Theo Trump; còn không theo Trump rủa: Go to hell! (quỷ tha; ma bắt mày đi!)

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Họ giơ tay phải lên. Hàng ngàn người trong một nhà thi đấu NBA — thay vì sử dụng sân vận động bóng bầu dục 80.000 chỗ ngay bên kia đường — cùng tuyên thệ trung thành với một người đàn ông thậm chí không có tên trên bất kỳ lá phiếu nào vào tháng 11 này. Trump bảo đám đông cam kết sẽ đi bầu cho đảng Trump, rồi còn phải lôi cả gia đình, bạn bè theo mình.

 

Sau đó cây gậy xuất hiện: nếu không làm như vậy, họ sẽ xuống địa ngục.

 

Đó chính là lời kết của đêm đầu tiên tại đại hội tranh cử giữa nhiệm kỳ đầu tiên của Đảng Cộng Hòa. Một lời nguyền đội lốt lời chúc phước, được gào lên bởi một người đã mất 48 giờ để thề rằng mình thậm chí không hề ra tranh cử.

 

Nếu đây là màn phô diễn hùng hồn của một phong trào “bất khả chiến bại”, thì con số thống kê chẳng thấy đâu. Đảng phải thuê một nhà thi đấu bóng rổ, tắt luôn khu vực khán đài phía trên, và số người đến còn ít hơn số người Bernie Sanders và AOC có thể kéo tới trong một chuyến vận động ở công viên vào năm không có bầu cử tổng thống — chứ chưa nói tới Obama từng lấp đầy 84.000 chỗ ngồi ở Denver.

 

JD Vance đáng lẽ phải là nhân vật chính của đêm thứ hai. Nhưng tuyệt nhiên không phải vậy. Ông ta ôm Trump, bắt tay Trump, rồi lủi thủi khỏi sân khấu trong khi tổng thống ung dung trở lại đứng giữa chiếc microphone.

 

Người được xem là ứng viên sáng giá nhất cho năm 2028 đọc bài diễn văn quan trọng của mình, nhưng lại bị đối xử như tiết mục mở màn, rồi trao chìa khóa sân khấu lại cho kép chính.

 

Trump đang lẹt đẹt ở mức trên dưới 30% trong các cuộc thăm dò. Đảng Cộng Hòa hoảng sợ trước nguy cơ mất Hạ Viện và tiếp tục rỉ máu tại Thượng Viện. Vậy mà trong đúng cái đêm được thiết kế để trao ngọn đuốc cho Vance, Trump đơn giản là không chịu nổi cảnh mình không có mặt trước máy quay.

 

Bài diễn văn thật sự của Vance chẳng có gì mới: một bài giảng kiểu gia đình ngoại ô, ca ngợi gia đình hạt nhân như nền móng của nhiệm kỳ thứ hai.

 

Ông ta van nài phe Cộng Hòa đừng chia rẽ vì những chuyện lặt vặt, biến lòng trung thành với đảng thành một thứ công việc nhà phải làm. Không một chữ về Iran. Trên truyền hình thì ông bảo vệ các cuộc không kích; trong những căn phòng kín thì lại lo lắng; còn trên bục diễn thuyết thì hoàn toàn né đề tài này. Trump thì ứng khẩu, Vance thì đọc. Vance nói mạch lạc hơn, nhưng những câu chữ gọn ghẽ ấy chẳng thể đem lại cho ông tiếng reo hò lớn nhất trong đêm.

 

Tiếng nổ lớn nhất xảy ra khi một người trong đám đông bắt đầu phất cờ Mexico và Palestine. Vance lập tức nổi nóng, quát rằng nếu anh ta yêu Mexico đến thế thì cứ việc biến sang Mexico mà sống.

 

Cả nhà thi đấu lập tức phát cuồng. Đặt tiếng gào đó bên cạnh những tràng vỗ tay lịch sự dành cho bài diễn văn về “gia đình hạt nhân” của Vance thì quá rõ: Dallas đã dạy cho ông ta một bài học đơn giản — “sự hằn học thô bạo bán được vé, còn chính sách thì không.” Điều đó rất đáng kể khi Vance đang cố định vị mình như chương kế tiếp của Đảng Cộng Hòa.

 

Rồi tới chuyện tiền bạc. Tối thứ Tư, Trump chìa ra lời hứa phát $5.000 cho mỗi công dân trưởng thành. Một món “cổ tức quốc gia” khổng lồ nhưng chẳng có nguồn tài chính nào, chẳng dựa trên tính toán nào, và cũng chẳng có dự luật nào đang nằm trên bàn Quốc Hội.

 

Sang tối thứ Năm, đề nghị ấy biến mất như chưa từng tồn tại. Vance không nhắc. Chủ tịch Hạ Viện Mike Johnson không nhắc. Don Jr. cũng không nhắc. Người duy nhất còn tiếp tục rao bán món quà trị giá hàng ngàn tỷ đô-la ấy chính là người đã moi nó từ trong không khí ra 24 giờ trước.

 

Khi chính những người đại diện cho mình cũng không dám đụng tới câu khẩu hiệu từng được tung hô, thì điều đó nói lên tất cả. Họ biết cái ngân phiếu ấy sẽ bị trả lại vì không có tiền bảo chứng. Nói kiểu lừa đảo là Trump ký “check” lủng!

 

Thay vào đó, họ đưa ra những mục tiêu mới để đám đông trút giận. Nancy Pelosi đã bị cho về vườn. Bây giờ đến lượt streamer Twitch Hasan Piker và ứng viên Thượng Viện Michigan Abdul El-Sayed. Khuôn mặt của họ được phóng lớn trên những màn hình khổng lồ trong khi khán giả đồng loạt la ó theo đúng kịch bản.

 

Ted Cruz hét rằng cử tri phải đánh bại những người Hồi giáo cực đoan. Johnson lần lượt đọc tên từng người. Alexandria Ocasio-Cortez thậm chí còn không được chú ý bằng một anh chàng nói chuyện qua webcam. Đằng sau lớp vỏ ấy chỉ là một chuyện: Đảng Cộng Hòa đang thử nghiệm thứ tu từ chống Hồi giáo trần trụi trên truyền hình giờ vàng.

 

Họ phủ lên mọi thứ cái nhãn “lẽ thường”, rồi đối lập nó với cái mà Vance gọi là “đảng của những kẻ điên”. Câu khẩu hiệu ấy được thử nghiệm mạnh nhất ngay tại Texas, nơi các Cộng Hòa gia bỗng nhiên phải lo giữ chính sân nhà của mình. Diễn giả này tới diễn giả khác cố nâng đỡ Ken Paxton, trong khi Trump lại liên tiếp chế giễu quần áo của Paxton trên sân khấu hai đêm liền.

 

Vance cũng moi lại những trò chửi bới kiểu học sinh tiểu học của Trump để tấn công James Talarico, nhếch mép gọi ông bằng biệt danh “Tala-freako”. Đám đông khoái chí với màn đặt biệt danh, nhưng trò chơi thật sự nằm ở 10 triệu đô-la tiền Super PAC và bản đồ phân chia khu vực bầu cử được vẽ lại để cứu ghế của họ. Những câu đùa giúp đám đông mất tập trung, trong khi những đường kẻ trên bản đồ mới là thứ thật sự quyết định ai sống, ai chết trong cuộc bầu cử.

 

Còn trong những phòng khách gia đình thì chẳng mấy ai quan tâm.

 

Fox chỉ thu hút khoảng 2,5 triệu khán giả cho bài diễn văn của Trump tối thứ Tư — thấp hơn lượng khán giả thường lệ của họ vào một tối trong tuần — trong khi trận khai mạc mùa NFL hút hết sự chú ý. Không có cú hích. Không có làn sóng dâng cao. Sự kiện này ngay từ đầu cũng chẳng nhằm lôi kéo cử tri trung dung hay thuyết phục những người còn đang phân vân. Không có một lời chìa tay nào với phe ôn hòa. Chỉ có một tổng thống đòi mọi người giả vờ rằng ông ta đang tranh cử, rồi hét vào mặt những tín đồ trung thành rằng hãy lôi nhau tới phòng phiếu.

 

Đến lúc bóng bay được thả xuống, Vance đã biến mất. Trump đứng một mình bên cạnh một ca sĩ opera, vẫn cố bám lấy ánh đèn sân khấu. Chỉ riêng khung hình ấy đã nói lên tất cả.

 

Một người kế nhiệm không thể làm chủ sân khấu. Một lời hứa trị giá hàng ngàn tỷ đô-la mà chính đồng minh của ông ta cũng không dám nhắc lại. Những con “quỷ dữ” hoạt hình được lôi ra làm bia vì những mục tiêu cũ đã hết tác dụng. Và một màn kết thúc từ bỏ thuyết phục để chuyển sang ép buộc tuyên thệ — bởi họ biết nghệ thuật thuyết phục đã chết đứng giữa đường.

 

Những ứng viên đang cố sống sót qua tháng 11 biết rất rõ điều đó. Họ rời khỏi thành phố hoặc ngậm miệng, nhận tiền vận động nhưng giữ khoảng cách an toàn với người đàn ông đang đứng trên sân khấu. Chính khoảng cách giữa sân vận động đang reo hò và thực tế đang chờ đợi ngoài những khu vực tranh cử mới là điều đáng quan tâm.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.