KHI BỨC MÀN NHUNG ĐĂ HẠ XUỐNG
Duyên-Lăng Hà Tiến Nhất
Đức TGM Ngô Quang Kiệt đă đi khỏi VN. Ngài TGM phó Nguyễn Văn Nhơn tất nhiên tiếp thu và chưởng quản tổng giáo phận Hànội. Một việc khác nữa tuy không liên quan đến vở kịch nhưng nằm trong “tầm bắn” của tay đạo diễn cao thủ thiện xạ là đức cha Cao Đ́nh Thuyên, giám mục giáo phận Vinh, cũng phải đột ngột từ bỏ luôn chức vụ. Ngài bị tên rơi đạn lạc một cách rất ư là oan uổng. “Phe ta” thắng lợi vẻ vang. Việc khao quân tất nhiên phải linh đ́nh rồi. GM Nguyễn Văn Nhơn vui hơn là trúng số cá cặp. Kẻ mừng như chó ngáp phải ruồi là ông linh mục đỏ Nguyễn Thái Hợp. Xong một vở tuồng. Tấm màn nhung đă hạ xuống. Những ǵ c̣n lại trong đầu khán giả là bâng khuâng, lo lắng, đau đớn thương cảm lẫn thất vọng năo nề về những vai tuồng và đạo diễn mà họ vừa chứng kiến trên sân khấu.
TGM Ngô Quang Kiệt
Đức TGM Ngô Quang Kiệt đi ngoại quốc chũa bệnh. Văn pḥng ṭa TGM Hànội loan báo như thế. Ngài đi ban đêm, âm thầm, lặng lẽ, đột ngột, hấp tấp, vội vàng, và bất ngờ y như một người bị ma đuổi. Nhưng là một vị giám mục của Chúa, ma quỉ nào đuổi được ngài. Hoặc chẳng khác nào như một con bệnh đă đến hồi thập tử nhất sinh, chỉ c̣n cách phải nhờ đến những nhà thương tốt nhất, các bác sĩ giỏi nhất ở ngoại quốc may ra mới cứu được mạng. Thế nhưng, trông ngài c̣n khỏe mạnh, dù có bệnh th́ t́nh trạng đâu đă đến nỗi! Cách thức ra đi như thế Trời có lẽ không hiểu được, nhưng người phàm ai cũng đều hiểu cả. Đức cha Nguyễn Văn Nhơn mới vừa lên nắm quyền mà văn pḥng của ông đă lập tức học được cách ăn nói chính trị đầy xảo quyệt của bọn VGCS: Đức TGM Ngô Quang Kiệt đi chữa bệnh. Bệnh ǵ mà phải tức tốc đi ngay trong đêm tối? Tây nó nói vậy mà đúng: tel maitre tel valet (thầy nào tớ nấy).
Cho đến nay th́ người ta đă hiểu, kịch bản đă viết sẵn, các diễn viên chỉ cần ra sân khấu đóng trọn vai tṛ ḿnh thủ diễn. TGM Ngô Quang Kiệt từ Roma trở về để bàn giao chức vụ. GM Nguyễn Văn Nhơn từ Đà Lạt ra thay thế. Chẳng có ǵ là bất ngờ cả. Đức cha Nhơn có quyền từ chối chức vụ được trao phó, nhưng trước một đồng đội bị sa cơ thất thế, trước những khó khăn chồng chất ông cảm được và đă nói ra, ông vẫn nhắm mắt chịu đấm ăn xôi. Chiếc áo măo hồng y ở trước mặt, ngay trong tầm với của bàn tay. Làm quan hay làm tông đồ của Chúa, ai không mơ ước được thăng quan tiến chức. Là con người cả mà. Hai tông đồ Jacôbê và Gioan chả xin Chúa cho ngồi hai bên tả hữu của Ngài trên Thiên Đàng là ǵ! Có bất ngờ là đối với đám quần chúng khán giả không được đọc kịch bản trước. Mọi người thất vọng. Đám con chiên càng thất vọng hơn. Họ thất vọng là phải, đơn giản bởi v́ họ trông chờ ở TGM Ngô Quang Kiệt một vị cứu tinh, một lănh tụ tranh đấu của họ, nhưng thực ra không phải.
