Trump trong cơn hấp hối chính trị và cuộc tháo chạy của các vị dân cử Cộng Hoà đón gió.

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Có một giai đoạn trong đời sống chính trị mà quyền lực không còn là sức mạnh, mà trở thành chất độc tự thân. Khi đó, người nắm quyền không còn phân biệt được phản đối với phản bội, cảnh báo với thù địch, và phê bình với âm mưu lật đổ.

 

Donald Trump, ở thời điểm hiện nay, dường như đang bước rất nhanh vào giai đoạn ấy.

 

Thói háo thắng ngoan cố, không bao giờ chấp nhận mình sai, cộng với lối hành xử mang màu sắc độc tài kiểu Kim Jong-un Bắc Hàn pha Mafia đường phố Chicago Mỹ, đang không chỉ hủy hoại cá nhân Trump, mà còn có nguy cơ kéo theo Đảng Cộng hòa vào một mùa đông chính trị kéo dài nhiều năm tới.

 

I. Khi quyền lực biến thành cơn cuồng nộ.

 

Trump chưa bao giờ là người biết lùi một bước để giữ thế cờ. Nhưng trước đây, sự liều lĩnh của ông ta còn được cử tri xem là “bản lĩnh.” Ngày nay, nó đã chuyển hóa thành cơn nóng giận chính trị thường trực. Đe dọa đồng minh, sỉ nhục đối thủ, dùng lực lượng liên bang như cây gậy thị uy, và coi mọi phản đối là “kẻ thù của quốc gia” – đó không còn là chính trị dân chủ, mà là tâm lý của một người sợ mất quyền lực độc tôn.

 

Chính trị kiểu đầu gấu hù dọa có thể làm đối phương chùn bước nhất thời, nhưng về lâu dài chỉ tạo ra một vòng vây cô lập. Đồng minh bắt đầu giữ khoảng cách, đối tác quốc tế dè chừng, còn trong nước thì cử tri ôn hòa quay lưng.

 

Trump đang nói rất nhiều, rất to, rất hung hăng – đó luôn là dấu hiệu của một quyền lực đang rạn nứt từ bên trong.

 

 

II. “Nổi điên trong giờ hấp hối chính trị”?

 

Câu hỏi nghe có vẻ nặng, nhưng không phải không có cơ sở. Lịch sử chính trị Hoa Kỳ từng chứng kiến những tổng thống càng về cuối càng mất khả năng tự kiểm soát: Nixon trong Watergate, Johnson trong chiến tranh Việt Nam. Điểm chung là cảm giác bị bao vây.

 

Trump hôm nay hành xử như người tin rằng cả thế giới đang âm mưu chống lại mình. Khi một nhà lãnh đạo không còn tin vào thể chế, không còn tin vào báo chí, không còn tin vào chính người trong đảng mình, thì ông ta chỉ còn lại bản năng sinh tồn trần trụi. Và bản năng ấy rất dễ đẩy con người vào trạng thái nổi loạn với chính luật chơi đã đưa mình lên đỉnh cao.

 

Nếu gọi đó là “giờ hấp hối chính trị,” thì không phải vì Trump sắp biến mất, mà vì ảnh hưởng tích cực của ông đối với cử tri đang cạn dần, trong khi ảnh hưởng tiêu cực thì phình to từng ngày một.

 

 

III. Dân cử Cộng hòa: cuộc tháo chạy trong im lặng.

 

Trong chính trị, không có cảnh bỏ chạy hỗn loạn như trên phim ảnh. Dân cử Cộng hòa bỏ Trump bằng cách im lặng, tránh né, và lẩn vào bóng tối. Họ không tuyên bố đoạn tuyệt, nhưng cũng không đứng ra bảo vệ. Họ giảm xuất hiện chung, giảm nhắc tên Trump trong vận động tranh cử, và bắt đầu nói những câu rất quen thuộc: “Tôi đại diện cho cử tri địa phương, không phải cho cá nhân nào.”

 

Đó chính là hành vi ôm bom tự sát có kiểm soát: sẵn sàng để Trump nổ, miễn là bản thân còn đường sống.

 

Họ hiểu rất rõ: nếu tiếp tục trói số phận chính trị của mình vào một người đang bị xem là nguồn cơn hỗn loạn, thì ngày mất ghế chỉ là vấn đề thời gian.

 

Nhưng điều đáng phê phán nhất không phải là họ rời bỏ Trump, mà là cách họ rời bỏ. Không dám nói thẳng, không dám phản biện công khai, không dám bảo vệ hiến pháp khi cần, mà chỉ chờ gió đổi chiều để thoát thân. Đó là chính trị của những kẻ cơ hội, không phải của những nhà lập pháp có trách nhiệm lịch sử.

 

 

IV. Trump tự hủy mình – GOP hủy tương lai.

 

Trump có thể chấp nhận đánh đổi tất cả để giữ quyền lực cá nhân. Nhưng Đảng Cộng hòa thì không thể sống mãi bằng cơn phẫn nộ. Một đảng chính trị muốn tồn tại phải có khả năng mở rộng liên minh cử tri, chứ không phải thu hẹp nó trong một giáo phái chính trị mang tính sùng bái cá nhân.

 

Nếu Trump tiếp tục kéo đảng vào thế đối đầu với cử tri độc lập, với báo chí, với đồng minh quốc tế, và với chính luật pháp, thì GOP sẽ phải trả giá không chỉ trong một kỳ bầu cử, mà trong cả một thế hệ. Thanh niên sẽ rời bỏ, cử tri trung dung sẽ quay lưng, và cái còn lại chỉ là một khối cử tri giận dữ nhưng không đủ đông để thắng cử toàn quốc.

 

 

V. Kết luận: bi kịch của kẻ không biết mình đã thua.

 

Bi kịch lớn nhất của Donald Trump không phải là bị đối thủ đánh bại, mà là không bao giờ chấp nhận khả năng mình đã sai. Trong chính trị dân chủ, kẻ không biết thua sẽ sớm bị chính hệ thống đào thải.

 

Và trong tiến trình ấy, những kẻ cơ hội sẽ bỏ chạy, để lại người từng là biểu tượng đứng trơ trọi giữa đống đổ nát.

 

Nếu Trump không dừng lại, thì ông sẽ không chỉ hủy diệt sự nghiệp của mình, mà còn để lại cho Đảng Cộng hòa một di sản nặng nề: một đảng từng là trụ cột của nền cộng hòa, nay bị biến thành công cụ cho cơn cuồng nộ của một cá nhân tâm thần hỗn loạn.

 

Lịch sử không khoan nhượng với những ai coi quyền lực là tài sản riêng. Và chính trị Hoa Kỳ, sớm hay muộn, cũng sẽ buộc Donald Trump phải đối diện với sự thật mà ông ghét nhất: không phải lúc nào gào thét lớn nhất cũng là kẻ chiến thắng cuối cùng.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.