Sự hào hùng của Đại tá Nguyễn Hữu Thông

 

HQ Nguyễn Đức Thu

 

 

 

Ngày 31 tháng 3 năm 1975, tại Thành phố Qui Nhơn, người ta nghe rất rơ nhiều tiếng đạn nỗ từ đèo An khê, tiếng rít kinh hồ của đại bác từ dăy nuí Nam triều và mọi người đều nhận ra rằng Bắc quân sẽ tấn công thành phố này nay mai.

 

Sáng ngày 1 tháng tư năm 1975, có một vị Đại Tá, người cao lớn, c̣n rất trẻ, da hơi ngâm đen đă bất thần đến thăm Quân Y Viện Qui nhơn. Thấy t́nh cảnh chỉ c̣n một bác sĩ và vài y tá cùng hằng trăm thương binh trong t́nh trạng thiếu ăn, thiếu thuốc, cũng như nhiều thương binh chết chưa được chôn cất, ông đă bật khóc trước mặt vị Bác sĩ này. Đó là Y sĩ Trung úy Nguyễn Công Trứ, người Bác sĩ duy nhất c̣n lại trong Quân y viện.

 

Chiều ngày 2 tháng tư, Quân Y Viện lại tiếp nhận thêm một tử thi nữa, và đau buồn thay, đó chính là tử thi của vị Đại Tá hôm qua, Đại tá Nguyễn Hữu Thông, Trung đoàn trưởng Trung Đoàn 42, một Trung đoàn thiện chiến nhất của Sư đoàn 22BB. Binh sĩ đưa xác ông tới, và cho biết ông đă tự sát sau khi từ chối lên tàu Hải quân để được hải vận về Nha trang với 3 Tiểu đoàn (-) của ông trên bờ biển Qui nhơn. Xác ông được Quân y viện chôn cất dưới cột cờ chung với 46 tử sĩ QLVNCH.

 

Đại Tá Nguyễn Hữu Thông sinh năm 1937, nguyên quán tại Thạch Hăn, Quảng Trị, nhập học khóa 16 Trường Vơ Bị Quốc Gia Việt Nam năm 1959, khóa đầu tiên với chương tŕnh 4 năm đào tạo Sĩ quan Hải Lục Không Quân hiện dịch. Ông tốt nghiệp ngày 22 tháng 12 năm 1962 và chỉ không đầy 10 năm sau, được thăng cấp Đại tá thực thụ tại chiến trường Cao nguyên năm 1972.


H́nh trên: Tổng Thống Đệ Nhị Cọng Ḥa với các Trung Đoàn Trưởng Khóa 16 tại chiến trường Cao nguyên: Trung tá Đinh Văn Mễ, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 47, Đại tá Nguyễn Hũu Thông, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 42 và Đại tá Nguyễn Thiều, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 41 thuộc Sư đoàn 22 BB.

 

Quân nghiệp lẫy lừng nhưng đầy bi hùng của Đại tá Thông bắt đầu từ cuối năm 1971 khi ông c̣n là Trung tá, được chỉ định về làm Giám đốc TTHQ/TKBĐ, nhưng chỉ chừng 3 tháng sau, ông được bổ nhiệm làm Trung đoàn trưởng Trung đoàn trưởng Trung đoàn 42/SĐ 22BB để trực chiến ngay với Bắc quân trong một trận chiến kinh hoàng nhất trong mùa hè đỏ lửa, tháng tư năm 1972, trận DAKTO-TÂN CẢNH.

 

 

Mở đầu Mùa Hè Đỏ Lửa tại Dakto-Tân Cảnh ngày 22 và 23 tháng tư năm 1972, các Sư đoàn  Bắc quân đă bất thần tấn công trực diện vào Bộ Tư lệnh tiền phương và 2 Trung đoàn của Sư đoàn 22, với sự yểm trợ của đại pháo cường tập tối đa và Thiết giáp hạng nặng  cùng với chiến thuật biển người.  Trung đoàn 42 và 47 và Bộ tư lệnh của Sư đoàn đă chống trả mănh liệt, Thiếu Tá Nguyễn Bá Như, Trung Đoàn Phó 42, cùng Đại Úy Cố Vấn Kenneth Yoman đă leo lên tháp nước cao tại căn cứ, xử dụng đại liên 12 ly 7 để tác xạ địch, cũng bị hỏa tiển Sagger bắn trúng, bồn nước nổ tung và cà hai vị sĩ quan này chết tại chỗ. Tân cảnh thất thủ!

