Viễn cảnh khi Đảng Cộng Hòa mất Quốc hội giữa kỳ

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Trong chính trị Hoa Kỳ đương đại, hiếm có nhân vật nào gây tranh cãi mà vẫn còn đứng vững như Donald J. Trump. Những hồ sơ Epstein được giải mật, những lời tố cáo chưa được kiểm chứng, những câu hỏi về đạo đức cá nhân và các mối giao du mờ ám – tất cả dường như trượt khỏi người đàn ông này như nước đổ lá khoai.

 

Câu hỏi đặt ra: Trump đang mạnh ở điểm nào, những vết nứt ở đâu, và chuyện gì sẽ xảy ra nếu Đảng Cộng Hòa đánh mất Quốc hội trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ?

 

I. Quyền lực của Trump hiện nay: quyền lực của kẻ nắm nhịp hệ thống

 

Quyền lực của Donald Trump không đơn thuần nằm ở chức danh Tổng thống. Nó là quyền lực của sự chi phối, của khả năng điều khiển cả guồng máy chính trị lẫn nhịp điệu dư luận.

 

Trước hết, Trump kiểm soát hành pháp, đặc biệt là Bộ Tư pháp. Dù trên nguyên tắc, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ độc lập, nhưng trên thực tế, quyền bổ nhiệm Bộ trưởng và các công tố viên liên bang đã biến cơ quan này thành một thành trì chính trị. Khi không có công tố đặc biệt, không có đại bồi thẩm đoàn độc lập, thì các hồ sơ Epstein – dù gây xôn xao – cũng chỉ dừng ở mức “tài liệu tham khảo”, không thể chuyển hóa thành hành động pháp lý cụ thể.

 

Kế đến, Trump đang nắm Quốc hội Cộng Hòa như một khối cao su đúc liền. Các dân biểu và nghị sĩ cùng đảng hiểu rõ một điều: chống Trump là tự sát chính trị.

Những kỳ bầu cử sơ bộ khốc liệt, nơi cử tri trung thành với Trump chiếm ưu thế, đã biến ông ta thành người “ban sinh sát” đối với sự nghiệp của họ. Quốc hội, trong tay Trump, không còn là cơ quan giám sát mà trở thành bức tường chắn cho Trump.

 

Sau cùng, và quan trọng nhất, Trump sở hữu quyền lực truyền thông nghịch chiều. Ông ta không cần báo chí chính thống bảo vệ. Ông tạo ra bão dư luận bằng cách tung ra hàng loạt tranh cãi, khiến không "scandal" nào đủ thời gian lắng xuống để trở thành đòn chí tử. Epstein chỉ là một trong vô số tiếng ồn, và trong chiến lược ấy, Trump luôn là người kiểm soát âm lượng.

 

 

II. Dấu hiệu rạn nứt: những vết nứt không nằm ở Trump, mà ở hệ thống quanh ông ta.

 

Tuy nhiên, quyền lực nào cũng có giới hạn. Và những dấu hiệu rạn nứt đã bắt đầu xuất hiện – không ồn ào, nhưng đáng chú ý.

 

Thứ nhất, sự bất mãn âm thầm trong nội bộ Cộng Hòa. Không phải ai cũng tin rằng Trump là người có thể dẫn đảng đến chiến thắng lâu dài. Một số nghị sĩ lão thành lo ngại rằng việc gắn vận mệnh đảng vào một cá nhân duy nhất sẽ khiến Cộng Hòa trở nên mong manh nếu dư luận xoay chiều. Họ im lặng, nhưng không trung thành tuyệt đối như trước.

 

Thứ hai, áp lực từ cử tri độc lập. Trump vẫn giữ được khối cử tri trung kiên, nhưng các cuộc thăm dò cho thấy tầng lớp trung dung – vốn quyết định kết quả bầu cử giữa kỳ – ngày càng mệt mỏi với khủng hoảng liên miên. Epstein, dù chưa thành cáo trạng, vẫn là một biểu tượng độc hại đối với nhóm cử tri này.

 

Thứ ba, Quốc hội Cộng Hòa không còn thống nhất trong chiến thuật bảo vệ Trump. Việc một số dân biểu nổi loạn đòi công bố hồ sơ Epstein cho thấy: lá chắn Quốc hội không còn kín như trước. Đây không phải là phản bội, mà là dấu hiệu cho thấy sự sợ hãi trước cử tri đang bắt đầu lấn át nỗi sợ Trump.

 

Những vết nứt ấy chưa đủ để làm sụp đổ quyền lực, nhưng chúng báo hiệu rằng Trump không còn ở đỉnh cao bất khả xâm phạm tuyệt đối.

 

 

III. Khi Đảng Cộng Hòa mất Quốc hội giữa kỳ: Trump còn lại gì trong tay?

 

Nếu Đảng Cộng Hòa mất Hạ viện trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ, bức tranh chính trị sẽ thay đổi căn bản.

 

Trước hết, Trump mất lá chắn điều tra. Hạ viện do Dân chủ kiểm soát sẽ mở các cuộc điều trần công khai, triệu tập nhân chứng, buộc chính quyền cung cấp tài liệu. Epstein khi ấy không còn là câu chuyện bên lề, mà trở thành chuỗi hồ sơ được mổ xẻ trước ống kính truyền hình. Áp lực dư luận sẽ tăng theo cấp số nhân.

Thứ hai, Trump sẽ phải đối diện với chiến tranh chính trị liên tục, thay vì những đợt sóng rời rạc. Điều trần nối tiếp điều trần, báo cáo nối tiếp báo cáo – ngay cả khi không đủ cơ sở để truất phế, cũng đủ làm tê liệt chương trình nghị sự của ông Trump.

 

Tuy nhiên, cần nói rõ:

Trump vẫn không dễ bị lật đổ. Truất phế cần Thượng viện, và nếu Thượng viện vẫn nằm trong tay Cộng Hòa, Trump có thể sống sót về mặt pháp lý. Nhưng ông sẽ không còn ung dung như trước. Quyền lực của ông sẽ chuyển từ thế chủ động sang thế phòng thủ.

 

Quan trọng hơn, Trump khi ấy sẽ phải đối diện với một nguy cơ lớn hơn impeachment: mất khả năng tái định hình dư luận. Khi Quốc hội đối lập kiểm soát sân khấu điều trần, Trump không còn độc quyền tiếng ồn. Và một Tổng thống không kiểm soát được nhịp truyền thông là một Tổng thống yếu.

 

 

Kết luận: Trump mạnh vì hệ thống cho phép ông ta mạnh.

 

Donald Trump không bất khả xâm phạm vì ông vô tội hay vì dư luận không biết. Ông mạnh vì cấu trúc quyền lực hiện tại đang đứng về phía ông. Nhưng cấu trúc ấy không vĩnh viễn. Chỉ cần Quốc hội đổi màu, những hồ sơ tưởng như vô hại hôm nay có thể trở thành gánh nặng chính trị ngày mai.

 

Trump đang sống nhờ sự chia rẽ của nước Mỹ. Nhưng lịch sử chính trị Hoa Kỳ cho thấy: không Tổng thống nào tồn tại lâu khi mất Quốc hội và mất dư luận cùng lúc.

 

Epstein, sau cùng, có thể không là con dao giết Trump. Nhưng ông ta có thể là vết nứt đầu tiên trên bức tường quyền lực, nơi mà chỉ cần một cơn địa chấn chính trị đúng lúc, cả cấu trúc sẽ sụp đổ không kèn không trống.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.