Ngày thứ 23 của cuộc chiến giữa Mỹ – Israel và Iran.

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

1. Ông Trump cảnh báo sẽ “Tấn công và xóa sổ” các nhà máy điện của Iran nếu Tehran không mở eo biển Hormuz trong 48 giờ. (Đây là sự leo thang rõ rệt trong lời lẽ, đồng thời thừa nhận việc đóng eo biển mang lại cho Iran lợi thế chiến lược đáng kể.)

 

Đáp lại, các quan chức Iran cam kết trả đũa. Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf tuyên bố rằng nếu các nhà máy điện Iran bị tấn công, cơ sở hạ tầng và năng lượng ở Trung Đông có thể bị “phá hủy không thể phục hồi”.

 

 

2. Israel bị tấn công:

 

Thủ tướng Benjamin Netanyahu lên án Iran nhắm vào khu dân cư khi ông đến hiện trường tại thành phố Arad. Ít nhất 84 người bị thương, trong đó 10 người nặng. Một hỏa tiễn khác cũng đánh trúng Dimona, phá hủy một tòa nhà nhỏ.

 

 

3. Tai nạn trực thăng:

 

Một trực thăng rơi tại Qatar khiến 7 người thiệt mạng, trong đó có 3 công dân Thổ Nhĩ Kỳ.

 

 

4. Căn cứ Mỹ–Anh bị nhắm tới:

 

Anh quốc lên án các cuộc tấn công “liều lĩnh” của Iran sau khi hỏa tiễn được bắn về phía căn cứ Diego Garcia – căn cứ chung Mỹ–Anh ở Ấn Độ Dương, cách Iran khoảng 3.800 km.

 

 

5. Tình hình tại Iran và Lebanon.

 

5.1 Không kích quy mô lớn:

Quân đội Israel tuyên bố đã tiến hành các đợt tấn công đồng loạt vào Iran và Hezbollah tại Lebanon, đánh trúng hơn 200 mục tiêu, bao gồm kho vũ khí và trung tâm chỉ huy.

 

5.2 Tình hình Israel:

 

Cảnh sát đang xử lý các điểm trúng đạn tại miền trung Israel sau các cuộc tấn công hỏa tiễn từ Iran.

 

5.3 Thương vong gia tăng:

 

Tại Iran, hơn 18.000 dân thường bị thương và hơn 1.330 người thiệt mạng, trong đó có ít nhất 200 trẻ em.

 

Tại Lebanon, hơn 1.000 người chết và hơn 1 triệu người phải di dời.

 

Đàn áp trong nước:

 

Iran đã bắt giữ 25 người vì lan truyền tin đồn và gửi hình ảnh thiệt hại ra nước ngoài. Trước đó, 3 người đã bị hành quyết liên quan đến các cuộc biểu tình chống chính phủ.

 

 

6. Tình hình eo biển Hormuz.

 

Quan điểm của Iran:

 

Iran tuyên bố eo biển Hormuz vẫn mở, ngoại trừ đối với “kẻ thù” của họ.

Bảo vệ hàng hải:

 

United Arab Emirates và Australia tham gia nỗ lực quốc tế bảo đảm an toàn hàng hải, nâng tổng số quốc gia tham gia lên 22 nước.

 

Vụ nổ trên biển:

 

Một vật thể chưa xác định gây nổ gần một tàu hàng ngoài khơi UAE, nhưng toàn bộ thủy thủ đoàn an toàn.

 

Bài học lịch sử: Ý tưởng hải quân Mỹ hộ tống tàu dầu gợi lại “Chiến tranh tàu chở dầu” thập niên 1980, cho thấy chiến tranh có thể leo thang nhanh chóng và khó kiểm soát.

 

 

Nhận định.

 

Bản tin này cho thấy một bức tranh cực kỳ nguy hiểm của leo thang quân sự đa tầng, với vài điểm đáng chú ý:

 

1. Hormuz – “yết hầu năng lượng thế giới”

 

Eo biển Strait of Hormuz không chỉ là vấn đề quân sự mà là đòn bẩy kinh tế toàn cầu.

 

Khoảng 20–30% dầu mỏ thế giới đi qua đây. Nếu bị phong tỏa:

* Giá dầu sẽ tăng vọt

* Kinh tế toàn cầu chao đảo

→ Iran đang dùng “đòn hiểm” chứ không chỉ là quân sự thuần túy.

 

2. Ngôn từ của Trump = tín hiệu chiến tranh thực sự.

 

Lời đe dọa “obliterate” (xóa sổ) không còn là răn đe ngoại giao nữa mà là:

* Chuẩn bị dư luận cho hành động quân sự lớn

* Nhắm vào cơ sở hạ tầng dân sự (nhà máy điện) → mức leo thang cao

 

Điều này nguy hiểm vì:

* Đánh vào điện lực = làm tê liệt xã hội.

* Dễ kéo theo phản ứng dây chuyền toàn khu vực

 

3. **Chiến tranh đã vượt khỏi song phương.

Không còn là Iran – Israel nữa, mà đã thành:

* Mỹ

* Anh

* Các nước vùng Vịnh

* Lebanon (Hezbollah)

 

→ Đây là dạng chiến tranh ủy nhiệm + khu vực hóa.

 

Rất dễ biến thành chiến tranh Trung Đông toàn diện.

 

4. Tổn thất dân sự cực lớn.

 

Con số:

* 18.000 bị thương tại Iran

* Hơn 1 triệu người phải di dời tại Lebanon

 

Cho thấy:

Chiến tranh đã vượt khỏi “đánh mục tiêu quân sự chính xác”

Và đang trở thành chiến tranh tiêu hao xã hội.

 

5. Nguy cơ lặp lại “Tanker War” – nhưng nguy hiểm hơn.

 

Những năm 1980, Mỹ từng hộ tống tàu dầu. Nhưng hiện nay:

* Hỏa tiễn chính xác hơn

* Drone rẻ và nhiều

* Chiến tranh mạng đi kèm

 

→ Một sự cố nhỏ có thể:

* Đánh chìm tàu lớn

* Gây tràn dầu

* Kéo theo can thiệp quân sự trực tiếp

 

 

Kết luận:

 

Đây là một tình huống hội đủ 3 yếu tố nguy hiểm nhất:

1. Đòn bẩy kinh tế toàn cầu (Hormuz)

2. Leo thang quân sự trực tiếp Mỹ–Iran.

3. Lan rộng khu vực (Lebanon, Vịnh, Ấn Độ Dương)

 

Nếu không hạ nhiệt nhanh, khả năng xảy ra:

* Khủng hoảng năng lượng toàn cầu.

* Va chạm trực tiếp Mỹ–Iran.

* Hoặc một “sự cố ngoài ý muốn” châm ngòi chiến tranh lớn là hoàn toàn có thật, không còn là giả thuyết xa vời nữa

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.

Theo James Legge CNN.