Nước Mỹ được xây dựng bởi người nhập cư – không phải bởi những bức tường

 

Hoai Linh Ngoc Duong

 

 

Mỗi khi xảy ra một cuộc khủng hoảng di cư ở bất kỳ nơi nào trên thế giới – hôm nay là Morocco, hôm qua là Syria, Afghanistan hay Venezuela – lại có những tiếng nói vội vã xem đó là bằng chứng rằng mọi người nhập cư đều là gánh nặng, rằng càng đóng cửa biên giới càng tốt, và rằng mọi biện pháp mạnh đều có thể được biện minh.

 

Nhưng lịch sử nước Mỹ lại kể một câu chuyện hoàn toàn khác.

 

Lịch sử không phủ nhận quyền của một quốc gia trong việc bảo vệ biên giới. Mọi quốc gia có chủ quyền đều có quyền kiểm soát người nhập cảnh và thi hành luật nhập cư.

 

Tuy nhiên, trong một nhà nước pháp quyền, việc thực thi pháp luật phải diễn ra trong khuôn khổ hiến pháp, tôn trọng thủ tục tố tụng và các nghĩa vụ quốc tế mà quốc gia đó đã cam kết. Tranh luận không nằm ở việc có kiểm soát biên giới hay không, mà là kiểm soát bằng phương thức nào.

 

Điều đáng suy ngẫm là nhiều người đang nhìn người nhập cư chỉ qua hình ảnh những đoàn người chen chúc ở biên giới, mà quên mất rằng chính nước Mỹ cũng bắt đầu bằng những đoàn người như thế.

 

Những người Âu Châu đặt chân đến Bắc Mỹ từ thế kỷ XVI đến XIX không phải là cư dân bản địa. Họ đến vùng đất vốn đã có hàng triệu người bản địa sinh sống từ hàng nghìn năm trước.

 

Nếu khi ấy tồn tại những quy định nhập cư hiện đại, hộ chiếu, thị thực hay luật biên giới như ngày nay, thì phần lớn những người định cư đầu tiên cũng sẽ không thể đáp ứng các điều kiện đó.

 

Đó không phải là lời kết tội lịch sử. Đó chỉ là một sự thật lịch sử.

 

Vì vậy, khi con cháu của những làn sóng di cư ấy khẳng định rằng nước Mỹ chỉ thuộc về một sắc tộc hay một nhóm người nhất định, lịch sử nhắc chúng ta nhớ rằng chính nước Mỹ là kết quả của nhiều thế kỷ di cư, giao thoa và hội nhập.

 

Nếu phải chỉ ra nguồn lực lớn nhất tạo nên sức mạnh Hoa Kỳ, thì đó không phải là dầu mỏ, cũng không phải vàng bạc.

 

Đó là con người.Đó là khả năng thu hút những bộ óc xuất sắc nhất hành tinh.

 

Từ các nhà khoa học chạy trốn chủ nghĩa phát xít ở Âu Châu, các kỹ sư Á Châu, các bác sĩ Ấn Độ, doanh nhân Trung Đông, cho đến những người lao động từ Mỹ Latin – tất cả đều góp phần xây dựng nước Mỹ.

 

Một trong những ví dụ rõ ràng nhất là cộng đồng người Do Thái.

 

Người Do Thái chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ dân số Hoa Kỳ nhưng lại có ảnh hưởng đặc biệt lớn trong khoa học, y học, kinh tế, giáo dục và văn hóa.

 

Nhiều nhà khoa học đoạt giải Nobel, nhiều giáo sư tại các đại học hàng đầu, nhiều doanh nhân công nghệ và nhà đầu tư có ảnh hưởng là những người Do Thái hoặc con cháu của những gia đình từng chạy trốn khỏi sự đàn áp ở Âu Châu.

 

Nếu nước Mỹ năm ấy đóng cửa với những người tị nạn Do Thái, liệu Hoa Kỳ có trở thành cường quốc khoa học như ngày nay?

 

Albert Einstein là ví dụ nổi tiếng nhất. Ông rời nước Đức sau khi Đức Quốc xã lên nắm quyền và định cư tại Hoa Kỳ. Không chỉ riêng Einstein, hàng nghìn nhà khoa học Âu Châu đã mang theo tri thức của mình đến nước Mỹ, góp phần giúp Hoa Kỳ phát triển vượt bậc trong vật lý, hóa học, y học, công nghệ và quốc phòng.

