hoàn cảnh sống chết chỉ trong đường tơ kẽ tóc th́ người lính cũng nghĩ đến chút t́nh quân dân. Huống chi đây lại là những người rất thân quen với Biệt Động Quân từ bao lâu nay. Tôi biết Vân không c̣n tiền, v́ lương tháng 3 đă xă láng từ lúc c̣n nằm trong Trạm Xá của Bác Sĩ Tín khi bị sốt rét ở Tam Kỳ, nên móc túi đưa cho anh chàng một ít. Anh bạn gốc Long Xuyên từ chối. Tôi nhét đại vào túi áo của Vân.


- Coi như cho mượn. Nếu về được Sài G̣n ông th́ ghé đưa cho bà già tôi.


Vân ngập ngừng rồi gật đầu. Chúng tôi từ giả nhau sau lời chúc b́nh an và cái siết tay thật chặc. Khi ra tới cửa, Vân bất chợt quay lại hỏi tôi.


- Tụi ḿnh đi chung nha ?! Ông đâu cần phải ở lại đây.


Tôi lắc đầu, không trả lời. Chỉ cười tiễn chân bạn, ḷng thầm chúc b́nh an cho Vân. Người bạn Trung Đội Trưởng đi chưa bao lâu th́ có một chiếc Jeep ghé lại. Bước xuống xe là một Trung Tá. Tôi ra cửa chào ông. Vị Sĩ Quan của Sư Đoàn 3 BB cho biết Ông thuộc Pḥng 1 của Sư Đoàn và vừa chạy một ṿng hậu cứ Liên Đoàn 12 BĐQ của chúng tôi.


- Như đi vào chỗ không người. Lính tráng hầu không c̣n ai. Nơi này cũng vậy. Thiếu úy là Sĩ quan duy nhất c̣n trực văn pḥng.


Tôi không giải thích hoàn cảnh của ḿnh, mà chỉ hỏi thăm vị Trung Tá về sự có mặt của ông th́ được biết là Sư Đoàn 3 BB cần nắm chắc khả năng tác chiến của đơn vị, kể cả tăng phái, để có kế hoạch pḥng thủ Đà Nẵng. Ông cho biết đại đơn vị của Sư Đoàn đang từ vùng Đức Dục và Đại Lộc rút về. Mặt trận vùng Nam Ô, và ở phía bắc th́ hy vọng vào Tiểu Khu và Liên Đoàn 12 Biệt Động Quân.

- Nhưng với t́nh h́nh này th́ coi như tuyệt vọng rồi.


Ông thở dài, nh́n quanh một ṿng rồi ra xe. Tôi thừ người ngồi nh́n mớ giấy tờ bề bộn trên bàn, ḷng trống rỗng. Một lát sau MỚI bỏ ra ngoài đi một ṿng khu vực sân cờ. Đă quá trưa nên cả hậu cứ đă vắng càng thêm vắng. Bước chân đưa tôi thả dài qua Câu Lạc Bộ rồi ra cổng chính. Trại gia binh và con đường ngoài Phú Lộc đang rần rần người qua lại. Không thấy ai quen. Cũng không biết phải làm ǵ nên tôi trở vào ban 4, nằm trên chiếc ghế bố trong góc pḥng, định nghỉ mệt một chút rồi đi kiếm ǵ ăn, không ngờ lại ngủ một giấc ngon lành. Bụng đói khi thức dậy nên tôi lại qua tìm ḿ gói bên Câu Lạc Bộ, sau đó là cà phê và vài hơi thuốc cho tỉnh táo rồi ngồi đó mà vẩn vơ nghĩ ngợi về t́nh trạng của đơn vị và t́nh h́nh chung trong rối rắm và mù mờ về mọi mặt. Bỏ đi, hay ở lại ?! Chỉ có bấy nhiêu thôi mà lấn cấn, phân vân thật nhức đầu. Sau cùng tôi trở qua bên khối văn pḥng. Vừa đi ngang qua khu Tài Chánh th́ đă thấy Đại úy Phương và người tài xế của anh. Xe đang nổ máy. Anh Phương mang nón sắt và cả áo giáp như đi hành quân. Thấy tôi, anh xuống xe kéo tôi lại.


- Huy hay ǵ chưa ?


- Hay chuyện ǵ, Đại úy ?!


- Thượng Sĩ Chấn ôm tiền vọt rồi. Bây giờ Ban Tài Chánh trống trơn. Thiếu Tá Bộ cả ngày không thấy đâu.Trung Tá An nghe nói ở miết trong nhà. Hậu cứ bây giờ coi như vô chủ. Huy có muốn đi với tôi không ?


Lần thứ nh́ có người rủ đi. Đi đâu ?! Cá nằm trong rọ. Thú kẹt trong chuồng. Lấy ǵ mà thoát. Và cũng như nhiều người khác, Anh Phương đưa ra một lối thóat, một hy vọng.


- Ḿnh t́m cách qua Bộ Chỉ Huy Hải Quân bên Sơn Trà, hay qua Non Nước may ra có tàu hay ghe đón ra biển.


Nghe cũng có lý, nhưng tôi ngần ngại v́ nhiều nguyên do mà quan trọng nhứt vẫn là đơn vị vẫn c̣n đây. Không thể bỏ đi ngang như vậy. Anh Phương tỏ vẻ thất vọng khi tôi lắc đầu nhưng không nói ǵ, chỉ đưa tay bắt rồi ra hiệu cho tài xế chuyển bánh. Tôi đứng nghiêm chào anh để tỏ ḷng kính trọng một đàn anh vui tánh, hiền ḥa với mọi người.


Bên pḥng Tài Chánh không c̣n ai lảng vảng. Nhưng rồi từ đâu không biết, một số quân nhân đến trước cửa nh́n vào, bàn tán xôn xao. Có người c̣n khẳng định thấy Thượng Sĩ Chấn ôm cặp táp đi về hướng biển Phú Lộc. Người khác th́ nói Ông Chấn có bà con làm lớn bên Hải Quân nên hẹn nhau đưa tàu vào đón ra khơi. Thôi th́ đủ mọi thứ tin đồn. Nhưng chắc chắn Thượng Sĩ Chấn không thể mang đi hết số tiền trong két sắt. H́nh như lương lính vẫn chưa phát chỉ v́ muốn giữ chân họ, nên tiền c̣n lại chắc chắn phải hơn chục triệu. Không phát lương mà lính không làm loạn th́ cũng lạ nên tôi cũng bán tín bán nghi. Mọi người c̣n đang ồn ào, lao nhao th́ Trung úy Long, ban 5, từ đâu xuất hiên ra lệnh giải tán. Khi chỉ c̣n lại hai người, anh nói nhỏ với tôi.


- Bố già chỉ thị riêng cho tôi và ông Ḥe bằng mọi cách phải đục tủ sắt lấy tiền. Không thể bỏ cho tụi nó lấy xài. Cơm chiều xong là bắt tay vào việc. Huy có thể giúp một tay không ? Bí mật. Càng ít người biết càng tốt.


Tôi gật đầu, phần lớn v́ ṭ ṃ và cũng v́ không biết đi đâu, làm ǵ cho qua đêm nay.

Trung úy Long vui mừng hẹn gặp lại khoảng 7, 8 giờ tối, rồi về khu nhà cư xá Sĩ Quan bên kia đường. C̣n tôi ra cửa định ra Ḥa Khánh xem lễ chiều và ghé Hương Xưa giết th́ giờ. Nhưng mới ra sân cờ là gặp Đại úy Ḥe, Trưởng Ban 3 của Liên Đoàn. Ông cho biết là cần gấp một số Quân xa, càng nhiều càng tốt để lo chuyển gia đ́nh binh sĩ ra bến phà ngoài sông Hàn chờ tàu Hải Quân vào đón.

- Không có Ông Quỳnh ở đây. Huy lo dùm nha. Càng sớm càng tốt.


Tôi gật đầu, không suy nghĩ. Quay điện thoại gọi các Tiểu Đoàn, nói ngắn gọn mọi chuyện. Đi một ṿng gom những ai c̣n lai văng để phụ mở kho kiểm lại xăng, dầu chờ cấp phát cho đoàn xe.C̣n đang đôn đốc nhân sự th́ có người nói đă thấy Đại úy Quỳnh đưa đoàn xe Quân Vận vào hậu cứ. Ông đang vào t́m và bàn riêng với Trung Tá An bên khu cư xá.


19h00. Bên ngoài rần rần người đang lên xe. Trong dăy văn pḥng của Liên Đoàn chỉ có pḥng của ban Tài Chánh có đèn. Các nơi khá đều đă đóng cửa im ĺm. Đại úy Ḥe, Trung úy Long và tôi ngồi trên băng ghế nh́n tủ sắt đựng tiền. “ Đồ nghề” chỉ có hai cây búa và một cái đục sắt tà đầu. Hơn 10cm bê tông đằng sau lớp vỏ bằng thép, đục như thế nào đây!? Bàn qua tính lại một hồi th́ Trung úy Long ra tay trước, mới đầu gơ nhè nhẹ, sợ có ai nghe được rồi ṭ ṃ vào xem th́ phiền. Nhưng sau đó là tống hết sức. Tiếng kim khí vang rền trong đêm.