 

Ban cố vấn c̣n lại được cố vấn trưởng Quân đ̣an John P Vann di tản lúc 4 giờ sáng bằng trực thăng, nhưng vị Tư lệnh Sư đoàn 22, Đại tá Lê Đức Đạt cương quyết ở lại chống trả, để rồi tử trận trong biển lửa ngày 24 tháng tư, 1972.

 

Sự uất hận thua trận v́ chiến thuật biển người thí quân của Bắc quân và sự hy sinh anh hùng của một Đại niên trưởng, của các Huynh Đệ đă khơi dậy tinh thần yêu nuớc, yêu dân và ḷng can đảm của những Sĩ quan tự hào xuất thân từ một Quân trường Vơ Bị nổi tiếng, Trường Vơ Bị Quốc Gia Việt Nam. Đại tá Thông cùng với vị Tân Tư lệnh cùng 3 vị Trung đoàn trưởng 40, 41 & 47 đă tái hồi sinh một Sư đoàn 22 mănh liệt và dũng cảm hơn bao giờ hết. Sư đoàn 22 cùng với Sư đoàn 23 từ đó đă tái chiếm, trấn giữ vùng Cao nguyên từ Pleiku đến KonTum, từ Pleime đến B́nh Định. Nhưng cho đến một ngày…..

 

….một ngày vào cuối tháng 3 năm 1975,  theo lời của Y sĩ Trung úy Phan ngọc Hà, Tiểu đoàn 22 Quân y,  th́ ” ….t́nh thế biến chuyển thật lẹ làng. Quyết định sai lầm trong việc triệt thoái Quân đoàn 2 ra khỏi Cao nguyên chẳng những đă không duy tŕ được lực lượng tác chiến mà c̣n làm rối loạn hậu phương và cũng chẳng có một lợi ích chính trị nào hết nếu không muốn nói đến sự phá sản của mọi mặt khi quân bài Domino bắt đầu đổ vỡ.

 

Tháng 3-1975, khi Ban Mê Thuột thất thủ, SĐ 22 chỉ c̣n 3 Trung đoàn để pḥng thủ B́nh Định v́ Trung đ̣an 40 đă phải tăng phái cho SĐ23 BB tại tuyến bắc Khánh Dương. Tại B́nh Định, Trung đoàn 47 của Đại tá Lê Cầu (K18/VB) được giao khu vực bắc B́nh Định, lo trấn giữ Bồng Sơn, cửa ngơ ra vào thung lũng An Lăo.


Trung đoàn 41 của Đại tá Nguyễn Thiều giữ Quốc lộ 19 từ B́nh Khê đến An Khê trong khi Trung đoàn 42 của Đại tá Nguyễn Hữu Thông giữ Quốc lộ 19 phía nam B́nh Khê và phần lănh thổ c̣n lại của B́nh Định. Trong lúc Trung đoàn 42 đang cầm cự một cách anh dũng với Sư đoàn 3 Sao vàng của Bắc Việt ở mặt trận B́nh-khê th́ được lệnh phải di tản về Nha trang để yểm trợ cho Lữ đoàn 3 Nhảy Dù đang cầm chân Cộng quân ở Khánh-dương.

 

Nhưng lui binh bao giờ cũng là vấn đề khó khăn của các nhà quân sự từ Đông Tây kim cổ. Tài ba và mưu lược như Gia-cát Lượng mấy lần vào Kỳ sơn như chỗ không người; oai dũng kiêu hùng như Napoléon cùng đoàn quân viễn chinh dưới chân Kim Tự tháp tự hào rằng lịch sử đang chiêm ngưỡng tài danh vẫn không khỏi khốn đốn khi phải rút lui khi trận địa không c̣n ưu đăi.

