John McCain và Donald Trump!

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Khi một tù binh “Hanoi Hilton” đối diện với một tổng thống không hiểu giá trị của sự hy sinh vì tổ quốc.

 

Trong lịch sử chính trị Hoa Kỳ hiện đại, hiếm có cuộc đối đầu cá nhân nào gây nhiều tranh cãi như mối giao tiếp giữa John McCain và Donald Trump.

 

Một người từng là phi công Hải quân Mỹ, bị CSBV dùng hoả tiển Sam của CSLX bắn rơi trên bầu trời Hà Nội, bị giam cầm hơn năm năm trong nhà tù Hỏa Lò, chịu tra tấn, bệnh tật và cô đơn nhưng vẫn giữ lời thề với đất nước.

 

Một người là tỷ phú bất động sản New York, ngôi sao truyền hình thực tế, sau này trở thành Tổng thống thứ 45 rồi 47 của Hoa Kỳ.

 

Hai con người.

 

Hai hoàn cảnh.

 

Hai cách nhìn hoàn toàn khác nhau về thế nào là “anh hùng”.

 

Và cuộc tranh luận giữa họ không chỉ là một cuộc đấu khẩu chính trị. Nó trở thành cuộc tranh luận sâu sắc trong xã hội Mỹ:

Một người có thể trở thành anh hùng vì chiến thắng hay vì chịu đựng?

 

Một người lính bị bắt trong chiến tranh là kẻ thất bại hay là người đã hy sinh tất cả?

 

1. John McCain: Người trở về từ địa ngục Hỏa Lò.

 

Ngày 26 tháng 10 năm 1967, chiếc máy bay A-4 Skyhawk do John McCain điều khiển bị CSBV bắn rơi trên bầu trời Hà Nội.

 

Ông nhảy dù xuống hồ Trúc Bạch trong tình trạng bị thương nặng.

 

Hai tay bị gãy. Một chân bị tổn thương nghiêm trọng. Ông không thể tự đứng lên.

Sau khi bị bắt, McCain bị CSBV đưa vào nhà tù Hỏa Lò, nơi các tù binh Mỹ gọi bằng cái tên đầy cay đắng: “Hanoi Hilton.”

 

Ông sống trong điều kiện thiếu thốn, bị biệt giam, bị thẩm vấn và chịu áp lực tâm lý nặng nề.

 

Nhưng điều khiến nhiều người kính phục nhất không phải chỉ là việc ông sống sót. Mà là việc ông đã từ chối được trả tự do sớm.

 

Khi phía CS Bắc Việt Nam phát hiện ông là con trai của Đô đốc John McCain Jr., họ muốn sử dụng việc thả ông như một chiến thắng tuyên truyền.

 

McCain có thể trở về Mỹ trước nhiều tù binh khác.

 

Nhưng ông từ chối. Ông nói rằng mình sẽ không rời đi trước những người đã bị bắt trước mình.

 

Đó là quyết định khiến ông phải tiếp tục chịu cảnh tù đày thêm nhiều năm.

 

Đối với những người ủng hộ ông, đó chính là phẩm chất của một người lính: không bỏ lại đồng đội.

 

Từ tù binh chiến tranh đến biểu tượng nước Mỹ

 

Sau khi trở về năm 1973, McCain tiếp tục phục vụ Hải quân. Những thương tích trong chiến tranh khiến ông không thể tiếp tục bay chiến đấu.

 

Ông bước vào chính trường. Năm 1982, ông được bầu vào Hạ viện.

 

Năm 1986, ông trở thành Thượng nghị sĩ liên bang Hoa Kỳ đại diện cho tiểu bang Arizona.

 

Trong hơn 30 năm tại Thượng viện, McCain nổi tiếng là một người thường xuyên đi theo lương tâm hơn là đường lối đảng phái.

 

Năm 2008, ông trở thành ứng cử viên tổng thống của Đảng Cộng hòa.

 

Ông thất bại trước Barack Obama. Nhưng sau cuộc bầu cử, ông vẫn được nhiều người Mỹ kính trọng như một biểu tượng của tinh thần phục vụ quốc gia.

 

Đối với nhiều cựu chiến binh Mỹ, John McCain không phải là người thất bại.

 

Ông là người đã trả giá cho đất nước bằng chính thân thể của mình.

 

2. Donald Trump và lời công kích gây phản đối.

 

Năm 2015, trong chiến dịch tranh cử tổng thống, Donald Trump đã tạo ra một trong những khoảnh khắc gây tranh cãi nhất liên quan đến John McCain.

 

Khi được hỏi về McCain, Trump đã nói: “Ông ấy không phải là anh hùng chiến tranh. Ông ấy là anh hùng chiến tranh vì ông ấy bị bắt. Tôi thích những người không bị bắt hơn.” (The Washington Post)

 

Câu nói này lập tức gây phản ứng dữ dội. Bởi vì đối tượng bị nhắm đến không chỉ là John McCain. Mà là hàng ngàn tù binh chiến tranh Mỹ từng bị bắt trong các cuộc chiến tranh.

 

Nhiều cựu quân nhân cho rằng Trump đã nhìn chiến tranh theo cách quá đơn giản: Người thắng là anh hùng. Người bị bắt là thất bại.

 

Nhưng đối với người lính, thực tế phức tạp hơn nhiều. Một phi công bị bắn rơi khi đang thi hành nhiệm vụ không phải là kẻ hèn nhát.

 

Một tù binh chịu đựng tra khảo nhiều năm không phải là người thất bại.

 

Vì sao Trump lại công kích McCain?

 

Mâu thuẫn giữa hai người không bắt đầu từ năm 2015.

 

Nó đã xuất hiện từ trước đó. Trump từng chỉ trích McCain về chính trị.

 

McCain cũng từng lên tiếng phê bình phong cách tranh cử của Trump.

 

Khi McCain trở thành một trong những tiếng nói chỉ trích Trump trong Đảng Cộng hòa, sự đối đầu càng gay gắt hơn.

 

Trump từng gọi McCain là một người “không thành công” trong chính trị.

 

Ông cũng nhiều lần chứng tỏ sự không hài lòng vì McCain không ủng hộ một số chính sách của ông ta.

 

Những người ủng hộ Trump cho rằng ông chỉ đang chỉ trích một chính trị gia có quan điểm khác biệt.

 

Nhưng những người bảo vệ McCain cho rằng Trump đã vượt qua ranh giới khi đụng đến quá khứ quân đội của một tù binh chiến tranh.

 

Hai quan niệm khác nhau về sự vĩ đại.

 

Điểm sâu xa nhất trong cuộc tranh cãi giữa Trump và McCain không chỉ là cá nhân.

 

Nó phản ảnh hai quan niệm khác nhau về nước Mỹ.

 

Donald Trump thường nhấn mạnh đến: chiến thắng, sức mạnh, thành công, khả năng thống trị đối thủ.

 

Trong khi John McCain thường nói về: nghĩa vụ, danh dự, sự hy sinh, trách nhiệm với đồng đội.

 

Trump nhìn thế giới qua lăng kính của người chiến thắng.

 

McCain nhìn thế giới qua lăng kính của người lính.

 

Một người hỏi: “Anh có thắng không?”

 

Một người hỏi: “Anh có giữ được danh dự khi thất bại không?”

 

Ngày John McCain qua đời.

 

John McCain qua đời ngày 25 tháng 8 năm 2018 sau thời gian chống chọi với bệnh ung thư não.

 

Trong lễ tang của ông, nhiều nhân vật chính trị thuộc cả hai đảng đã có mặt.

 

Những người từng bất đồng với ông cũng ca ngợi sự phục vụ của ông.

 

Đó là điều đặc biệt trong đời sống chính trị Mỹ:

Một người có thể tranh cãi gay gắt với đối thủ nhưng vẫn tôn trọng sự hy sinh của họ.

 

Tuy nhiên, mối giao tiếp giữa Trump và McCain vẫn là một vết nứt chưa bao giờ hoàn toàn khép lại.

 

Di sản của John McCain trong lịch sử.

 

Cuối cùng, lịch sử có thể sẽ không nhớ John McCain chỉ vì ông từng tranh cử tổng thống.

 

Người ta sẽ nhớ ông vì một buổi sáng năm 1967.

 

Một chiếc máy bay rơi xuống bầu trời Hà Nội.

 

Một người phi công bị thương nặng kéo lên khỏi hồ Trúc Bạch.

 

Một người tù nằm trong căn phòng tối của Hỏa Lò.

 

Một con người có cơ hội được tự do nhưng chọn ở lại với đồng đội.

 

Đối với nhiều người Mỹ, đó mới là định nghĩa của một anh hùng.

 

Không phải vì người đó chưa từng thất bại. Mà vì khi thất bại, họ vẫn giữ được phẩm giá.

 

Và có lẽ đó chính là điều khiến câu chuyện John McCain và Donald Trump trở thành một trong những chương đặc biệt nhất của chính trường Hoa Kỳ thế kỷ 21.

Một bên là câu hỏi: “Anh có chiến thắng không?”

 

Một bên là câu trả lời:

“Ngay cả khi bị đánh bại, tôi vẫn không đầu hàng.”

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.

 

Mời đọc thêm bài: Douglas Hegdahl: Chàng thanh niên “ngốc nghếch” thay đổi cuộc đời hàng trăm gia đình Mỹ tại Hỏa Lò.