Gánh Donald J. Trump khai trương tuồng mới!

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Tuồng hơi bị ế!

 

Donald Trump có một niềm tin gần như bất diệt: hễ ông ta bước ra sân khấu, phèng la chập choả của gánh sơn đông mãi võ bên nầy mua, bên kia mua. Thiên hạ thế nào cũng phải quay lại nhìn, vỗ tay, trầm trồ, và tốt nhất là… xếp hàng xin chụp hình chung.

 

Tuồng Hội đồng Hòa bình mà ông ta vừa bày ra chẳng khác nào một màn khai trương tuồng hát mới, nơi Trump tự phong mình làm hề chánh, đạo diễn, nhà sản xuất, và luôn cả người bán vé.

 

Tên gọi thì rất kêu: Board of Peace – Hội đồng Hòa bình. Nghe qua tưởng đâu đây là Liên Hợp Quốc phiên bản 2.0 nâng cấp, có hiệu quả hơn, nhanh gọn hơn, và nhất là… mang thương hiệu Trump. Ban đầu, ông Donald J. Trump nói hội đồng này nhằm giải quyết chiến sự Gaza. Nhưng ngồi chưa nóng đít, Trump đã mở rộng luôn sứ mệnh: xử lý xung đột toàn cầu.

 

(Diễn Nôm: chỗ nào tụi nó đang đánh nhau như Thái Miên chẳng hạn thì Trump tới kêu hai thằng bây phải ngưng đánh nhau! Không ngưng tao “tariff chết mẹ tụi bây hết ráo bây giờ)

 

Nói gọn lại, thế giới đang đại loạn, và Trump thấy mình là người duy nhất đủ bản lĩnh để dẹp loạn.

 

Trong bản dự thảo điều lệ bị rò rỉ, Trump nghiễm nhiên giữ ghế chủ tịch đầu tiên. Quyền lực thì khỏi nói: phủ quyết, khai trừ đảng viên (ý quên thành viên), điều hành gần như tuyệt đối.

 

Còn nhiệm kỳ? Ba năm cho người thường.

 

Riêng ai muốn ngồi vĩnh viễn thì cũng không khó, chỉ cần đóng một tỷ đô-la Mỹ. Hòa bình, theo cách hiểu rất Trump, là thứ có bảng giá rõ ràng.

 

Ban điều hành sáng lập cũng toàn gương mặt mốc quen thuộc: Marco Rubio, Steve Witkoff, Tony Blair, Jared Kushner. Người ngoài nhìn vào không khỏi bật cười: đây không phải là hội đồng hòa bình, mà là buổi họp mặt của những người “biết rõ Trump từ trong ruột già”.

 

Danh sách các nước nhận lời tham gia được Nhà Trắng khoe như chiến tích. Trung Đông có đủ mặt văn võ bá quan: Israel, Saudi Arabia, UAE, Qatar, Jordan, Ai Cập. NATO thì lác đác vài cái tên thân cận có khuynh hướng độc tài giống Trump như Thổ Nhĩ Kỳ, Hungary. Ngoài ra là những nước không mấy tiếng nói trong trật tự toàn cầu: Morocco, Pakistan, Indonesia, Kosovo, Kazakhstan, Uzbekistan, Paraguay, Việt Nam.

 

Đặc biệt gây chú ý là Belarus của ông Lukashenko, quốc gia lâu nay bị phương Tây cô lập vì nhân quyền và vì đứng chung hàng với Putin Nga xâm lược Ukraine. Nay được mời vào Hội đồng Hòa bình, Minsk coi như được Trump… gỡ bảng “cấm cửa”, ít nhất là trên sân khấu của ông ta.

 

Trump có vẻ rất khoái chí. Trong trí tưởng tượng của ông, đây là lúc thiên hạ ùn ùn kéo đến, chứng minh rằng chỉ cần ông giơ tay là thế giới sẽ xếp hàng theo sau.

Nhưng đời không giống kịch bản trong đầu Trump.

 

Các nước G7, tức nhóm giàu có và quyền lực nhất thế giới, phản ứng bằng một thái độ lạnh lùng đến mức phũ phàng.