 

Tuy nhiên, với những kỳ tài điều quân, ông đă để lại những trang sử hào hùng hiếm có trong Quân sử cận đại, điển h́nh là sự tái chiếm Đèo Nhông năm 1974. Theo lời của Phóng viên chiến trường Phạm Huấn “Đây là cuộc chuyển quân thần tốc của một Trung đoàn – Trung đoàn 42 Bộ Binh – từ Tây Nguyên trở về B́nh Định tái chiếm đèo Nhông – đây cũng là một chiến thắng kỳ diệu nhất của Trung đoàn 42 trong năm 1974. Trung đoàn 42 Bộ Binh đang hành quân tại vùng Pleime, Tây Nam Pleiku, trong một buổi chiều, được lệnh về giải tỏa áp lực của địch tại mặt trận B́nh Định. Cuộc chuyển quân tưởng rằng phải được thực hiện trong ṿng 2 hay 3 ngày. Nhưng, ngay đêm ấy, toàn bộ Trung đoàn đă về tới Bắc Phù Cát. Và từ đó, dùng bàn đạp, đánh thẳng vào hậu phương địch, khiến Bắc quân trở tay không kịp. Những trận đánh đẫm máu ḍng dă suốt 3 ngày sau. Trung đoàn 42 đă tiêu diệt gần 1 Trung đoàn CSBV của Sư đoàn 3 Sao Vàng, dựng nên “Chiến Thắng Đèo Nhông”.

 

Trước khi mặt trận Ban Mê Thuột bùng nổ, một lần nữa, Trung đoàn 42 Bộ Binh cũng đă tái chiếm và biến 2 ngọn đồi vô danh từ Tây Tây Nam quận Hoài Nhơn, B́nh Định thành những «di tích» của chiến sử, nói lên tinh thần chiến đấu chống Cộng phi thường của người quân nhân QLVNCH.

 

Hai ngọn đồi vô danh, đó là những ngọn đồi chiến lược, được mang số 82 và 174, nằm trên huyết lộ vận chuyển của Cộng quân, trên trục Quảng Ngăi – B́nh Định – cũng tại hai cao điểm chiến lược này, bọn nhà báo bất lương ngoại quốc, sau gần 20 năm xuyên tạc về chiến tranh Việt Nam, đă ngả nón kính phục về tinh thần dũng cảm của QLVNCH. Một phái đoàn Quốc hội Hoa Kỳ cũng được gởi tới đó quan sát chiến trường, và khi trở về nước, đă lên tiếng binh vực, ủng hộ Việt Nam. Nhưng, mọi chuyện đă quá muộn!

 

Ngày 31 tháng 3 năm 1975, trước đó, và sau đó suốt 22 tiếng đồng hồ, các Trung đoàn 41, 42, 47, trên chặng đường rút quân này, đă phải đương đầu một trận tuyến dài hơn 30 cây số; từng đơn vị bị phục kích, bị “chặt đứt” ra từng đọan nhỏ.

 

Họ phải trực diện một cuộc trả thù tàn ác, man rợ nhất trong trận chiến sau cùng của chiến tranh Việt Nam. Trên 30 cây số đường máu, chiến đấu không yểm trợ, không tiếp tế, không tản thương và một «Hậu phương» ră ngũ, bỏ súng.

 

Trước mặt, sau lưng, đều là địch.

 

“Đối thủ” lần này tuy vẫn là Sư đoàn 3 Sao Vàng, và những Tiểu đoàn đặc công CSBV. Nhưng Bắc quân ở thế thượng phong, có pháo, chiến xa yểm trợ,. Những người cộng sản đă không cần biết đến quy luật của chiến tranh. Chúng thẳng tay tàn sát “kẻ thù” mà trước đây đă gây cho chúng những tổn thất lớn lao, những thất bại đau đớn.

