Đọc “Ráng Chịu” của Trạch Gầm

 

Đinh Lâm Thanh

 

 

Đối với Trạch Gầm, chỉ có hai cái đáng quý và đáng nhớ trong đời anh : Bạn và Rượu. Hai lãnh vực nầy tuy xa nhưng mà gần, vì uống rượu thì phải có bạn mà gặp bạn thì cần phải có rượu ! Rượu và Bạn được Trạch Gầm trang trọng nhận làm hành trang kể từ lúc anh bước chân vào quân trường Thủ Đức, rồi theo chân anh trên khắp các nẽo đường đất nước. Và cho đến ngày nay, đối với anh, vẫn còn là một cái gì trang trọng và đáng quý nhất đời. Đọc ‘Vụn Vặt’ những người yêu thơ Trạch Gầm sẽ cảm thông được thế nào là ‘tình huynh đệ’ của những ai đã một thời chiến đấu bên nhau, cũng như để tưởng nhớ những chiến hữu đã an nghỉ trong lòng đất hay đang còn lây lất dưới chế độ cộng sản ‘Vụn Vặt’ là những kỷ niệm tình người, được Trạch Gầm dệt thành thơ với lối gieo vần ân tình và giản dị.

 

Trạch Gầm dùng chữ ‘Vụn Vặt’ làm tựa đề cho tập thơ đầu tay, có lẽ do bản tính khiêm tốn của anh, nhưng tôi cho đó những giòng thơ lớn và chân tình phát xuất từ con tim…vì nó bộc lộ tấm lòng bao la của anh đối với tình yêu quê hương, với bạn bè đồng đội, và cũng trong đó, chính là nỗi uất ức của một người lính đã tức tưởi bỏ súng giữa đường…

 

Hơn một năm sau anh cho xuất bản tập thơ thứ hai. Lần nầy Trạch Gầm mượn hai chữ ‘Ráng Chịu’ để làm đề tài cho 85 bài thơ và 8 bản nhạc do Quang Lăng, Nguyễn Hữu Tân, Hoa Sông Kiên, Quốc Anh và Yên Ly phổ nhạc. Đặc biệt trong tập thơ nầy, nhiều bài anh viết từ năm 1966 (Tuổi Trẻ Bây Giờ Là Quê Hương), 1970 (Không Đề – Nói Với Người Tình Tuổi Dưới 20 – Viết Từ Lai Khê)…không ngoài mục đích ca ngợi quê hương đất nước, tình yêu thầm kín của tuổi thanh xuân đồng thời nói lên cái thân phận con người trước và sau một cuộc chiến tương tàn.

 

Ta có một ngày…một ngày ngồi khóc

Ta có một ngày gãy đổ ước mơ

Mười năm lính tưởng đâu là sỏi đá

Ai có ngờ lại ngồi khóc như mưa

… …

 

Thân lính trận, nhận lịnh gì không nhận

Nhận lịnh đầu hàng…rời rã tai ương

Hồn chinh chiến chỉ còn trơ thân xác

Thân xác không hồn…điếng ngắt cô đơn

… …

 

Thôi chia tay, mà về đâu đã chứ

Mất hết cả rồi…mất dễ như chơi

Lịch sử sang trang…sang trang lịch sử

Mất cả vinh quang, mất cả ngậm ngùi

 

Mỗi lần nhắc đến quá khứ anh đều đề cập đến rượu và những người bạn đã một thời cùng chia sẻ sống chết với nhau. Nhưng những ai quen biết đều thấy tội nghiệp cho Trạch Gầm : Rượu lúc nào vẫn còn đó nhưng anh chỉ được phép ngồi nhìn mà thôi :

 

Xin lỗi mầy, ừ tao xin lỗi

Một giọt bây giờ tao uống không vô

Cái gan tao đã thành gan phá lấu

Mầy không tin, cứ nhậu…ngon ơ !

