Joan of Arc – Ánh lửa thánh thiêu trên giàn hỏa thế kỷ.

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

 

Ngày 14 tháng 7, đối với nước Pháp ngày nay, là một ngày hội lớn: Quốc khánh Pháp – ngày phá ngục Bastille năm 1789, mở đầu cho cuộc Cách mạng Pháp làm rung chuyển cả Châu Âu.

 

Nhưng nếu quay ngược dòng lịch sử về gần 400 năm trước, cũng vào một ngày tháng 7, nước Pháp từng chứng kiến một bi kịch khác. Đó là câu chuyện của một cô gái trẻ tên Jeanne d’Arc (Joan of Arc) – người sau này được nhân loại tôn kính gọi là Thánh nữ Jeanne d’Arc.

 

Một cô gái nông dân nghèo, không được học hành về quân sự, không có quyền lực hay địa vị, nhưng đã khoác áo giáp, cầm cờ ra trận, cứu nước Pháp khỏi một thời kỳ nguy khốn. Rồi cũng chính cô gái ấy lại bị bắt, bị xét xử và thiêu sống trên giàn hỏa bởi một phiên tòa mang màu sắc chính trị.

 

Một đời người ngắn ngủi, nhưng ngọn lửa của Joan đã cháy mãi trong lịch sử.

 

Ánh sáng từ miền quê nước Pháp.

 

Joan of Arc sinh năm 1412 tại làng Domrémy, vùng Lorraine, miền đông nước Pháp, trong một gia đình nông dân nghèo. Cha cô là Jacques d’Arc, mẹ là Isabelle Romée. Tuổi thơ của Joan không có gì đặc biệt ngoài việc cô là một cô gái ngoan đạo, chăm chỉ và có lòng thương người.

 

Nhưng khi lên khoảng 13 tuổi, Joan bắt đầu kể rằng cô nghe được những "tiếng nói từ trời cao". Cô tin rằng đó là lời chỉ dẫn của các vị thánh như Thánh Michael, Thánh Catherine và Thánh Margaret, kêu gọi cô cứu nước Pháp khỏi quân Anh.

Lúc ấy, nước Pháp đang chìm trong Chiến tranh Trăm Năm (1337–1453) giữa Anh và Pháp. Đây không chỉ là cuộc chiến tranh giành ngai vàng, mà còn là cuộc đấu tranh sinh tồn của một dân tộc. Quân Anh kiểm soát nhiều vùng đất Pháp, trong khi hoàng gia Pháp suy yếu, nội bộ chia rẽ.

 

Trong hoàn cảnh đó, một cô gái quê mới mười mấy tuổi lại tin rằng mình có sứ mạng thay đổi vận mệnh đất nước.

 

Từ cô gái nông dân thành nữ tướng chiến trường. Năm 17 tuổi, Joan tìm đến triều đình và xin được gặp Thái tử Charles VII – người đang tranh giành quyền kế vị nước Pháp.

 

Ban đầu, nhiều người hoài nghi. Một cô gái trẻ, xuất thân nông dân, làm sao có thể nói chuyện cứu nước?

 

Nhưng trước lòng tin mạnh mẽ, sự quyết đoán và những lời tiên đoán gây kinh ngạc, Joan đã thuyết phục được triều đình giao cho cô một vai trò trong quân đội.

 

Năm 1429, Joan khoác áo giáp, cưỡi ngựa dẫn quân tiến về thành Orléans, nơi quân Pháp đang bị quân Anh bao vây.

 

Chiến thắng tại Orléans đã trở thành bước ngoặt lịch sử. Dưới sự cổ vũ tinh thần của Joan, quân Pháp giành lại thế chủ động. Từ một đội quân đang tuyệt vọng, họ lấy lại niềm tin rằng nước Pháp vẫn có thể chiến thắng.

 

Sau đó, Joan thúc giục đưa Charles VII đến thành Reims để làm lễ đăng quang. Tháng 7 năm 1429, Charles VII chính thức trở thành vua nước Pháp.

 

Đối với người Pháp, Joan không còn là một cô gái làng quê nữa. Cô trở thành biểu tượng của hy vọng và lòng yêu nước.

 

Từ người cứu nước thành tù nhân.

 

Nhưng chiến tranh không kết thúc nhanh chóng, và hào quang của Joan cũng không kéo dài.

 

Ngày 23 tháng 5 năm 1430, trong một trận chiến gần thành Compiègne, Joan bị lực lượng Burgundy bắt giữ. Đây là phe đồng minh của người Anh trong cuộc nội chiến Pháp.

 

Sau đó, Joan bị bán lại cho người Anh với một khoản tiền lớn.

 

Ngày 14 tháng 7 năm 1430, cô bị giao cho Giám mục Pierre Cauchon của Beauvais – một nhân vật thân Anh.

 

Cauchon vốn xem Joan là mối đe dọa chính trị, bởi cô không chỉ giúp Charles VII lên ngôi mà còn làm sống lại tinh thần chống Anh của người Pháp.

