Trump, Maher và “Trận đánh rating” giữa chính trường và hài kịch.

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Trong cái tuần mà người Mỹ không biết nên khóc hay cười, danh hài Bill Maher một lần nữa chứng minh rằng trong thế giới chính trị hiện đại, không phải nghị trường mới là sàn đấu, mà là… chương trình đêm khuya.

 

Ông Maher, trong monologue mở màn chương trình trên HBO, tự tin tuyên bố: “Tôi luôn biết khi Tổng thống đang bực bội, vì ông ta bắt đầu tweet về tôi.”

 

Không chỉ là một câu nói đùa, đây chính là tấm gương phản chiếu trạng thái cảm xúc của Donald Trump – vị Tổng thống vốn nổi tiếng nóng nảy, giờ đang tự biến mạng xã hội thành một… phòng tập thể dục cho bắp tay phím chữ.

 

Đúng như Maher dự đoán, ông Trump không bỏ lỡ cơ hội để “tập dượt” sức mạnh trên mạng xã hội. Trong một bài đăng trên Truth Social, ông khoe thành tích hai tuần gần nhất: 38–0, với ba “MC đêm khuya đang khập khiễng”, bao gồm Maher và “cỗ máy giả tạo” Stephen Colbert.

 

Ông gọi đó là “vinh dự được làm việc chăm chỉ cho đất nước.”

 

Một câu chữ vừa kiêu hãnh vừa… hài hước, khiến người đọc không khỏi tự hỏi: ai đang làm việc cho đất nước, ai đang làm việc cho rating cá nhân?

 

Maher không mất thời gian phòng thủ. Với lối hài sắc bén và chút giễu nhại, ông đáp lại: “Rating thấp á? Ông chỉ có 35% thôi.” Và khi yêu cầu máy quay chiếu khán giả, thay vì hình thật, chương trình chiếu stock footage – người và hoạt hình vỗ tay, cười rần rần. Một cú lật kịch bản hoàn hảo: chính ông Trump đang tự vẽ chân dung bản thân là “người chiến thắng”, Maher dùng hài kịch để biến bức tranh đó thành trò hề sống động.

 

Nếu chỉ dừng ở đây, có lẽ chúng ta sẽ nghĩ đây là màn đối đáp vui nhộn giữa một chính khách và một danh hài. Nhưng nếu nhìn kỹ, trò chơi rating này phản ảnh một thực tế nghiêm túc: theo khảo sát Reuters/Ipsos cuối tháng 5, chưa đến một phần ba người Mỹ ủng hộ hiệu suất làm việc của Trump. Không chỉ dân thường, ngay cả một số cử tri Cộng hòa cũng tỏ ra thất vọng trước chính sách kinh tế và giá cả leo thang. Maher nhấn mạnh: “Ông ta làm mọi người khó chịu đến mức ngay cả Cộng hòa cũng phải phản đối.”

 

Một lời châm biếm, nhưng cũng là cảnh báo: khi ngay cả đồng minh cũng phải đứng lên, “ngọn lửa” Trump có thể bùng ra ngoài tầm kiểm soát.

 

Câu chuyện còn không chỉ dừng lại ở nước Mỹ. Maher dẫn chứng mối căng thẳng giữa Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, vốn trở thành “bằng chứng sống” cho tâm trạng tồi tệ của vị Tổng thống. Một cuộc gọi căng thẳng về chiến sự Lebanon, Trump thậm chí thốt ra những lời “điên khùng” trong một cuộc phỏng vấn, cho thấy ngay cả trong ngoại giao, cảm xúc vẫn là yếu tố chi phối. Và ở đây, chúng ta thấy một điều trớ trêu: trong khi Maher được hưởng “bữa tiệc hài hước”, Trump lại phải vật lộn giữa áp lực chính trị, dư luận, và… bản thân mình.

 

Thực ra, lịch sử Mỹ đã chứng kiến nhiều màn đối đầu “hài – chính trị” như thế. Từ thời Johnny Carson đến Jon Stewart, các danh hài đều dùng sân khấu đêm khuya để phản chiếu thực tế chính trị, biến cơn giận dữ và sự kiêu hãnh của giới cầm quyền thành trò cười công cộng. Maher, trong phiên bản hiện đại, chỉ đơn giản nối tiếp truyền thống này. Điều đặc biệt là, nhờ mạng xã hội, trận đấu này giờ diễn ra trước mắt hàng triệu khán giả, không còn chỉ là phòng quay HBO nữa.

 

Một điều thú vị khác: cách Maher biến “tấn công” thành “vinh dự” là bài học chính trị tinh tế. Mỗi lần Trump nhắc đến ông trên mạng, Maher chỉ cười và dùng đó làm chất liệu.

 

Trong khi Trump cố gắng chứng tỏ quyền lực bằng con số và chiến thắng cá nhân, Maher lại chứng minh rằng trạng thái cảm xúc của kẻ công kích càng mạnh, chất liệu hài kịch càng dày. Người Mỹ cười, nhưng cũng đồng thời nhận ra: chính trị bây giờ không chỉ là quyền lực và chính sách, mà còn là khả năng chế biến… cảm xúc thành truyền thông.

 

Và nếu nói thẳng, có lẽ Trump đang cung cấp một “dịch vụ miễn phí” cho Maher.

 

Mỗi cú tweet tức giận, mỗi lời mỉa mai hay chửi thề, Maher chỉ cần nắm lấy và biến thành câu chuyện – vừa tường thuật, vừa châm biếm – làm sống dậy cả chính trường lẫn màn đêm khuya. Khán giả vừa xem như đang theo dõi tin tức, vừa cười như đang xem… trận boxing không trọng tài.

 

Cuối cùng, trận đấu “rating” giữa Trump và Maher là một phép ẩn dụ sống động cho thời đại hiện nay: chính trị không còn nằm gọn trong nghị trường, mà mở rộng ra mạng xã hội, truyền thông giải trí, và cả… phòng khách nhà dân. Ai chiến thắng? Có lẽ là Maher, vì ông đang cầm micro, còn Trump thì cầm… phím chữ và sự giận dữ. Và nếu đúng như Maher nói, chỉ cần Trump nhắc đến ai, là biết ông ấy đang bực – cũng có nghĩa Maher đang “sống miễn phí trong đầu Tổng thống.”

 

Vậy mới thấy, nước Mỹ hiện đại: chính trị là trò chơi, hài kịch là vũ khí, và đôi khi, khán giả chính là trọng tài duy nhất. Còn Trump? Ông vẫn kiên định với phong cách: “chiến thắng bằng tweet, bực tức bằng rating.”

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.