Biết Trump tham nhũng nhưng vì sao Đảng Cộng Hoà vẫn trung thành với ông ta?

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Câu hỏi này đi vào một nghịch lý lớn của chính trị Mỹ hiện đại: nếu một bộ phận cử tri và nhiều nhà quan sát cho rằng Donald Trump có nhiều vấn đề về đạo đức, pháp lý và xung đột lợi ích, tại sao Đảng Cộng Hòa vẫn tiếp tục trung thành với ông ta? Câu trả lời không chỉ nằm ở cá nhân Trump, mà ở sự thay đổi sâu sắc của chính trị Mỹ, cấu trúc quyền lực trong đảng và tâm lý cử tri.

 

Trước hết cần nói rõ: “Trump tham nhũng” là một nhận định chính trị gây tranh cãi. Những người chỉ trích ông ta thường dùng từ này để mô tả các cáo buộc như sử dụng quyền lực để phục vụ lợi ích cá nhân, các xung đột lợi ích giữa hoạt động kinh doanh và chức vụ tổng thống, việc bổ nhiệm người trung thành, hoặc các vụ kiện tụng liên quan đến ông. Trong khi đó, những người ủng hộ Trump cho rằng ông là nạn nhân của sự truy bức chính trị và rằng các cáo buộc chống lại ông mang động cơ đảng phái.

 

Vì vậy, vấn đề ở đây không chỉ là “có tham nhũng hay không”, mà là vì sao dù có nhiều tranh cãi, ông vẫn giữ được quyền lực trong GOP (Grand Old Party – Đảng Cộng Hòa).

 

1. Trump đã biến Đảng Cộng Hòa từ một đảng thành một phong trào.

 

Trước Trump, Đảng Cộng Hòa truyền thống dựa trên những giá trị như:

 

chính sách thuế thấp,!chính phủ nhỏ, tự do thương mại, chính sách đối ngoại mạnh, tôn trọng các định chế truyền thống.

 

Nhưng Trump đã thay đổi trọng tâm. Ông biến GOP thành một phong trào dựa nhiều hơn vào: chủ nghĩa dân túy (populism), chống giới tinh hoa Washington, chống nhập cư bất hợp pháp, chủ nghĩa dân tộc kinh tế, thái độ nghi ngờ truyền thông và các cơ quan nhà nước.

 

Đối với nhiều cử tri Cộng Hòa, Trump không còn chỉ là một chính trị gia. Ông trở thành biểu tượng của sự phản kháng chống lại một hệ thống mà họ cảm thấy đã bỏ quên họ.

 

Vì vậy, khi Trump bị tấn công, nhiều người không nhìn đó là “Trump bị xử lý vì sai phạm”, mà xem đó là “người đại diện cho họ đang bị hệ thống chống lại”.

 

2. Trump kiểm soát cơ sở cử tri Cộng Hòa.

 

Trong chính trị Mỹ, đặc biệt là trong các cuộc bầu cử sơ bộ (primary), một ứng viên phải thắng được cử tri trung thành nhất của đảng, chứ không chỉ cần được lòng toàn dân.

 

Trump có một khối cử tri rất trung thành. Họ thường tin rằng: ông Trump nói những điều mà chính trị gia khác không dám nói; ông Trump chống lại truyền thông mà họ không tin tưởng; ông Trump bảo vệ những giá trị văn hóa mà họ coi trọng; ông Trump không phải là một chính trị gia “điển hình”.

 

Điều này tạo ra một thực tế: một dân biểu Cộng Hòa có thể mất ghế nếu chống Trump trong cuộc bầu cử sơ bộ, nhưng ít khi mất ghế vì bị phe Dân Chủ chỉ trích.

 

Do đó, nhiều nghị sĩ chọn đứng về phía Trump vì lý do sinh tồn chính trị. Được cử tri MAGA chọn bầu sơ bộ trước cái đã. Chữ Tàu gọi là giả dại qua ải. Nói nhẹ hơn là "tránh voi chẳng xấu mặt nào" hay thói thực dụng "gió chiều nào che chiều nấy!"

 

3. Lợi ích chính sách quan trọng hơn vấn đề đạo đức đối với nhiều người

 

Một số lãnh đạo Cộng Hòa có thể không thích phong cách cá nhân của Trump, nhưng họ ủng hộ ông vì những kết quả chính sách mà họ mong muốn.

 

Ví dụ:nbổ nhiệm thẩm phán bảo thủ vào Tối cao Pháp viện; giảm thuế doanh nghiệp; bãi bỏ một số quy định kinh tế; chính sách năng lượng thuận lợi cho ngành dầu khí; quan điểm bảo thủ về súng và phá thai.

 

Đối với họ, câu hỏi không phải là “Trump có hoàn hảo không?”, mà là: “Ai sẽ thực hiện những chính sách mà chúng tôi muốn?”

 

Đây là một cách suy nghĩ rất thực dụng trong chính trị.

 

4. Tâm lý “chúng ta chống lại họ.

 

Một yếu tố rất mạnh là sự phân cực chính trị.

 

Nhiều cử tri Cộng Hòa không chỉ ủng hộ Trump vì Trump, mà còn vì họ phản đối Đảng Dân Chủ.

 

Tương tự, một số cử tri Dân Chủ cũng có xu hướng bỏ qua những vấn đề của lãnh đạo phe mình vì họ sợ phe đối lập thắng.

 

Trong môi trường chính trị phân cực, đạo đức đôi khi bị đặt sau câu hỏi:

“Ông Trump có giúp phe chúng ta thắng không?”

 

Chính tâm lý này khiến các tiêu chuẩn đánh giá giữa hai phe ngày càng khác nhau.

 

5. Vì sao các lãnh đạo Cộng Hòa khó thay thế Trump?

 

Đây là điểm quan trọng.

 

Nhiều người trong GOP từng nghĩ rằng Trump chỉ là một hiện tượng tạm thời. Nhưng họ phát hiện ra: ông Trump có khả năng huy động cử tri rất mạnh; ông ta gây ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội; ông Trump có thương hiệu cá nhân vượt xa nhiều chính trị gia khác; ông ta có khả năng thu hút truyền thông miễn phí.

 

Những người từng chỉ trích Trump như nhiều lãnh đạo Cộng Hòa sau đó phải thay đổi thái độ vì nhận ra rằng đối đầu với Trump có thể đồng nghĩa với mất sự nghiệp chính trị bị bọn MAGA cuồng Trump cho về vườn chăn vịt. Điều nầy thấy rất rõ ở các vị dân cử Mỹ gốc Việt ở địa phương như Orange County.

 

6. Một yếu tố khác: nhiều cử tri không nhìn ông Trumo qua tiêu chuẩn đạo đức truyền thống.

 

Trump là một nhân vật khác thường. Những điều từng có thể phá hủy sự nghiệp của một chính trị gia trước đây — phát ngôn gây tranh cãi, đời tư, phong cách công kích — lại không nhất thiết làm giảm sự ủng hộ của ông.

 

Một số người ủng hộ thậm chí xem những cuộc tranh cãi đó là bằng chứng rằng ông “không thuộc giới chính trị chuyên nghiệp”.

 

Nói cách khác, điểm yếu đối với người này lại trở thành điểm mạnh đối với người khác.

 

 

Nhận định.

 

Sự trung thành của Đảng Cộng Hòa đối với Trump không chỉ là vì họ “không thấy sai phạm”, mà vì Trump đã thay đổi bản chất cuộc chơi chính trị.

 

Ông đã tạo ra một liên minh gồm: những cử tri cảm thấy bị bỏ quên, những người phản đối giới tinh hoa, những nhóm bảo thủ về văn hóa, những chính trị gia cần sự ủng hộ của cơ sở Trump.

 

Điều đáng chú ý nhất là: Trump không chỉ lãnh đạo Đảng Cộng Hòa; ông đã tái định nghĩa Đảng Cộng Hòa.

 

Vì vậy, muốn hiểu tại sao GOP trung thành với Trump, không thể chỉ nhìn vào câu hỏi “Trump tốt hay xấu”, mà phải nhìn vào câu hỏi lớn hơn:

“Tại sao hàng chục triệu cử tri Mỹ cảm thấy ông Trump là người đại diện cho họ, dù ông bị rất nhiều người khác xem là mối đe dọa đối với các chuẩn mực chính trị truyền thống?

 

Đó chính là lý do hiện tượng Trump vẫn tồn tại mạnh mẽ trong chính trị Mỹ.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.

 

Mời đọc tiếp bài: Trump: Diễn viên chính của một vở tuồng chính trị do phong trào cực hữu viết kịch bản?