- …Mẹ ! Thằng nào ṃ vô đây tao bắt làm cho biết. Tiền của Quân Đội mà !

hỉ có mấy “ quan “ làm th́ bất công quá. Trung úy Long lẩm bẩm. Đau tay thấy mẹ!

Ba người thay nhau h́ hục làm đến nửa đêm mà kết quả chỉ mới được một lỗ cỡ chừng trái cam quanh ổ khóa. Chúng tôi bàn nhau chắc là phải dùng claymore th́ họa may mới phá được tủ bê tông, nhưng lại sợ náo động cả hậu cứ và gây hoang mang cho những người c̣n đang chờ di tản ngoài kia.


Thứ bảy 29- 03- 1975.


Khoảng 2 giờ sáng, Đại úy Ḥe cho biết Trung Tá An có hỏi thăm t́nh h́nh “ thụt két “, rồi nói là cứ ráng thêm chút nữa xem sao. Mỏi nhừ và vộp cả hai tay mà chưa phá được lớp bê tông. Chán nản, chúng tôi ra ngồi ngoài sân cho mát. Đến lúc này mới nghe loáng thoáng tiếng vọng của pháo kích. Không biết là địch đang rót vào đâu, rất đều đặn.


Đoàn xe di tản cũng đang vét chuyến cuối cùng. Tin tức cho hay mỗi lần trở ra đường là càng khó di chuyển v́ xe cộ lưu thông bừa băi và đều hướng về phía Sơn Trà, qua ngơ Cầu Trịnh Minh Thế. Ba chúng tôi nh́n nhau. Không ai nói lời nào. Một lát sau lại trở vào tiếp tục “ công tác “.


5h00. Cả khu hậu cứ im ĺm. Hoặc là mọi người đă được đưa đi, hoặc Phú Lộc đang ngủ vùi sau một đêm dao động. Mệt, mỏi, thất vọng và bất lực nên chúng tôi bỏ cuộc. Tủ sắt vẫn ngạo nghễ nằm im đó, loang lỡ, lem nhem, nhưng …vô sự !.


Đại úy Ḥe sang cư xá báo cáo cho Trung Tá An rồi trở qua tự ḿnh ngồi vào tay lái của chiếc Jeep đang chờ sẵn. Trung úy Long kế bên, c̣n tôi và tài xế cùng với một “ đệ tử ” ngồi băng sau. Trên xe có đủ vũ khí cho mọi người, kể cả lựu đạn và M79. Xe ra cổng. Người lính vẫn c̣n đứng trong vọng gát nh́n theo. Phú Lộc không có tiếng động. Trên xe cũng im lặng,mỗi người một tâm trạng. Không ai nói với ai lời nào. Quang cảnh ngoài quốc lộ thật b́nh yên. Xe cộ lác đác nên Đại úy Ḥe phóng thoải mái. Tới Cây Lan rồi vào Đà Nẵng mới bắt đầu đông dần. Tân cảng th́ khác. Xe cộ đủ loại đậu loạn xạ. Khó khăn lắm mới lách vào tận cổng. Người linh an ninh Tân Cảng nhứt định bắt chúng tôi bỏ xe, bỏ súng mới cho vào. Đang căng thẳng th́ Ông Ḥe bảo lên xe rồi quay đầu chạy ra, vượt cầu Trịnh Minh Thế. Tới ngả ba Non Nuớc, vừa quẹo về hướng Sơn Trà th́ đă thầy Quân xa đủ loại nằm chơ vơ trên đường. Không thể nào chây tiếp. Xe quay đầu nhắm hướng Non Nước, tống hết ga.


6h30. Ánh b́nh minh lờ mờ đủ soi sáng cảnh tượng hoang tàn trong Bộ Chỉ Huy Biệt Động Quân Vùng Một. Giấy tờ vung văi đầy đường. Non Nước đă thành một băi rác với từng nhóm người đang phá tung những dăy nhà tiền chế và kho quân lương của Liên Đoàn 14 Biệt Động Quân để hôi của. Đại úy Ḥe chán nản quay xe trở ra. Trạm gát ngoài cổng đă mất bóng người lính đứng trực khi mới vào. Nh́n thoáng qua nhà chờ đợi kế bên th́ thấy lố nhố những bóng người với mớ vũ khí không thể lầm lẫn được : B40 và... AK !


- Chết mẹ ! Việt Cộng !