Đức TGM Ngô Quang Kiệt từ khi c̣n là một linh mục làm thư kư tại ṭa giám mục Long Xuyên cho tới khi làm tổng giám mục cai quản TGP thủ đô Hànội, phải nói là ngài lên như diều gặp gió, từ tháng 6-1999 đến tháng 2-2005, chưa đầy 6 năm trời. Người ta suy đoán, phải là người được ḷng chế độ nên ngài mới thăng quan tiến chức nhanh như thế. Ở ngài người ta gặp được một vị chủ chăn b́nh dân, năng động, và đạo hạnh hơn là một lănh tụ đấu tranh tháo vát và có sáng kiến. Trong 11 năm trời làm giám mục, rồi tổng giám mục, công xây dựng của ngài là ngôi thánh đường nhà thờ chánh ṭa của giáo phận Lạng Sơn, không nguy nga tráng lệ, nhưng khá bề thế và hoa văn. Đức của ngài để lại là những khi ngài đến với những người cùng khổ nhất trong xă hội. Ngài xắn quần lội nước để tới thăm ủy lạo đồng bào Hànội bị lụt. Ăn t́nh của ngài đối với đàn chiên ngài coi sóc là ngài mạnh bạo nói lên tiếng nói của các con chiên bị áp bức và bị tước đoạt quyền sống. Ngài đă nói lên cho cả thế giới biết tại Đồng Chiêm, Xă Đoài, tại Thái Hà, ṭa Khâm Sứ, thủ đô Hànội v.v. các con cái của Giáo Hội liên tục bị đàn áp. Chưa ở đâu có tự do tôn giáo trên đất nước VN.
Ngài đấu tranh cho công bằng và công lư th́ có, nhưng thật ra, ngài không phải là một người chống tập đoàn VGCS. Đôi khi ngài đem đến cho VGCS một vài đáp ứng rất có lợi cho chúng. Thí dụ như việc ngài tháp tùng phái đoàn HY Phạm Minh Mẫn, GM Vơ đức Minh, và Lm chính ủy Huỳnh công Minh sang Tầu thăm giáo hội quốc doanh Tầu nhưng lại phớt lờ Giáo Hội hầm trú tại đây. Việc này chỉ có lợi cho các đảng CS Tầu và VN, nhưng ngài vẫn cứ làm. Ngài không phải là một lănh tụ chính trị mà chỉ là một nhà tu hành nặng nhiệt huyết, nên khi vụ ṭa Khâm Sứ nổ ra lớn quá và có thể vuột ra khỏi tầm kiểm soát của ḿnh, ngài đă phải nhờ đến đức HY Bertone, Quốc Vụ Khanh Ṭa Thánh, can thiệp bằng cách gởi văn thư kêu gọi giáo dân tự chế.
Người ta không biết rơ nguyên nhân tại sao TGM Ngô Quang Kiệt lại trở thành người bị VGCS ghét bỏ và nhất quyết phải loại trừ. Hai nguyên nhân sau đây có thể đáng tin cậy. Một là trong một khoảng khắc bực dọc v́ bị o ép quá mức, ngài đă sỉ nhục danh dự của cả tập đoàn VGCS làm chúng phải mất mặt, tuy lời ngài là hoàn toàn đúng. Ngài nói trước mặt bọn thành ủy Hànội: Chúng tôi đi nước ngoài rất nhiều, chúng tôi rất là nhục nhă khi cầm cái hộ chiếu Việt Nam , đi đâu cũng bị soi xét, chúng tôi buồn lắm chứ! Hai là, TGM Ngô Quang Kiệt được dân chúng quá mến mộ, ảnh hưởng của ngài càng ngày càng rộng lớn, cả trong lẫn ngoài nước. Đối với VGCS, ngài thực sự là một đe dọa rất lớn cho chế độ, nên cách tốt nhất là chúng phải đẩy ngài ra khỏi nước để trừ hậu hoạn. Dĩ nhiên thời buổi này chúng không dám giết ngài như ngày trước chúng đă giết đức TGM Nguyễn Kim Điền. Một phần v́ VGCS nhất quyết phải đẩy ngài đi khỏi, một phần v́ ngài cảm thấy việc đương đầu với VGCS là quá sức của ngài, điều mà chính ngài có lẽ cũng không muốn, nên ngài đă đệ đơn lên Ṭa Thánh xin từ nhiệm. Ṭa Thánh hiểu đều đó nên đă thỏa măn đơn xin của ngài. Điều không thể hiểu nổi là tại sao Ṭa Thánh lại đưa GM Nguyễn Văn Nhơn lên thay thế. Người kế vị này vốn bị mang tiếng là một tay quốc doanh hạng nặng, hơn nữa lại thua kém đức cha Kiệt về nhiều mặt.