 

Na Uy và Thụy Điển nói thẳng là không tham gia. Ý cảnh báo mô hình một hội đồng toàn cầu do một nguyên thủ dẫn dắt có thể vi hiến.

 

Pháp thì dự định từ chối, và khi Trump dọa áp thuế 200 phần trăm lên rượu vang và champagne, Paris chỉ nhún vai: rượu ngon không mua thì nghỉ uống.

 

Canada “đồng ý về nguyên tắc” nhưng nói thẳng là còn phải xem chi tiết, một cách nói lịch sự cho chữ… né.

 

Anh, Đức, Nhật thì im lặng, mà trong ngoại giao, im lặng thường đồng nghĩa với không mặn mà.

 

Nga và Trung Quốc chưa trả lời. Không phải vì họ đang suy nghĩ xem có nên tham gia hay không, mà vì họ chẳng dại gì ngồi vào một bàn chơi nơi Trump cầm trịch, trong khi quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc mới là con át chủ bài thật sự của họ.

 

Ngay cả Vatican cũng được mời. Giáo hoàng Leo, vị giáo hoàng người Mỹ từng không ít lần chỉ trích Trump, được đặt vào tình huống khá trớ trêu. Tòa thánh đáp gọn: đang cân nhắc.

 

Một cách từ chối rất… Công giáo.

 

Úc thì sao? Canberra chọn tư thế quen thuộc của một quốc gia thực dụng như lè phè kiểu Úc: “wait and see”. Đi đâu mà vội, mà vàng, Mà vấp phải đá, mà quàng phải dây.

 

Úc không vội vã vỗ tay hay, cũng chẳng buông lời chê tuồng dỡ ẹc.

 

Úc hiểu rằng đây có thể chỉ là một màn trình diễn chính trị ngắn hạn, mà tham gia sớm thì dễ mắc kẹt, rút ra thì mất mặt.

 

Về pháp lý, Hội đồng Hòa bình của Trump thực ra rất mỏng manh. Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc chỉ cho phép nó tồn tại đến năm 2027, và giới hạn nghiêm ngặt trong phạm vi Gaza. Ngoài khuôn khổ đó, quyền lực của hội đồng gần như chỉ tồn tại… trên giấy, và trong các bài diễn văn của Trump nổ banh “ta-long”!

 

Nhưng điều làm nhiều người bật cười không phải là tính pháp lý mập mờ, mà là căn bệnh háo danh lộ rõ. Trump dường như tin rằng chỉ cần ông dựng bảng hiệu “Hòa bình”, thì thiên hạ sẽ kéo đến đông như ngày khai trương casino.

 

Ông không hiểu, hoặc không muốn hiểu, rằng thế giới không vận hành theo logic của một show truyền hình thực tế.

 

Hòa bình không phải là cuộc thi tài, càng không phải là thương hiệu cá nhân. Việc các nước G7 đồng loạt đứng ngoài cho thấy một thông điệp rõ ràng: họ không tin vào một trật tự toàn cầu được xây trên cái tôi của một người.

 

Cuối cùng, Hội đồng Hòa bình của Trump giống một hài kịch hơn là một sáng kiến lịch sử. Trump đóng vai chánh, tự viết lời thoại, tự vỗ tay cho mình, và tưởng rằng khán giả không có lựa chọn nào khác ngoài việc hưởng ứng.

 

Nhưng khán giả đã khác xưa. Họ có thể đứng dậy bỏ về, hoặc đơn giản là ngồi im, khoanh tay, chờ xem màn kịch này sẽ hạ màn ra sao. Và đó có lẽ là điều khiến Trump khó chịu nhất: không phải bị phản đối, mà là không còn được vỗ tay tung hô. Phải vỗ tay rần rần làm áp lực hầu năm tới Donald J. Trump được cái Nobel Hoà Bình (đồ thiệt) như Tổng thống Dân chủ thổ tả như ông nông dân Jimmy Carter, như ông (cà phê sửa cha đen mẹ trắng) Barack Obama mới được.

 

Không có cái Nobel Hoà Bình đeo lủng lẳng trên cần cổ là Donald J Trump chết không nhắm mắt đâu nha. Tức quá mà nhắm sao được mà nhắm!

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.