Trump muốn đánh tiếp! Tiền đâu?

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Giữa lúc bom đạn đang rền vang trên bầu trời Trung Đông, một câu hỏi âm thầm vang lên trong hành lang Quốc hội Hoa Kỳ: đánh tiếp thì tiền đâu?

 

Cuộc chiến do chính quyền Donald Trump phát động chống Iran đang ngốn tiền như một chiếc máy hút khổng lồ. Theo các ước tính từ Ngũ Giác Đài và nhiều viện nghiên cứu chiến lược, chiến dịch quân sự chỉ trong một tuần đầu đã tiêu tốn hơn 11 tỷ đô la, và nhịp độ chi tiêu trung bình lên tới khoảng một tỷ đô la mỗi ngày.

 

(Một tỷ là 1000 triệu đô. Nếu đánh bẳng tiền của Trump chỉ một tuần 7 ngày Trump còn cái quần xà lỏn)

 

Đó mới chỉ là chi phí trực tiếp cho bom đạn, phi cơ, tên lửa và giờ bay chiến đấu. Nếu tính thêm chi phí hậu cần, bảo dưỡng khí tài, tiền lương quân nhân, chăm sóc thương binh, và tái sản xuất kho vũ khí đã tiêu hao, con số thực sự có thể cao hơn rất nhiều.

 

Nói theo ngôn ngữ bình dân của người Mỹ: mỗi ngày chiến tranh đốt sạch một tỷ đô la tiền thuế.

 

Chiến tranh hiện đại: mỗi quả tên lửa là một gia tài

 

Chiến tranh ngày nay không giống thời súng trường và đại bác. Một quả tên lửa Tomahawk có giá hơn hai triệu đô la. Một quả đạn đánh chặn Patriot khoảng bốn triệu đô. Riêng hệ thống đánh chặn "THAAD" có quả giá tới hơn mười hai triệu đô la.

 

Trong khi đó, đối phương – như Iran – có thể dùng những chiếc drone rẻ tiền chỉ vài chục ngàn đô. Thế là một nghịch lý chiến tranh xuất hiện: vũ khí phòng thủ đắt gấp hàng trăm lần vũ khí tấn công.

 

Nói nôm na: Iran bắn drone 35.000 đô.

 

Mỹ phải bắn tên lửa 3 triệu đô để chặn.

 

Chỉ cần vài trăm drone của Iran bay lên trời là ngân khố Hoa Kỳ đã bốc hơi hàng tỷ.

 

 

Quốc hội Mỹ bắt đầu nhăn mặt.

 

Trong chính trị Hoa Kỳ, Tổng thống có thể ra lệnh đánh, nhưng Quốc hội mới là người giữ hầu bao.

 

Chính vì vậy, nhiều nghị sĩ bắt đầu hỏi: “Chúng ta đánh đến bao giờ?”

 

Thượng nghị sĩ Rand Paul phản đối thẳng thừng. Ông nói Hoa Kỳ không nên vay tiền từ Trung Quốc để đánh một cuộc chiến ở Trung Đông. Theo ông, nông dân Mỹ đang chịu thiệt hại vì giá xăng dầu tăng và Quốc hội nên tập trung vào vấn đề trong nước.

 

Ngay cả một số nghị sĩ Cộng hòa cũng tỏ ra dè dặt. Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện Roger Wicker cho biết gói ngân sách bổ sung cho chiến tranh vẫn còn đang soạn thảo và có thể phải nhiều tuần hay nhiều tháng mới được Quốc hội thông qua.

 

Đó là ngôn ngữ chính trị lịch sự. Dịch ra tiếng đời thường là: Quốc hội chưa muốn mở hầu bao vội.

 

 

Phe Dân chủ càng phản đối

 

Phía Đảng Dân chủ còn cứng rắn hơn. Nhiều nghị sĩ cho rằng việc cấp thêm tiền có thể trở thành một cách hợp pháp hóa cuộc chiến.

 

Thượng nghị sĩ Chris Coons nói thẳng rằng Tổng thống chưa hề giải thích rõ ràng với quốc dân Hoa Kỳ vì sao phải đánh Iran.

 

Trong chế độ dân chủ Mỹ, điều này rất quan trọng. Người dân phải được biết:

mục tiêu chiến tranh là gì, đánh bao lâu, và cái giá phải trả là bao nhiêu?

 

Nếu ba câu hỏi này không có câu trả lời rõ ràng, quốc hội thường sẽ giữ chặt hầu bao.

 

 

Bài học Iraq và Afghanistan

 

Người Mỹ đã từng trải qua hai cuộc chiến dài dằng dặc.

 

Cuộc chiến Iraq và Afghanistan kéo dài gần hai mươi năm, tiêu tốn hơn hai nghìn tỷ đô la. Cuối cùng quân Mỹ vẫn rút đi, để lại nhiều câu hỏi chưa có lời giải.

 

Vì vậy ngày nay cử tri Mỹ rất nhạy cảm với những cuộc chiến mới.

 

Các cuộc thăm dò gần đây cho thấy nhiều người Mỹ không mấy hào hứng với cuộc chiến Iran, đặc biệt khi giá xăng dầu tăng vọt và kinh tế trong nước đang gặp khó khăn.

 

Ngay cả trong phong trào MAGA – lực lượng cử tri trung thành của ông Trump – cũng có người lo ngại rằng chiến tranh ở Trung Đông sẽ làm nước Mỹ xao lãng các vấn đề nội địa.

 

Chiến tranh không chỉ tốn tiền. Chiến tranh còn làm rung chuyển kinh tế thế giới.

Eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng nhất hành tinh – đang bị đe dọa đóng cửa. Giá dầu đã vượt 100 đô la một thùng và có thể còn tăng cao hơn nếu xung đột kéo dài.

 

Khi giá dầu tăng, mọi thứ đều tăng theo: xăng, vận tải, thực phẩm, điện lực.

Nói cách khác, chi phí chiến tranh không chỉ nằm trong ngân sách quốc phòng mà còn len vào túi tiền của từng gia đình.

 

 

Thế tiến thoái lưỡng nan của Washington

 

Hoa Kỳ hiện có khoảng 40.000 quân nhân hiện diện trong khu vực Trung Đông. Khi đã đặt quân vào chiến trường, Washington khó lòng rút lui ngay lập tức.

 

Thượng nghị sĩ Thom Tillis nói rằng nếu Mỹ đã ở đó thì phải có nguồn lực để duy trì ổn định khu vực.

 

Nhưng câu hỏi vẫn còn đó: ổn định đến bao giờ?

 

Chiến tranh có một quy luật: bắt đầu thì dễ, kết thúc mới khó.

 

Một câu hỏi xưa như lịch sử. Từ thời cổ đại đến nay, mọi đế quốc đều phải đối diện một câu hỏi giống nhau: Chiến tranh có đáng cái giá phải trả không?

 

Đế quốc La Mã đã suy kiệt vì chiến tranh liên miên.

 

Đế quốc Anh cũng từng gánh nặng nợ nần sau hai cuộc thế chiến.

 

Ngày nay Hoa Kỳ vẫn là siêu cường quân sự số một thế giới. Nhưng ngay cả siêu cường cũng phải tính toán.

 

Một tỷ đô la mỗi ngày không phải là con số nhỏ.

 

 

Lời kết: Lịch sử cho thấy:

bom đạn có thể phá hủy thành phố, nhưng ngân sách mới quyết định số phận chiến tranh.

 

Nếu Quốc hội Mỹ không mở hầu bao, cuộc chiến Iran sẽ khó kéo dài. Nhưng nếu tiền tiếp tục chảy ra như nước, thì chiến tranh cũng có thể tiếp tục như một cỗ máy khổng lồ.

 

Vì vậy câu hỏi quan trọng nhất hôm nay không phải là Mỹ có thể đánh Iran hay không?

 

Câu hỏi thật sự là: Mỹ có đủ tiền để đánh bao lâu?

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.

Theo The Politico.