Cha con họa sĩ Ớt!

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

1. Họa sĩ Ớt – người mang hai khuôn mặt.

 

Trong làng báo chí Sài Gòn trước năm 1975, cái tên Hoạ sĩ Ớt từng khá quen thuộc với độc giả nhật báo “Điện Tín”. Với nét vẽ châm biếm sắc bén, Ớt nổi tiếng qua những bức tranh biếm họa đả kích quan chức, tướng lãnh, chính giới miền Nam và cả những nhân vật nước ngoài có ảnh hưởng tại Việt Nam.

 

Đối với độc giả thời đó, ông ta chỉ là một họa sĩ báo chí có ngòi bút mạnh, chuyên dùng hình ảnh và sự hài hước để phản ảnh đời sống chính trị xã hội. Tranh của hoạ sĩ Ớt có sức công phá bởi nét vẽ đơn giản nhưng chứa đựng nhiều ẩn ý.

 

Nhưng sau biến cố 30 tháng 4 năm 1975, cái tên Huỳnh Bá Thành lại được nhìn dưới một góc độ khác. Ông ta được biết đến là một người từng hoạt động cho phía cộng sản trong lòng đô thị miền Nam với bí danh Ba Trung.

 

Từ một họa sĩ biếm họa, Huỳnh Bá Thành bước sang một vai trò hoàn toàn khác trong bộ máy công an sau năm 1975. Một người từng sống trong môi trường báo chí, văn nghệ, hiểu rõ tâm lý giới cầm bút, nay lại trở thành một cán bộ trong hệ thống an ninh.

 

Chính sự đối nghịch đó đã khiến Huỳnh Bá Thành trở thành một nhân vật gây nhiều tranh luận: một bên là người hoạ sĩ cầm cọ, một bên là người tham gia vào guồng máy quyền lực chính trị gài bẫy đàn áp văn nghệ sĩ thời VNCH

 

2. Huỳnh Bá Thành – từ họa sĩ báo chí đến nhân vật quyền lực trong ngành công an.

 

Sau năm 1975, Huỳnh Bá Thành hoạt động trong ngành công an và trở thành một nhân vật có ảnh hưởng trong lĩnh vực truyền thông của ngành này. Với kinh nghiệm báo chí, khả năng viết lách và hiểu biết về đời sống văn nghệ, ông ta từng giữ vai trò quan trọng tại báo Công An TP.HCM, trong đó có chức vụ Tổng Biên tập. Huỳnh Bá Thành có sự tiếp tay đắc lực của đàn em là Từ Kế Tường, thư ký toà soạn.

 

Trong vai trò mới, ông ta không còn là người chỉ tạo ra những nét vẽ châm biếm trên mặt báo, mà trở thành một người tham gia định hướng thông tin trong một cơ quan truyền thông thuộc ngành công an.

 

Đối với nhiều văn nghệ sĩ, ký giả và trí thức miền Nam từng trải qua giai đoạn hậu chiến, tên tuổi hung thần Huỳnh Bá Thành gắn liền với những hoạt động điều tra, thẩm vấn và các vụ việc gài bẫy chính trị do Trùm CA Mai Chí Thọ, em ruột Lê Đức Thọ, làm đạo diễn.

 

Một trong những vụ án thường được nhắc đến là vụ được gọi là “Hồ Con Rùa” năm 1984, liên quan đến một nhóm văn nghệ sĩ, trí thức bị bắt với cáo buộc chống chính quyền CS. Trong số những người bị bắt có những tên tuổi như Nhã Ca, Doãn Quốc Sĩ, Duyên Anh, Phan Nhật Nam… Vụ việc từng gây chú ý trong và ngoài nước vì liên quan đến vấn đề tự do tư tưởng, hoạt động văn nghệ và quyền của giới trí thức.

 

Ngoài ra, trong thập niên 1980, những căng thẳng giữa chính quyền và một số tổ chức Phật giáo, trong đó có Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất, cũng trở thành vấn đề gây nhiều tranh luận về chính sách tôn giáo thời kỳ đó.

 

Với những người chỉ trích chính quyền cộng sản Việt Nam, Huỳnh Bá Thành được xem như biểu tượng của một lớp trí thức, văn nghệ sĩ đã chuyển từ lĩnh vực nghệ thuật sang phục vụ bộ máy quyền lực chính trị.

 

Huỳnh Bá Thành qua đời đột ngột vì nhồi máu cơ tim vào ngày mùng 2 Tết năm Quý Dậu, tức ngày 25 tháng 1 năm 1993, khi chỉ mới 53 tuổi.

 

3. Con gái Huỳnh Bá Thành – câu chuyện mới và cái bóng của quá khứ

 

Nhiều thập niên sau, cái tên Huỳnh Bá Thành lại được nhắc đến qua một câu chuyện khác liên quan đến con gái ông ta là Huỳnh Bá Thạch Thảo.

 

Theo thông tin từ cơ quan công an địa phương được truyền thông đăng tải, Huỳnh Bá Thạch Thảo từng bị Công an Bình Dương tạm giữ để điều tra liên quan đến cáo buộc lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Vụ việc được cho là có liên quan đến việc giả danh nhà báo, tạo dựng các mối quan hệ để nhận tiền để chạy án! Người xưa có câu: “Cha nào con nấy; rau nào sâu nấy. Đời cha ăn mặn đời con khát nước.” Làm ác gặp ác.

 

Câu chuyện cha con họa sĩ Ớt ứng nghiệm với

câu: “Gieo gió thì gặt bão” Chạy trời không khỏi nắng!

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.

 

 

(Chú thích hình: Mai Chí Thọ – Huỳnh Bá Thành, bí danh Ba Trung, nghệ danh Hoạ sĩ Ớt; đứng bên trái Mai Chí Thọ)