Tháp Đôi Trung Tâm Thương Mại Thế Giới: Khi công trình vĩ đại của nhân loại đối diện với ngày kinh hoàng 11 tháng 9.

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Ngày 11 tháng 9 năm 2001 đã trở thành một trong những ngày đau thương nhất trong lịch sử Hoa Kỳ và thế giới hiện đại. Buổi sáng hôm ấy, bầu trời trong xanh trên thành phố New York bỗng biến thành khung cảnh kinh hoàng khi những chiếc phi cơ dân dụng bị không tặc khống chế lao vào các biểu tượng của sức mạnh kinh tế Hoa Kỳ: hai tòa tháp của Trung Tâm Thương Mại Thế Giới (World Trade Center), thường được gọi là Tháp Đôi.

 

 

Được xây dựng trên khu Manhattan phía Nam, ngay bên bờ sông Hudson, Trung Tâm Thương Mại Thế Giới là một kỳ công kiến trúc của thế kỷ 20. Khi hoàn thành vào đầu thập niên 1970, hai tòa tháp cao 110 tầng này từng là những tòa nhà cao nhất thế giới. Với chiều cao hơn 400 mét, chúng không chỉ là nơi làm việc của hàng chục ngàn nhân viên thuộc hàng trăm công ty quốc tế, mà còn là biểu tượng cho tinh thần xây dựng, kỹ thuật và sự tự tin của nước Mỹ sau Đệ Nhị Thế Chiến.

 

Những kỹ sư xây dựng Tháp Đôi đã phải đối diện với một thử thách lớn: làm sao dựng được những tòa nhà khổng lồ nhưng vẫn đủ linh hoạt để chống chọi với sức mạnh của thiên nhiên. Một tòa nhà cao hàng trăm mét không thể hoàn toàn cứng nhắc; nếu quá cứng, nó có thể bị nứt gãy dưới áp lực của gió mạnh. Vì vậy, các kỹ sư đã thiết kế một hệ thống khung thép đặc biệt, cho phép tòa nhà có thể hơi dao động trong những cơn bão lớn mà không gây nguy hiểm cho kết cấu.

 

Trong điều kiện gió mạnh của vùng duyên hải phía Đông Hoa Kỳ, Tháp Đôi được thiết kế để có thể uốn chuyển khoảng 12 inch (hơn 30 cm) nhằm hấp thụ sức ép của những cơn cuồng phong. Hệ thống giảm chấn bằng vật liệu đàn hồi nhớt (viscoelastic dampers) được lắp đặt trong kết cấu thép, hoạt động giống như những bộ phận hấp thụ chấn động khổng lồ. Chúng giúp giảm sự rung lắc của tòa nhà, tạo cảm giác ổn định cho những người làm việc bên trong ngay cả khi New York phải đối mặt với những trận bão dữ dội.

 

Đó là một thành tựu đáng kinh ngạc của ngành kỹ thuật xây dựng trong thập niên 1970. Các công trình ấy được tính toán để chống lại những thử thách mà con người từng biết đến: gió bão, sức nặng của chính tòa nhà, sự rung chuyển tự nhiên của mặt đất và sự hao mòn theo thời gian. Nhưng không một kỹ sư nào có thể thiết kế một tòa nhà để chống lại một thảm họa chưa từng có tiền lệ: một chiếc phi cơ thương mại đầy nhiên liệu bị biến thành vũ khí lao thẳng vào giữa lòng thành phố.

 

Vào sáng 11 tháng 9 năm 2001, hai chiếc phi cơ của hãng American Airlines và United Airlines bị những tên khủng bố thuộc mạng lưới al-Qaeda chiếm quyền kiểm soát. Chiếc Boeing 767 đâm vào Tháp Bắc lúc 8 giờ 46 phút sáng. Khoảng 17 phút sau, lúc 9 giờ 03 phút, chiếc phi cơ thứ hai lao vào Tháp Nam trước sự chứng kiến kinh hoàng của hàng triệu người qua truyền hình trực tiếp.

 

Cú va chạm đã vượt xa mọi tính toán của con người. Những chiếc máy bay phản lực khổng lồ với vận tốc cao đã phá hủy nhiều cột thép chịu lực, làm hư hại nghiêm trọng các tầng nhà và tạo ra những đám cháy dữ dội. Nhiên liệu phản lực tràn ra, bốc cháy với nhiệt độ cực cao, tiếp tục nung nóng các cấu trúc thép trong nhiều phút.

 

Điều quan trọng cần hiểu là thép của Tháp Đôi không bị "tan chảy" theo nghĩa thông thường. Nhưng khi bị nung nóng trong thời gian dài, thép có thể mất đi phần lớn khả năng chịu lực. Sức nóng từ những đám cháy lớn làm yếu các dầm thép, khiến các tầng phía trên khu vực va chạm bắt đầu tạo áp lực khổng lồ lên phần kết cấu còn lại bên dưới. Cuối cùng, toàn bộ hệ thống không còn khả năng duy trì trọng lượng của chính nó.

 

Tháp Nam là tòa nhà đầu tiên sụp đổ. Sau 56 phút kể từ lúc bị chiếc máy bay đâm vào, lúc 9 giờ 59 phút sáng, tòa tháp cao 110 tầng bắt đầu rung chuyển rồi đổ xuống trong khoảng 10 giây. Một công trình từng được xem là biểu tượng của sức mạnh kỹ thuật hiện đại đã biến mất trong khoảnh khắc kinh hoàng.

 

Sức mạnh của vụ sụp đổ lớn đến mức một trạm địa chấn của Đại học Columbia, cách hiện trường khoảng 21 dặm về phía Bắc, đã ghi nhận sự rung động tương đương một trận động đất nhỏ khoảng 2,1 độ Richter. Một đám mây khổng lồ gồm bụi, khói và những mảnh bê tông nghiền vụn tràn qua khu Hạ Manhattan, phủ kín đường phố, nuốt chửng mọi thứ trên đường đi.

 

Trong biển bụi mù mịt ấy là hàng ngàn con người đang chạy tìm sự sống. Nhân viên văn phòng, cảnh sát, lính cứu hỏa và những người dân bình thường cùng nhau tìm đường thoát khỏi thảm họa. Nhưng cũng chính trong giờ phút ấy, một hình ảnh cao đẹp nhất của lòng can đảm con người đã xuất hiện: những người lính cứu hỏa, cảnh sát và nhân viên cấp cứu không chạy khỏi nguy hiểm, mà chạy thẳng vào nơi nguy hiểm để cứu người khác.

 

Hàng trăm nhân viên cứu hộ đã hy sinh trong ngày hôm đó. Họ hiểu rõ sự nguy hiểm nhưng vẫn bước vào những tòa nhà đang cháy, đưa người bị thương xuống từng tầng, giúp những người xa lạ tìm đường sống. Tên tuổi và sự hy sinh của họ ngày nay được tưởng niệm tại Đài Tưởng Niệm 11 tháng 9 (9/11 Memorial) ở ngay nơi từng là nền móng của Tháp Đôi.

 

Thảm kịch 11 tháng 9 không chỉ làm thay đổi thành phố New York mà còn làm thay đổi cả thế giới. Sau ngày ấy, Hoa Kỳ bước vào một giai đoạn mới trong cuộc chiến chống khủng bố, thay đổi chính sách an ninh hàng không, tình báo và quân sự trên toàn cầu. Những sân bay, những tòa nhà công cộng và nhiều quốc gia khác cũng phải xem xét lại cách bảo vệ người dân trước những mối đe dọa mới.

 

Nhìn lại sau nhiều thập niên, câu chuyện về Tháp Đôi vẫn để lại một bài học sâu sắc. Con người có thể xây dựng những công trình cao nhất, mạnh nhất và tinh vi nhất. Khoa học kỹ thuật có thể dự đoán bão tố, động đất và nhiều hiểm họa tự nhiên. Nhưng có những thảm họa xuất hiện từ sự thù hận và hành động bất ngờ của con người mà không một bản thiết kế nào có thể hoàn toàn ngăn chặn.

 

Tháp Đôi đã được xây dựng để chống lại những cơn gió dữ dội nhất của Đại Tây Dương, nhưng không được thiết kế để chống lại một cuộc tấn công có chủ ý bằng chính những phương tiện của đời sống hiện đại. Và ngày 11 tháng 9 năm 2001 đã nhắc nhở nhân loại một sự thật đau buồn: sức mạnh của con người có giới hạn, nhưng lòng can đảm, sự hy sinh và tình thương giữa con người với nhau vẫn là những giá trị có thể vượt qua cả những giờ phút đen tối nhất.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.