Trump gần sụm bà chè vẫn có người thờ!

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

(1) Vì sao cử tri MAGA Mỹ vẫn ủng hộ Trump bất chấp các dấu hiệu tâm thần, thể chất đều suy giảm.

 

(2) Phản ứng và tâm lý riêng của cộng đồng người Việt ủng hộ Trump.

 

Trong chính trị, lý trí hiếm khi là yếu tố quyết định sau cùng. Lịch sử bầu cử ở mọi quốc gia đều cho thấy: cử tri không chỉ bỏ phiếu cho chính sách, mà còn cho nỗi sợ, ký ức, và cảm xúc chưa được giải tỏa. Donald Trump là hiện thân rõ rệt nhất của quy luật ấy.

 

Dù ngày càng xuất hiện nhiều dấu hiệu bất ổn về hành vi, ngôn ngữ và sức khỏe, Trump vẫn giữ được một khối cử tri trung thành đáng kể. Điều này không phải là nghịch lý. Trái lại, nó hoàn toàn phù hợp với tâm lý quần chúng trong thời kỳ bất an.

 

 

I. Trump không còn là con người – mà là biểu tượng.

 

Sai lầm lớn nhất của giới phân tích là đánh giá Trump như một cá nhân bình thường. Với cử tri của ông, Trump đã vượt khỏi thân phận con người để trở thành một biểu tượng cảm xúc.

 

Biểu tượng thì không cần khỏe mạnh, không cần nhất quán, thậm chí không cần đúng. Biểu tượng chỉ cần đánh trúng nỗi sợ.

 

Trump nói thay cho những người cảm thấy bị bỏ rơi bởi toàn cầu hóa, bị khinh miệt bởi tầng lớp tinh hoa, và bị đe dọa bởi thay đổi xã hội quá nhanh. Khi ông nói năng lộn xộn hay hành xử thất thường, cử tri không nhìn đó là suy yếu, mà là “thật”, là “không giả tạo như chính trị gia khác”.

 

Nói cách khác: Trump càng không giống tổng thống, thì với họ ông càng giống “người của mình”.

 

 

II. Khi ai tấn công Trump là tấn công cử tri MAGA, tấn công nước Mỹ.

 

Mỗi lần truyền thông hoặc đối thủ đặt câu hỏi về sức khỏe, trí tuệ hay tâm lý của Trump, phản xạ của cử tri trung thành không phải là nghi ngờ, mà là phòng vệ.

Vì sao?

Bởi họ không chỉ bảo vệ Trump, mà bảo vệ chính lựa chọn của mình trong quá khứ. Thừa nhận Trump có vấn đề đồng nghĩa với thừa nhận mình đã sai. Và trong tâm lý tập thể, điều đó khó chấp nhận hơn rất nhiều so với việc tiếp tục tin.

 

Cho nên, mọi “cờ đỏ” y khoa hay hành vi đều được tái diễn giải thành:

 

Âm mưu truyền thông

 

Sự bịa đặt của “deep state”

 

Hay đơn giản là “Trump làm họ sợ”

 

Niềm tin lúc này không còn dựa trên dữ kiện, mà dựa trên bản sắc chính trị.

 

 

III. Trump cho họ cảm giác kiểm soát.

 

Trong một thế giới ngày càng phức tạp, Trump mang đến câu trả lời đơn giản, thậm chí thô ráp. Ông chỉ đích danh kẻ thù, không úp mở. Với nhiều cử tri, điều đó tạo ra cảm giác trật tự trong hỗn loạn.

 

Khi một lãnh tụ hét lớn “Tôi mạnh!”, đám đông đang hoang mang sẽ muốn tin – ngay cả khi bằng chứng cho thấy điều ngược lại.

 

IV. Nếu cử tri MAGA Mỹ ủng hộ Trump vì bất an hiện tại, thì người Việt ủng hộ Trump còn mang theo ký ức lịch sử.

 

Đối với nhiều người Việt tị nạn cộng sản, Trump không chỉ là chính khách Mỹ. Ông được nhìn như biểu tượng chống cộng cuối cùng, bất kể thực tế chính sách của ông có phù hợp hay không.

 

Trong tâm thức ấy, có ba yếu tố then chốt.

 

1. Nỗi sợ cộng sản chưa bao giờ được chữa lành

 

Với một bộ phận người Việt hải ngoại, đặc biệt là thế hệ đầu, “cộng sản” không phải là khái niệm chính trị, mà là vết thương. Mọi điều gợi nhớ đến cánh tả, xã hội chủ nghĩa, hay phong trào cấp tiến đều bị gán nhãn nguy hiểm.

 

Trump – bằng ngôn ngữ đơn giản và gay gắt – đáp ứng đúng nỗi sợ ấy. Khi ông công kích “socialism”, “Marxism”, hay “leftists”, nhiều người Việt nghe không phải bằng lý trí Mỹ, mà bằng ký ức Việt Nam.

 

Do đó, mọi chỉ trích Trump dễ dàng bị xem là:

“Thân cộng”

“Theo cánh tả”

“Phản bội lý tưởng tự do”

 

2. Văn hóa tôn sùng lãnh tụ.

 

Một nghịch lý đau lòng là: những người từng chạy trốn chế độ độc tài lại dễ rơi vào tâm lý tôn sùng lãnh tụ mới, miễn là lãnh tụ đó nói đúng điều họ muốn nghe.

Trump được gọi là “cứu tinh”, “Chúa gửi đến”, thậm chí được gán cho sứ mệnh thiêng liêng. Khi niềm tin mang màu sắc tôn giáo, mọi phân tích lý trí đều trở thành vô nghĩa.

 

Trong trạng thái đó, nói Trump yếu hay bệnh không khác gì xúc phạm đức tin.

 

3. Phản ứng điển hình: phủ nhận – giận dữ – công kích.

 

Khi đối diện với các dấu hiệu bất ổn của Trump, phản ứng phổ biến trong cộng đồng người Việt ủng hộ ông là:

 

Phủ nhận hoàn toàn

 

Công kích cá nhân người nêu vấn đề

 

Quy chụp chính trị hoặc đạo đức.

 

Ít khi có thảo luận bình tĩnh. Vì thảo luận đòi hỏi khả năng chấp nhận rằng biểu tượng có thể không hoàn hảo.

 

 

Kết:

Trump vẫn được ủng hộ không phải vì ông ta mạnh, mà vì nỗi sợ của cử tri MAGA vẫn còn mạnh hơn lý trí.

 

Với người Việt, nỗi sợ ấy còn được gia cố bằng lịch sử đau thương chưa khép lại.

Nhưng chính trị không dừng lại vì ký ức. Một phong trào chỉ dựa vào sợ hãi và biểu tượng sớm muộn cũng tự làm mình kiệt sức.

 

Câu hỏi không phải là: Trump còn được ủng hộ bao lâu nữa?

 

Mà là: khi Trump không còn, cộng đồng ấy sẽ bám vào điều gì khác?

 

Nếu không học cách phân biệt giữa lý tưởng và con người, giữa chính nghĩa và biểu tượng, thì bi kịch cũ rất dễ lặp lại – lần này không phải trên quê hương đã mất, mà trên mảnh đất tự do mà họ đang sống.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.