Trump và Canada: Khi người bạn thân nhất cũng trở thành đối thủ trong cuộc chiến thương mại

 

 

Đoàn Xuân Thu

 

Trong nhiều thập niên, Canada được xem là một trong những đồng minh thân cận nhất của Hoa Kỳ. Hai nước có chung đường biên giới dài nhất thế giới, cùng hợp tác trong quốc pḥng, thương mại và an ninh. Người Mỹ và người Canada có sự liên kết kinh tế sâu rộng đến mức nhiều ngành công nghiệp của hai nước gần như hoạt động như một hệ thống chung.

 

Nhưng dưới thời Tổng thống Donald Trump, mối bang giao đặc biệt này bước vào một giai đoạn căng thẳng chưa từng thấy. Điều đáng chú ư là lần này Washington không chỉ gây áp lực lên các đối thủ như Iran hay Tàu Cộng, mà c̣n đối đầu với chính một người bạn lâu năm: Canada.

 

Từ đồng minh thành đối thủ thương mại.

 

Trump luôn cho rằng nước Mỹ đă chịu thiệt trong nhiều thỏa thuận thương mại trước đây. Quan điểm của ông Trump là Hoa Kỳ cần sử dụng sức mạnh kinh tế để buộc các đối tác phải chấp nhận những điều kiện có lợi hơn cho Mỹ.

 

Với Canada, chính sách này thể hiện qua việc đe dọa và áp dụng các biện pháp thuế quan lên nhiều mặt hàng.

 

Theo cách nh́n của chính quyền Trump, thuế quan là công cụ để bảo vệ công nhân Mỹ và buộc Canada phải nhượng bộ.

 

Nhưng phía Canada lại nh́n vấn đề khác. Ottawa cho rằng thương mại không chỉ là chuyện tiền bạc, mà c̣n liên quan đến sự tôn trọng, chủ quyền và quyền tự quyết của một quốc gia.

 

Canada không muốn bị xem là “người hàng xóm phải ngoan ngoản nghe lời”

 

Một trong những điều khiến người Canada phản ứng mạnh là những phát biểu của Trump về khả năng Canada trở thành “tiểu bang thứ 51” của Hoa Kỳ.

 

Đối với nhiều người Mỹ, đó có thể chỉ là lời nói chính trị hoặc cách gây áp lực. Nhưng đối với nhiều người Canada, vấn đề này chạm đến ḷng tự hào dân tộc.

 

Canada là một quốc gia có bản sắc riêng: Hai ngôn ngữ chính là Anh và Pháp. Một hệ thống chính trị độc lập. Một nền văn hóa khác biệt với Mỹ.

 

V́ vậy, khi cảm thấy bị một nước lớn hơn ép buộc, phản ứng tự nhiên của nhiều người Canada là bảo vệ chủ quyền của ḿnh.

 

Chiến tranh thương mại: Ai cũng có thể bị thiệt.

 

Mỹ là nền kinh tế lớn hơn, nên nếu xảy ra chiến tranh thương mại kéo dài, Canada có thể chịu thiệt hại lớn hơn.

 

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa Mỹ sẽ không bị ảnh hưởng.

 

Hai nền kinh tế gắn bó chặt chẽ trong nhiều lĩnh vực: Xe hơi. Năng lượng. Nông nghiệp. Kim loại. Công nghiệp sản xuất.

 

Một chiếc xe có thể đi qua biên giới Mỹ–Canada nhiều lần trong tiến tŕnh sản xuất. Nếu thuế quan làm gián đoạn chuỗi cung ứng, chi phí có thể tăng cho cả doanh nghiệp và người tiêu dùng hai nước.

 

Nói cách khác, trong một cuộc chiến thương mại, không phải lúc nào cũng có người thắng hoàn toàn.

 

Canada cũng có những “vũ khí” riêng.

 

Dù nhỏ hơn Mỹ về dân số và kinh tế, Canada không phải là một nước yếu.

 

Canada có: Nguồn tài nguyên lớn. Bang giao thương mại với nhiều quốc gia khác. Vị trí quan trọng trong chuỗi cung ứng Bắc Mỹ.

 

Ngoài ra, Canada có một lợi thế quan trọng: sự đoàn kết dân tộc. Khi người dân cảm thấy đất nước ḿnh bị đe dọa, họ có thể chấp nhận thiệt hại kinh tế để bảo vệ độc lập chính trị.

 

Lịch sử cho thấy nhiều quốc gia nhỏ hơn vẫn có thể chống lại sức ép của các cường quốc nếu họ có quyết tâm.

 

Trump đối đầu với Canada khác Iran như thế nào?

 

Iran là một đối thủ địa chính trị lâu năm của Mỹ. Hai nước có sự đối đầu về ư thức hệ, an ninh và ảnh hưởng khu vực.

 

Canada th́ hoàn toàn khác. Canada là: Đồng minh của Mỹ. Thành viên cùng hợp tác quốc pḥng. Đối tác thương mại lớn.

 

V́ vậy, khi xảy ra căng thẳng Mỹ–Canada, vấn đề không chỉ là thuế quan mà c̣n là câu hỏi lớn hơn:

Một cường quốc nên sử dụng sức mạnh với bạn bè như thế nào? Nếu sử dụng sức ép quá mạnh, Mỹ có thể đạt được một số lợi ích ngắn hạn nhưng làm suy giảm ḷng tin lâu dài.

 

Kết luận: Sức mạnh cần đi cùng sự tôn trọng.

 

Cuộc đối đầu giữa Trump và Canada cho thấy một thực tế: ngay cả quốc gia mạnh nhất thế giới cũng không thể chỉ dựa vào sức mạnh để giải quyết mọi vấn đề.

 

Mỹ có lợi thế kinh tế và quân sự vượt trội. Nhưng Canada có chủ quyền, ḷng tự hào dân tộc và sự ủng hộ của người dân.

 

Trong bang giao quốc tế, đôi khi nước nhỏ không thắng bằng sức mạnh, mà thắng bằng sự đoàn kết và quyết tâm.

 

Một câu nói dân gian Việt Nam có thể dùng để h́nh dung t́nh h́nh: “Hươu le lưỡi; chó dạt móng!”** là một cách nói dân gian để diễn tả hai bên đều có cái khó, đều phải dè chừng, không bên nào hoàn toàn thắng thế.

 

Nếu áp dụng vào bang giao Canada – Mỹ, có thể hiểu như sau: Mỹ giống như con chó lớn: mạnh hơn rất nhiều về kinh tế, quân sự, dân số và ảnh hưởng toàn cầu. Mỹ có thể dùng thuế quan, thị trường và sức mạnh tài chính để gây áp lực.

 

Canada giống như con hươu: nhỏ hơn, không muốn đối đầu trực tiếp, nhưng có lợi thế riêng như tài nguyên, vị trí địa lư, bang giao quốc tế và sự đoàn kết của người dân. Khi bị dồn ép, Canada cũng có thể phản ứng.

 

Nhưng câu này cũng hàm ư một điều: cả hai bên đều phải tính toán v́ đánh nhau lâu dài sẽ gây hại cho cả hai.

 

Bang giao Mỹ–Canada giống như hai người hàng xóm ở chung một bức tường: người lớn hơn có thể mạnh tay hơn, nhưng nếu làm hỏng bức tường th́ chính họ cũng bị ảnh hưởng.

 

Trong một cuộc chiến thương mại Mỹ–Canada, những người dễ chịu thiệt nhất thường là: công nhân, doanh nghiệp nhỏ, nông dân, người tiêu dùng phải mua hàng giá cao hơn.

 

V́ vậy, dù Mỹ có sức mạnh vượt trội, Canada vẫn không phải là một đối thủ dễ bị khuất phục, bởi đây là một cuộc đối đầu giữa một cường quốc và một đồng minh lâu năm, chứ không phải giữa kẻ mạnh và kẻ yếu đơn thuần.

 

Nếu Mỹ và Canada kéo dài cuộc chiến thương mại, người chịu ảnh hưởng cuối cùng có thể không phải là các nhà lănh đạo, mà là công nhân, doanh nghiệp và người tiêu dùng của cả hai nước.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.

 

“Canada Just Did What No Country Has Done To Trump!”

Bill Clinton 

(“Gia Nă Đại vừa làm điều mà chưa quốc gia nào từng làm với Trump!” | Bill Clinton)

 

https://youtu.be/SA6HQdzZ81c?si=YN7X1C0D1mIH0QKt

 

Thơ Trào Phúng: Gia Nă Đại chấp nhận thương chiến với Mỹ, thay v́ nhịn nhục, chấp nhận các điều kiện cắt cổ được Trump yêu cầu thêm vào giờ thứ 25, sau khi phái đoàn hai nước đă thỏa thuận các điều kiện giao thương. 

 

O CANADA! SHE GOES TO WAR WITH USA, EH?

 

Hoa Kỳ cai trị bởi thương gia;

Gia Nă Đại nhờ kinh tế gia.

Thủ tướng tranh tài cho cả nước;

Tổng Trump đoạt lợi chỉ riêng nhà.

Trâu ḅ đấu đá chưa kêu cứu;

Ruồi muỗi kẹt đường phải trốn ra.

Cḥm xóm sao thành ra địch thủ?

Chiến tranh thiệt hại giống nhau nha!

 

Thảo Chương

24-08-2026

 

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính