Trump và những thủ đoạn lươn lẹo.

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Tại Hoa Kỳ, việc tổng thống bị kiện vì gian lận kinh doanh không phải là chuyện hoàn toàn mới — nhưng cách Donald J. Trump dùng quyền lực, mánh lới kinh doanh và chiến thuật pháp lý để né trách nhiệm lại rất khác so với hầu hết những người đứng đầu Tòa BẠch Ốc trước ông.

 

Đến cuối năm 2025, khi Trump vẫn nắm giữ quyền lực, nhiều phân tích cho rằng thủ đoạn của ông không đơn giản là sai lầm cá nhân, mà mang tính chiến lược quyền lực — khéo léo, lắt léo và có hệ thống.

 

1. Vụ Gian lận kinh doanh: “phù phép” giá trị tài sản.

 

Cốt lõi của một trong những cáo buộc lớn nhất chống Trump là việc ông ta thổi phồng giá trị tài sản của mình để vay vốn dễ hơn hoặc được bảo hiểm với điều kiện tốt hơn. Tòa án New York, qua thẩm phán Arthur Engoron, từng kết luận Trump cùng Trump Organization đã sử dụng các báo cáo tài chính “phóng đại” — từ căn hộ cao cấp cho đến bất động sản thương mại — để thu lợi.

 

Ban đầu, Engoron phán Trump phải trả phạt hàng trăm triệu USD (trong phán quyết năm 2024), và các lãi suất đã làm con số này tăng lên hơn $515 triệu. Đây không phải một vụ “gần đúng”, mà tòa xác định có “mô hình lừa đảo kéo dài”: giá trị tài sản được cố ý thổi phồng trong nhiều năm.

 

Nhưng đến năm 2025, tòa phúc thẩm New York — gồm 5 thẩm phán — đã hủy toàn bộ khoản phạt tiền này, cho rằng nó “quá mức” và vi phạm Tu chính án thứ Tám (cấm phạt quá nặng).

 

Một trong các thẩm phán viết rằng, dù có thiệt hại thực sự, nhưng “không phải là thảm họa lớn đến mức biện minh cho phạt gần nửa tỷ” như vậy.

 

Tuy nhiên, đáng chú ý: phán quyết lật bỏ tiền phạt không xóa bỏ việc tòa án vẫn giữ nguyên kết luận Trump đã gian lận. Tòa phúc thẩm vẫn thừa nhận Trump đã “misstate” tài sản để lừa ngân hàng, bảo hiểm — nhưng chỉ “phạt tinh thần” bằng cách giữ lại một số biện pháp thay vì tiền mặt khổng lồ.

 

2. Nhìn qua lăng kính lịch sử: Trump khác biệt thế nào?

 

So với các tổng thống trước, Trump có vài nét rất riêng trong thủ đoạn quyền lực:

Tổng thống truyền thống: Nhiều vị tổng thống trước chủ yếu nổi tiếng về chính sách, quản lý Nhà nước, hoặc tầm ảnh hưởng quân sự — chứ không dùng đế chế bất động sản cá nhân như một công cụ chính trị. Họ ít khi bị kiện vì “thổi phồng tài sản” để làm giàu cá nhân trong khi tại vị.

 

Trump – doanh nhân tổng thống: Trump mang đậm tính doanh nhân ở Tòa BẠch Ốc. Đế chế Trump là bất động sản, khách sạn, khu nghỉ dưỡng — và chính việc “phù phép sổ sách” tài sản trở thành vũ khí kinh doanh. Khi nắm quyền, ông ta vừa là nhà lãnh đạo, vừa là người điều hành doanh nghiệp lớn, giúp ông có nhiều cơ hội lũng đoạn giữa kinh doanh và quyền lực.

 

Chiến lược né trách nhiệm: Khi tòa sơ thẩm phán phạt nặng, Trump bác bỏ là “cuộc săn phù thủy chính trị”.

 

Khi tòa phúc thẩm hủy phạt, ông tuyên bố “chiến thắng toàn phần”. Chiến lược này – sử dụng kháng cáo triệt để, đánh vào giới hạn Hiến pháp – là cách ông né phạt mà vẫn giữ hình ảnh “người bị công kích”, đồng thời không thừa nhận sai sai hoàn toàn.

 

3. Thủ đoạn lươn lẹo: Không chỉ là lỗi kinh doanh.

 

Một số điểm phê phán có thể chỉ ra:

 

1. Giá trị “làm giàu chính trị: Bằng cách khai khống tài sản, Trump có thể lấy các khoản vay tốt hơn, xây dựng đế chế lớn mạnh hơn, sau đó sử dụng đế chế đó để củng cố quyền lực chính trị. Đây không đơn giản là sai lầm, mà là “chiến lược lợi ích kép”.

 

2. Tận dụng lỗ hổng pháp lý:

Trump biết cách dùng tòa án, quyền lực chính quyền và luật pháp Mỹ để bảo vệ mình. Khi bị phạt, ông chơi khéo “hiến pháp”, cáo buộc chính trị — và đôi khi thành công trong việc thoát trách nhiệm tiền bạc lớn.

 

3. Tương phản đạo đức: Là Tổng thống, Trump lẽ ra phải đại diện cho liêm chính và minh bạch — nhưng việc tham gia vào những hành vi gian lận kinh tế kéo dài làm xói mòn niềm tin xã hội. Ông không chỉ vi phạm đạo đức doanh nghiệp, mà còn đặt quyền lực cá nhân lên trên công lý công cộng.

 

4. Rủi ro hệ thống:

Nếu một tổng thống có thể né phạt hàng trăm triệu bằng cách kháng cáo và khai thác giới hạn Hiến pháp, điều đó đặt ra câu hỏi: hệ thống pháp lý có đủ mạnh để giải quyết các “ông lớn” quyền lực? Liệu công bằng có thực sự dành cho tất cả?

 

 

4. Kết Luận: Trump – Quyền lực nhưng “lươn lẹo” có chiến lược.

 

 

Từ vụ gian lận dân sự đến cách giải quyết kháng cáo, rõ ràng Trump không phải là người phạm sai lầm ngẫu nhiên — mà rất nhiều hành vi có dấu hiệu chiến lược. Ông dùng quyền lực chính trị, vị thế tổng thống, và ảnh hưởng doanh nghiệp để né trách nhiệm tài chính, trong khi vẫn giữ hình ảnh “kẻ thắng pháp lý”.

 

Nếu so với các tổng thống truyền thống, Trump là mẫu lãnh đạo doanh nhân-lãnh đạo: không chỉ lãnh đạo quốc gia, mà còn điều hành đế chế riêng — và ông biết lách luật rất khéo.

 

Bài học lớn nhất cho người dân Mỹ, và cả thế giới, là: quyền lực không chỉ đến từ lá phiếu, mà đôi khi còn từ kỹ năng “lươn lẹo có kế hoạch” — và nếu hệ thống pháp lý không đủ mạnh, kẻ quyền lực có thể trốn trách nhiệm lớn. Trump cho thấy rằng không chỉ cần quyền lực, mà còn cần khả năng “chơi luật” để bảo vệ lợi ích bản thân — và điều ấy là điều mà các tổng thống trước đây ít khi làm với quy mô lớn như ông ta.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.