Đại úy Ḥe rít lên trong kẽ răng rồi nhấn ga. Chiếc xe lao vội trở ra, bụi bay mù mịt, bánh nghiến trên đường khét lẹt. Đôi bên không ai nổ súng. Nếu có th́ hậu quả sẽ ra sao? Chúng tôi cùng im lặng cho đến khi trở lại khu Tân Cảng dưới chân cầu Trịnh Minh Thế Đă không có cách nào chạy sâu vào tận cổng như lúc sáng sớm. Xe cộ bỏ lềnh khênh ngoài đường, chắn cả lối vào vốn rất rộng. Đại úy Ḥe do dự dừng xe, chúng tôi bước xuống nh́n đoàn người đang lũ lượt tay xách, nách mang,vượt qua cổng để vào bến phà. Lưỡng lự và phân vân một hồi lâu, Trung úy Long đề nghị chạy một ṿng qua Quận Nhứt, xuống đại lộ Bạch Đằng cầu may hay về bên biển Thanh B́nh t́m ghe. Đại úy Ḥe gật đầu, ra hiệu lên xe. Nhưng tôi chán nản không muốn đi đâu nữa. Ai cũng nh́n tôi ngạc nhiên nhưng rồi chỉ lặng lẽ chào nhau sau vài lời chúc may mắn. Tôi đứng im nh́n theo xe vọt về hướng Đà Nẵng rồi lẫn vào ḍng người bước vào Tân Cảng. Không c̣n bóng dáng người lính giữ an ninh ngoài cổng. Mọi người thoải mái mang vũ khí đủ loại xuống bến phà. Tôi bất giác sờ vào hông và túi. Khẩu Colt lận lưng với hai gắp đạn cùng với hai trái “ măng cụt “ làm tôi yên tâm phần nào.


8:00. Tôi chọn đại chiếc xà lan gần nhứt. Vừa ngồi xuống một chỗ trống là đă nghe một câu than thở thật năo ḷng.


- Chờ từ 2 giờ sáng cho tới giờ này mà không thấy tàu vô kéo ra. Rầu quá.


Như vậy là trước đó đă có người được đón ra tàu hải quân. Và những căn cứ sát biển dễ dàng di tản hơn hết. C̣n tại đây và trên sông Hàn th́ đành chào thua v́ địch pháo chận ngay ngoài cửa biển. Biết như vậy thà ở lại Phú Lộc rồi liều mạng lấy ghe vượt sóng cho rồi. Tôi nhủ thầm, trong ḷng nặng trĩu. Đang c̣n vẫn vơ nh́n qua ngó lại th́ có người gọi tên tôi. Chị Hương từ trong đám đông chen đến kế bên tôi. Vừa nắm tay là chị bật khóc nức nở. Tôi cũng kềm ḷng để khỏi quỵ ngă trong lúc này. Nh́n chị tiều tụy và hốc hác làm tôi thấy nhói nơi ngực. Người vợ lính là như vậy. Chịu đựng một cách âm thầm. Chấp nhận mọi nghịch cảnh. Nhưng trong trường hợp của chị và những ai cùng hoàn cảnh th́ thật đau ḷng. Xác chồng không nhận được. Nay lại phải chấp nhận đời góa phụ trong lúc cô đơn và đau khổ tột cùng. Tôi không biết phải an ủi thế nào nên chỉ hỏi chị Hương về dự định cho tương lai.


- Th́ chỉ mong đừng lọt vào tay tụi nó thôi. Chị trả lời. Đă chạy một lần rồi. Bây giờ lại gặp nữa th́ đúng là tận số. Tôi chỉ mong về đến Hố Nai th́ xin lễ và phát tang cho anh Công một lượt. Hai, ba tuần nay chỉ biết chầu chực lo giấy tờ mà thôi.

Rồi chị lại bật khóc, làm tôi luống cuống. Nh́n túi xách nhỏ xíu trên vai chị, tôi bùi ngùi nghĩ đến anh bạn thân. Có lẽ hành trang của chị chỉ là mớ h́nh ảnh kỷ niệm mà tôi đă xem đi xem lại mấy lần trong căn nhà của trại gia binh. Đang t́m lời an ủi chị Hương th́ một tràng đạn ḍn dă quét ngang trên đầu. Mọi người hết hồn rạp người trên xà lan. Nhiều tiếng la hét kèm lời văng tục và tiếng chưởi thề vọng lại từ trên bờ.


- Thôi mấy ông ơi. Giờ phút này c̣n bắn nhau làm ǵ. Sao không giỏi bắn nhau với Việt Cộng đi.


Một cụ già đă thống thiết kêu lên giữa tiếng lên đạn và tiếng chân chạy rầm rập, thật gần.


- Ông là Sĩ Quan. Vậy nói với họ một tiếng đi.


Tôi ngẩng dậy nh́n quanh. Th́ ra một bà cụ ngồi gần chị Hương đang c̣n chỉ vào tôi.


- Nói một tiếng đi ông.


Tôi than trời trong bụng. Nhưng v́ nh́n lại th́ ai nấy đều không có lon lá, c̣n ḿnh th́ vẫn sờ sờ bông mai trên cổ áo. Chết lúc này th́ thật là lăng nhách. Tôi vừa lồm cồm ngồi dậy vừa than thầm. Trên bến là một nhóm Quân nhân chừng hơn chục người đang dàn hàng ngang, súng chĩa thẳng ra hướng sông. Sau lưng họ là những người cùng phe đang vào trong kho Quân Tiếp Vụ hôi của. Tràng đạn vừa rồi là để cản bước những ai muốn ăn ké để lôi ra nào là thuốc lá, sữa hộp và những thùng giấy, xa quá không nhận ra là thứ ǵ.


Tôi bước lên bờ, đang lưỡng lự v́ thấy không đáng để dàn xếp ǵ cả, th́ có vài tiếng reo từ phía sau lưng.


- Có đồ chơi đây Thiếu úy.


Quay lại th́ thấy một người ngồi trên xe lăn với vũ khí đủ loại vắt ngang bụng.Ba bốn người đi theo chung quanh, trang bị như đang ở hành quân, với cả M60 và M79. Người thương binh cười thật tươi, ch́a cho tôi một khẩu M16, băng cong.


- Lâu quá mới gặp lại Thiếu úy.


Thì ra là Đồng “ Đen “, do nước da thật sậm nh́n thoáng cứ tưởng là lai Miên hay Mỹ đen. Lê Văn Đồng, 14 tuổi đă nhập băng “ Ngươi Dơi “ nhảy lên xe lô bồi của Mỹ để quơ rồi ném hàng xuống đường. Bỏ học,đăng lính năm 16 tuổi chỉ v́ “ … Thích bộ đồ bông và cái mũ nâu. Trông ngầu ǵ đâu ! “. Là tay anh chị kiêm mặt rô của khu Đường Rầy ngoài Đà Nẵng, nhưng cũng là một khinh binh thiện chiến, một đồng đội dễ thương. Binh nh́ muôn năm dù đánh trận không thua bất cứ một chiến sĩ xuất sắt nào. Không lên lon được là v́ ba gai và thường xuyên trốn trực gát mỗi lần về dưỡng quân tại hậu cứ. Là thương binh đầu tiên v́ thằng em đạp ḿn trong ngày giải tỏa áp lực địch tại Trà Kiệu, mở đường cho cuộc di hành về cầu Giao Thủy, để từ đó tiến vào Đức Dục, tháng 7-1974. Đồng “ Đen “ vẫn không thay đổi mặc dù đôi chân bây giờ là chiếc xe lăn. Vẫn nụ cười tươi như một h́nh thức ngụy trang cho t́nh cảm bên trong và vẫn là sự hăm hở khi nhập trận. Chỉ có điều …


- Thôi đi mấy ông ơi. Vịêt Cộng tới sát bên đít rồi c̣n ở đó sanh sự với nhau làm ǵ !


Tiếng ai đó bất chợt kêu lên thống thiết làm mọi người chùn bước. Và nhóm lính bên kia dường như đă hôi của chán chê, hay nh́n đám đồ bông cũng hàng ngang cỡ vài chục mạng nên đâm ra lạnh gị, nên lần hồi tản mác vào đám đông.


Dường như chỉ chờ có thế, đám người của “ nguời hùng xe lăn “ ào ạt xung phong vào kho. Theo sau họ là một rừng người, mới vừa rồi c̣n nép ḿnh thật sát xuống sàn tàu hay trên mặt đường, bây giờ th́ tranh nhau vào quơ quào, vơ vét.


Tôi lẵng lặng trở về xà lan, ngồi nh́n về hướng biển rồi Sơn Trà. Không có bóng dáng một con tàu nào trở lại kéo xà lan ra khơi. Hằng ngàn người tuyệt vọng đứng ngồi không yên, đă có một số bỏ lên bờ và tiến dần ra cổng. Tôi xách khẩu M16 đi dài theo bến phà tân cảng. Cả chục chiếc xà lan đông nghẹt người và người. Ai nấy thấp thỏm, âu lo, trông ngóng. Trong số hằng ngàn người chắc chắn có đồng đội của tôi trong đơn vị, nhưng không ai nh́n nhau. Để làm ǵ! Bất quá cũng chỉ là những câu chuyện không đầu không đưôi, hay cùng lắm là trao đổi một vài tia hy vọng mà thôi. Khi tôi trở lại chỗ cũ th́ Đồng “ Đen “ đang làm công việc “ từ thiện “. Anh chàng phân phát toàn bộ “ chiến lợi phẩm” lấy trong kho ra cho mọi người. Thấy tôi đang trờ tới, Đồng “ Đen “ đưa tay vẫy rồi sau đó nhét vào tay tôi hai cây thuốc Quân Tiếp Vụ.


- Thiếu úy hút với tụi em cho vui.


Tôi cám ơn rồi bỏ vào túi mọi đeo trên vai dù Ruby Quân Tiếp Vụ không phải là loại thuốc lá tôi thường hút. Nh́n qua phía nhà kho th́ vẫn c̣n ngừơi ra kẻ vào không ngớt. Có lẽ ngồi lâu, buồn chán nên khi có dịp là họ sẵn sàng khuấy động, huống chi đây lại là dịp may hiếm có để vơ vét của chùa.


12h00. Nắng trên đầu dọi xuống. Nóng nực và khô khốc. Người chen chúc, chật chội. Cảm giác thật khó chịu khi mà hy vọng theo từng giờ vơi đi. Đang ngồi nhắc chuyện xưa với chị Hương th́ bỗng dưng cổng chánh của Tân Cảng mở toang. Một nhóm người ùa vào la toáng lên.


- Tụi nó tới rồi. Việt Cộng đă chiếm Đà Nẵng rồi bà con ơi.

 

2.    
Không phải ong vỡ tổ, mà là sóng vỗ tràn bờ. Hàng ngàn người từ các xà lan túa lên bờ trong nháy mắt. Lại là cơn hoảng loạn tột cùng. Phút chốc lại là cảnh chen lấn ngay tại cổng. Lần này là để chạy trở ra.

3.    
Tôi thừ người ngồi tại chỗ. Nh́n mọi người chen chúc mà chua xót nghĩ thầm về màn hài kịch di tản. C̣n ǵ nữa mà hối hả trở ra …nạp mạng ! Trốn cũng chạy mà về cũng chạy thật là mỉa mai làm sao !

4.    
Cũng có nhiều người ngồi lại như tôi. Không biết họ đang nghĩ ǵ. Riêng tôi th́ hoang mang cùng cực. Đầu óc trống rỗng, nhẹ tênh như đang mơ, hay đang hiện diện trong một khỏang trống rất mơ hồ. Đă có lúc tôi dựng ngược khẩu súng, nh́n vào ṇng sắt đen ng̣m rồi nghĩ đến viên đạn đang nằm sẵn trong đó. Chỉ cần bóp c̣…

5.    
Có ai đó vỗ nhẹ vai tôi. Ngẩng đầu lên, tôi nhận ra vợ chồng Trung Sĩ Trần Sự và hai cháu nhỏ. Người Hạ Sĩ Quan Tiếp Liệu của Đại Đội 3 ái ngại nh́n tôi.

6.    
- Ḿnh về đi Thiếu úy.


Về! Về đâu !? Gia đ́nh tôi ở tận Sài G̣n. Giờ phút này chắc trong đó vẫn hy vọng vào một phép lạ cho Đà Nẵng. C̣n ngôi nhà lợp tôn trong trại gia binh cấp cho anh có lẽ chỉ c̣n tường và vách mà thôi.


Thấy tôi vẫn c̣n lạc hồn, Anh Sự chụp ngay khẩu M16 quăng xuống sông, rồi lôi tôi đứng dậy. Tôi đi theo anh như cái máy. Măi đến khi ra tới cổng, tôi mới nhận thấy chị Sự có vẻ mệt v́ phải bồng đứa con nhỏ và xách túi khá to. Tôi đỡ lấy cái túi nhưng chị giao cháu bé chừng hai, ba tuổi cho tôi bồng.


Đuờng về Đà Nẵng cũng một nhịp điệu cuống cuồng, lũ lượt, lính tráng có người c̣n nguyên súng ống c̣n dân th́ tay bế, tay bồng, tay dắt, chạy ngang, chạy ngược, ai nấy cũng đều hớt hăi và thất thần như nhau. Anh Sự cho biết là sẽ đưa gia đ́nh về nhà người chị ở gần ngả ba Cây Lan, và chúng tôi đang hướng về Ông Ích Khiêm, theo đường tắt để đi cho nhanh.


Đang vội vàng rảo bước th́ có một chiếc Jeep mui trần chặt cua thập gấp. Trên xe nhảy xuống năm, sáu người, trên tay trái mang băng đỏ, chỉa súng vào chúng tôi và vài quân nhân c̣n mang vũ khí đi chung hướng. Sau vài phát chỉ thiên, họ đồng loạt hét lớn, đằng đằng sát khí.


- Bỏ súng xuống. Cởi đồ ra. Mau lên. Chống cự bắn bỏ mẹ.


Tôi đang ôm con anh Sự trên tay, chưa kịp thả cháu xuống đất th́ ăn một đạp ngang hông, đau điếng.


- Ngoan cố hả. A ! Giờ này mà c̣n khoe lon lá.


Thêm một cú lấn bằng báng súng vào vai làm tôi nóng mặt nhưng chưa kịp có phản ứng th́ một người quát lên, giọng nghe rất quen.


- Để đó cho tao. Mày qua bên kia đi.


Gă thanh niên hứ một tiếng rồi bỏ qua bên kia đường ḥ hét thị uy tiếp. C̣n tôi và cả Trung Sĩ Trần Sự trố mắt nh́n người đàn ông có vẻ là chỉ huy của đám thanh niên mang băng đỏ này. Không thể nào ngờ được kẻ đang cầm M16, mặc thường phục, đeo kiếng đen đang đứng trước mặt chúng tôi lại là Trung Sĩ Nguyễn Văn Bi, mới năm ngoái c̣n là Tiểu Đội Trưởng khinh binh của tôi, hồi Tết được về Duy Tân v́ bị sa ruột. Bây giờ là kẻ cầm súng áp đảo chúng tôi.


Bi “tḥng“ kéo tôi qua một bên, nói nhỏ.


- Thiếu úy thông cảm. T́nh thế bắt buộc thôi. Tụi nó là "Thanh Niên Quyết Tử". Đang hăng máu lắm. Cởi bỏ đồ lính đi Thiếu úy. Ông c̣n đeo lon như vầy dễ chết lắm. Anh Sự nữa. Lột đồ ra. Mau lên đi.


Tôi lột áo, ḷi khẩu Colt nằm gọn trước bụng. Trung Sĩ Bi lật đật chộp ngay.


- Tụi nó thấy là ông kẹt lắm. Có khi mất mạng là khác.


Không có áo thay, tôi đành ở trần đứng xớ rớ không biết làm ǵ. Lại có tiếng la hét, chưỡi thề bên kia đường. Lại súng nổ. Hai đứa bé rúc vào ḷng mẹ khóc tấm tức. Chúng tôi nép sát vào cổng sắt của căn nhà ngay góc phố, dù biết là đạn không nhắm qua bên này. Trung Sĩ Bi nh́n dám “quyết tử” rồi quay lại lùa chúng tôi rẽ qua góc phố.


- Anh Sự và Thiếu úy đi lẹ lên. Mau đi.


Chúng tôi dắt díu nhau đi sau cái vẫy tay kín đáo của người đồng đội cũ. Vừa khuất sau vài căn nhà th́ lại nghe tiếng la hét của mấy tay ”quyết tử ” bắt bỏ súng, cởi đồ. Nhưng lần này th́ có tiếng chửi thề đáp trả.


- Bỏ súng cái con…


Và ngay sau đó là súng nổ liên tục. Người chạy tán loạn, hăi hùng. Khi im lắng th́ tôi lóng nhóng định trở lại xem chuyện ǵ đă xảy ra, nhưng anh Sự đẩy tôi tiếp tục chạy theo chị Sự và hai đứa nhỏ. Thật t́nh, tôi chỉ muốn biết người đồng đội cũ ra sao mà thôi. Suốt trên đường về chỉ thấy toàn là đám băng đỏ, cầm loa phóng thanh, chạy xe ḷng ṿng thành phố kêu gọi “ ngụy quân “ buông súng, rồi trấn an bà con và ca ngợi “ giải phóng “. Không thấy một bóng dáng Việt Cộng chánh hiệu nào cả.


15h00. Măi đến khi về tới Cây Lan mới gặp vài nhóm “ Nồi niêu soong chảo” đội nón tai bèo, mang dép râu ngơ ngác nh́n phố xá hai bên. Th́ ra chỉ là đám hậu cần của "Mặt Trận" quảy gánh vào trước. Địch sợ mắc bẩy như hồi Mậu Thân nên để cho đám “quyết tử” ra mặt trước, rồi tới đám nhà bếp dọn đường để nếu lỡ xảy ra chuyện ǵ th́ bọn chính quy vẫn nguyên vẹn. Thật là đau đớn và mỉa mai làm sao! Đà Nẵng của khí thế hừng hực lúc chào đón Thủy Quân Lục Chiến Mỹ 10 năm trước, và của một thời oanh lịêt đă bị đám đàn bà, con nít chiếm cứ một cách êm thấm. Mọi sự diễn ra như trong một giấc mơ.Và trong những mờ ảo của h́nh ảnh và sự vật chung quanh là cờ đỏ sao vàng cùng với cờ Mặt Trận xuất hiện đầy trên các dăy phố. Mau quá ! Và cũng lạ quá ! Chỉ mới mấy tiếng đồng hồ thôi mà đă phất phới rợp trời. Chị của Trung Sĩ Sự nghẹn ngào khi mở cửa cho chúng tôi vào nhà. Sau những giọt nước mắt mừng mừng, tủi tủi, là những tiếng than vắn, thở dài, không biết ngày mai sẽ ra sao. Buồn bă và tuyệt vọng tới mức không ai muốn ăn uống ǵ cả. Khi cởi bỏ chiếc quần lính tôi mới nhớ là c̣n hai trái lựu đạn trong túi. Anh Sự lấy gói chung gói với giày bốt, bỏ vào bao rác rồi ném đại ra đường. Chúng tôi đứng ngay ngoài cửa nh́n bâng quơ một ṿng. Ngoài đường lại đông nghẹt người qua lại. Lần này, xen lẫn với y phục dân sự là nón cối, mũ tai bèo và kaki Nam Định. Đà Nẵng đă thật sự rơi vào tay kẻ địch.


Người dân, sau những ngày phập phồng, sợ hăi, đă phần nào tỉnh táo trở lại mặc dù vẫn c̣n dáo dác t́m nhau sau những trốn chạy bất thành. Đà Nẵng vẫn đang nhốn nháo, phân vân. Nhưng lần này là do sự hiện diện của những người mà trước đó một ngày c̣n là mối đe dọa nặng nề.


Đêm. Vẫn là nỗi thao thức triền miên cho một tương lai bất định. Buồn bă và trống rỗng trong đầu. Không ăn ǵ mà vẫn thấy no. Mệt nhoài sau một đêm thức trắng và một ngày căng thẳng mà vẫn không thấy buồn ngủ. Trung Sĩ Sự và tôi ngồi ngoài pḥng khách hút thuốc liên tục. Chúng tôi ngồi im lặng, mỗi người một ḍng suy nghĩ trong khi cả nhà đă ngủ yên (hay làm bộ ngủ yên ?) từ lâu. Tôi cố nhớ lại cả ngày hôm nay và thầm cầu chúc b́nh an cho những người thân thương không biết đang làm ǵ, ra sao, nhứt là sự cô đơn của chị Hương và sự trở cờ của người đồng đội đă từng vào sanh ra tử với tôi trước đây.


Càng nghĩ tới Trung Sĩ Bi, tôi càng thấy đau cho số phận của đơn vị và của những người lính miền Nam. Bỗng dưng tất cả đều buông xuôi để bọn nằm vùng nổi lên nắm lấy cơ hội và dọn đường cho đám bộ đội nhởn nhơ tiến vào thành phố như đi ngắm cảnh giữa chỗ không người.


Không ai có dự định ǵ cho ngày mai hay tương lai. Gia đ́nh anh Sự sẽ ở lại đây vài hôm để thăm ḍ t́nh h́nh. C̣n tôi th́ chưa biết sẽ làm ǵ, đi đâu. Có lẽ sẽ ghé qua nhà bạn bên Trần Cao Vân hay Nguyễn Hoàng, hoặc lần ṃ t́m cách ra biển rồi tới đâu th́ tới.


Vẫn c̣n phập phồng, hoang mang, nên trong ḷng cứ như thắt quặn từng cơn. Rồi lại nghĩ tới Sài G̣n, tới gia đ́nh và những người thân. Mọi người đang làm ǵ. Buồn quá. Phải không Ba, phải không Má. Đau quá phải không các bạn của tôi ơi !?


Phước Long mất, cả nước để tang. Cao nguyên mất, mọi người bàng hoàng. Bây giờ Đà Nẵng và cả Vùng 1 cũng không c̣n. Có bao nhiêu giọt lệ nhỏ xuống để tiếc thương phần đất đă lọt vào tay địch. Hôm nay là Đà Nẵng. Ngày mai đến lượt nơi nào. Th́ hăy đợi ngày mai. C̣n bây giờ là đêm dài vô tận. Đêm của Người Lính Việt Nam Cộng Ḥa bị tan hàng, tức tưởi. Đêm của Đà Nẵng buồn thiu trong ngày đầu thay đổi chủ. Than ôi !!!



Huy Văn

(Để nhớ những ngày sau cùng của Liên Đoàn 12 Biệt Động Quân và của Thành phố Đà Nẵng)


Chân thành cảm ơn :

Trung Tá Hoàng Phổ, Liên Đoàn Phó Liên Đoàn 12 Biệt Động Quân,
Đại úy Nguyễn Trung Tín, Y Sĩ Trưởng Liên Đoàn 12 Biệt Động Quân.
Đại úy Nguyễn Văn Qui, Tiểu Đoàn Phó Tiểu Đoàn 37/Liên Đoàn 12 Biệt Động Quân.
Đă bổ sung chi tiết liên quan đến thời gian, vị trí, những lần giao tranh, hành tŕnh chuyển quân và sinh hoạt của Liên Đoàn 12 Biệt Động Quân trong tuần lễ từ 23-03 đến 29-03-1975.

 

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính