Hề Trump và Greenland.

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Nói xong quên nên phải hát cương.

 

Greenland hay sân khấu xiếc? Nếu có một từ để tóm gọn câu chuyện hòn đảo Greenland và Tổng thống Donald Trump, thì từ ấy chỉ có thể là “hề”. Một hòn đảo băng giá, xa xôi, giàu khoáng sản và có vị trí chiến lược Bắc Cực, giờ bỗng trở thành sân khấu cá nhân của ông Trump, nơi lời nói bay lộn tùng phèo: hôm nay hăm dọa dùng võ lực, ngày mai lại hứa không làm gì cả.

 

Ngày thứ Tư vừa qua, tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Trump tuyên bố:

“Chúng tôi có lẽ sẽ chẳng thu được gì nếu tôi không quyết định dùng sức mạnh quá mức và lực lượng, nơi mà chúng tôi sẽ không thể bị ngăn cản. Nhưng tôi sẽ không làm vậy. Tôi không cần phải dùng võ lực. Tôi không muốn dùng vũ lực. Tôi sẽ không dùng vũ lực. Tất cả những gì Hoa Kỳ yêu cầu chỉ là một nơi gọi là Greenland.”

 

Nghe qua thì… trời đất ơi, ai mà hiểu nổi! Hôm trước hăm dọa dùng quân đội, hôm sau lại rút lời, như thể nói cho vui, nói cho đã miệng, rồi… xong rồi quên. Greenland trở thành sân khấu, và Trump là hề chính.

 

 

Múa võ và hát cương.

 

Hãy tưởng tượng cảnh tượng này: Trump đứng trên bục Diễn đàn Kinh tế Thế giới, với cặp kính, tay múa, kéo vô bung ra như đang chơi phong cầm, miệng nói: “Chúng ta có thể dùng sức mạnh tối đa, không ai ngăn cản được!” Rồi lập tức hạ giọng: “Nhưng tôi sẽ không làm đâu nhé.” Như một diễn viên xiếc vừa múa gậy, vừa nhảy lên nhảy xuống, vừa nhìn khán giả cười: “Xem tôi, quyền lực tối thượng mà tôi cũng nhún nhường, không sao đâu!”

 

 

Người dân Đan Mạch ôm bụng cười. Đồng minh Mỹ nhíu mày. Cố vấn ngoại giao quanh Trump chắc cũng chỉ biết… lắc đầu. Với Trump, Greenland không còn là hòn đảo chiến lược mà là… sân khấu, nơi lời nói bay lộn tùng phèo, hôm nay hăm dọa, mai lại hứa không làm, ngày kia lại ca cẩm: “Tôi chỉ muốn sở hữu thôi, không phải chiếm đâu!”

 

Đụng gì nói nấy, xong rồi quên triệu chứng của bịnh “Rối loạn tâm lý”. Rối loạn lưỡng cực (bipolar disorder): Thay đổi tâm trạng cực đoan, thích thứ này chán thứ khác. Rối loạn lo âu hoặc trầm cảm: Dễ thay đổi ý định vì lo lắng hoặc mất hứng thú.

ADHD (chú ý kém / hiếu động): Khó duy trì kế hoạch, dễ đổi

 

Câu nói của Trump cho thấy trọn vẹn phong cách: đụng đâu nói đó, hôm nay nói, mai quên, xong hết rồi! Không chiến lược. Không kế hoạch. Chỉ lời nói bay ra như pháo hoa, dư luận phải ngơ ngác, báo chí phải bận rộn tường thuật, meme chế ảnh xuất hiện tràn lan.

 

Ông từng nói muốn “mua” Greenland. Nghe thì dễ hiểu, nhưng hòn đảo không phải tài sản tư nhân mà là lãnh thổ tự trị của Đan Mạch. Ai cũng biết, việc mua Greenland là bất khả thi, nhưng Trump vẫn “hồ hởi” tuyên bố. Rồi hôm sau lại nói không dùng vũ lực. Ai nghe cũng phải nhăn mặt: một siêu cường mà tổng thống múa võ, hăm dọa, rồi rút lời, như đang… trình diễn xiếc giữa quốc tế.

 

 

Chính trị biểu diễn.

 

Trump biểu diễn trước báo chí, biểu diễn trước đồng minh, biểu diễn trước công chúng Mỹ, và thế giới trở thành khán giả. Ai cũng thấy rõ: ông nói gì thì nói, nhưng kế hoạch thì… không có gì cả. Greenland vẫn nguyên vẹn, Trump vẫn hề.

 

Lời nói của Trump không mang tính thực thi. Ông ta có thể hăm dọa dùng võ lực, nhưng thực tế không thể. Ông nói “tất cả những gì Hoa Kỳ yêu cầu chỉ là Greenland”, nhưng Greenland từ chối bán từ đầu. Đây là một ví dụ điển hình của kiểu “nói cho đã miệng, nói xong quên”, nơi mà công luận thế giới chỉ còn biết… ôm bụng cười bò mà không dám la lên.

 

Cố vấn ngoại giao ở đâu?

 

Câu chuyện này cũng phơi bày sự thiếu vắng cố vấn ngoại giao. Lẽ ra phải có đội ngũ chuyên nghiệp nhắc nhở tổng thống rằng Greenland không thể mua, không thể dùng võ lực, nhưng lời nói của Trump vẫn tràn ra như thác lũ. Cố vấn thì im lặng, dư luận thì chế ảnh, Trump thì vẫn múa võ, hát cương, cười toe toét.

 

 

Sân khấu và bi hài Quốc Tế

 

Nhìn vào vụ Greenland, người ta thấy một triết lý chính trị: nói cho vui, hăm dọa cho sợ chơi cuối cùng thì… xong hết rồi! Kiểu ngựa chứng sân trường giờ ra chơi!

 

Không chiến lược, không thực hiện, chỉ phát ngôn showbiz, tạo headline. Hòn đảo vẫn nguyên vẹn, các đồng minh vẫn cảnh giác, dư luận vẫn nhăn mặt, và Trump vẫn hát cương, múa võ.

 

Greenland còn cho thấy sự bất nhất trong chính sách ngoại giao Mỹ dưới thời Trump: hôm nay hăm dọa, mai nhún nhường, ngày kia lại hô mua, khiến tất cả phải bàng hoàng. Một số nhà phân tích gọi đây là “ngoại giao kiểu hề”, nơi mà lời nói bay bổng hơn cả thực tế, và toàn thế giới trở thành khán giả của một màn trình diễn không hồi kết.

 

 

Kết Luận: Băng đảo và hề Trump.

 

Câu nói của Trump về Greenland là biểu tượng của phong cách “đụng gì nói nấy, xong rồi quên”. Nó vừa gây cười, vừa đáng lo: cười vì hài hước phi thực tế, lo vì một tổng thống siêu cường dùng lời nói như trò đùa. Greenland vẫn nguyên vẹn, các đồng minh vẫn cảnh giác, và ông Trump vẫn tiếp tục… hát cương, múa võ, với một câu chuyện chưa có hồi kết.

 

Hề Trump và Greenland, xét cho cùng, là một bi kịch hài quốc tế: nơi quyền lực trở thành trò diễn, nơi lời nói không đi kèm hành động, và nơi mà mọi người trên thế giới phải vừa ngạc nhiên vừa cười ra nước mắt. Ai nói hòn đảo băng giá không thể sôi động chưa hẳn đúng; với Trump, Greenland là sàn diễn, khán giả là thế giới, và ông… là hề chính không ai thay thế.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.