Trump: Ngựa chứng chính trường.

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Phân tích tâm lý, hành vi và nguy cơ độc tài trong hành vi của Tổng thống Trump, đặt trong bối cảnh quốc tế hiện nay: Mối đe dọa chủ quyền, phản ứng của Pháp và Châu Âu, và hệ lụy đối với trật tự pháp quyền quốc tế

 

Trong một diễn biến địa chính trị chấn động, Pháp và nhiều nước Châu Âu đã công khai đứng về phía Ottawa, lên án những lời đe dọa của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm vào Greenland và Canada — coi đó là một thách thức trực tiếp đối với chủ quyền quốc gia và trật tự quốc tế dựa trên luật pháp. Sự phản đối đồng loạt này, theo các nhà phân tích, đã khiến Washington và băng nhóm của Trump “bất ngờ” và buộc phải xem xét lại chiến lược gây áp lực mà họ đã theo đuổi.

 

Từ một chiến thuật nhằm mở rộng ảnh hưởng, giờ đây — theo giới quan sát — những lời tuyên bố của Trump có nguy cơ biến ông ta từ một lãnh đạo phương Tây truyền thống thành một người bị coi là vi phạm luật quốc tế, không phải là người thúc đẩy đồng minh tuân thủ mà là kẻ kích động đối đầu.

 

Trong một cuộc phỏng vấn nổi tiếng, khi được hỏi về một dự thảo quan trọng tại Quốc hội liên quan đến quyền tuyên chiến, Thượng nghị sĩ Bernie Sanders đã nêu bật: “Quyền tuyên chiến thuộc về Quốc hội. Đây không phải là một tình huống giống như Perl Harbor hay 9/11… Đây là một nỗ lực có kế hoạch đã kéo dài trong nhiều tháng… và tổng thống đã hành động đơn phương, vi phạm Hiến pháp và pháp quyền.”

 

Ông Sanders nhấn mạnh rằng nếu tổng thống cho rằng mình có thể xâm chiếm một nước khác, điều đó sẽ tạo ra một tiền lệ khủng khiếp cho mọi quốc gia và tổ chức khủng bố trên thế giới, rằng ai cũng ‘có thể làm theo ý mình’.” Và theo ông, điều này sẽ “làm thế giới bất ổn hơn”, cho phép Nga, Trung Cộng hay bất kỳ quốc gia nào khác thực hiện những hành động hiếu chiến tương tự mà không bị trừng phạt.

 

Cách diễn đạt của Sanders — dù mạnh — phản ảnh một nỗi lo lớn lao trong cộng đồng quốc tế rằng những tuyên bố quấy rối chủ quyền có thể hình thành tiền lệ cực kỳ nguy hiểm.

 

Trump đã nhiều lần tuyên bố rằng Hoa Kỳ cần Greenland vì lý do an ninh quốc gia — một lẽ được ông ta trình bày là nhằm đối phó với “ảnh hưởng của Nga và Trung Cộng” tại Bắc Cực.

 

Tuy nhiên, lời lặp đi lặp lại rằng “Greenland phải trở thành một phần của Mỹ” và không loại trừ sử dụng quân sự nếu cần đã khiến cả Đồng minh và các lãnh đạo địa phương phản đối mạnh mẽ.

 

Trên thực tế, người dân Greenland và chính quyền của họ đã lên tiếng: “Chúng tôi không muốn trở thành người Mỹ hay người Đan Mạch nữa — chúng tôi muốn được là người Greenland. Không một quốc gia nào khác có thể can thiệp vào quyết định tương lai của chúng tôi.” — Lời tuyên bố chung của năm đảng chính trị chính tại Greenland.

 

Điều này là lời nhắc nhở rõ ràng rằng quyền tự quyết và chủ quyền dân tộc không thể bị ép buộc dưới bất kỳ hình thức nào — dù là “quân sự” hay “an ninh”.

 

Pháp, cùng nhiều quốc gia Châu Âu khác, đã công khai ủng hộ Đan Mạch và Greenland trong việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và phản đối mọi hành động cưỡng ép theo kiểu đơn phương.

 

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Pháp nhấn mạnh rằng Greenland thuộc về người dân và Đan Mạch, và mọi thay đổi lãnh thổ đều phải được thông qua bằng con đường hòa bình và thượng tôn pháp luật quốc tế.

 

Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Đức nhấn mạnh: “Luật pháp quốc tế áp dụng cho mọi quốc gia, bao gồm cả Hoa Kỳ.” và khẳng định quyền quyết định về tương lai Greenland phải thuộc về Denmark và Greenland chứ không phải Mỹ.

 

Đức, Pháp và các đồng minh NATO khác coi những lời đe dọa này như một sự vi phạm nền tảng của liên minh và trật tự quốc tế — một hệ thống mà Hoa Kỳ từng là một trong những người bảo vệ mạnh mẽ nhất kể từ sau Thế chiến II.

 

Bên cạnh tình hình tại Greenland, bang giao với Canada cũng trở nên căng thẳng. Đại sứ Canada tại Pháp đã lên án mạnh mẽ những lời tuyên bố của Trump, nhấn mạnh rằng luật quốc tế cấm sử dụng hoặc đe dọa sử dụng lực vũ trang để thay đổi chủ quyền của một quốc gia.

 

Ông dẫn Hiến chương Liên Hợp Quốc: “Tất cả các hội viên phải kiềm chế trong bang giao quốc tế khỏi đe dọa hay sử dụng vũ lực chống lại toàn vẹn lãnh thổ hoặc độc lập chính trị của bất kỳ quốc gia nào.” Và theo ông, bất kỳ hành động trái với điều này đều “vi phạm nguyên tắc cốt lõi của luật pháp quốc tế”.

 

Trên bình diện tâm lý và chính trị, các nhà phân tích nhận diện một mô thức suy nghĩ có phần cưỡng bức, đơn phương, và bất chấp hệ thống kiểm soát và cân bằng — một mô thức thường thấy ở các nhà lãnh đạo độc tài trong lịch sử:

 

1. Bác bỏ ranh giới pháp lý — Trump chứng tỏ sự coi thường các điều khoản Hiến pháp Mỹ và luật pháp quốc tế khi bàn về hành động quân sự đơn phương.

 

2. Tự cho mình quyền quyết định vận mệnh của các quốc gia khác — điều này phản ảnh một “tư duy bình nguyên” trong đó quyền lực cá nhân vượt luật pháp.

 

3. Kích động tranh cãi lợi ích chiến lược để hợp thức hóa những tuyên bố đầy tính phi thực tế và nguy hiểm.

 

Hành vi này, nếu đúng như mô tả trong các nguồn tin quốc tế, cho thấy một mức độ bất ổn tâm thần chính trị, khi ranh giới giữa nhận thức chiến lược và ảo tưởng quyền lực trở nên mờ nhạt — một hành vi đã từng được nhìn thấy trong lịch sử những nhà lãnh đạo theo chủ nghĩa độc tài.

 

 

Kết luận.

 

Trong bối cảnh chính trị toàn cầu hiện nay, lời đe dọa xâm phạm chủ quyền không còn là vấn đề nội bộ của Mỹ — nó đã chạm tới nguyên tắc căn bản nhất trong bang giao quốc tế: quyền tự quyết của các quốc gia. Phản ứng mạnh mẽ của Pháp, Đức, các hội viên NATO và chính quyền Greenland cho thấy: Chủ quyền quốc gia không thể bị ép buộc theo ý đồ đơn phương.

 

Liên minh và trật tự dựa trên luật pháp quốc tế vẫn còn sức mạnh phản kháng mạnh mẽ.

 

Và nếu một lãnh đạo muốn dùng quyền lực cá nhân để chèn ép quốc tế, sự phản đối không chỉ cứng rắn mà còn có thể gây tổn hại nghiêm trọng tới chính uy tín và ảnh hưởng lâu dài của nước đó trên trường thế giới.

 

Trong bối cảnh này, thế giới dường như đang chứng kiến một ngã rẽ: tuân theo luật pháp và đồng minh, hay đi theo con đường của quyền lực tùy tiện — con đường mà lịch sử nhiều lần cảnh báo rằng đó là con đường dẫn tới xung đột, bất ổn và sự sụp đổ của trật tự quốc tế.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.