 

Với người Anh, bắt được Joan không chỉ là bắt một nữ chiến binh. Đó là bắt lấy biểu tượng đã làm họ thất bại.

 

Phiên tòa dị giáo – một bản án đã được định trước.

 

Năm 1431, Joan bị đưa ra xét xử tại Rouen. Phiên tòa được tổ chức dưới danh nghĩa Giáo hội, nhưng phía sau là một cuộc đấu tranh quyền lực. Những cáo buộc đưa ra chống lại cô gồm: nghe lời ma quỷ, giả danh tiên tri, chống lại giáo hội, mặc quần áo đàn ông và cầm vũ khí.

 

Đặc biệt, việc Joan mặc áo giáp ra trận bị xem là vi phạm quan niệm tôn giáo thời đó về vai trò của phụ nữ.

 

Sau nhiều tháng thẩm vấn, Joan bị gây áp lực phải ký một bản thú nhận, trong đó cô đồng ý từ bỏ việc mặc y phục nam giới và không tiếp tục nghe theo những "tiếng nói thiêng liêng"

 

Nhưng vài ngày sau, Joan lại mặc quần áo đàn ông trong tù. Cô giải thích rằng mình làm vậy vì tin rằng các vị thánh đã trách cô vì từ bỏ sứ mệnh được giao.

 

Điều đó trở thành cái cớ để tòa án kết luận cô "tái phạm dị giáo". Bản án tử hình được tuyên.

 

Ngọn lửa Rouen – ngày một cô gái trở thành huyền thoại.

 

 

Ngày 30 tháng 5 năm 1431, tại quảng trường thành phố Rouen Joan of Arc bị đưa lên giàn hỏa.

 

Cô chưa đầy 20 tuổi.

 

Trước khi chết, Joan chỉ xin một cây thánh giá để nhìn thấy trong giây phút cuối cùng. Người ta kể rằng cô vẫn cầu nguyện khi ngọn lửa bắt đầu bùng lên.

 

Người Anh tưởng rằng họ đã tiêu diệt được một kẻ thù nguy hiểm.

 

Nhưng họ đã nhầm. Họ chỉ thiêu chết một thân xác, còn tinh thần Joan thì sống mãi.

 

Từ đống tro tàn ở Rouen, Jeanne d’Arc trở thành biểu tượng của lòng can đảm, đức tin và ý chí không khuất phục.

 

Giáo hội trả lại danh dự cho Joan.

 

Sau khi nước Pháp giành lại độc lập và tình hình chính trị thay đổi, vụ án Joan được xem xét lại.

 

Năm 1456, Giáo hội mở cuộc điều tra mới và tuyên bố bản án năm 1431 là sai lầm. Những cáo buộc chống lại Joan bị hủy bỏ, danh dự của cô được phục hồi.

 

Gần 500 năm sau ngày mất, vào năm 1920, Giáo hoàng Benedict XV chính thức phong Joan of Arc lên hàng Thánh nữ của Giáo hội Công giáo.

 

Một cô gái từng bị kết án dị giáo, cuối cùng lại trở thành một vị thánh.

 

Một người từng bị xem là tội phạm, cuối cùng trở thành anh hùng dân tộc của nước Pháp.

 

Từ giàn hỏa đến biểu tượng nước Pháp.

 

 

Ngày nay, tượng Joan of Arc có mặt ở nhiều nơi trên nước Pháp. Hình ảnh quen thuộc là một cô gái cưỡi ngựa, tay cầm cờ, ánh mắt hướng lên trời.

 

Bà tượng trưng cho lòng yêu nước, sự hy sinh và tinh thần chống lại sự áp bức.

 

Và khi nước Pháp kỷ niệm ngày 14 tháng 7 – Quốc khánh Pháp, người ta nhớ đến Bastille như biểu tượng của tự do. Nhưng trước cả Bastille, đã từng có một cô gái trẻ dám đứng lên vì nước Pháp bằng chính mạng sống của mình.

 

Nếu Bastille là tiếng nổ của một cuộc cách mạng, thì Joan of Arc là ngọn lửa tinh thần đã cháy trước đó nhiều thế kỷ.

 

Kết: Có người từng nói: "Joan không chết trên giàn hỏa. Cô chỉ biến thành ngọn lửa, rồi từ đó soi đường cho nước Pháp."

 

Giữa những bức tường cổ kính của Rouen, giữa tiếng chuông nhà thờ vang vọng qua nhiều thế kỷ, người ta vẫn nhớ đến một cô gái nhỏ bé đã dám tin vào điều mình cho là đúng.

 

Cô sống chưa đầy 20 năm, nhưng đã để lại một câu chuyện mà cả nhân loại vẫn còn kể lại.

 

Ngày 14 tháng 7 – ngày nước Pháp mừng tự do – cũng là dịp để nhớ rằng trong lịch sử, đôi khi một con người nhỏ bé cũng có thể trở thành ngọn lửa soi sáng cả một dân tộc.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.