 

Bốn câu thơ trên trong bài ‘Ngồi Nhìn Bạn Bè Uống Rượu’ mà Trạch Gầm đã đọc cho tôi nghe lúc anh vừa viết xong, trong một đêm, khi hai đứa nằm dài giữa salon tại nhà ở Anahem. Nghe đọc, tôi không can đảm nhìn vào mắt anh, dù dưới ánh đèn đỏ trên bàn thờ Cụ Bà thân mẫu của anh, tôi vẫn thấy những giọt nước mắt cứ theo lời thơ tuông xuống. Tôi rùng mình và lòng bỗng dưng chùng lại. Những hình ảnh chia sẻ ‘ngụm rượu tình nghĩa’ với đồng đội trong những lúc ngồi chờ giặc dưới giao thông hào đang hiện về trước mắt và làm tôi bật khóc…

 

Ngày xưa, mầy tới đâu, tao tới đó,

Nhắc lại à…mà nhắc lại làm chi

Mình rượt giặc, giặc rượt mình…tung tóe

Khi quay về lại chan chát…cụng ly

Ly mầy, ly tao, ly cho thằng chết

Thằng chết rồi mình uống thế được sao

Lính bọn mình toàn những tay hào kiệt

Xô lệch trời đất, xô lệch thương đau

Làm quan, nghèo, mình chơi bằng rượu đế

Lại cợt đùa uống nước mắt Quê Hương

Nước mắt Quê Hương, uống sao cho hết

Ngập núi, ngập rừng ngập cả gió sương

Đã chết rồi giờ tao lại muốn sống

Sống để nhìn chung cuộc một trò chơi

Mầy còn sức cứ mình ênh ngồi uống

Ly cuối, dành cho…thân phận ngậm ngùi.

 

Xong bài thơ, cả hai đều qua một đêm thức trắng trong tố ấm gà trống nuôi con. Chúng tôi không nói gì thêm, yên lặng và buồn cho vận nước, cho số phận con người cũng như cuộc đời nổi trôi của những kẻ tha phương không có ngày về. Rồi những lần gặp gỡ tiếp theo, anh không được phép uống nhưng ngồi nhìn bạn bè nâng ly, có thể cảnh nầy giúp anh sống lại một thời sống chết với bạn bè đồng đội :

 

Uống đi mầy cứ làm thêm vài chén

Nhớ đừng say, còn nghĩ đến anh em

Những thằng bạn của một thời chinh chiến

Đổi mạng mình…để lấy sự bình yên

… …

 

Mầy nhắc trước hay là tao kể trước

Mỗi dấu giày mình khép một mùa xuân

Bù Đăng, Phó Bình, Suối Ngô, Xóm Được

Mười ngón tay, cứ mất từng thằng

Rồi giữa đường gãy cánh, bạn bè thất lạc nhau, kẻ vô tù, người ra đi…

Súng trên tay bỏ xuống

Rõ ngu hơn người ngu

Rồi ôm nhau khóc lóc

Còn rủ nhau vô tù…

 

Hai chữ ‘Ráng Chịu’, có lẽ anh dùng để tự an ủi cái thân phận thiệt thòi của tuổi trẻ trước vận nước đảo điên, trước cuộc chiến khốc liệt hay để vỗ về những người bạn đã nằm xuống, chết gục trong tù, chìm sâu dưới biển hay dở sống dở chết nơi đất khách quê người…rồi hôm nay được gì hay chỉ còn lại những niềm đau bất tận :

 

Với Quê Hương, ta một đời ráng chịu

Người thương ta rồi…cũng ráng chịu theo

Lỡ yêu tính năm vài tuần…níu kéo

Chụp giựt không bằng mà vẫn cứ yêu

……

 

Ta vào lính, bài học đầu ráng chịu

Cứ thi hành, muốn khiếu nại, làm sau

Mỗi một mạng…đổi đuợc vài ba phút

Chiến trường đau, ngập lút, lút cả đầu

……

 

