Nỗi lo sợ mất ghế, các vị dân cử Cộng hoà âm thầm tính toán sau lưng Trump!

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Trong chính trị Hoa Kỳ, có một quy luật bất thành văn mà mọi dân cử đều thấu hiểu: lòng trung thành không đi trước lá phiếu. Khi quyền lợi chính trị bị đe dọa, những lời thề trung thành sắt son rất dễ hóa thành… chiến thuật thoái lui.

 

Bởi vậy, nếu những lời cảnh báo của Stephen A. Smith – rằng Donald Trump có thể kéo theo thất bại của Đảng Cộng hòa trong kỳ bầu cử giữa kỳ và thậm chí làm mất Tòa Bạch Ốc – thực sự được các dân biểu, nghị sĩ Cộng hòa cảm nhận như một hiểm họa trước mắt, thì phản ứng của họ sẽ không mang màu sắc cảm tính, mà thuần túy là tính toán chính trị lạnh lùng.

 

I. Khi dân cử Cộng hòa bắt đầu sợ… cử tri hơn sợ Trump.

 

Trong giai đoạn Trump đang nắm quyền lực tuyệt đối trong nội bộ đảng, đa số dân cử Cộng hòa chọn thái độ im lặng chiến lược. Không ủng hộ công khai, nhưng cũng không phản đối. Đó là trạng thái “đứng nép sau cột trụ,” chờ gió đổi chiều.

 

Tuy nhiên, khi các cuộc thăm dò cho thấy Trump không còn là “máy hút phiếu” mà đã trở thành cục chì kéo chìm lá phiếu, thì phản ứng sẽ thay đổi theo ba cấp độ rõ rệt.

 

1. Thứ nhất là tách hình ảnh.

 

Dân cử Cộng hòa tại các địa hạt dao động (swing districts) sẽ bắt đầu nhấn mạnh rằng họ “độc lập với Tòa Bạch Ốc,” rằng họ đại diện cho quyền lợi địa phương chứ không phải cho bất kỳ cá nhân nào. Ngôn ngữ sẽ được gọt giũa cẩn thận: không còn “Trump đúng,” mà là “Trump có quyền quyết định riêng, Quốc hội có quyền giám sát riêng.”

 

2. Thứ hai là chuyển trục lập trường.

 

Những chính sách gây tranh cãi – như trấn áp di dân bằng lực lượng liên bang, đe dọa dùng Insurrection Act, hay các quyết định làm tăng chi phí sinh hoạt – sẽ được các dân cử Cộng hòa gọi bằng những từ nhẹ hơn nhưng ý nghĩa không hề nhẹ: “đáng lo ngại,” “cần xem xét lại,” “thiếu phối hợp.”

 

3. Thứ ba – và quan trọng nhất – là chuẩn bị lối thoát.

 

Lịch sử Hoa Kỳ cho thấy: khi một tổng thống trở thành gánh nặng, đảng của ông ta sẽ âm thầm dựng sẵn cầu rút lui, để khi thời điểm chín muồi có thể nói rằng: chúng tôi đã cảnh báo từ sớm.

 

 

II. Luận tội Trump: không chỉ là luật pháp, mà là toán chính trị.

 

Về mặt hiến pháp, quy trình luận tội Tổng thống Hoa Kỳ gồm hai bước:

 

1. Hạ viện bỏ phiếu luận tội (đa số đơn giản)

 

2. Thượng viện xét xử và kết tội (cần 2/3 số phiếu)

 

Trên giấy tờ, đó là một thủ tục pháp lý. Nhưng trong thực tế, đó là một phép toán chính trị khắc nghiệt.

 

Muốn luận tội Trump thành công, Quốc hội cần hội đủ ba điều kiện sống còn.

 

1. Bằng chứng không thể chối cãi, không thể diễn giải theo đảng phái.

 

Không phải là lời cáo buộc chung chung, không phải là “phong cách hành xử gây chia rẽ,” mà phải là hành vi cụ thể: lạm quyền, vi phạm luật liên bang, hoặc sử dụng quyền lực tổng thống để đàn áp chính trị trong nước.

 

Việc điều động lực lượng liên bang vào Minnesota giữa lúc biểu tình, kèm theo đe dọa dùng Insurrection Act, nếu được chứng minh là vượt quá thẩm quyền và nhằm mục đích chính trị, có thể trở thành một trong những điểm tựa pháp lý quan trọng.

 

Nhưng muốn thuyết phục được các nghị sĩ Cộng hòa, bằng chứng phải đủ mạnh để họ tin rằng: bỏ phiếu bảo vệ Trump còn nguy hiểm hơn bỏ phiếu chống Trump.

 

2. Áp lực cử tri lớn hơn áp lực MAGA.

 

Một nghị sĩ Cộng hòa chỉ quay lưng với Trump khi ông ta tin rằng cử tri tại địa hạt của mình đã quay lưng trước.

 

Khi các cuộc biểu tình lan rộng, khi chi phí sinh hoạt leo thang, khi cử tri độc lập và cử tri ôn hòa bắt đầu bỏ đi, thì lá phiếu luận tội không còn là hành động phản bội, mà trở thành hành động tự vệ chính trị cho chính cá nhân mình.

 

Nói cách khác, luận tội chỉ thành công khi Trump không còn là “người giữ chìa khóa bầu cử sơ bộ,” mà trở thành mối đe dọa trong cuộc tổng tuyển cử.

 

3. Một lối thoát danh dự cho Đảng Cộng hòa.

 

Không có đảng nào muốn tự tay giết chết biểu tượng của mình nếu chưa chuẩn bị sẵn người kế vị. Để luận tội Trump thành công, Đảng Cộng hòa cần một câu chuyện thay thế: rằng họ đang “cứu đảng,” “cứu hiến pháp,” và “trả lại sự ổn định cho quốc gia.”

 

Khi đó, Trump sẽ không còn là trung tâm, mà trở thành vấn nạn cần giải quyết.

 

 

III. Kết luận: Trump và khoảnh khắc Nixon của thế kỷ XXI.

 

Stephen A. Smith, tuy là bình luận viên thể thao, nhưng đã chạm đúng một sự thật cay đắng của chính trị Mỹ: Trump không biết khi nào nên im lặng. Và trong chính trị, nói quá nhiều khi quyền lực đang suy yếu chính là tự đào hố cho mình.

 

Nếu Donald Trump tiếp tục đẩy Đảng Cộng hòa vào thế đối đầu với cử tri ôn hòa, tiếp tục tạo hình ảnh hỗn loạn, và tiếp tục coi phản đối là thù địch, thì ngày các dân cử Cộng hòa quay lưng không phải là câu hỏi có hay không, mà chỉ còn là câu hỏi *khi nào?

 

Luận tội, trong trường hợp đó, sẽ không còn là hành động trả thù chính trị, mà là phản xạ sinh tồn của một đảng đang sợ chết chìm cùng con thuyền mang tên Trump.

 

Và lịch sử Hoa Kỳ đã nhiều lần chứng minh:

 

Khi Quốc hội bắt đầu sợ cử tri hơn sợ Tổng thống, thì chiếc ghế quyền lực nhất nước Mỹ cũng không còn là bất khả xâm phạm.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.