Ngy ra trại

 

Huy Văn

 


Vừa ra khỏi cổng l khng ai hẹn ai, tất cả đều quay lại nhn nơi mnh vừa rời bỏ. Vi nụ cười km tiếng thở pho...nhẹ nhm! Khng c lời x xo hay cu trao đổi. Im lặng! Nhưng khng phải l sự im lặng của lo lắng, sợ sệt, hay của lng cam chịu như khi lần đầu bị la vo trại lao động khổ sai mang mỹ từ... cải tạo, m l thứ im lặng để tận hưởng tự do, cho d chỉ l thứ tự do tạm bợ v trong tờ giấy phng thch c ghi cu: địa phương chịu trch nhiệm quản l v gio dục.... Nhưng đ l chuyện của tương lai, cn hiện tại th chng ti đ ở bn ngoi vng ro c bộ đội m sng trn chi gt. Ton cảnh của Trại 4, Tổng Trại 1, thuộc Lin Khu 5, nằm im lm tắm nắng. Một ngy tuyệt đẹp v cũng l một ngy hăm hở, nn nao pha lẫn thong bi ngi của 100 t tn binh được nh nước khoan hồng cho về đon tụ với gia đnh. Cả năm gắn b với nhau suốt từ cc trại t Hội An, Ha Cầm rồi ln đến miền ni Hiệp Đức ny đủ lm chng ti quyến luyến, nao nao khi chia tay với bạn b đồng cảnh. Mặc d những g cần ni đ ni hết từ hm qua, nhưng giờ đy ti lại c cảm gic mnh chưa ni được tất cả những g cn chất chứa trong lng. Họ, những đồng cảnh cn phải trả nợ đời trong cảnh t khổ sai, chắc chắn cũng bồi hồi v nn nao khng km v rốt cuộc cũng đ c tia hy vọng ở cuối đường hầm khi đ c người được thả về đon tụ với gia đnh, v đy l đợt thứ nh của tổng trại 1, sau lần thả t đầu tin vo dịp Tết, chỉ mới hơn một thng trước m thi.

 

Từ khi bị lm vo cảnh đọa đy, ai cũng mong c được như hm nay, nhưng nguyn ngy hm qua, ti cứ mong thời gian tri chậm lại để cn bịn rịn với anh em đựơc thm cht no, hay cht đ. Mới hm no mọi người lầm lũi lội snh, đội mưa bước vo chốn đọa đy dưới họng sng gườm gườm của bộ đội chnh quy lẫn đm dn qun địa phương. Mới hm no khu rừng v đồi ni chung quanh x Bnh Ha, thuộc quận Hiệp Đức ny cn dy đặc cỏ tranh, ngt ngn cy l, cng với muỗi mng, rắn rt v lũ vắt tanh tưởi lc nhc trn khắp lối đi, thế m hm nay con đường trở ra quận lỵ Hiệp Đức đ quang đng, kh ro. Con người tới đu, ni rừng lui tới đ. Vng đồi ni hoang phế, loang lỡ chung quanh khu lng trại của t tn binh v doanh trại bộ đội by giờ l những luống rau lang xanh thắm, hay những khoảng đất basalt mầu mỡ, đ được khai quang, co cuốc. Đy vốn l cng sức lao động, l mồ hi, mu, cũng như nước mắt của những kẻ sa cơ một hời mang mu o lnh cộng ha.

 

Gi từ đồng cảnh! Chia tay hm nay mai ny c thể sẽ khng c cơ hội gặp lại nhau. Bất gic lng ti bồi hồi dấy ln một niềm thương cảm rất... nghẹn ngo. D sao th nơi đy cũng đ từng chứng kiến những nhục nhằn m t tn binh đ trải qua. Lm sao qun được những ngy ph rừng, cuốc rẫy dưới nh nắng nung người hay cơn mưa tầm t. Đi lạnh rung m vẫn phải lao động tốt để khỏi nghe những lời xỉ v của mấy tn bộ đội nhc con k k sng chĩa ngang hng. Lệ thương thn, khc đời cng tận, hay mồ hi pha hạt mưa nha m mắt bỗng cay x thả vị mặn xuống mi?! L con người hay n lệ?! L ngoại chủng hay đồng bo m những dằn vặt, dy xo, tra tấn tinh thần lẫn thể xc cứ ngy đm phủ chụp ln những tn binh giờ đ thnh t lao động khổ sai?! Nh nước khoan hồng, nhn dn rộng lượng m sao rừng kế bn khng cho  mt củi, đốn cy m lại bắt t phải lội vo hang su, ni thẳm- nơi đ từng l bản doanh của sư đon 711 CSBV, bị xa tn bởi Sư Đon 2BB v Biệt Động Qun mấy năm trước- để ph hầm, dở x, gỡ cột vc về trại dựng nh hay để dnh chụm bếp?! Nếu đường đất lầy lội lm t tn binh t ln t xuống chưa đủ lm cho kẻ coi t thch ch, hả h, th mn ln ni cột mấy thớt gỗ- rồi từng hai người một, kẻ đẩy, người ko ngay từ thượng nguồn của ging suối để chuyển về tận trại- đng l một hnh ảnh n lệ bị ngược đi như thời kim tự thp Ai Cập 5000 năm về trước. Trời vo đng, nước lạnh bầm da, ti thịt m t tn binh th tất cả đếu lưng trần, x lỏn, chn khng đạp đ sỏi m đi cn đi dp th được xỏ dy cẩn thận, đeo trn vai để lội nước cho dễ. Nước uống th đ c suối, cn hai nắm cơm mang theo chưa tới chỗ, đ khng cn một hột. Hnh trnh bao xa khng r, nhưng sng t tn binh rời trại khi mặt trời thng 12 chưa kịp ấm, chiều về đến nơi th cũng vừa tắt nắng. Giao gỗ cho quản trại xong, l ai nấy đều lo xuống nh bếp ngồi sưởi cho ấm rồi bỏ cả ăn để ngủ cho đ v qu mệt sau một ngy lm bạn với... h b.

 

Nhắc đến ci ăn mới thấy thấm tha nỗi cơ cầu của người dn miền bắc lc nạn đi Ất Dậu xảy ra. Tuy khng đến đỗi chết người như vo thời đ, nhưng ci đi hnh hạ t tn binh ngy nay cn tn độc hơn cả roi đn hay bất cứ hnh vi th bạo no khc. Cơn đi lm cho người t lả người v kiệt lực, nhưng đồng thời n cũng lm tinh thần suy sụp v lụn bại đến tận cng bằng số. Mỗi ngy ăn 3 bữa. Mỗi bữa 1 chn cơm chan nước muối hoặc mắm c lấy nguyn xi từ thng thiếc chiết ra. Đi qu nn con g nhc nhch l t chộp bắt để ăn. Rắn rt, cc nhi, chuột ni l cao lương mỹ vị. Dế, thoạt đầu l mồi bắt chim khứu, sau trở thnh nguồn đạm đỡ lng. Vo rừng su rt my, đốn gỗ m gặp được tổ ong th chẳng khc no tm được đống vng. Nhấm nhp chp mật trn miếng sp cũng đủ ph, ni chi đến chuyện bỏ nguyn ch ong con vo miệng đễ thấy chất đạm pha với mật ngọt tuyệt vời đến mức khn thể tả thnh lời, nhứt l với những người t ốm đi.

 

Họ, những kẻ say sưa trn (ci l gọi l) chiến thắng lịch sử cứ ngy đm đi dạy cho kẻ thất thế những bi học lịch sử v lao động. Nhưng lịch sử th chỉ quanh quẩn ba mới gio điều hoặc tuyn truyền phng đại, cn lao động th chỉ sau vi thng ph rừng, cuốc đất, đốn cy, th trại t trở thnh một cng vin với đủ loại hoa tm được trong rừng mang về trồng trước nh hay treo, mng bn trong. V lồng chim để nhốt khứu th hầu như từ nh 1 đến 20, nh no cũng c một, hai lồng ngay trước cửa để nghe ht thật sướng tai. Dần d cn bộ trại cũng ln la xin t vi ci mang qua bn kia vng ro để nghe chim ht cả ngy cho thỏa thnh. Cũng vậy, điếu cy, loại lm bằng ống tre, vốn l vật bất ly thn của bộ đội miền bắc, đ trở thnh sản phẩm thời thượng được cai t v bộ đội đặt hng di di cho t tn binh c việc để lm, v điếu cy do t bỏ cng chăm cht nổ lớn hơn, trng kiểu cch hơn, thậm ch c người cn khắc, chạm những hnh ảnh đẹp mắt khiến cho đm nn cối v quản gio đặt hng khng ngớt. Ngay lc đ kẻ chiến thắng đ mở mắt nhưng vẫn khng muốn (hay khng dm) nhn nhận t tn binh miền Nam r rng l hơn hẵn họ về mọi mặt!

 

Cũng may l rừng ni cn thương người khốn cng nn đọt dương xỉ, l tu bay, l dang v nhứt l rau m th hầu như nơi no cũng c. May mắn cho chng ti l v muốn hnh xc những người từng l kẻ th của mnh nn chng cứ bắt chng ti hết leo ni, ln rừng rt my hay gnh gạo, gnh gỗ tận trong vng Phước Sơn hẻo lnh nn mọi người mới c dịp cải thiện. Hễ thấy bụi rau m ven đường l bất kể lời hối thc, hăm dọa hay nạt nộ của cảnh vệ, mọi người bỏ gnh để nho ngay xuống quơ, bứt cho đ tay rồi mới tiếp tục ln đường. Những luống rau lang trồng ngay bn ngoi khu trại cũng được chiếu cố rất tận tnh, ln lt hoặc cng khai (nhờ ton lao động nhẹ, ngắt đọt mang về chia nhau ăn) kể cả khoai m v c chua trồng ngay sau nh cũng khng kịp ra củ hay tri để gip t tn binh c thm chất rau tươi qua ngy. Cứ vậy m nn lng cam phận để chấp nhận hon cảnh v chịu đựng khổ hnh để gượng song v hy vọng vo một ngy...như hm nay!

 

Mi m đắm mnh trong suy tưởng m chng ti đ ra tới bến xe quận Hiệp Đức lc no khng biết. Ni l bến cho thuận miệng chứ thật ra đ chỉ l một bi đậu trơ mu đất đỏ với duy nhứt hai gian nh: căn c nc l nơi bn v, cn gian nh kế bn l khu chờ đợi với lưa thưa vi băng ghế đng tạm rất sơ si. Chỉ khng đầy nửa giờ l ba chiếc xe đ Renault của thời Php - loại xe chạy lin tỉnh thường được gọi l xe đ lỡ (camionette), pha sau c một tấm bửng để thm người đeo, vịn- rề r tch bến để đưa đợt t sau cng ra khỏi quận. Xe cỗ lỗ xỉ, người đng, chật chội đến ngộp thở nn một số trong chng ti leo ln mui ngồi cho thong mt. Lại thm một thong bi ngi khi nhn lại pha sau lưng với chập chng nhấp nh của mu xanh rừng ni. Hm nhập trại trời mưa trt nước, xe chở t đng bạt kn mt v cai t th lăm lăm khẩu AK trn tay sẵn sng nhả đạn. Hm nay th trời my quang đảng như muốn đn mừng những người vừa hưởng cht khng kh tự do, một thứ tự do tạm bợ bởi thn phận đch thực chỉ l một ph thường dn khng hơn, khng km.

 

Tỉnh lộ nối cc quận miền ni: Quế Sơn, Hiệp Đức với đồng bằng v vng biển pha đng đ hoang phế từ lu nn lồi lm đất đ v loang lỡ hết mức. Xe chạy như ra b, dằn xc lin tục nhưng hnh như khng ai sốt ruột. Chng ti im lặng nhn quanh như muốn thu hết cảnh vật sau những thng ngy chỉ biết c ni v rừng. Thỉnh thoảng chỉ c vi cu trao đổi bng quơ cho c chuyện để ni. Hầu như ai cũng mang một vẻ đăm chiu, tư lự rất xa xăm. C lẽ ai cũng chung một tm sự như nhau: niềm vui sắp được sum họp với gia đnh đang dần d nhường chỗ cho nỗi lo lắng về một tương lai nhiều bng tối hơn nh sng khi biết rằng mnh vừa ra khỏi nh t nhỏ để bước vo loại một loại t ngục bao la hơn v u tối hơn nhiều. Th thi cũng đnh! Cuộc đời đ bị đng khung từ khi nước mất, nh tan nn lm g cũng phải ngậm hờn qua ải. Đ qua được thử thch ban đầu th từ hm nay trở đi cuộc sống c cơ cầu cch mấy th cũng cn c gia đnh để nương tựa, c b bạn v đồng cảnh để ủi an v biết đu... khng lẽ ta cứ mi thế ny?!

 

Rồi cũng ra đến ng ba Thăng Bnh! Quận miền biển nhưng sinh hoạt thị tứ th lại nằm ngay trn quốc lộ 1. Thăng Bnh, quận cực bắc của Quảng Tn ngy xưa vốn nhộn nhịp, sầm uất, nay cũng cn nt rộn rng của một khu kinh tế hng đầu của vng Quảng Nam mặc d hoạt cảnh c phần thu gọn vo trong cc hng qun dnh cho bộ hnh v xe cộ trn cc hnh trnh xui nam, ngược bắc. Xe chưa kịp vo bến l chng ti đ lũ lượt leo xuống để rảo chn đến cc qun cơm bnh dn ngay ngoi quốc lộ. Bữa cơm đch thực đầu tin sau một năm cuốc rẫy, ph rừng sao m ngon hết biết! Ly c ph v điếu thuốc c đầu lọc hiệu President ph khng km g tp thuốc lo đầu tin trong đời. Hnh như khng hẹn m nn, ai cũng muốn tận hưởng cht hạnh pht đơn giản m nồng nn ny đến mức tối đa. Đến by giờ mới c tiếng r ro bn cu chuyện trao đổi về việc ai vo nam, ai ra bắc. Hiếm hoi lắm mới c người trong nam kẹt lại như Trần Ngọc Dũng v ti, nn đa số đều hẹn gặp tại Đ Nẵng, hay trong Tam Kỳ hoặc Quảng Ngi. Trong bốn người gắn b với nhau suốt từ khi c tin được phng thch th anh bạn Tru Đin Trần Ngọc Dũng nhứt định: Cng về gần Si Gn bao nhiu cng tốt bấy nhiu! nn sau bữa ăn l Dũng hăm hở bắt tay từ gi chng ti rồi vọt nhanh ra ng ba để bắt kịp một chiếc xe đ về Bnh Định vửa thả người v lấy khch dọc đường.

 

Chia tay với Dũng m trong lng cũng thấy buồn buồn. Lẽ ra hai đứa nn đi chung với nhau về Sign cho c bạn, nhưng d sao th ti cũng đ gắn b với đơn vị tại hậu cứ ở Ph Lộc, Ha Khnh trong những lc dưỡng qun, cũng như bao lần ngược xui phố phường Đ Nẵng hơn 15 thng, nn vẫn cn những lưu luyến thật su lắng trong lng. Tnh cảm cả ngy hm nay thật kh diễn đạt cho đng với tm trạng cn nhiều bỡ ngỡ. Nhưng Si Gn th trước sau g cũng sẽ l chốn nương thn di hạn, cn Đ Nẵng th chỉ cch vi chục cy số! Khng trở lại thăm chốn xưa th mai ny biết bao giờ mới c dịp nhn lại khung trời kỷ niệm... v để nhớ một thời giy saut, o trận?! V lẽ đ nn ti quyết định cng với hai anh em Nguyễn Văn Bốn v Nguyễn Văn Ti đn xe ngược bắc. Đm nay c thể l đm cuối dnh cho sng Hn, Hng Vương, Độc Lập, Chợ Cồn.... Sẽ l đm thức trắng để gom hết hnh ảnh của phố x v con người để mai ny trở thnh khc phim chiếu chậm của k ức. Đ Nẵng ơi! Ta lại về đy! Phố phường ơi! Hy cng bước chn lng tử nối lại qu khứ vng son của thời giy trận, o hoa để mi mi Đ Nẵng sẽ l tiếng đồng vọng dễ thương v ấm lng cho d ở bất cứ phương trời no!

 


Huy Văn

 

 

Tin Tức - Bnh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chnh