TGM Nguyễn Văn Nhơn
Nhà viết lịch sử thiên nhiên người Ư (natural history) Pliny the Elder (23-79 AD), tên đầy đủ là Gaius Plinius Secundus, có viết về loài chim đà điểu như sau: “…they imagine, when they have thrust their head and neck into a bush, that the whole of their body is concealed”. Tạm dịch: khi chúng (chim đà điểu) chúi đầu và cổ của chúng vào một bụi rậm, th́ chúng tưởng rằng cả cái thân ḿnh của chúng được che kín. Từ đó người Mỹ đẻ thêm ra câu: hiding their head in sand, like an ostrich (chui đầu vào đống cát như một con đà điểu). Ư nói đà điểu là một loài chim rất ngu, khi bị săn bắt chỉ biết chui đầu vào cát để trốn.
Thế nhưng ngày nay các nhà koa học đă minh oan cho loài đà điểu rồi. Bộ óc của đà điểu tuy nhỏ hơn con mắt của chúng , nhưng không có nghĩa chúng là loài chim ngu đần. Thực tế, chúng rất thông minh. Các nhà khoa học không c̣n tin vào cái huyền thoại cho rằng đà điểu chúi đầu vào đống cát lúc gặp nguy hiểm, nhưng là chúng ngồi xuống, vươn cổ dài trên cát để chuẩn bị tấn công bằng đôi chân. Cú đá song phi của con đà điểu có thể làm bể xương, gẫy chân người như chơi.
Trở vê với đời sống thực tại của con người, ngày nay không thiếu ǵ những người vẫn c̣n mơ hồ bắt chước đà điểu trốn chạy sự thật bằng cách chui đầu vào cái ảo tưởng “đối thoại” thành công với VGCS. Ngựi trốn chạy sự thật nổi tiếng nhất hiên nay tại VN là ông TGM Nguyễn Văn Nhơn. Một thí dụ cụ thể nhất là trong khi Nguyễn Tấn Dũng cho ông được mấy mẫu đất để xây Trung Tâm Mục Vụ th́ nó lại cướp trắng cả khu Học Viện Giáo Hoàng của Giáo Hội. Người thiệt tḥi vẫn là Giáo Hội VN. Đây là sự thật. Thí dụ thứ hai, ông là người lănh đạo cao cấp nhất trong GH hoan nghênh sự ra đời của cái gọi là Pháp Lệnh Về Tự Do Tôn Giáo ngày 15-11-2005, và tin tưởng vào Pháp Lệnh này. Sự tư do của Pháp Lệnh như thế nào th́ chúng ta phải nghe HY Phạm Minh Mẫn phát biểu: Nó c̣n giới hạn hơn rất nhiều so với Sắc Luật 234 ngày 14-6-1955 do Hồ Chí Minh kư và ban hành. Thà rằng giữ nguyên Sắc Luật 234 th́ c̣n hơn. Đây là sự thật. C̣n rất nhiều sự thật khác nữa xẩy ra trưóc mắt ngày GM Nguyễn Văn Nhơn ra Hàội nhậm chức. Tại nhà thờ chính ṭa Hànội, trong buổi lễ chào đón TGM phó tân nhậm, GM Nguyễn Văn Nhơn tự giới thiệu ḿnh chỉ là người cộng tác với đức TGM Ngô Quang Kiệt, trong khi ông biết rơ nhiệm vụ của ông ra Hànội là để thay thế đức cha Kiệt. Quang cảnh diễn ra trong buổi lễ này, những tấm biểu ngữ, những bức h́nh, những khuôn mặt đăm chiêu và lo lắng v.v. che dấu một sự thật rất hiện thực là người giáo dân yêu mến TGM Ngô Quang Kiệt và không hoan nghênh GM Nguyễn Văn Nhơn. Và cũng cái đó nói nói lên sự phân hóa trầm trọng trong hàng ngũ chủ chăn và con chiên. GM Nguyễn Văn Nhơn rơ ràng là cái công cụ VGCS sử dụng để phân hóa GH, thế mà ở bài giảng trong thánh lễ, ông lại kêu gọi mọi giáo dân sự hiệp nhất. Như thế có khác ǵ bọn VGCS xua quân xâm chiếm VNCH, gây ra bao nhiêu tang tóc cho người miền Nam, rồi sau đó chúng lại kêu gọi nhân dân miền Nam xóa bỏ hận thù, quên đi quá khứ để đoàn kết dân tộc! Tin tức c̣n cho biết chính TGM Nguyễn Văn Nhơn vào Ninh B́nh gặp đức cha Ngô Quang Kiệt tại nhà ḍng Châu Sơn. Để làm ǵ th́ không ai biết, nhưng Đức cha Kiệt đă phải tức tốc về Hànội, và ngay trong đêm đó ngài rời VN. Có phải đă có một lệnh trục xuất khẩn cấp GM Ngô Quang Kiệt, và TGM Nguyễn Văn Nhơn là người tống đạt lệnh đó? C̣n ǵ buồn và chua xót cho người tín hữu VN hơn, nếu đó là một sự thật! Không ai tin rằng chui đầu vào cái ảo tưởng “đối thoại”, TGM Nguyễn Văn Nhơn sẽ làm được cho người ta quên đi những sự thật trên đây.
Lm Nguyễn Thái Hợp
Việc đức cha Cao Đ́nh Thuyên, giám mục giáo phận Vinh, bị bay chức và ông Lm đỏ ḷm Nguyễn Thái Hợp lên thay nằm ngoài kịch bản, nhưng xẩy ra ngay vào lúc này mới thật là có ư nghĩa. Cả đến trang Web bén nhậy nhất hiện nay là NuVuongCongLy. com cũng không hay biết. Sự kiện này mới thật sự là bất ngờ. Chuyện c̣n bất ngờ hơn nữa là người ta thấy mầu sắc trên áo mặc của hai vị Tân, Cựu giám mục lại hoàn toàn đối chọi nhau: ông mặc mầu xanh, ông mặc mầu đỏ. Có thể nói là hầu hết những người công giáo VN b́nh thường không ai biết ông Lm Nguyễn Thái Hợp, trừ ra giới trí thức tại Saigon . Điểm cần nhấn mạnh là Nguyễn Thái Hợp là một linh mục bị ảnh hưởng khá nặng nề khuynh hướng thần học giải phóng từ khi ông sang dậy học tại Peru và lấy bằng tiến sĩ thần học (tất nhiên là giải phóng) tại Brazil . Năm 2003, Lm Nguyễn Thái Hợp trở về VN và ở Saigon . Tại đây, người ta nói ông điếu đóm HY Phạm Minh Mẫn khá chu đáo, và rất được ḷng bọn VGCS. Sự được ḷng này vượt qua giới hạn của sự trơ trẽn và lố bịch, gần đi đến bất lương, nên HY Mẫn đă phải stop bớt lại bằng lá thư của ngài sau đây gởi cho cha Hợp. Bạn đọc xem lá thư này rồi, người viết thấy khỏi cần phải viết ǵ thêm nữa về Lm Nguyễn Thái Hợp mà nay đă là giám mục rồi.
Ṭa Thánh bổ nhiệm các chức sắc mới tại Hànội và Vinh làm phần lớn tín hữu VN trong cũng như ngoài nước hết sức hoang mang và đau ḷng. Giáo dân thật sự không hiểu nổi. Qua việc bổ nhiệm này, người dân VN có cảm tưởng rằng Toà Thánh đang dần dần từng bước trao Giáo Hội VN vào tay VGCS, chẳng khác ǵ trước đây người Mỹ trao VNCH cho VGCS qua chiêu bài Việt Nam hóa chiến tranh. Đặt ra câu hỏi là việc bổ nhiệm này, GH được cái ǵ. Câu trả lời dễ dàng trước mắt. Cái được th́ chưa thấy, nhưng cái mất đi th́ quả thật rất to lớn. Cho rằng chạy theo CS và o bế chúng, Giáo Hội sẽ thu phục được 3 triệu tên đảng viên CS, nhưng GH không thấy rằng ḿnh sẽ mất đi sự gắn bó của hầu như tất cả 7 triệu con chiên hiện đă ở trong chuồng, và quan trọng hơn nữa là mất đi sự tin tưởng của cả một dân tộc. Kết quả thu lượm được liệu có cân xứng không?
Duyên-Lăng Hà Tiến Nhất