John McCain – Từ người tù binh bất khuất ở “Hỏa Ḷ” đến vị chính khách đặt lương tâm lên trên đảng phái.

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Trong lịch sử Hoa Kỳ hiện đại, có những nhân vật được nhớ đến không chỉ v́ những chức vụ họ từng nắm giữ, mà c̣n v́ những thử thách họ đă vượt qua và những nguyên tắc họ bảo vệ suốt cuộc đời. John Sidney McCain III (1936–2018) là một con người như thế.

 

Ông từng là một phi công Hải quân Hoa Kỳ trong Chiến tranh Việt Nam, từng bị bắn rơi trên bầu trời Hà Nội, từng trải qua hơn năm năm rưỡi trong nhà tù Hỏa Ḷ — nơi các tù binh Mỹ gọi là “Hanoi Hilton” — chịu đựng thương tích, tra tấn và những năm tháng cô độc. Nhưng chính trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất ấy, phẩm chất của ông đă được thử thách và bộc lộ rơ ràng nhất: ḷng can đảm, tinh thần bất khuất và sự trung thành với danh dự quân nhân.

 

Sau khi trở về từ địa ngục tù binh, John McCain không chọn cuộc sống yên b́nh cho riêng ḿnh. Ông bước vào chính trường, trở thành Thượng nghị sĩ đại diện tiểu bang Arizona trong gần 31 năm, và năm 2008 trở thành ứng viên Tổng thống Hoa Kỳ của Đảng Cộng ḥa. Dù có những người ủng hộ và cũng có những người chỉ trích quan điểm chính trị của ông, rất nhiều người — kể cả những người khác đảng — đều nh́n nhận ông như một chính khách có nguyên tắc, sẵn sàng đặt đất nước lên trên lợi ích chính trị nhất thời.

 

1. Một phi công Hải quân trên bầu trời Việt Nam.

 

John McCain sinh ngày 29 tháng 8 năm 1936 tại Coco Solo, vùng Kênh đào Panama, trong một gia đ́nh có truyền thống quân sự. Cha và ông nội ông đều là đô đốc Hải quân Hoa Kỳ. Ông tiếp nối truyền thống gia đ́nh, tốt nghiệp Học viện Hải quân Hoa Kỳ năm 1958 và trở thành phi công hải quân.

 

Trong Chiến tranh Việt Nam, McCain tham gia các phi vụ oanh kích miền Bắc Việt Nam từ các hàng không mẫu hạm của Hải quân Hoa Kỳ.

 

Ngày 26 tháng 10 năm 1967, trong một phi vụ từ hàng không mẫu hạm USS Oriskany, chiếc máy bay cường kích A-4E Skyhawk do ông điều khiển bị hỏa tiễn pḥng không SAM-2 do Liên Xô viện trợ cho CS Bắc Việt bắn trúng trên bầu trời Hà Nội.

 

Máy bay rơi xuống khu vực hồ Trúc Bạch. McCain bị thương nặng: hai tay và một chân bị găy khi ông phải thoát khỏi chiếc máy bay đang rơi. Ông suưt chết đuối trước khi bị người dân và quân CS Bắc Việt bắt giữ.

 

Ngay từ giây phút đầu tiên bị bắt, ông đă phải đối diện với một thực tế nghiệt ngă: ông là một sĩ quan Mỹ giữa ḷng thủ đô của đối phương, trong tay một chế độ đang muốn khai thác ông như một công cụ tuyên truyền.

 

 

Năm năm rưỡi trong “Hanoi Hilton” – thử thách của ư chí.

 

Sau khi bị bắt, McCain được đưa vào nhà tù Hỏa Ḷ. Tại đây, ông trải qua những năm tháng đau đớn nhất trong cuộc đời.

 

Do bị thương nặng, ông cần được điều trị. Tuy nhiên, trong thời gian đầu, ông không nhận được sự chăm sóc đầy đủ. Sau này, chính McCain kể rằng ông đă sống sót một phần nhờ sự giúp đỡ của một số người khác trong hoàn cảnh tù đày.

 

Bắc Việt muốn sử dụng McCain cho mục đích tuyên truyền. Họ biết cha ông là Đô đốc John S. McCain Jr., lúc đó là Tổng tư lệnh Bộ chỉ huy Thái B́nh Dương Hoa Kỳ. Việc bắt được con trai của một vị tướng Mỹ là một chiến thắng về mặt tuyên truyền.

 

Họ nhiều lần gây áp lực buộc ông phải đưa ra những lời tuyên bố có lợi cho Bắc Việt. Nhưng McCain đă từ chối hợp tác.

 

 

Một trong những câu chuyện nổi tiếng nhất về ông là việc ông từ chối được trả tự do sớm khi phía Bắc Việt đề nghị thả ông trước một số tù binh khác v́ lư do cha ông là một đô đốc, một quân nhân cao cấp.

 

Theo quy tắc quân đội, tù binh được bắt trước phải được thả trước. McCain không muốn nhận đặc quyền cá nhân trong khi những đồng đội khác vẫn c̣n bị giam giữ.

 

Ông nói rằng ḿnh sẽ không rời khỏi nhà tù trước những người đă bị CSBV bắt trước ông.

 

Quyết định đó thể hiện một nguyên tắc căn bản của người lính: "không bỏ

rơi đồng đội."

 

Sự bất khuất trước tra tấn và tuyên truyền.

 

Trong thời gian bị CSBV giam giữ, McCain phải chịu nhiều h́nh thức ép cung và ngược đăi. Những thương tích ban đầu khiến sức khỏe ông suy giảm nghiêm trọng. Ông phải sống trong điều kiện thiếu thốn, bị biệt giam trong thời gian dài và chịu áp lực tinh thần nặng nề.

 

Nhưng điều mà nhà tù không thể lấy đi của ông là ư chí.

 

McCain sau này không phủ nhận những đau đớn ḿnh đă trải qua, nhưng ông cũng không biến quá khứ thành lư do để nuôi dưỡng hận thù cá nhân.

 

Năm 1973, sau khi Hiệp định Paris được kư kết, John McCain được trao trả trong Chiến dịch Homecoming, cùng với hàng trăm tù binh Mỹ khác.

 

Ông trở về Hoa Kỳ như một người hùng, nhưng điều quan trọng hơn là ông trở về với tư cách một người đă giữ được phẩm giá trong hoàn cảnh con người dễ bị khuất phục nhất.

 

2. Từ người lính trở thành chính khách.

 

Sau chiến tranh, McCain tiếp tục phục vụ trong Hải quân nhưng sau đó chuyển sang con đường chính trị.

 

Năm 1982, ông được bầu vào Hạ viện Hoa Kỳ. Năm 1986, ông trở thành Thượng nghị sĩ tiểu bang Arizona và giữ chức vụ này cho đến khi qua đời năm 2018.

 

Trong sự nghiệp chính trị, McCain nổi tiếng là người có quan điểm độc lập. Ông nhiều lần không đi theo đường lối chung của chính đảng ḿnh khi cho rằng điều đó trái với lương tâm hoặc lợi ích quốc gia.

 

Một trong những đặc điểm nổi bật của ông là tinh thần “Country First” – Đất nước trên hết.

 

Ông từng hợp tác với các nghị sĩ thuộc Đảng Dân chủ trong nhiều vấn đề quan trọng, dù điều đó đôi khi khiến ông gặp khó khăn trong chính nội bộ Đảng Cộng ḥa.

 

Năm 2008, John McCain trở thành ứng viên Tổng thống Hoa Kỳ của Đảng Cộng ḥa, đối đầu với Thượng nghị sĩ Barack Obama. Ông thất cử, nhưng bài diễn văn sau thất bại được nhiều người đánh giá cao v́ tinh thần ḥa giải và tôn trọng đối thủ.

 

Một di sản vượt khỏi chính trị.

 

John McCain qua đời ngày 25 tháng 8 năm 2018 sau thời gian chống chọi với bệnh ung thư năo.

 

Di sản của ông không chỉ nằm ở những chức vụ ông từng giữ, mà c̣n ở h́nh ảnh một người từng trải qua chiến tranh, nhà tù và thất bại chính trị nhưng vẫn giữ được niềm tin vào những nguyên tắc của ḿnh.

 

Đối với nhiều cựu chiến binh Hoa Kỳ, McCain là biểu tượng của sự hy sinh và ḷng trung thành. Đối với nhiều chính khách, ông là một ví dụ về việc đôi khi phải đặt nguyên tắc lên trên sự thuận lợi chính trị.

 

Từ một chiếc máy bay bốc cháy trên bầu trời Hà Nội năm 1967 đến chiếc ghế Thượng nghị sĩ tại Quốc hội Hoa Kỳ, cuộc đời John McCain là một hành tŕnh đặc biệt.

 

Ông đă từng là tù binh, nhưng không bao giờ để mất tự do trong tâm hồn.

 

Ông đă từng thất bại trong cuộc tranh cử Tổng thống, nhưng không đánh mất phẩm giá.

 

Và ông đă chứng minh một điều: danh dự của một con người không được đo bằng quyền lực họ đạt được, mà bằng cách họ đứng vững như thế nào khi đối diện với nghịch cảnh.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.

 

Mời đọc thêm bài: Chương tŕnh H.O. của Hoa Kỳ dành cho tù nhân "cải tạo" VNCH sau 1975

 

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính