Trump dụ khị “Đau ngắn hạn, lợi dài hạn”: Người Mỹ có chịu đau không?

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Trong khi mùa đông 2026 nhường chỗ cho xuân, chính trị Mỹ lại chứng kiến một hiện tượng «déjà vu» về các thông điệp kinh tế.

 

Nếu năm ngoái, đó là câu chuyện thuế quan, năm nay là chiến tranh với Iran — một quyết định lớn mà chính quyền Trump kêu gọi người Mỹ phải chịu “đau ngắn hạn” để đạt lợi ích lâu dài. Nhưng liệu người dân có còn tin và sẵn sàng hy sinh khi kinh nghiệm trước đó đã cho thấy niềm tin không dễ mua bằng lời hứa cuội?

 

 

1. Bài học thất bại từ thuế quan 2025.

 

Năm 2025, chính quyền Trump áp dụng thuế quan với lời hứa sẽ tăng việc làm, phục hồi sản xuất, làm kinh tế Mỹ “hồi sinh”. Thực tế: công việc sản xuất giảm 13/14 tháng**, năm 2025 là năm tăng trưởng việc làm yếu nhất ngoài thời kỳ suy thoái trong hơn 20 năm, GDP chậm lại còn 0,7%, lạm phát vẫn dai dẳng.

 

Hơn nữa, Tòa án tối cao phán quyết phần lớn chiến lược thuế là bất hợp pháp. Thuế quan không chỉ không tạo ra việc làm như hứa, mà còn tăng thuế trực tiếp cho người dân biến niềm tin thành sự thất vọng.

 

Nhận định: Khi người dân đã trải qua lời hứa thất bại, việc yêu cầu họ hy sinh lần nữa — lần này vì chiến tranh — là một bài toán chính trị khó nhằn Niềm tin công chúng đã cạn kiệt.

 

2. “Đau ngắn hạn, lợi dài hạn” trở lại.

 

Chính quyền Trump gần đây liên tục nhấn mạnh: giá xăng tăng chỉ là tạm thời, và đánh bại Iran sẽ giúp giảm giá dầu dài hạn. Bộ trưởng Năng lượng tuyên bố: “Phải chịu đau ngắn hạn để giải quyết vấn đề dài hạn”. Đại sứ Mỹ tại LHQ nhấn mạnh: chiến tranh là một chút đau ngắn hạn đổi lấy lợi ích lâu dài: Iran không còn có thể giữ nguồn cung năng lượng thế giới làm con tin.”

 

Trump thì công khai hơn: “Ngăn Iran có vũ khí hạt nhân quan trọng hơn giá dầu tăng”, và gọi những ai nghĩ khác là “đồ ngu”.

 

Nhận định: Thông điệp này quen thuộc như thuế quan, nhưng rủi ro cao hơn nhiều: thiệt hại về sinh mạng và kinh tế. Khi lợi ích lâu dài chưa rõ, niềm tin công chúng khó có thể mua bằng lời hứa hão».

 

3. Niềm tin công chúng đang giảm sút.

 

Người Mỹ chỉ chấp nhận “đau ngắn hạn” khi lợi ích dài hạn là thực sự và lớn hơn mức đau chịu đựng. Chiến tranh Iran hiện tại không đáp ứng hai tiêu chuẩn này. Người dân nhìn nhận cuộc chiến làm nước Mỹ kém an toàn hơn, và chính quyền không chuẩn bị lập luận thuyết phục trước công chúng. Khảo sát Reuters-Ipsos cho thấy 67% dự đoán giá xăng sẽ tăng thêm trong năm tới, chỉ 11% nghĩ nó sẽ giảm.

 

Nhận định: Thiếu minh bạch và chuẩn bị tâm lý làm chiến lược Trump trở nên khó thuyết phục, đặc biệt khi nền kinh tế chưa phục hồi.

 

 

4. Người Mỹ đã chịu quá nhiều hy sinh.

 

Trước đại dịch, rồi thuế quan, giờ là chiến tranh lớn nhất trong hai thập niên. Steve Bannon, đồng minh Trump, nhận xét: “Người Mỹ không chịu nổi đau ngắn hạn về kinh tế, đặc biệt là dầu khí.”

 

Nhận định: Công chúng Mỹ đã gần tới giới hạn chịu đựng. Liên tiếp yêu cầu hy sinh khi nền kinh tế chưa hồi phục là một bài toán khó về chính trị và tâm lý xã hội. Trump đang đẩy niềm tin tới ranh giới mỏng manh.

 

 

5. Lợi ích lâu dài chưa thấy đâu.

 

Các quan chức Trump từng hứa năm 2025: nền kinh tế sẽ “hồi sinh” nhờ thuế quan. Nhưng thực tế: công việc sản xuất giảm, tăng trưởng chậm lại, GDP thấp, thất nghiệp dai dẳng, lạm phát vẫn cao. Thuế quan chủ yếu tạo nguồn thu cho chính phủ, tức tăng thuế người dân*, và bị Tòa án tối cao phán là bất hợp pháp.

Nhận định: Thất bại kinh tế trước đây khiến công chúng không còn dễ tin vào các lời hứa tương lai, nhất là khi chiến tranh mang rủi ro cao và lợi ích chưa rõ ràng.

 

 

6. Chiến lược “ngắn hạn đau, dài hạn lợi” có nguy cơ thất bại.

 

Trump yêu cầu người Mỹ chịu đau ngắn hạn cho lợi ích lâu dài, nhưng: Kinh nghiệm trước đó đã thất bại. Chiến tranh Iran có thể tốn thêm sinh mạng và kinh tế. Công chúng hoài nghi về thời gian và lợi ích thực sự.

 

Nhận định: Đây là một thử thách lớn về chính trị và tâm lý xã hôj. Niềm tin công chúng là yếu tố quyết định, và Trump đang đặt cược vào một *

niềm tin đã suy giảm nghiêm trọng.

 

 

7. Kết luận

 

Chiến lược “đau ngắn hạn, lợi dài hạn” của Trump lặp lại từ thuế quan sang chiến tranh, nhưng rủi ro cao hơn nhiều. Người Mỹ đã chịu nhiều hy sinh, chiến tranh Iran chưa có lập luận thuyết phục, và kinh nghiệm thất bại trước đây làm niềm tin vào lợi ích lâu dài sụt giảm.

 

Đây là bài học về giới hạn hy sinh của công chúng, và về tầm quan trọng của minh bạch và lập luận thuyết phục trong các chính sách lớn. Trump đang thử thách sự kiên nhẫn và lòng tin của nước Mỹ — nhưng niềm tin công chúng không phải là món hàng dễ mua bằng lời hứa.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.

Theo CNN.