Điều tương tự cũng diễn ra với nhiều cộng đồng nhập cư khác.

 

Người Ireland xây dựng đường sắt. Người Ý xây dựng các thành phố.

 

Người Tàu Cộng góp phần hoàn thành tuyến đường sắt xuyên lục địa.

 

Người Mexico và Mỹ Latin trở thành lực lượng lao động quan trọng trong nông nghiệp, xây dựng và dịch vụ.

 

Người Việt Nam sau năm 1975 tạo dựng hàng chục nghìn doanh nghiệp nhỏ, đóng thuế, tạo việc làm và nuôi dạy thế hệ con em thành đạt trong khoa học, kỹ thuật và y tế.

 

Lịch sử Hoa Kỳ là lịch sử của những người từng bị nghi ngờ, rồi sau đó trở thành động lực phát triển của quốc gia.

 

Điều đó không có nghĩa là mọi chính sách nhập cư đều phải mở cửa vô điều kiện.

Một quốc gia phải phân biệt rõ giữa nhập cư hợp pháp, người xin tị nạn theo luật quốc tế, người phạm tội hình sự và những trường hợp không đủ điều kiện ở lại. Đó là trách nhiệm của một nhà nước pháp quyền.

 

Nhưng cũng không nên biến mọi người nhập cư thành biểu tượng của tội phạm hay mối đe dọa. Thống kê ở nhiều thời kỳ cho thấy đa số người nhập cư đến Mỹ chủ yếu để tìm kiếm việc làm, an toàn hoặc cơ hội cho con cái, chứ không phải để phá hoại đất nước tiếp nhận họ.

 

Sau Thế chiến II, cộng đồng quốc tế xây dựng Công ước về Quy chế Người tị nạn năm 1951 và Nghị định thư năm 1967 về Quy chế Người tị nạn nhằm bảo đảm rằng những người chạy trốn chiến tranh hoặc bị đàn áp có cơ hội được xem xét yêu cầu bảo vệ theo một quy trình pháp lý.

 

Điều đó không đồng nghĩa với việc mọi đơn xin tị nạn đều phải được chấp nhận, nhưng có nghĩa là mỗi trường hợp cần được giải quyết theo luật pháp và thủ tục thích hợp.

 

Điều làm nên sự khác biệt của nền dân chủ không phải là có trục xuất hay không.

Mà là mọi quyết định của chính quyền đều chịu sự kiểm soát của tòa án, của hiến pháp và của pháp luật.

 

Một chính phủ có thể bảo vệ biên giới rất nghiêm ngặt, nhưng nếu bỏ qua phán quyết của tòa án hoặc không tuân thủ các thủ tục pháp lý mà luật yêu cầu, thì tranh luận sẽ chuyển từ chính sách nhập cư sang nguyên tắc pháp quyền.

 

Cuối cùng, có lẽ lịch sử gửi đến chúng ta một nghịch lý đáng suy ngẫm.

 

Những con tàu chở người Âu Châu từng cập bến Bắc Mỹ nhiều thế kỷ trước đã làm thay đổi hoàn toàn vận mệnh của lục địa này. Họ cũng là những người rời bỏ quê hương để tìm một cuộc sống tốt đẹp hơn.

 

Hôm nay, khi nhìn những đoàn người khác cũng đang tìm kiếm điều tương tự, điều quan trọng không chỉ là đặt câu hỏi “Làm thế nào để bảo vệ biên giới?”, mà còn là “Làm thế nào để bảo vệ những nguyên tắc pháp quyền và giá trị nhân đạo đã góp phần làm nên nước Mỹ?”

 

Một quốc gia mạnh không chỉ được đo bằng khả năng dựng nên những hàng rào, mà còn bằng khả năng vừa bảo vệ chủ quyền, vừa giữ vững pháp quyền và phẩm giá con người. Đó mới là nền tảng giúp Hoa Kỳ trở thành điểm đến của tài năng, của khát vọng và của những con người muốn đóng góp cho đất nước trong suốt hơn hai thế kỷ qua.

 

 

Hoai Linh Ngoc Duong