 

Trên 30 cây số đường máu, các chiến sĩ Sư Đoàn 22 Bộ Binh đă chiến đấu trong t́nh trạng tuyệt vọng, nhưng vẫn dũng cảm, anh hùng. Tưởng cũng cần nhắc lại, Sư đoàn 22BB gồm có 4 Trung đoàn BB, Trung đoàn 40,41,42 và 47.

 

Nhiều người đă bắn đến viên đạn cuối cùng, rồi ngă gục, bằng những hành động thật hào hùng, thật phi thường trong đó có Đại tá Lê Cầu, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 47…..”

 

Thật vậy, sau trận chiến Dakto-Tân cảnh, nếu Trung đoàn 42 nói riêng và Sư đoàn 22 nói chung đă từng chiến đấu kiên cường biết bao với Cộng quân, th́ khi phải rút lui, họ lại bị tơi tả dường ấy. Mọi kế hoạch thật không diễn tiến đúng như như những bàn thảo ban đầu. Thành phố Qui-nhơn hỗn loạn sớm hơn dự tính v́ đă có sự trà trộn của các đặc công và sự quấy phá của các Việt cộng nằm vùng”.

 

Tuy nhiên khi Trung đoàn 42 từ An Túc rút về tử thủ ở chân đèo An Khê, tại đây, Trung đoàn 42 đă, một lần chót đă đánh bật sư đoàn F.10 Cộng quân không cho tràn xuống từ đèo An Khê, đă tiêu diệt trên 600 địch quân. Sư đ̣an Bắc quân F.10(SĐ.10) phải bọc qua dẫy Nam Triều cố tràn xuống chiếm Qui Nhơn, nhưng Đại tá Thông đă kết hợp với Trung đoàn 41 của Đại tá Thiều (bạn cùng khóa 16/VB) tức tốc kéo về  thành phố Qui nhơn trước, cố cầm chân Sư đoàn F.10 và các lực lượng địa phương Cộng sản để bảo vệ cho Quân dân di tản, và đă ở lại tử thủ Qui nhơn cho đến ngày 2 tháng tư.

 

Trong thời gian này, Tư-Lệnh Hải-Quân, Phó-Đô-Đốc Chung Tấn Cang, chỉ thị cựu Tư-Lệnh Hải-Quân Vùng I Duyên-Hải, Phó-Đề-Đốc Hồ Văn Kỳ Thoại, vào chức vụ Tư-Lệnh các Lực-Lượng Hải-Quân yểm trợ chiến trường Qui-Nhơn.

 

Lực lượng Hải quân gồm có các chiến hạm:

HQ3, Soái hạm có Phó Đề Đốc Hồ Văn Kỳ Thoại, Phó Đề Đốc Hoàng Cơ Minh; HQ 07 có HQ Trung tá Lê Thuần Phong, CHT Hải đội 2 Tuần dương, sau đó đă lên HQ 403 để điều động cuộc nhập hạm của 2 Trung đoàn 41 và 42; HQ 08 có HQ Trung tá Lê Thành Uyển, CHT Hải đội 3 Tuần dương, trách nhiệm phối hợp với các đơn vị BB trên bờ; HQ 400 có nhiệm vụ đón các đơn vị sau cùng của Sư đoàn 22BB và 2 vị Trung đoàn trưởng Trung đoàn 41 & 42.

 

Ngày 2 tháng tư năm 1975, Sư đoàn 22 (-) có lệnh từ Bô Tổng tham Mưu phải rút quân, Đại tá Nguyễn Hữu Thông và Đại Tá Nguyễn Thiều, Trung đoàn trưởng Trung Đ̣an 41 đành phải điều động gần 5 Tiểu Đ̣an (-) thuôc quyền  lên các chiến hạm  Hải Quân đậu gần bờ dưới những lằn đạn pháo kich nghiệt ngă của Bắc quân.

 

Nhưng vẫn c̣n môt Tiểu Đoàn của Đại Tá Thông c̣n chưa đến. Hai ông quyết định một người phải ở lại chờ đợi, một người phải lên tàu để chỉ huy đoàn quân. Thông  và vài người đă chọn ở lại, quyết chờ đợi.

 


HQ3 là Soái hạm trong chiến trận hành quân phối hợp sau cùng tại Qui Nhơn

 

V́ chiến hạm phải cứu nguy hàng ngàn người di tản khác khi địch quân hàng hàng lớp lớp đang truy kích quân ta sát bờ, nên tàu phải nhổ neo.

 

Theo lời của nhà văn HQ Điệp Mỹ Linh, “Từ trong bờ, Việt-Cộng bắn ra chiến hạm dữ dội khiến chiến hạm không thể nào ủi băi được. Cuối cùng, một số các quân nhân của Sư-Đoàn 22 phải bơi ra tàu. Trong số những quân nhân đă lên tàu, có Thiếu Tướng Phan Đ́nh Niệm, Tư-Lệnh Sư-Đoàn 22 Bộ-Binh.

 

Trong khi đó, từ thành phố Qui-Nhơn, Trung-Đoàn-Trưởng Trung-Đoàn 42 Bộ-Binh, Đại-Tá Nguyễn Hữu Thông tiếp tục trấn an Hải-Quân Trung-Tá Lê Thành Uyển, Chỉ huy trưởng Hải đội 3 tuần dương trên HQ08.Ông cho biết rằng trong thành phố Qui-Nhơn không có một tên Việt-Cộng nào cả. Trung-Tá Uyển hỏi tại sao lại có nhiều tiếng súng th́ Đại-Tá Thông trả lời, đó là của Nhân-Dân Tự-Vệ bắn vu vơ, để ông ấy cho dẹp ngay. V́ đă biết t́nh h́nh thật sự trên bờ, Trung-Tá Uyển yêu cầu Đại-Tá Thông nên ra tàu sớm. Đại-Tá Thông. bảo Trung-Tá Uyển cho tàu đón quân lính của Ông ra trước đi….

 

Sau cùng, Trung-Tá Uyển lại liên lạc với Đại-Tá Nguyễn-Hữu-Thông lần chót, hỏi tại sao chưa thấy ông lên tàu? Đại-Tá Thông đáp: “Tôi không thể ra với anh được. Lính của tôi có lẽ ra cũng gần hết rồi. Cảm ơn anh. Tôi đi về đây! Nhưng không ai biết vị Anh hùng ấy đi về đâu???!!!”.

 

Theo lời của Đại tá Nguyễn Thiều, Đại tá Thông cùng với vài binh sĩ đă đi ngược lại về phía Những Ngọn Đồi Vô Danh tức cao điểm 82-174 phía Tây Tây Nam Quận Hoài Nhơn tỉnh B́nh Định, có lẽ ông đă cùng chết với những binh sĩ sau cùng của ông vừa mới tử trận trên những ngọn đồi lịch sử này.  Dư luận Tỉnh B́nh Định th́ cho là Đại tá Nguyễn Hữu Thông đă theo gương Danh tướng Vơ Tánh cùng mất với Qui Nhơn. Khi vị Đại tá nầy nằm xuống ngày 2 tháng 4, ông chỉ mới 38 tuổi đời nhưng đă đi vào huyền thoại của của dân chúng Miền Trung kể từ đó.

 

Trong phần b́nh luận “Cuộc triệt thoái Cao nguyên 1975”, phóng viên Quân đội kỳ cựu Phạm Huấn, một lần nữa đă ngưỡng mộ sự hào hùng của Đại tá Nguyễn Hữu Thông như sau:

…. “Sự hy sinh của một người anh hùng, một đại anh hùng sáng ngày 2/4/1975, đă bị rơi vào quên lăng, và cũng là một thiệt tḥi lớn lao cho đất nước! Đó là trường hợp Đại tá Nguyễn Hữu Thông, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 42, Sư đoàn 22 Bộ Binh…

 

Ông viết tiếp “Tôi có thể quả quyết rằng, trong 20 năm sau cùng của chiến tranh Việt Nam, không có một tướng lănh nào khi chỉ huy một cấp trung đoàn hay lữ đoàn, đă tạo dựng được những chiến công to lớn như người anh hùng Nguyễn Hữu Thông. Những tướng Cộng sản Bắc Việt chỉ huy Sư đoàn 320 Điện Biên Phủ, Sư đoàn 3 Sao Vàng  trong những năm 73, 74, 75, cho đến bây giờ và măi măi sẽ phải cúi mặt khi nhớ đến thảm bại nhục nhả, những thảm bại bởi Trung đoàn 42 Bộ Binh, do Đại tá Nguyễn Hữu Thông chỉ huy, tại Pleime, Đèo Nhông, và “Những Ngọn Đồi Vô Danh” (Cao điểm chiến lược 82 và 174) tại Tây, Tây Nam Hoài Nhơn, B́nh Định.

 

“Nhân vật và H́nh ảnh” Nguyễn Hữu Thông, sau khi đưa “những chiến hữu anh em c̣n lại” về vùng an toàn; đă lừng lững đi trở lại con đường cũ, về phía “Những Ngọn đồi vô danh”…để chết thật đẹp, thật phi thường, thật hào hùng.

 

Hai năm trước đây, tôi có dịp hầu chuyện với một vị tiền bối cùng thời với Hồ chí Minh. Tôi có thưa với Cụ về tài ba, anh hùng, của những Sĩ quan các khóa 16, 17, 18…Đà Lạt. Họ được huấn luyện 4 năm cả về Quân Sự lẫn Văn Hóa, như tại các trường Vơ Bị của Mỹ, Anh, Pháp.

 

Trong những trận chiến sau cùng, các Sĩ quan này đă giữ những chức vụ Trung đoàn trưởng, Lữ đoàn trưởng, nhiều vị mất tích, tự tử chết hoặc ở lại chiến đấu với chiến hữu của ḿnh cho đến phút cuối cùng. Như Đại tá Khóa 16 Đặng Phương Thành, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 12, Sư đoàn 7BB; như Lữ đoàn trưởng K16 Nguyễn Xuân Phúc, Đỗ Hữu Tùng, Thủy Quân Lục Chiến ngoài vùng Hỏa tuyến; như K16 Bùi Quyền, Nhảy dù; như K 17 Vơ Vàng; như  K18 Lê Cầu, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 47 tại mặt trận B́nh Định …”

 

Sau cùng, Phóng viên chiến trường Phạm Huấn kết luận: “Nếu Hiệp Định Paris 27/1/1973 được kư kết trễ hơn khoảng 2 năm nữa, miền Nam không bao giờ mất vào tay cộng sản. Bởi v́, đất nước và quân đội sẽ được lănh đạo và chỉ huy bởi những Tướng Lănh anh hùng, có khả năng cả về quân sự lẫn văn hóa, với đầy đủ Trí, Đức, Dũng

 

Ngày 2/4/1975, nếu người anh hùng Nguyễn Hữu Thông là Thiếu tướng Nguyễn Hữu Thông, th́ chắc chắn cái chết của Ông sẽ tạo thành một trận cuồng phong. “Trận cuồng phong” từ vùng đất linh thiêng của Quang Trung Đại Đế, sẽ làm quân thù khiếp sợ. Và gây được sự tin tưởng, phấn khởi cho toàn Quân, toàn Dân trong những ngày cuối cùng!!!”.


KÍNH XIN QÚY VỊ BẤM VÀO DƯỚI ĐÂY ĐỂ CÙNG CHÚNG TÔI TƯỞNG NIỆM  http://www.k16tvbqgvn.org/tuongniemk16.htm


VÔ CÙNG THƯƠNG TIẾC MỘT NGƯỜI BẠN, MỘT ANH HÙNG BỊ LĂNG QUÊN,


NGUYỆN CẦU CHO LINH HỒN TẤT CẢ CÁC HUYNH ĐỆ QLVNCH ĐĂ NẰM XUỐNG ĐƯỢC MIÊN VIỄN B̀NH AN, THÊNH THANG TRÊN CƠI VĨNH HẰNG.

 

 

HQ Nguyễn Đức Thu (Hoa Thịnh Đốn)

CSVSQ K16, Trường Vơ Bị Quốc Gia Việt Nam

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính