Canada – Mỹ: Cuộc chiến thương mại và “vũ khí điện lực”

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Cuộc tranh chấp thương mại giữa Mỹ và Canada đang leo thang.

 

Tỉnh Ontario của Canada đe dọa có thể cắt nguồn điện xuất cảng sang Mỹ để đáp trả chính sách thuế quan của Tổng thống Donald Trump.

 

Thủ hiến Ontario Doug Ford tuyên bố Canada phải sẵn sàng dùng mọi biện pháp để bảo vệ lợi ích của mình, kể cả việc hạn chế cung cấp điện cho các tiểu bang của Mỹ đang phụ thuộc vào nguồn điện từ Canada. Ông nói rằng Ontario cung cấp điện cho khoảng 1,5 triệu hộ gia đình và doanh nghiệp, đồng thời cảnh báo Tổng thống Trump nên chuẩn bị “pin dự phòng”.

 

Lời đe dọa này xuất hiện sau khi chính quyền Trump công bố các mức thuế mới nhắm vào ngành công nghiệp Canada, đặc biệt là xe hơi, linh kiện xe hơi và thép. Thuế đối với một số sản phẩm Canada được nâng lên mức 50%. Vì ngành sản xuất xe hơi của Mỹ và Canada liên kết rất chặt chẽ, nhiều linh kiện có thể qua lại biên giới nhiều lần trước khi một chiếc xe hoàn chỉnh được sản xuất. Do đó, thuế cao có thể ảnh hưởng không chỉ đến Canada mà cả các nhà máy và người tiêu dùng Mỹ.

 

Tổng thống Trump phản ứng mạnh mẽ, cho rằng lời đe dọa của Ontario chỉ là “sự khoe khoang”. Ông ta cáo buộc Canada đã hưởng lợi không công bằng từ quan hệ thương mại với Mỹ trong nhiều thập niên và cho rằng Mỹ không cần Canada nhiều như Canada cần Mỹ. Trump lập luận rằng chính sách thuế quan nhằm bảo vệ công nhân và doanh nghiệp Mỹ trước sự cạnh tranh mà ông cho là không cân bằng.

 

Về phía Canada, Thủ tướng Mark Carney cho rằng Mỹ đang gây sức ép không chấp nhận được đối với một đồng minh lâu đời. Ông tuyên bố Canada sẽ đáp trả tương xứng, áp dụng thuế đối với hàng hóa Mỹ để bảo vệ công nhân và doanh nghiệp Canada. Ngoài điện lực, Ontario còn cảnh báo có thể hạn chế xuất cảng các khoáng sản quan trọng sang Mỹ, những nguyên liệu cần thiết cho các ngành công nghệ cao và sản xuất hiện đại.

 

Xét về phía Tổng thống Trump, ông có lý khi cho rằng chính phủ Mỹ phải bảo vệ lợi ích kinh tế trong nước. Một quốc gia lớn như Mỹ luôn có quyền điều chỉnh chính sách thương mại để bảo vệ việc làm và ngành công nghiệp của mình. Nhiều cử tri Mỹ cũng ủng hộ quan điểm rằng các hiệp định thương mại trước đây chưa đem lại lợi ích đủ lớn cho công nhân Mỹ.

 

Tuy nhiên, điểm yếu trong lập luận của Trump là Mỹ và Canada không phải là hai nền kinh tế xa lạ. Đây là hai quốc gia có quan hệ thương mại sâu rộng nhất thế giới, cùng hợp tác trong nhiều lĩnh vực từ năng lượng, xe hơi, quốc phòng đến công nghệ. Khi áp thuế quá cao, doanh nghiệp Mỹ cũng có thể chịu thiệt vì chi phí sản xuất tăng lên, cuối cùng người tiêu dùng Mỹ có thể phải trả giá cao hơn.

 

Canada cũng có lý khi bảo vệ chủ quyền kinh tế của mình. Một quốc gia không muốn bị ép buộc trong các cuộc đàm phán thương mại là điều dễ hiểu. Canada có nguồn tài nguyên, năng lượng và khoáng sản quan trọng, nên có những công cụ để đáp trả.

 

Tuy nhiên, việc đe dọa cắt điện có thể là một chiến lược nguy hiểm. Điện lực và năng lượng là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống người dân và sự ổn định kinh tế. Nếu biến năng lượng thành vũ khí chính trị, quan hệ giữa hai nước có thể bị tổn thương lâu dài.

 

Nhìn tổng thể, không bên nào hoàn toàn đúng hoặc hoàn toàn sai. Tổng thống Trump đúng khi muốn bảo vệ lợi ích kinh tế Mỹ, nhưng việc đối đầu quá mạnh với một đồng minh thân cận có thể gây tác dụng ngược. Canada đúng khi bảo vệ quyền lợi của mình, nhưng cũng cần cân nhắc hậu quả của việc dùng những biện pháp quá cứng rắn.

 

Cuối cùng, trong một cuộc chiến thương mại giữa hai nước có nền kinh tế gắn bó chặt chẽ như Mỹ và Canada, rất khó có người chiến thắng tuyệt đối. Nếu căng thẳng kéo dài, những người chịu ảnh hưởng đầu tiên thường không phải là các nhà lãnh đạo chính trị, mà là công nhân, doanh nghiệp nhỏ và người tiêu dùng của cả hai quốc gia.

 

Cuối cùng, trong một cuộc chiến thương mại giữa hai nước có nền kinh tế gắn bó chặt chẽ như Mỹ và Canada, rất khó có người chiến thắng tuyệt đối. Khi các nhà lãnh đạo dùng thuế quan, năng lượng và tài nguyên làm công cụ gây áp lực, những người chịu ảnh hưởng trước tiên thường là công nhân, doanh nghiệp nhỏ và người tiêu dùng của cả hai bên.

 

Nói theo cách dân gian: “Trâu bò húc nhau, ruồi muỗi chết.” Trong cuộc đối đầu giữa hai người láng giềng khổng lồ này, điều quan trọng nhất vẫn là tìm được một thỏa thuận để hợp tác thay vì để cả hai cùng bị thiệt hại.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.