Cứ ráng chịu. Tin có ngày mai đẹp

Bỏ nụ cười người vào túi rong chơi

Ta xin cả những gì người thua thiệt

…đốt từng trang. Thắp sáng lại cuộc đời

Trang nhật ký người lại thêm nước mắt

Ráng chịu te tua, ráng chịu tận cùng

Bọn ta sống, sao Quê Hương lại mất

Xót xa nầy…còn ráng chịu nổi không

… …

 

Và ‘Ráng Chịu’ cũng có thể là một nuối tiếc những gì mà con tim thời loạn hằng ước mơ nhưng phải buộc lòng giã vờ làm kẻ ngây-thơ-vô-tình để chấp nhận khoác lên vai món nợ núi sông ! Rồi quả đất tròn, ước mơ trở về nhưng cuộc đời đã rẽ làm đôi, đầu tóc đổi màu…thôi thì đành ‘ráng chịu’ !

 

Hồi mới quen

Em bảo ta đừng bao giờ xin lỗi

Cắm đầu yêu thì làm gì nên tội…

Một trăm năm có rảnh phút nào đâu

Ta hẹn lung tung, hẹn lần hẹn lữa

Đời ta xuôi ta có lắm bạn bè

Những thằng bạn chia cả trời khói lửa

Chân đạp mòn cả vạn sơn khê…

Có lẽ vì thế mà anh đã vuột mất tình yêu…Cho đến một ngày :

Đêm ngồi nghe em hát

Rối bời sương Cali

Tóc thời gian bạc trắng

Em mang buồn…giấu đi

… …

 

Cứ hờn anh em nhé

Bằng gợi nhớ đau thương

Anh xa rời cuộc chiến

Như…một chuyện hoang đường

Rồi Trạch Gầm đành phải thú nhận :

Anh kể em nghe tháng ngày phiêu bạt

Đốt đuốc quạnh hiu, tìm kiếm mỏi mòn

Phân nửa mặn nồng lạc từ ký ức

Tặng cho cuộc đời…vượt suối trèo non

 

Cuộc sống nơi quê người và nguồn yêu thương duy nhất của anh, bây giờ chính là :

 

Sáng vào trường…

Con ăn hamburger, hot dog

Chiều về nhà…

Con ăn rau luộc chấm tương

Ngồi cùng cha, con ngồi tận Quê Hương

Việt Nam mình…

Một ngày bỏ đi, một đời thương nhớ

Đất Mỹ tư do, cửa đời rộng mở

Con muốn hụt hơi…

Chạy tìm kiếm tương lai

Con đủ khôn ngoan, ôm trọn tháng ngày

Như lòng con…

Vẽ vời trăm điều mơ ước

Rau luộc chấm tương

Cha mong con còn nhớ được

Con có một đoạn đời…

Rất nghiệt ngã, rất đau thương

Đầu óc chết khô

Lúc con đứng giữa thiên đường

Cái thiên đường tối thui của bọn người cộng sản

Con đủ kiến thức chưa,

Hãy soi gương thân phận

Đổi được màu da không đổi được tâm hồn

Cũng thời gian nầy, con cười

Nhưng tại Quê Hương,

Việt Nam mình, bằng tuổi con…

Có triệu người đang khóc

Cha không giải bày, nhưng con hiểu được

Ai bạn, ai thù, ai mở cửa lầm than

Tại sao cha con mình…

Thành những kẻ lưu vong

 

Xếp tập thơ lại vì cảm thấy đôi mắt hơi cay. Trước mắt tôi, Trạch Gầm với cái điếu cày mà giờ đây anh xem như bình rượu để an ủi trong những ngày còn lại. Đặt ‘Ráng Chịu’ lên ngực và cố dỗ giấc ngủ nhưng những lời thơ của anh vẫn ám ảnh tôi như muôn ngàn tiếng thở dài của người lính bị buộc phải buông súng giữa đường một cách nhục nhã.

 

 

Đinh Lâm Thanh

nguồn: batkhuat.net