Trump lợi dụng phong trào MAGA đề trấn áp nội bộ?!

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

MAGA khởi đầu không phải là một điều xấu. Trong bối cảnh toàn cầu hóa làm xói mòn việc làm, bản sắc và niềm tin của tầng lớp lao động Mỹ, khẩu hiệu “Make America Great Again” từng mang dáng dấp của một tiếng kêu phản kháng chính đáng. Nó nói lên nỗi tức giận của những người cảm thấy bị bỏ rơi bởi giới tinh hoa chính trị hai đảng.

 

Nhưng mọi phong trào quần chúng, nếu không được kiểm soát bởi nguyên tắc và định chế, đều có thể bị chiếm dụng. Và đó chính là điều đã xảy ra với MAGA.

 

MAGA ngày nay không còn là một phong trào chính trị. Nó đã trở thành một công cụ trấn áp nội bộ, dùng để khống chế, đe dọa và thanh lọc chính Đảng Cộng hòa – đảng đã sinh ra nó.

 

Từ cử tri thành vũ khí. Sự biến dạng của MAGA không diễn ra trong một đêm. Nó là kết quả của một chiến lược quyền lực rất Mỹ, rất hiện đại, và rất lạnh lùng.

 

Trump không xây dựng MAGA như một tổ chức có cấu trúc. Ông ta xây dựng nó như một đám đông trung thành tuyệt đối, được nuôi dưỡng bằng cảm xúc, nỗi sợ, và sự phẫn nộ liên tục. Khi không có cương lĩnh, không có kỷ luật nội bộ, và không có cơ chế phản biện, đám đông ấy trở thành vũ khí linh hoạt trong tay người kiểm soát diễn ngôn.

 

Trump chỉ cần làm một việc: xác định kẻ thù của Trump. Phần còn lại, MAGA sẽ tự động giải quyết.

 

Một dân biểu Cộng hòa bỏ phiếu trái ý Trump? MAGA tấn công.

 

Một thượng nghị sĩ đặt câu hỏi về hiến pháp? MAGA chửi bới.

 

Một quan chức dám nói đến giới hạn quyền lực? MAGA dọa giết chính trị.

 

Trump không ra lệnh. Ông ta chỉ khơi lửa. Và lửa ấy đủ nóng để đốt sạch mọi mầm phản kháng trong đảng.

 

Cơ chế trấn áp không cần bạo lực. Điểm nguy hiểm của MAGA không nằm ở số lượng, mà ở cách nó được sử dụng. Đây là một hình thức trấn áp rất mới: không cần quân đội, không cần cảnh sát mật, không cần nhà tù.

 

Chỉ cần: bầu cừ sơ bộ đảng (primary); mạng xã hội và nỗi sợ bị loại khỏi cuộc chơi.

 

Trong hệ thống chính trị Mỹ, thua sơ bộ trong đảng gần như đồng nghĩa với chết sự nghiệp. MAGA kiểm soát sơ bộ. Và Trump kiểm soát MAGA.

 

Kết quả là một cơ chế quyền lực vòng tròn: Trump ra tín hiệu. MAGA phản ứng. Dân cử quỳ gối Trump càng mạnh.

 

Không có sắc lệnh nào được ký. Nhưng kỷ luật sắt thép được thực thi. Sự im lặng được tưởng thưởng. Trong một chính đảng bình thường, im lặng trước nguy cơ là hèn nhát.

 

Trong Đảng Cộng hòa thời MAGA, im lặng chiến lược sinh tồn.

 

Những người không nói gì: được yên thân; được giữ ghế; được “tiếp cận” nguồn tiền vận động

 

Những người nói thật: bị tấn công cá nhân, bị dán nhãn “phản bội”; bị đẩy ra khỏi hệ thống.

 

Qua thời gian, thông điệp trở nên rất rõ ràng “Đạo đức là gánh nặng. Trung thành là con đường.

 

Đây không còn là đảng chính trị. Đây là cơ chế tuyển chọn dựa trên mức độ phục tùng.

 

MAGA và sự thoái hóa của quần chúng. Một sai lầm lớn của nhiều nhà phân tích là đổ hết tội lỗi lên cử tri MAGA. Điều đó vừa sai, vừa lười suy nghĩ.

 

MAGA không tự nhiên cực đoan. Họ được nuôi dưỡng trong môi trường cực đoan: thông tin một chiều; nỗi sợ bị thay thế; cảm giác bị xúc phạm liên tục.

 

Trump không tạo ra sự phẫn nộ ấy, nhưng ông ta đóng chai nó, dán nhãn, và bán lại cho chính đảng của mình như một công cụ quyền lực. Khi quần chúng bị sử dụng để đàn áp chính giới tinh hoa, nền dân chủ bước vào giai đoạn nguy hiểm nhất: dân chủ chống lại chính nó.

 

Đảng Cộng hòa: từ lãnh đạo đến bị dẫn dắt.

 

Một chính đảng trưởng thành phải biết dẫn dắt cử tri, không phải chạy theo cơn giận của họ. Nhưng Đảng Cộng hòa đã chọn con đường ngược lại: trao quyền lãnh đạo cho đám đông, rồi giả vờ bất lực khi đám đông đòi hỏi hy sinh hiến pháp, định chế, và chuẩn mực.

 

MAGA không “bắt cóc” Đảng Cộng hòa. Đảng Cộng hòa mở cửa và trao chìa khóa cho nó.

 

Và khi đã trao chìa khóa cho cảm xúc quần chúng, không ai còn đủ tư cách đạo đức để kêu gọi lý trí.

 

Bài học lịch sử không mới.

 

Lịch sử từng nhiều lần chứng kiến cảnh tượng này: một phong trào quần chúng được thần thánh hóa, một lãnh tụ tự đồng nhất với dân tộc và một chính đảng biến thành công cụ bảo vệ cá nhân.

 

Những nền cộng hòa không sụp đổ vì thiếu luật pháp, mà vì không còn ai dám dùng luật pháp để tự giới hạn mình.

 

 

Kết luận: MAGA không phải là nguyên nhân, mà là triệu chứng.

 

Trump không phải là tai nạn lịch sử. MAGA không phải là quái vật tự sinh.

 

Tất cả là hệ quả của một nền chính trị đã quá lâu đặt thắng – thua lên trên đúng – sai.

 

Khi một chính đảng chấp nhận dùng quần chúng để trấn áp chính mình, thì sự suy đồi không còn là nguy cơ. Nó đã trở thành cấu trúc.

 

Và câu hỏi cuối cùng không còn dành riêng cho Trump, cho MAGA, hay cho Đảng Cộng hòa. Câu hỏi ấy dành cho nước Mỹ: Liệu một nền dân chủ có thể tự cứu mình, khi những người được bầu chọn đã quen cúi đầu trước tiếng gào của đám đông, hơn là lắng nghe tiếng nói của lương tri!

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne