'Que sera sera’

Ca khúc bất hủ qua giọng hát Doris Day

 

Đinh Văn Tiến Hùng

 

 

Doris Day qua đời tại nhà riêng vào ngày 13/5/2019 ở tuổi 97. Hôm nay, 'Que sera sera' - ca khúc bất hủ gắn liền với giọng hát của bà vang lên khắp nơi trên thế giới, như một lời chào tạm biệt.

 

 

 

*Que sera sera (Whatever will be, will be) được viết theo điệu Valse, gồm 3 phần xoay quanh 3 giai đoạn trong đời người. Thời thơ ấu, tuổi trẻ với t́nh yêu và trở thành cha mẹ.  Giữa mỗi đoạn  sẽ có một câu hỏi vang lên "Tôi sẽ trở thành ai?" hoặc "Điều ǵ ở phía trước?". Câu trả lời chính là tựa bài hát được lặp lại nhiều lần: Điều ǵ đến sẽ đến.

 

Đây là sáng tác của bộ nhạc sĩ Ray Evans và Jay Livingston, trước đó từng giành được 2 giải Oscar cho hạng mục nhạc phim xuất sắc nhắc. Livingston nhận được đề nghị sáng tác bài hát này từ đạo diễn Alfred Hitchcock cho bộ phim The Man Who Knew Too Much của ông đang khởi quay, có sự tham gia của Doris Day. “Bài hát này sẽ được Doris Day thể hiện trong cảnh phim khi cô ấy hát ru cho cậu con trai. Quan trọng hơn, tựa bài hát nên là tiếng nước ngoài, không nên lấy tựa tiếng Anh v́ chồng của Doris trong phim là một vị đại sứ đă đi rất nhiều nơi trên thế giới” - Hitchcock nói với Livingston như thế qua điện thoại.

Thời điểm này, Doris Day đă là ca sĩ nổi danh, đóng hai bộ phim và là con cưng của hăng đĩa Columbia Records. Việc đưa Doris ghé qua nghệ thuật thứ 7 nằm trong chiến lược phát triển song hành tài năng của Doris trong âm nhạc và điện ảnh. Thế nhưng, Doris không phải là diễn viên Hitchcock mong muốn. Ông nhận Doris vào phim v́ sức ép của hăng phim để có được sự tham gia của nam diễn viên James Stewart. Và khi cảm thấy không thể nào điều khiển được khả năng diễn xuất của Doris, ông đă nghĩ ra cách đặt viết một bài hát để cứu lấy bộ phim.

Evans và Livingston đă suy nghĩ rất nhiều sau cú điện thoại của Hitchcock. Bất chợt, Livingston nhớ đến bộ phim Italia ông đă xem trước đó hai năm, The Barefoot Contessa, mà trong đó ông vô cùng ấn tượng với khẩu hiệu của nhân vật Rossano Brazzi -  Che Sera, Sera (Điều ǵ đến sẽ đến). Evans và Livingston quyết định lấy khẩu hiệu trong phim làm tựa đề bài hát nhưng đổi chữ “Che” trong tiếng Ư thành “Que” trong tiếng Tây Ban Nha. Bài hát được gửi tới Hitchcock và hăng Paramount và được Hitchcock chọn trở thành bài hát chủ đề cho phim.

 

Nhưng Doris kiên quyết không bước vào pḥng thu v́ cho rằng bài hát quá trẻ con, khác với những bản nhạc t́nh từng thể hiện. Không điều ǵ lay chuyển được, cả ekip cầu cứu hăng phim. Doris Day miễn cưỡng thu âm với điều kiện chỉ hát đúng một lần, c̣n chất lượng th́ hăy để như tựa bài hát “que sera, sera”. Doris Day nói với hai nhạc sĩ: “Đây là lần đầu tiên cũng là sau cùng các vị nghe tôi hát bài này”. Evans và Livingston nghe xong chỉ biết thở dài ngao ngán khi nghĩ đến tương lai của một ca khúc được viết riêng cho một ca sĩ và bị chính cô hắt hủi ngay từ khi bắt đầu.

 

*Nghe ca khúc Que sera sera:

 

Năm 1956, The Man Who Knew Too Much ra rạp. Với số vốn 1,2 triệu USD, phim nhanh chóng thu về 12 triệu USD - một con số lợi nhuận khổng lồ. Mặc dù phim bị chê tơi tả, Doris Day vẫn được khen ngợi hết lời. Que sera sera thoát khỏi đời sống của một bài hát nhạc phim, trở thành ca khúc nổi tiếng nhất trong năm 1956, đứng thứ 2 tại Mỹ trên bảng xếp hạng Billboard và hạng nhất ở Anh trong suốt nhiều tuần liền.

 

Que sera sera mang về cho Evans và Livingston giải Oscar thứ ba ở hạng mục nhạc phim hay nhất, c̣n Doris Day bắt đầu xem nó như một tấm bùa hộ mệnh cho sự nghiệp. Bài hát được dịch ra nhiều thứ tiếng, tiếng Anh là Whatever will be, will be. Bản Việt ngữ do nhạc sĩ Phạm Duy viết lời có tựa: Biết ra sao ngày sau, được công chúng yêu nhạc Việt thuộc đến tận hôm nay.

 

Minh Nguyễn

 

 

*Qua những ḍng giới thiệu trên của Minh Nguyễn, nhạc phẩm ‘Que Sera, sera’ đă được nhạc sĩ Phạm Duy dịch sang lời Việt là ‘Biết ra sao ngày sau?’ với giọng hát truyền cảm của ca sĩ Thanh Lan vào thập niên 60.

 

 

Nhạc phẩm được giới trẻ ưa thích, đồng thời cùng thuyết hiện sinh (Lưu ư đến thực tại hơn là tư duy và cụ thể hơn là lư thuyết) mà tiêu biểu nhất qua 2 nhà văn trẻ Jean Paul Sartre và Francois Sagan nổi danh bên Pháp, tràn vào VN với những tác phẩm như Bonjour Tristrsse (Buồn ơi chào mi) hay La Nausee (Buồn nôn)- Theo đúng phong trào các bạn trẻ nam tóc để dài, nữ cắt cao, tay thường cầm mấy tác phẩm của Sartre hay Sagan…

 

Trong khi thuyết nhân vị đang mờ nhạt dần, tuổi trẻ ham vui bị cuốn hút theo phong trào hiện sinh dễ nổi loạn và chủ trương tận hưởng cuộc sống hiện tại…

 

Tôi lợi dụng mấy ngày phép ḥa ḿnh vào cuộc sống vội vă đang cuốn hút lớp người trẻ. Hai  chúng tôi chọn chiếc bàn trống ngoài vỉa hè để nh́n ḍng người qua lại.

 

Tôi mặc đồ rằn ri, ngực mang bằng dù. Cầu vai là huy hiệu Binh chủng, con cọp  chồm qua cánh dù lộng gió cùng 3 tia chớp biểu tượng xâm nhập bằng Không- Thủy- Bộ. Chiếc mũ xanh lá  rừng nghiêng trên mái tóc- Em nữ sinh viên sĩ quan sắp ra trường trong bộ đồ xanh gọn gàng thẳng nếp, vóc dáng tươi trẻ c̣n e lệ, nhưng tự hào sánh bước cùng nam nhi giúp Quê hương thời ly loạn.

(Nữ nhi từ giă sân trường, dẹp yên việt cộng lên đường chiến chinh)

 

Nhiều bạn trẻ nh́n chúng tôi th́ thầm to nhỏ v́ lạ mắt và hơi mặc cảm…

 

Tiếng ca sĩ Thanh Lan vang lên trầm buồn trong nhạc phẩm ‘Biết ra sao ngày sau’ làm tôi bừng tỉnh nhớ lời khuyên nhủ của người mẹ quá cố.Tôi đốt thuốc, nh́n làn khói bay lên trong gió cuốn theo những ḍng thơ chợt đến:

 

 

Ồ, hút thuốc tại sao tôi hay hút?

Thả khói buồn cho loang nhẹ vào không.

Nh́n khói bay lên, cuốn cuộn thành ṿng,

Tôi chợt nghĩ ư ǵ xuyên qua đó.

 

Người ta bảo thi nhân thường mơ mộng,

Nh́n cuộc đời với tâm hồn sôi động.

Nhưng chọn ǵ, lựa một để mà say?

Xưa không hiểu nh́n mẹ níu cánh tay,

Và khẽ hỏi:’Tại làm sao thế mẹ?’

Mẹ tôi mỉm cười, cúi đầu bảo nhẹ:

‘Mai lớn rồi con sẽ hiểu lời này.’

Khi trưởng thành tôi cũng chưa dám say,

Say lối sống quay cuồng trong men rượu,

Mê giai nhân đuổi theo đời lăng tử.

Sống lang thang một viễn khách phiêu du,

Chen chúc thân trong đêm tối sa mù,

Phá tan cả tuổi trẻ đầy tươi đẹp.

 

Nhưng mai sau cuộc đời nào ai biết?

Sống bồng bềnh trôi dạt như áng mây,

Nhớ lời mẹ vươn lên sống từng ngày,

Xua nỗi buồn tôi: Thả thơ vào khói.

 

 

Đinh Văn Tiến Hùng

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính