Sức khỏe tâm thần của Trump ngày càng nặng: Bệnh ái kỷ.

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Thiên hạ thường nói: “Làm vua một ngày cũng sướng”. Nhưng có lẽ chưa đủ. Làm tổng thống mà ngày nào cũng được đứng giữa ánh đèn sân khấu, nghe tiếng vỗ tay, thấy tên mình chạy trên truyền hình, có lẽ còn “đã” hơn.

 

Vấn đề là sân khấu nào rồi cũng phải có lúc hạ màn.

 

Chỉ có điều, với ông Donald Trump, dường như cái sân khấu chính trị chưa bao giờ hạ màn. Từ ngày rời thương trường bước vào chính trường, ông ta không chỉ làm tổng thống; ông còn làm đạo diễn, kép chính, người viết kịch bản và đôi khi tự làm luôn khán giả tự vỗ tay cho mình.

 

Bài phân tích của CNN trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ nhận xét rằng ông Trump đang tiếp tục đẩy mạnh phong cách quen thuộc: tạo chú ý, tung ra những tuyên bố gây tranh luận và kéo cuộc tranh cử về chung một điểm: Donald Trump.

 

Nói theo kiểu nhà quê Nam Bộ: chuyện gì cũng có thể dẫn về… “tui”.

 

Kinh tế? Tui.

 

Biên giới? Tui.

 

Truyền thông? Tụi nó đánh tui.

 

Bầu cử? Người ta chống tui.

 

Cái tên Trump không còn chỉ là một cái tên trên lá phiếu. Nó trở thành một thương hiệu, một khẩu hiệu, một cuộc chiến tâm lý.

 

Người đời thường có câu: “Có tài thì có tật”.

 

Một người lãnh đạo có cá tính mạnh không phải là chuyện lạ. Chính trường thế giới chưa bao giờ thiếu những nhân vật có cái tôi lớn. Muốn bước lên đỉnh cao quyền lực, nhiều khi phải có tham vọng, tự tin và niềm tin mãnh liệt vào chính mình.

 

Nhưng cái khó là: cái tôi giống như lửa.

 

Đủ ấm thì nấu được cơm.

 

Quá lớn thì cháy luôn căn nhà.

 

Những người phê bình ông Trump thường nhắc đến điều họ xem là khuynh hướng đặt bản thân vào trung tâm mọi câu chuyện: thích được ca ngợi, khó chịu khi bị chỉ trích, xem đối đầu như một phần của cuộc chơi. Trong ngôn ngữ đời thường, nhiều người gọi đó là “cái tôi quá lớn”; còn trong tâm lý học, người ta nghiên cứu những đặc điểm tính cách khác nhau mà không thể kết luận một chẩn đoán chỉ từ quan sát bên ngoài.

 

Cái đáng bàn không phải là ông Trump có thích ánh đèn hay không. Một chính trị gia mà không thích ánh đèn thì có lẽ cũng khó bước lên sân khấu. Cái đáng bàn là khi ánh đèn chiếu quá lâu vào một người, người đó có còn nhìn thấy khán giả hay chỉ còn nhìn thấy hình ảnh của chính mình trong gương?

 

Nước Mỹ vốn có truyền thống tranh luận rất dữ dội. Người Mỹ có thể cãi nhau về thuế, về súng, về y tế, về chiến tranh. Nhưng cuộc tranh luận quanh ông Trump lại có thêm một tầng khác: đó là cuộc tranh luận về vai trò của cá nhân trong một nền cộng hòa.

 

Một nền dân chủ được xây dựng trên luật lệ, không phải trên sự nổi tiếng của một con người.

 

Tổng thống chỉ là người giữ chiếc ghế tạm thời. Chiếc ghế có thể đổi chủ, nhưng Hiến pháp và các định chế phải còn lại.

 

Bởi vậy, khi một chính trị gia biến mọi cuộc tranh luận thành câu chuyện về bản thân mình, người ta bắt đầu lo ngại: liệu đất nước đang bàn về tương lai chung, hay chỉ đang xem một chương trình truyền hình dài tập mang tên “Tôi và những kẻ chống tôi”?

 

Điều thú vị là ngay trong nội bộ Đảng Cộng hòa cũng có những ứng viên phải tính toán cách sử dụng hình ảnh Trump. Có người muốn nhờ sức hút của ông để kéo cử tri; có người lại tránh nhắc quá nhiều đến ông để tập trung vào những vấn đề địa phương.

 

Cũng giống như một ông chủ gánh hát nổi tiếng: có người muốn treo bảng “có mặt danh hài hề Trump số một”, nhưng cũng có người sợ khán giả chỉ nhớ danh hài mà quên mất vở tuồng.

 

Người viết bài này không phải bác sĩ để khám bệnh cho bất cứ ai. Một người bình thường cũng không thể nhìn qua màn hình rồi phán rằng một chính trị gia mắc bệnh này hay bệnh kia.

 

Nhưng người dân có quyền đặt câu hỏi về “sức khỏe” của nền chính trị.

 

Một nền chính trị khỏe mạnh là khi người lãnh đạo chịu nghe tiếng nói khác mình. Khi lời khen không làm người ta ngủ quên, và lời chê không làm người ta nổi giận. Khi quyền lực được xem là trách nhiệm chứ không phải chiếc gương khổng lồ để soi thấy hình ảnh của mình mỗi ngày.

 

Bởi vì lịch sử đã chứng minh: nhiều đế chế không sụp đổ vì thiếu người tài, mà đôi khi vì có người quá tin rằng mình không thể sai.

 

Sân khấu chính trị cũng vậy.

 

Người nghệ sĩ giỏi là người biết lúc nào nên bước ra chào khán giả.

 

Còn người không chịu rời sân khấu, dù nhạc đã tắt, rèm đã kéo, thì cuối cùng chỉ còn nghe tiếng vỗ tay của chính mình.

 

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.