Tưởng nhớ Tướng Nguyễn Khoa Nam

 

 

 

Diễn văn đọc trong lễ tưởng niệm tướng Nguyễn khoa Nam tại Houston, Texas ngày 4 tháng 5 năm 2008.


Hoàng Như Tùng - QYHD-6


Kính thưa quư vị:

................................................
......................................................
-Tướng Nam bên nội thuộc gia tộc Nguyễn Khoa là một họ lớn từ đời Nguyễn Hoàng, thời nào cũng có người tài ba giúp nước. Bên ngoại là họ Nguyễn Phước, hệ vua Minh Mạng nhà Nguyễn.


Từ khi ra trường vơ bị ông là sĩ quan tài ba trong chiến tranh, chức vụ cuối cùng là Tư lệnh vùng IV chiến thuật kiêm Quân đoàn IV quân lực VNCH.


Ông là quân nhân gương mẫu tài đức song toàn hiếm thấy của quân đội. Ông cũng là người có khiếu về hội họa, âm nhạc và là một Phật tử thuần thành, hiểu sâu về triết lư của thiền. Ông đă thừa hưởng những di truyền tốt đẹp cả bên nội lẫn bên ngoại. Một người bạn thân của ông đă mô tả ông là “con gịng cháu giống” như người Pháp nói “Bon sang ne sait pas mentir.” Khách quan hơn, xin mượn lời một phóng viên kiêm sử gia Pháp là Pierre Darcourt: “Điều đầu tiên làm cho ta chú ư đến ông là ông có vẻ mặt của một chiến sĩ cao quí.”


C̣n riêng tôi, duyên nào lại gặp tướng Nam vào những giờ bi đát của lịch sử tại vùng IV chiến thuật?


Tôi vốn là người ở cùng làng với ông, làng Vỹ dạ, nơi mà tộc Nguyễn Khoa nhiều người cư ngụ. Thuở nhỏ tôi học cùng trường với ông, trường trung học Khải định Huế, sau ông 4 lớp. Bẵng đi thật lâu tôi mới gặp lại vào tháng 11-1974 khi ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh vùng IV c̣n tôi th́ đang phục vụ tại quân y viện Phan Thanh Giản Cần thơ. Tôi cảm thấy vui v́ được làm việc với người đàn anh đồng hương. Tôi định đến dinh để kính chào thăm viếng nhưng chưa kịp thực hành ư định th́  Ban mê thuột mất, quân đ̣an II rút lui hỗn lọan, quân đoàn I vào tay quân cộng sản, chiến tranh lan đến quân đoàn III.


Tướng Nam rất phẫn uất. Ông đă trả lời nhà báo Pierre Darcourt: “Mọi người đang nổi giận, quân đội đang bị hạ nhục.”


Ngày 28-4-75, gặp tướng Pazzi trong đoàn ngọai giao Pháp tại Cần thơ, tướng Nam nói “Ông làm chứng giùm tôi, quân đoàn IV chúng tôi không thua, chính trị Saigon đă trói tay chúng tôi, bắt buộc chúng tôi phải thua.”


T́nh h́nh quân sự biến đổi quá nhanh, tôi hoang mang nên t́m đến gặp vị tư lệnh để xin ư kiến.

 

Câu đầu tiên ông hỏi tôi:

“ Quân y có việc ǵ đó?”


Tôi đáp:

“ Thưa thiếu tướng t́nh h́nh đất nước quá xấu. Lănh thổ quân khu IV có kế hoạch ǵ không?”

 

Ông b́nh tĩnh trả lời:

“Đừng lo, ḿnh vừa đi họp với phái bộ ṭa đại sứ Pháp. Sẽ có giải pháp ngọai giao, miền Tây không mất đâu, c̣n đầy đủ quân số tác chiến.”


Tôi toan xin phép ra về, không hiểu sao ông lại hỏi:

“Nếu phải đánh nhau, Quân y tính sao?”


Tôi đáp:

“Xin tuân lệnh.”


Ông nói tiếp:

“Quân y cần ǵ?”


Tôi thưa:

“Nếu phải chiến đấu th́ QYV không có phương tiện pḥng vệ để chống lại pháo 122 ly của địch. Xin thiếu tướng cho công binh xây gấp hầm nổi kiên cố để làm pḥng mổ và một máy phát điện dự pḥng.


Ông đáp:

“Tôi sẽ ra lệnh thi hành gấp. Có thể BTM sẽ chuyển về Cần thơ.


Hầm giải phẫu nổi xây gần xong th́ mất nước..


Sáng ngày 30-4-75 trong lúc các đơn vị trưởng đang họp tại pḥng hội quân đ̣an IV để nghe Tư lệnh và Tư lệnh phó chỉ thị, th́ tiếng loa phóng thanh loan tin tướng Dương văn Minh ra lệnh buông súng. Tướng Nam buồn bă thi hành lệnh thượng cấp. Đại tá Nguyễn đ́nh Vinh, tham mưu trưởng quân đoàn, nghiêm trang nói to:


“Binh nghiệp chúng ta chấm dứt từ giờ phút này, xin quí vị dành cho thiếu tướng tư lệnh và tư lệnh phó lời chào kính cuối cùng.”

 

“Nghiêm!”


Rồi tan hàng, ră ngũ.


Phần tôi nhiệm vụ chưa hết, tôi trở về đơn vị tiếp tục phần hành chuyên môn v́ thương binh vẫn c̣n nhập viện, ḷng buồn vô hạn, ngày mai  không c̣n tự do, cọng sản sẽ dành cho người thua trận những ǵ? Riêng với các tướng Hưng, tướng Nam và các tướng lănh khác không di tản, họ sẽ ra sao? Suy nghĩ mông lung mà lệ chảy lúc nào không hay..


Suốt ngày 30-4 vẫn chưa thấy bóng dáng Việt cọng. Cần thơ yên tĩnh một cách khác thường. 5 giờ 30 chiều QYV được tin tướng Nam sắp đến thăm thương bệnh binh. Ông vẫn mặc quân phục tác chiến, áo mũ vẫn c̣n thêu hai sao đen. Ông hỏi tôi:

“Anh c̣n ở lại?”


Tôi thưa:

“Dạ, giống như Thiếu tướng vậy.”

 

Ông bảo:

“Anh đưa tôi đi thăm anh em thương binh.”


Hai chúng tôi lặng lẽ đi bên nhau, ḷng chĩu nặng. Nhà thương vắng hoe, bệnh nhân c̣n lại khoảng 200 người nằm rải rác khắp các trại, những người khác đă tự động về nhà. Ông thăm không sót một ai. Ngay cả trại dành cho thương binh cọng sản ông cũng vào đứng trầm ngâm, không nói một lời. Ôi nhân hậu làm sao!

Tiễn ông ra xe, tôi cầu mong chuyến về dinh b́nh an. Nếu gặp Việt cọng sự thể sẽ ra thế nào?

 

Đêm 30-4 không yên tĩnh như suốt ngày vừa qua. Quân nhân chưa ră ngũ mang súng bắn chỉ thiên loạn xạ, như để trút hết uất ức, căm thù. Người ta tưởng tướng Nam và tướng Hưng đánh úp VC.


Về khuya tiếng súng im. Đêm rơi vào im lặng, đêm dài tưởng chừng như bất tận. 11 giờ đêmtướng Hưng bắn vào tim quyên sinh tại nhà, vợ con có mặt. Phu nhân tướng Hưng báo tin ngay cho tướng Nam.


Vào khoảng 6 giờ sáng QYV Phan Thanh Giản được điện thoại từ dinh tư lệnh cho biết tướng Nam đă tuẫn tiết bằng súng lục Browning.


Tôi tuy đă dự đoán trước việc này nhưng vẫn bàng hoàng, đau thương trước cái chết của người anh hùng. Bằng xe hồng thập tự, chúng tôi rước xác thiếu tướng về để làm thủ tục khai tử, khâm liệm và an táng. Lần này đón thi thể của vị tướng tư lệnh là đủ mặt nhân viên QYV c̣n ở lại đơn vị. Ai nấy đều xúc động, rưng rưng nước mắt.


BS trực Trần quốc Đông (hiện ở Úc) làm tờ y chứng. Thủ tục khám nghiệm đă xong, QYV xúc tiến tang lễ. Kiểm điểm tư trang của người quá cố chỉ thấy:


- Một cuốn kinh Phật nhỏ đựng trong một túi nylon.

- Một khẩu súng lục hiệu Browning 7.2 mm

- Một thẻ bài kim khí cá nhân.


Ba món này đă được bỏ vào quan tài để làm vật lưu dấu pḥng thất lạc thi hài người chết.


Toàn thành phố Cần thơ xúc động v́ hai tướng Hưng, Nam tuẫn tiết. Hội Hồng thập tự, do BS Lê văn Thuấn làm chủ tịch, biếu hai quan tài loại tốt nhất, dành cho tướng Nam và BS Nguyễn văn Tựu, y sĩ đại úy thuộc quân đoàn IV, bị VC sát hại đêm 30-4-75.


Thi thể tướng Nam được trang trọng đặt nằm trên một brancard có trải drap trắng. Ông nằm như ngủ, mặt hiền từ trắng xanh, tay chân c̣n mềm. Bên cạnh là thi hài của  bác sĩ Tựu.


Bàn thờ hai vị được thiết lập đơn sơ nhưng trang nghiêm, có nhang thơm nến cháy. Toàn thể nhân viên QYV buồn bă nghiêng ḿnh tiễn đưa vị anh hùng và người thầy thuốc chết vào giờ thứ 25 của cuộc chiến.


Nắp áo quan đóng lại. Anh em sĩ quan, trong đó có tôi, khiêng quan tài tướng Nam và BS Tựu ra xe dân sự tiến về phía nghĩa trang quân đội Cần thơ. Hướng dẫn xe tang và chỉ huy lễ hạ huyệt do thiếu tá dược sĩ Mai bá Vỵ sĩ quan CTCT thi hành. Một bán tiểu đội cơ hữu của QYV phụ trách việc đào huyệt. Rất may tang lễ  được hoàn tất trước khi người của chế độ mới vào tiếp thu BV.


Trước khi bước vào phần kết thúc tôi xin phép được sơ lược nêu lên vài điều đặc biệt trong cái chết của tướng Nam.


1) Thứ nhất, có một sự trùng hợp giữa tướng Nam và cụ Phan Thanh Gian, kinh lược sứ miền Tây năm 1867, cách đây 141 năm: hai vị cùng trấn nhậm miền Tây, hai vị cùng tuẫn tiết khi không bảo toàn được lănh thổ, và lễ an táng tướng Nam được cử hành tại QYV mang tên Phan Thanh Giản.


Tuy nhiên cũng có một điểm khác biệt. V́ không giữ được 3 tỉnh miền tây, mặc dầu đă tự sát, cụ Phan đă bị vua Tự Đức và triều đ́nh giận dữ và cho đục tên cụ trên bia tiến sĩ. C̣n tướng Nam th́ muốn đánh trả quân thù nhưng bị thượng cấp trói tay.


2) Tướng Nam tuy đă chết nhưng hùng khí vẫn vẫn c̣n làm quân địch lo sợ. Họ nghĩ là ông chưa chết, tử thi an táng không phải thật. Họ định quật mồ nhưng đă không làm được. Dân chúng Cần thơ tin là ông vào lập chiến khu ở trong bưng để chờ ngày phục quốc. Những ai có mặt ở quân khu IV vào những ngày đó đều biết.

3) Chiều 30-4 ông đi thăm các chiến sĩ đang bị thương tật ở BV Phan Thanh Giản, sáng hôm sau, 1 tháng 5, ông là một tử sĩ được chính  BV này rước về làm tang lễ. Chiều hôm trước ông đi thăm thương bệnh binh, sáng hôm sau anh linh ông đi thăm các tử sĩ tại nghĩa trang quân đội Cần thơ, và ông an nghỉ nơi đây cùng với họ gần 10 năm, cho đến ngày cải táng.


4) Các tướng lănh tuẫn tiết như tướng Phú, tướng Hai, tướng Vỹ, tướng Hưng có thân nhân lo về chung sự, trong niềm thương đau và không khí gia đ́nh ấm cúng. Riêng tướng Nam, suốt đời binh nghiệp ông sống độc thân, lấy quân đội làm đại gia đ́nh, lấy đơn vị làm tiểu gia đ́nh. Và cuối cùng ông được quân đội và chiến hữu lo tṛn tang lễ với lễ nghi quân cách, ấm cúng t́nh huynh đệ chi binh.

5) Việc cải táng phục tang cho ông mang nhiều chi tiết ư nghĩa. Tháng hai năm 1984 người em dâu tướng Nam, vợ của cựu thượng nghị sĩ Nguyễn Khoa Phước, bào đệ của ông, là giáo sư Kim Đính về Cần thơ bốc mộ và hỏa táng. Những ǵ QYV Phan Thanh Giản bỏ vào quan tài khi khâm liệm vẫn c̣n đủ: thẻ bài cá nhân, cuốn kinh Phật, khẩu súng Browning đă rỉ sét. Khi qua phà Cần thơ bà lặng lẽ khấn vái rồi thả xuống sông Hậu nửa số tro như là thủy táng cho ông để kỷ niệm vùng đất ngày trước ông trấn nhậm, nửa kia đem về thờ ở chùa Già lam, Saigon. Mỗi lần có dịp về Saigon tôi thường đến thắp nhang tưởng niệm.


Tướng Nam đă đi vào lịch sử bằng nhiều bút tích ghi lại biến cố 30-4-75, và không ít thi sĩ đă viết về Người, mà thơ là tiếng nói trung thực nhất của tâm hồn. Để kết thúc tôi xin mượn bài thơ sau đây của một quân y sĩ quân lực VNCH là BS Hà thúc Như Hỷ viết truy điệu người anh hùng:


Một mai sau

Và măi măi muôn đời

Nguyễn khoa Nam

Tên Người c̣n nhắc nhở

Người anh hùng vị quốc vong thân

Sinh vi tướng, tử vi thần

Một cái chết muôn ngàn lần sống

Một cái chết cúi đầu giặc cọng

Để miền Nam kiêu hănh ngẩng mặt lên

Cho Hương giang rửa sạch ưu phiền

Và Tiền giang triền miên thương tiếc.


Kính thưa liệt quí vị,


Đến đây là thật sự kết thúc. Trước khi dứt lời tôi thành thật xin lỗi là đă lạm dụng th́ giờ quí báu của quí vị quá nhiều, v́ những biến cố lịch sử chỉ xảy ra có một lần và nhân chứng cũng chỉ sống có một đời, chắc quí vị niệm t́nh tha thứ. Nay người thuyết tŕnh là một quân nhân xấp xỉ 80 tuổi, trước khi đi xa có đôi lời tâm huyết bộc bạch sự thật được chứng kiến để tỏ ḷng tôn kính, tri ân quư vị anh hùng liệt sĩ.

 

Và một lần nữa kính cám ơn ban tổ chức đă bỏ bao công sức và tâm huyết để thực hiện buổi lễ ư nghĩa hôm nay.

 


Hoàng Như Tùng - nguyên CHT QY Viện Phan Thanh Giản, Cần Thơ

 

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính