Đảng Cộng Hòa bắt đầu xa cách Trump

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

1. Một số ứng cử viên Cộng Hòa đang công khai tạo khoảng cách với Trump.

 

Một số ứng cử viên Cộng Hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ 2026 đang bắt đầu tránh gắn quá chặt hình ảnh của mình với Tổng thống Donald Trump.

 

Tại Florida, ứng cử viên Cộng Hòa tranh chức thống đốc Byron Donalds, người được Trump ủng hộ, đã sửa lại trang vận động tranh cử, giảm đáng kể những hình ảnh và nội dung nhấn mạnh sự ủng hộ của Trump.

 

Dân biểu Maria Elvira Salazar thì công khai chỉ trích một số chính sách trục xuất di dân của chính quyền Trump.

 

Tại Iowa và Michigan, các ứng cử viên Cộng Hòa Ashley Hinson và Mike Rogers kêu gọi chấm dứt chiến tranh với Iran.

 

Tại Kansas, Thượng nghị sĩ Roger Marshall đặt vấn đề về hoạt động của cơ quan ICE — Immigration and Customs Enforcement — trong việc bắt giữ và trục xuất di dân.

 

Nhận định:

 

Đây là điểm đáng chú ý nhất của bài báo. Nó cho thấy trong nội bộ một đảng chính trị, sự trung thành với lãnh tụ không phải lúc nào cũng tuyệt đối. Khi các ứng cử viên phải tranh cử tại địa phương, họ có thể phải cân nhắc giữa đường lối của tổng thống và những vấn đề mà cử tri địa phương đang quan tâm.

 

2. Chiến tranh Iran và giá xăng trở thành vấn đề chính trị đối với GOP.

 

Theo bài báo, chiến tranh với Iran kéo dài gần bảy tháng và đã góp phần đẩy giá nhiên liệu lên cao. Điều này đặc biệt gây khó khăn cho các tiểu bang miền Trung Tây, nơi nông dân phụ thuộc nhiều vào diesel cho máy kéo, xe vận tải và các hoạt động sản xuất.

 

Ashley Hinson, Mike Rogers, Mariannette Miller-Meeks và Thượng nghị sĩ Dan Sullivan đều kêu gọi hạn chế việc xuất cảng nhiên liệu trong lúc giá diesel tăng cao.

 

Một số ứng cử viên Cộng Hòa trước đây từng ủng hộ chính sách Iran của Trump, nhưng nay bắt đầu nói rằng chiến tranh cần phải chấm dứt.

 

Đây là một ví dụ điển hình về mối liên hệ giữa chính sách đối ngoại và đời sống kinh tế trong nước. Một cuộc chiến ở Trung Đông có thể rất xa nước Mỹ về địa lý, nhưng khi giá xăng và diesel tăng, người dân Mỹ cảm nhận nó ngay trong túi tiền. Chính ở điểm này, một vấn đề đối ngoại biến thành vấn đề bầu cử trong nước.

 

3. Trump còn gây khó cho GOP qua chính sách xây dựng các trung tâm dữ liệu AI.

 

Bài báo đề cập một vấn đề ít được chú ý hơn: các data centers, tức trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo.

 

Trump tiếp tục thúc đẩy việc phát triển các trung tâm dữ liệu lớn, nhưng những dự án này đang gặp phản ứng tại nhiều nơi vì chúng tiêu thụ rất nhiều điện và tài nguyên.

 

Đối với các ứng cử viên Cộng Hòa tại địa phương, đây có thể trở thành một vấn đề khó xử: chính quyền liên bang muốn thúc đẩy AI và trung tâm dữ liệu, trong khi một số cộng đồng địa phương lo ngại về điện, nước, đất đai và tác động đến môi trường sống.

 

Nhận định:

 

Đây là điểm bài báo khá hay. Chính trị Mỹ hiện nay không chỉ xoay quanh Trump, di dân hay chiến tranh. Những vấn đề kỹ thuật như AI, điện năng và data centers cũng đang trở thành vấn đề chính trị địa phương.

 

4. Vấn đề di dân đang khiến một số dân biểu Cộng Hòa phải lên tiếng.

 

Tại Florida, Maria Elvira Salazar nói chính sách trục xuất của chính quyền Trump đã đi quá xa và cho rằng một bộ phận cử tri Hispanic từng ủng hộ Trump nay không hài lòng.

 

Tại Kansas, Roger Marshall cũng yêu cầu ICE phối hợp với cơ quan công lực địa phương trong các hoạt động thi hành luật di trú.

 

Đây là một thay đổi đáng chú ý bởi Kansas và Florida đều là những tiểu bang mà Trump đã thắng khá mạnh trong cuộc bầu cử năm 2024.

 

Nhận định:

 

Không nên hiểu điều này là toàn bộ đảng Cộng Hòa đã thay đổi lập trường về di dân. Bài báo chỉ cho thấy một số chính trị gia Cộng Hòa đang điều chỉnh cách tiếp cận vì phản ứng của cử tri tại địa phương. Hai chuyện này khác nhau.

 

5. Các ứng cử viên Cộng Hòa đang đứng trước một bài toán rất khó.

 

Theo Nathan Gonzales của Inside Elections, nếu một ứng cử viên Cộng Hòa cố tạo khoảng cách với Trump để thu hút cử tri độc lập, họ có thể làm mất lòng những cử tri Cộng Hòa vẫn trung thành với Trump.

 

Nói cách khác, họ đứng giữa hai nhóm: cử tri MAGA vẫn muốn họ trung thành với Trump; cử tri độc lập hoặc cử tri Cộng Hòa không hài lòng với một số chính sách của Trump lại muốn họ có lập trường riêng.

 

Đó là thế khó mà bài báo mô tả.

 

Nhận định:

 

Đây là mâu thuẫn căn bản của một đảng đang có một nhân vật lãnh đạo quá nổi bật. Một ứng cử viên có thể hưởng lợi từ thương hiệu Trump trong một nhóm cử tri, nhưng đồng thời cũng phải chịu trách nhiệm chính trị về những chính sách của Trump trước những nhóm cử tri khác.

 

6. Có dấu hiệu một bộ phận cử tri Cộng Hòa bắt đầu xem mình là người của đảng trước, người của Trump sau.

 

Một cuộc thăm dò của Echelon Insights được bài báo dẫn lại cho biết 56% cử tri Cộng Hòa được khảo sát nói họ xem mình trước hết là người ủng hộ Đảng Cộng Hòa, thay vì người ủng hộ Trump.

 

Con số này được bài báo so sánh với thời điểm Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai, khi 59% nói họ nghiêng về việc xem mình là người ủng hộ Trump hơn là ủng hộ đảng.

 

Nhận định:

 

Đây là con số đáng để theo dõi, nhưng không nên diễn giải quá xa. Một cuộc thăm dò chỉ phản ảnh nhóm người được khảo sát tại một thời điểm. Nó cho thấy một dấu hiệu thay đổi trong thái độ, chứ chưa đủ để kết luận rằng cơ sở Cộng Hòa đã quay lưng với Trump.

 

7. Trump vẫn có ảnh hưởng rất lớn trong GOP.

 

Mặc dù một số ứng cử viên bắt đầu tách mình khỏi Trump, bài báo cũng nhấn mạnh rằng Trump vẫn có một cơ sở MAGA trung thành.

 

Điều này khiến các ứng cử viên Cộng Hòa phải rất thận trọng. Họ có thể không muốn Trump xuất hiện quá nhiều trong chiến dịch của mình, nhưng cũng không thể dễ dàng quay lưng với ông ta.

 

Phía Tòa Bạch Ốc thì vẫn khẳng định Trump là “unequivocal leader”** — người lãnh đạo không thể tranh cãi — của Đảng Cộng Hòa.

 

Nhận định:

Vì vậy, nói rằng “GOP đã bỏ Trump” là quá sớm. Chính xác hơn là: một số ứng cử viên GOP đang tìm cách tạo khoảng cách với Trump trong những vấn đề cụ thể, trong khi Trump vẫn giữ ảnh hưởng đáng kể đối với đảng.**

 

8. Bài báo đặc biệt chú ý đến các tiểu bang vốn là thành trì Cộng Hòa.

 

Florida và Kansas được đưa ra làm ví dụ.

 

Trump thắng Florida với cách biệt 13 điểm năm 2024 và Kansas với 16 điểm. Nhưng bài báo cho biết một số ứng cử viên Cộng Hòa tại hai tiểu bang này hiện bắt đầu thận trọng hơn trong việc gắn mình với Trump.

 

Tại Florida, vấn đề di dân đặc biệt quan trọng vì tỷ lệ cử tri Hispanic khá lớn.

Nhận định:

 

Đây là điều đáng chú ý về mặt chính trị học. Khi một chính sách quốc gia bắt đầu ảnh hưởng đến những nhóm cử tri quyết định kết quả tại từng tiểu bang, ứng cử viên địa phương thường phải tìm cách cân bằng giữa đường lối của đảng và lợi ích chính trị của khu vực mình đại diện.

 

9. Bài báo cũng đưa ra những con số về cuộc bầu cử giữa kỳ.

 

Bài báo dẫn RealClearPolitics cho biết tỷ lệ cử tri được hỏi chấp thuận thành tích của Trump ở mức 39%, thấp hơn mức 43% lúc chiến tranh Iran bắt đầu và 50% khi ông bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai.

 

Bài cũng dẫn một cuộc thăm dò Suffolk University tại Michigan, trong đó Abdul El-Sayed dẫn Mike Rogers 47%-40% trong số cử tri có khả năng đi bầu. Tuy nhiên, đây chỉ là một cuộc thăm dò tại một thời điểm, không phải kết quả bầu cử.

Ở đây cần phân biệt rất rõ giữa số liệu thăm dò và kết quả thực tế.

 

10. Điều quan trọng nhất của bài báo.

 

Theo tôi, nếu rút toàn bộ bài xuống còn một câu thì có thể nói: Một số ứng cử viên Cộng Hòa đang cố chứng minh rằng họ có lập trường riêng với Trump, nhất là về chiến tranh Iran, giá nhiên liệu, di dân và một số chính sách kinh tế — nhưng họ vẫn phải đối diện với thực tế rằng Trump còn ảnh hưởng rất lớn đối với cử tri Cộng Hòa.

 

Bài báo không đơn giản kể chuyện “Cộng Hòa chống Trump”. Nó mô tả một sự giằng co trong GOP: một bên là lòng trung thành với Trump và căn cứ MAGA; bên kia là áp lực từ những cử tri quan tâm đến giá xăng, chiến tranh, di dân, kinh tế địa phương và những vấn đề thực tế khác.

 

Nhận định tổng quát

 

Điểm tôi thấy đáng chú ý nhất không phải là chuyện ai sẽ thắng cuộc bầu cử giữa kỳ, mà là mối giao tiếp giữa Trump và Đảng Cộng Hòa đang được thử thách bởi những vấn đề cụ thể.

 

Một chính trị gia có thể rất mạnh về mặt khẩu hiệu và thương hiệu cá nhân, nhưng khi người dân phải trả tiền xăng đắt hơn, nông dân phải mua diesel đắt hơn, cộng đồng phải đối diện với một dự án data center lớn, hoặc một gia đình Hispanic lo ngại về chính sách di trú, thì chính trị bắt đầu chuyển từ chuyện “Trump nói gì” sang “chính sách đó ảnh hưởng tới tôi ra sao.”

 

Đó cũng là lý do một số ứng cử viên GOP đang cố tạo ra khoảng cách nhất định với Trump mà không nhất thiết phải đoạn tuyệt với Trump.

 

Và đây, theo tôi, mới là câu chuyện chính của bài báo: Trump vẫn là một lực lượng rất lớn trong GOP, nhưng một số ứng cử viên Cộng Hòa đang bắt đầu tìm cách xây dựng bản sắc chính trị của riêng họ.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.

Theo The Hill và USA Today.