Ngày thứ 27 của cuộc chiến Mỹ – Israel với Iran.

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Tehran.

 

Những ngày cuối tháng Ba, giữa bầu trời căng thẳng tại Iran, người dân đứng ngóng nhìn tháp Milad, biểu tượng của thủ đô Tehran, trong khi chiến tranh giữa Hoa Kỳ, Israel và Iran bước sang ngày thứ 27. Cuộc xung đột, ban đầu được xem là giới hạn khu vực, nay đã trở thành mối lo toàn cầu, làm rung chuyển chính trường Mỹ, gây căng thẳng tại Trung Đông, và để lại dấu ấn nặng nề lên đời sống thường nhật của người dân Iran.

 

Diễn biến ngoại giao: những lời nói và ý nghĩa chính trị.

 

Các cuộc đàm phán giữa Hoa Kỳ và Iran vẫn đang tiếp tục, mặc dù mỗi phía diễn tả tình hình theo cách khác nhau.

 

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng Tehran “rất khát khao đạt một thỏa thuận”, trong khi giới chức Iran nhấn mạnh rằng việc Washington mong muốn đàm phán là “một sự thừa nhận thất bại”.

 

Điều này phản ảnh chiến lược ngoại giao song song: Mỹ tìm cách rút lui mà vẫn giữ danh dự, trong khi Iran tìm cách chứng tỏ mình là quốc gia không bị khuất phục.

 

Theo các nguồn tin từ “Nhà Trắng”, mặc dù Tehran không ngay lập tức chấp nhận kế hoạch 15 điểm chấm dứt chiến tranh, các cuộc trao đổi vẫn diễn ra, với ý định tổ chức một cuộc gặp tại Pakistan nhằm tìm “lối thoát ngoại giao”. Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi cho biết các thông điệp đã được trao đổi qua trung gian, và việc Washington thay đổi giọng điệu từ đòi “đầu hàng vô điều kiện” sang tìm giải pháp đối thoại được Iran xem như một minh chứng của thất bại chính sách ban đầu của Mỹ.

 

Từ góc nhìn xã hội, những phát biểu ngoại giao này không chỉ là trò chơi quyền lực giữa các cường quốc, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý dân chúng. Người Iran, vốn đã quen với khủng hoảng qua những cuộc chiến tranh Iran – Iraq (1980–1988) và các lệnh cấm vận quốc tế, giờ đây phải sống trong lo âu thường nhật, với kinh tế đình trệ và nhu cầu sinh hoạt đắt đỏ.

 

Chi phí chiến tranh: gánh nặng trên vai người dân Mỹ.

 

Ở Mỹ, chiến tranh cũng không hề “vô hình”. Dịch vụ Bưu điện Hoa Kỳ (USPS) lần đầu tiên áp dụng phụ phí nhiên liệu 8% cho các bưu kiện, nhằm bù đắp chi phí hậu chiến. Phụ phí này sẽ bắt đầu tính từ ngày 26 tháng 4, chỉ áp dụng cho bưu kiện, không áp dụng cho thư từ.

 

Các doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ bắt đầu cảm nhận gánh nặng tăng chi phí sinh hoạt, một minh chứng cho việc chiến tranh không chỉ là chuyện trên sa bàn, mà tác động trực tiếp đến đời sống kinh tế – xã hội của quốc gia.

 

Bên cạnh đó, sự bất mãn ngày càng lan rộng trong chính giới Mỹ. Các nhân viên Ủy ban Dịch vụ Quân sự Hạ viện bày tỏ thất vọng sau khi được thông báo về mục tiêu và thời gian chiến tranh từ giới chức “Nhà Trắng”. Những bất mãn này xuất hiện ngay cả trong nội bộ Đảng Cộng hòa của Tổng thống Trump, khi họ phải chuẩn bị cho các đề nghị ngân sách bổ sung để tài trợ cho chiến dịch quân sự, đồng thời tái trang bị kho đạn dược đã sử dụng.

 

Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy 59% người Mỹ cho rằng quyết định dùng vũ lực tại Iran là sai lầm, và 61% không tán thành cách Tổng thống Trump giải quyết xung đột. Đây là dấu hiệu của một quốc gia chia rẽ, nơi niềm tin công chúng vào chính quyền giảm sút trong bối cảnh chiến tranh kéo dài.

 

Về phía chiến sự, Iran đang khai triển lực lượng và bố trí phòng thủ tại đảo Kharg, một vị trí chiến lược ở vịnh Ba Tư, theo các nguồn tình báo Mỹ. Những “bẫy chiến thuật” được dựng lên nhằm đối phó với khả năng Mỹ khai triển quân chiếm đảo, đồng thời bảo vệ các cơ sở xuất cảng dầu mỏ – một nguồn thu chính của quốc gia. Nếu nhìn lại lịch sử vịnh Ba Tư, các đảo như Kharg từng là điểm chuyển tiếp dầu trong Chiến tranh Iran – Iraq, và việc phòng thủ hôm nay là phần tiếp nối truyền thống chiến lược hàng hải quan trọng.

 

Một nguồn quân sự Iran cảnh báo rằng nếu Mỹ và Israel tiến hành các hành động quân sự chống các đảo của Iran hoặc gây áp lực thông qua hải quân, Tehran có thể mở các mặt trận chiến lược khác, bao gồm eo biển Bab el-Mandeb, nối Biển Đỏ với Vịnh Aden và Ấn Độ Dương. Eo biển này từ lâu là “điểm nghẽn” quan trọng trong thương mại toàn cầu, đặc biệt đối với xuất khẩu dầu khí. Điều này cho thấy, chiến tranh tại Iran không chỉ là xung đột địa phương mà có thể tác động đến kinh tế thế giới.

 

Israel cũng tiếp tục các cuộc tấn công, với đợt không kích tại thành phố Esfahan vào sáng sớm thứ Năm, trong khi các quốc gia vùng Vịnh như UAE và Kuwait báo cáo đã đánh chặn các cuộc tấn công vào cùng ngày. Chiến sự kéo dài và lan rộng, khiến an ninh dân sự tại Trung Đông trở nên bấp bênh, nhắc nhớ thế giới về những bài học lịch sử: từ Chiến tranh Vùng Vịnh 1990–1991, các xung đột tại Iraq 2003, cho tới việc cấm vận Iran, đều để lại hậu quả kinh tế – xã hội kéo dài.

Nhìn vào Ngày thứ 27, có nhiều điều rút ra cho cả cộng đồng quốc tế và mỗi quốc gia.

 

Thứ nhất, chiến tranh không bao giờ chỉ là vấn đề quân sự; nó tác động trực tiếp đến đời sống dân sự, kinh tế, và chính trị nội bộ.

 

Thứ hai, ngoại giao luôn song hành với chiến tranh – những lời tuyên bố và hành động trên bàn đàm phán có thể thay đổi cách nhìn nhận của công chúng và các đồng minh.

 

Thứ ba, các điểm chiến lược về kinh tế – như Kharg Island hay Bab el-Mandeb – luôn quyết định hướng đi của xung đột. Cuối cùng, dư luận và sự đồng thuận nội bộ là tài sản quan trọng: thiếu nó, mọi chiến lược quân sự đều trở nên mong manh.

Nhìn rộng hơn, cuộc chiến Mỹ – Israel với Iran là lời nhắc nhở về tính phức tạp của chính trị toàn cầu trong thế kỷ XXI: mọi quyết định vội vàng đều để lại hậu quả, và bài học lớn nhất có lẽ là giá trị của đối thoại và tôn trọng chủ quyền. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, những căng thẳng này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến các quốc gia liên quan, mà còn tác động gián tiếp đến mọi người dân, từ Tehran đến Washington, từ các cảng dầu ở Trung Đông đến các thành phố thương mại toàn cầu.

 

Với công chúng, bài học còn là cách nhìn nhận chiến tranh với con mắt tỉnh táo: hiểu rằng những tuyên bố hoa mỹ của chính quyền chưa hẳn phản ảnh thực tế, và mỗi cá nhân, mỗi quốc gia đều chịu ảnh hưởng theo cách riêng. Chiến tranh không chỉ là xung đột trên chiến trường, mà còn là những con số, những hóa đơn, những lo lắng và những giấc ngủ chập chờn giữa đêm dài của lịch sử.

 

Ngày thứ 27 kết thúc không với một tiếng nổ lớn, mà bằng những dòng số liệu, những thông cáo báo chí và những ánh mắt lo lắng của dân chúng. Chiến tranh vẫn diễn ra, nhưng bài học về ngoại giao, lịch sử và trách nhiệm xã hội thì trường tồn, nhắc nhở rằng mỗi quyết định hôm nay sẽ in dấu trong đời sống của nhiều thế hệ mai sau.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.

Theo CNN.